လေ့လာမှု ခရီးစဥ်များ

🐛 ငယ်ဘဝ

2025-10-02T00:00:00+00:00

လူတစ်ယောက်ဟာ သူ့အကြောင်း သူသိဖို့ ဘာတွေများ တွေးဖို့၊ သိဖို့ လိုအပ်ပါသလဲ။ တစ်ခါတစ်လေမှာတော့ ငယ်ဘဝကို ချက်ကျလက်ကျသိဖို့ လိုမယ်လို့တော့ ထင်တာပဲ။ အခုတစ်လော ကိုယ်ရဲ့ အမြင်တွေ၊ အတွေးတွေအကြောင်းကို အရမ်းသတိထားပြီး ဆင်ခြင်စောင့်ကြည့်နေမိတယ် သိလား။

ငယ်ဘဝ…. ငယ်ဘဝ… ငယ်ငယ်တုန်းက ကိုယ်ဟာ လူတောထဲ ဝင်ရခက်ခဲ့တဲ့ ကလေးလေးတစ်ယောက်ပေါ့။ နယ်ဘက်က စပြောင်း လာခါစ စကားသံတစ်ဝဲဝဲနဲ့ ဘယ်သူမှ နားမလည်နိုင်လောက်တဲ့ စကားကို ခပ်မြန်မြန် ပြောတတ်တဲ့ ကလေးလေး။ အတန်းရဲ့ နောက်ဆုံးခုံမှာ အမြဲတမ်း ထိုင်နေတတ်တဲ့ ကောင်မလေး တစ်ယောက်ပေါ့။ ကိုယ်တွေအရွယ် တခြားကလေးတွေ ဆော့ကစားနေကြတာကို အဝေးတစ်နေရာရာကနေ ထိုင်စောင့်ကြည့်နေသူလေးပေါ့။

မုန့်ဖိုးရရင်တောင် အဝတ်အစားအသစ် လှတပတလေးတွေ ဝယ်မဲ့အစား မြို့ထဲက စာအုပ်အဟောင်းတန်းတွေထဲ သွားပြီး ရတဲ့မုန့်ဖိုးကို စာအုပ်အဟောင်းတွေကို နိုင်သလောက်လောက် ဝယ်ဖို့ ကြိုးစားနေသူလေး။

မှတ်မှတ်ရရ တက်ခဲ့တဲ့ အလယ်တန်းကျောင်းက ကျောင်းစာကြည့်တိုက်ထဲမှာ စာအုပ်တွေ မြင်လို့ သွားဖတ်ဖို့ လုပ်တော့ အခန်းတံခါးပေါက်မှာ ခတ်ထားတဲ့သော့ခလောက်ကြီးကြီးကို တွေ့ခဲ့ရတယ်။ ကိုယ်က ဖွင့်ဖို့ အသားကုန်ကြိုးစားခဲ့ပေမဲ့ ဘယ်လိုမှ ဖွင့်လို့ မရခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက်လေး တစ်ခုက အခုအချိန်မှာ ကျောင်းစာကြည့်တိုက်တွေ တွေ့ရင် အရမ်းဝမ်းသာပြီး အသားကုန် ဝင်ဖတ်ချင်တဲ့ စိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်လာစေတယ်။ ကိုယ်တွေ ငယ်ဘဝတုန်းက စာအုပ်တွေ ငတ်ခဲ့လို့ နေပါလိမ့်မယ်။

ဆက်ရမယ်ဆိုရင် ကိုယ်တွေ ကံကောင်းတယ် ပြောရမယ်။ အိမ်အသစ်ပြောင်းတော့ အိမ်အနီးနားမှာ ရပ်ကွက် စာကြည့်တိုက်သေးသေးလေးနဲ့ ကိုယ်ဟာ ဖူးစားပါခဲ့တယ်။ အဲဒီ စာကြည့်တိုက်သေးသေးလေးမှာတောင် တစ်ချို့ စာအုပ်ဗီဒိုတွေက သော့ခလောက် တန်းလန်းလေးတွေ ကိုယ်စီနဲ့မို့ ကိုယ်နဲ့ဘဝချင်း ခြားခဲ့ရသေးတာပေါ့။ နောက်တစ်ခု ကံကောင်းတာက အိမ်အနားမှာ ကိုယ်ဖတ်ချင်တိုင်း ငှါးချင်တိုင်း ငှါးလို့ ရနိုင်တဲ့ စာအုပ်အငှါးဆိုင်လေး ရှိနေတာကိုပဲ။ မှတ်မှတ်ရရ အဲ့စာအုပ်အငှါးဆိုင်ကနေ သိုင်းဇာတ်လမ်း တရုတ်ဝတ္တုတွေ တစ်အုပ်ပြီး တစ်အုပ် အသားကုန် အငန်းမရ ဖတ်ခဲ့တာကိုပဲ။ အခုအချိန်ပြန်တွေးကြည့်မယ်ဆို ကိုယ်ဟာ သိပ်ကံကောင်းခဲ့ပါတယ်လေ။ ငယ်ငယ်ကလေးဘဝတုန်းကတည်းက စပြီး စာဖတ်တာကို အသားကုန် သဘောကျပြီး တန်ဖိုးထားတတ်တဲ့ အကျင့်ကောင်းလေးတစ်ခု ရခဲ့တယ်ဆိုပါတော့။

အဲလက်စ်စနိုး

💪🪴 ကာလရှည် ရည်မှန်းချက်များအတွက် စတော့ရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံပါ၊ ငွေကြေးလိုအပ်ချက်ရှိလာသည့်အခါ ချေးငွေစာချုပ် အချိုးအစားတိုးမြှင့်ပါ။

2024-10-14T00:00:00+00:00

“Adjust your asset mix to match the timing of financial goals.

စတော့မျိုးစုံကို ကာလတစ်ခုမျှ ဖြန့်ကြက် ကိုင်ဆောင်သည့် အခါ အတိတ်ဖြစ်စဥ်အရ အမြတ်များပြီး အထိုက်အလျောက် တည်ငြိမ်သည့် အမြတ်တစ်ခု ရရှိခဲ့သည်။

ဤပုံပြဇယားတွင် ၁၈၇၁ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ် အကြား စတော့စျေးကွက်အတွင်း ကျယ်ပြန့်စွာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများမှ နှစ်စဥ် ပျမ်းမျှ ပကတိ အမြတ်ငွေ (ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်း တွက်ချက်ပြီး) အမြင့်ဆုံးနှင့် အနိမ့်ဆုံးတို့ ပြောင်းလဲ ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အချက်အလက်များကို ဖော်ပြပေးသည်။ Standard & Poor’s 500 Index စာရင်းတွင် ပါရှိသည့် စတော့မျိုးစုံကိုင်သည့် အကျိုးတူငွေကြေးအဖွဲ့ တစ်ခုတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးက နှစ်စဥ်ပုံသေငွေပမာဏတစ်ခု ပေးနေသည်ဟု ပုံပြဇယားက ယူဆထားသည်။ အချိန်ကာလခဏတာသာ စတော့များ ကိုင်ဆောင်ထားလျှင်တော့ ကြီးမားသည့် ရိုက်ခတ်မှုများ ကြုံတွေ့ရဖွယ် ရှိသည်။ ၁၈၇၁ - ၂၀၀၉ ခုနှစ် ကာလအတွင်း S&P 500 ၏ တစ်နှစ်တည်း အမြတ်ပေါ်ငွေမှာ ၄၇.၂ % မှ -၄၀.၈ % အထိ ဖြစ်သည်။ ၅ နှစ်ကာလမှာပင် တိုးရင်းပေါင်း နှစ်စဥ်အမြတ်မှာ ၂၉.၈ % မှ -၁၆.၇ % အထိ ဖြစ်သည်။

သို့သော် “အမြင့်ဆုံးနှင့် အနိမ့်ဆုံး အမြတ်ပေါ်ငွေများ”သည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကာလ ကြာရှည်သည်နှင့်အမျှ မည်သို့ ဖြစ်တတ်သည်ကို မှတ်သားရန် လိုသည်။ ၃၅ နှစ်ကာလဟု ယူဆသည့်အခါ ၁၈၇၁ နှင့် ၂၀၀၉ အကြား ၃၅ နှစ်တာအတွက် တိုးရင်းပေါင်း နှစ်စဥ် အမြတ်ပေါ်ငွေသည် အမြင့်ဆုံး အနေအထားအဖြစ် ၉.၅ % ဖြစ်ပြီး အဆိုးဆုံး ၃၅ နှစ်တာ ကာလအဖြစ် ၂.၇ % ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အဆိုးဆုံးအနေအထားမှာပင် စတော့မှ ရသည့် နှစ်စဥ် ပကတိ အမြတ်ပေါ်ငွေသည် ငွေချေးစာချုပ်အတွက် ပကတိအမြတ်ပေါ်ငွေနှင့် အတူတူလောက် ဖြစ်သည်။ ကာလကြာရှည် ကိုင်ဆောင်နိုင်သည့်အခါ ယင်းသို့ အမြတ်ပေါ်ငွေ မြင့်မား တည်ငြိမ်မှုကြောင့် အငြိမ်းစား ကာလအတွက် ရေရှည်စုဆောင်းမှု ပြုသည်ဆိုလျှင် စတော့များက အထူးဆွဲဆောင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။

အငြိမ်းစားယူချိန်အတွက် စုဆောင်းသည့်အခါ မိမိနှစ်သက်ဖွယ် အခွန် အစီအစဥ် ရှိသည့် (favourable tax treatment) အငြိမ်းစားစုဆောင်းမှု အစီအစဥ်အချို့မှ တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက် ပိုရွေးခြယ်ယူဖြင့် အကျိုးရှိမိစေရန် အရေးကြီးသည်။ မည်သည့်အစီအစဥ်က မိမိအတွက် အကောင်းဆုံး ဖြစ်ကြောင်း အခွန်အကြံပေး ကျွမ်းကျင်ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ပြောဆိုကြည့်ရန် အကြံလိုသည်။ သို့သော် 401(k) အငြိမ်းစားငွေစု အစီအစဥ် ၃ ခု သို့မဟုတ် ဆရာ၊ ဆရာမများအတွက် အလားတူ 403 (k) အစီအစဥ်များတွင် အဓိကကျသည့် အခြင်းအရာများ ရှိသည်။ အစဥ်အလာဖြစ်သည့် တစ်ဦးချင်း အငြိမ်းစား စာရင်း (Individual Retirement Accounts (IRA)) နှင့် Roth IRAs တို့လို ဖြစ်သည်။ 401(k) အငြိမ်းစားငွေစု သို့မဟုတ် အစဥ်အလာ IRAs တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသည့်အခါ မိမိ၏ အကျိုးထည့်ဝင်မှုများကို မိမိ၏ အခွန်ဆောင်နိုင်သည့် ဝင်ငွေမှ နုတ်ယူနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မိမိ၏ အသားတင် ဝင်ငွေမှာ မိမိစုဆောင်းနေသည့် ပမာဏအောက် လျှော့ချခံရမည် ဖြစ်သည်။ မိမိ၏ စုဆောင်းမှု များပြားလာသည့်နှင့်အမျှ အခွန်များ ပေးဆောင်နေရမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် မိမိအငြိမ်းစား မယူမီ ဝင်ငွေခွန်းနည်း အုပ်စုတွင် ရှိနေနိုင်သည့်အချိန်တွင်မူ အခွန်ဆောင်ရမည် မဟုတ်ချေ။ Roth IRAs စာရင်းတွင် အခွန်မဆောင်ထားသည့် ပမာဏ များပြားလာသည်။ ထိုသို့သော အခြေအနေတွင် ယင်းသို့ အခွန်ရွှေ့ဆိုင်းမှုကြောင့် အစဥ်အလာ IRA နှင့် ယှဥ်လျှင် Roth IRA က ပိုလျှော့နည်းစွာ စုဆောင်းမိဖို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ ဥပမာ မိမိ၏ အခွန်နှုန်းသည် မိမိ အငြိမ်းစား ယူချိန်တွင် ရှိမည့် အခွန်းနှုန်းအောက် လျော့နည်းမည်ဟု ယုံကြည်ပါက Roth IRA က ပိုကောင်းပါသည်။ သို့သော် အခြားအချက်များလည်း ထည့်သွင်းစဥ်းစာဖို့ အရေးကြီးသည်။ ထို့ကြောင့် ဆုံးဖြတ်ချက် မချမှတ်မီ အကြံဉာဏ် အချို့တော့ ယူသင့်သည်။

စတော့ရှယ်ယာများ၏ ရေရှည်တွင် ရရှိလာမည့် အကျိုးအမြတ်သည် ငွေချေးစာချုပ်များထက် နှစ်ဆဝန်းကျင်ရှိသော်လည်း ငွေစျေးစာချုပ်များမှာ ရေတိုတွင် အကျိုးအမြတ် ပိုမိုသေချာသည်။ ငွေချေးစာချုပ်များ ဝယ်ယူစုဆောင်းခြင်း၏ အကြီးမားဆုံး အန္တရာယ်မှာ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု ဖြစ်ပြီး ယင်းကြောင့် မြှုပ်နှံထားသည့်အရင်းနှင့် ပုံသေအတိုး၏ တန်ဖိုး ၂ မျိုးလုံးကို လျှော့ကျစေသည်။ သို့သော် ယင်းအန္တရာယ်ကို ငွေကြေးဖောင်းပွဒဏ်ခံနိုင်သည့် အစိုးရ ငွေကြေးသက်သေခံ လက်မှတ်များ (TIPS - Treasury Inflation-protected Securities) ဝယ်ယူမည်ဆိုလျှင် ရှောင်ရှားနိုင် သို့မဟုတ် လျှော့ချနိုင်သည်။ ယင်းက ငွေတိုက်စာချုပ် (Treasury bond) တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးရောင်းချခဲ့သည်။ TIPS က ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသည့် အရင်းငွေ၊ ဝယ်သည့်အချိန်၌ ပေါ်ပေါက်သော ကာလပေါက်စျေးကို အခြေခံသည့် ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို ကာမိစေသည့် ထပ်ဆောင်းပေးငွေများ ပေးသည်။ မျှော်မှန်းတွက်ချက်၍ မရနိုင်သည့် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကြောင့် ငွေချေးစာချုပ်အတိုးများသည် ဝယ်ယူသူတို့ မျှော်လင့်သည်ထက် နည်းလာနိုင်သောကြောင့် ဝယ်ယူကိုင်ဆောင်သူများအား TIPS များက ယင်းစွန့်စားရမှု အန္တရာယ်မှ အကာအကွယ်ပေးသည်။ TIPS များသည် ဝယ်နိုင်သုံးစွဲနိုင်စွမ်းတွင် တည်ငြိမ်မှုရှိလိုသည့် အငြိမ်းစားသမားများအား အထူးစိတ်ဝင်စားစေပါသည်။

ငွေချေးစာချုပ်များ၏ နောက်ထပ်စွန့်စားရမှု တစ်ခုမှာ အတိုးနှုန်းများ ပြောင်းလဲခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အကျိုးသက်ရောက်မှု ဖြစ်သည်။ မိမိက အတိုး ၅ % ရသည့် ဒေါ်လာ ၁၀၀၀ တန် နှစ် ၃၀ ငွေချေးစာချုပ်တစ်ခု ဝယ်ယူလိုက်သည်ဆိုပါစို့။ အဆိုပါစာချုပ်မှ မိမိအား နှစ် ၃၀ လုံး တစ်နှစ်လျှင် အတိုး ဒေါ်လာ ၅၀ ပေးပြီး နှစ် ၃၀ ပြည့်သည့်အချိန်တွင် မိမိ၏ ရင်းနှီးငွေ ဒေါ်လာ ၁၀၀၀ ပြန်ရမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အထွေထွေအတိုးနှုန်းက အဆိုပါ စာချုပ်ဝယ်ယူပြီး မကြာမီကာလအတွင်း ၁၀ % အထိတက်သွားသည်ဆိုလျှင် ယင်းစားချုပ်၏ တန်ဖိုးမှာ ထက်ဝက်ခန့် ကျဆင်းသွားမည် ဖြစ်သည်။ ၁၀ % အတိုးနှုန်းဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးက ဒေါ်လာ ၅၀၀ တန် ငွေချေးစာချုပ်တစ်ခု ဝယ်ယူခြင်းဖြင့် နှစ်စဥ်အတိုး ဒေါ်လာ ၅၀ ရနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် သင့်ဒေါ်လာ ၁၀၀၀ တန်စာချုပ်အား ၅၀၀ သာ ပေးကြတော့မည် ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်တွင် မိမိက အတိုး ၅ % ရသော နှစ် ၃၀ စာချုပ်ဝယ်ယူပြီးနောက် မကြာမီကာလအတွင်း အတိုးနှုန်း ၂.၅ % သို့ ကျဆင်းသွားပါက အဆိုပါစာချုပ်၏ တန်ဖိုးမှာ ၂ ဆနီးပါး တက်သွားပါသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမှု မိမိအနေဖြင့် လာမည့် ၅ နှစ်တွင် တစ်စုံတစ်ရာ ဝယ်ယူရန်အတွက် စုဆောင်းသည်ဆိုပါက ထွက်ပေါ်လာမည့် ငွေပမဏမှာ မတည်ငြိမ်ခြင်း (သို့မဟုတ် စွန့်စားရမှု) ပိုများပါသည်။

၅ နှစ်အတွင်း သက်တမ်းပြည့်မည့် ငွေချေးစာချုပ်တစ်ခု ဝယ်ယူခြင်းမှာ များစွာစိတ်ချရပြီး ၅ နှစ်ပြည့်သည့်အချိန်တွင် မိမိပေးဝယ်ထားသော ဒေါ်လာ ၁၀၀၀ အရင်းကို ပြန်ရမည်ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျဆိုရလျှင် ငွေချေးစာချုပ်၏ မူရင်းတန်ဖိုး (face value) သည် စာချုပ်သက်တမ်းကုန်ဆုံးချိန်တွင် အပြည့်ရသောကြောင့် ငွေချေးစာချုပ်များ ဝယ်ယူသည့်အခါ စာချုပ်သက်တမ်းပြည့်ချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်နေမည့် အတိုးနှုန်းကို ထည့်မစဥ်းစားပဲ မိမိအနေဖြင့် ငွေကြေးလိုအပ်မည့် အချိန်ကိုသာ စာချုပ်သက်တမ်းနှင့် ချိန်ဆ ဝယ်ယူသင့်ပါသည်။ အတိုးနှုန်း သိသိသာသာပြောင်းလဲမှုများသည် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်တတ်သောကြောင့် TIPS က အတိုးနှုန်းအပြောင်းအလဲများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် စွန့်စားရမှုများစွာမှ ကာကွယ်ပေးထားသည်။

အစုရှယ်ယာများပါဝင်သည့် ပိုင်ဆိုင်မှုအစုစုမှာ မည်မျှကြာအောင် ထိန်းသိမ်းထားရမည်နည်း။ မည်သည့် အချိန်တွင် အစုရှယ်ယာများမှ ငွေချေးစာချုပ်များအဖြစ် ပြောင်းလဲသင့်သနည်း။ အဆိုပါမေးခွန်းများ၏ အဖြေမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအတွက် အချိန်ကာလ မည်မျှရသလဲ အပေါ် မူတည်ပါသည်။ ကာလတို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအတွက် အချိန်ကာလ မည်မျှရသလဲ အပေါ် မူတည်ပါသည်။ ကာလတို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများအတွက် အချိန်ကာလ မည်မျှရသလဲ အပေါ်မူတည်ပါသည်။ ကာလတို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများအတွက် ငွေချေးစာချုပ်များမှ အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဥပမာ အိမ်တစ်လုံးဝယ်ရန် ကနဦးပေးချေငွေအတွက် ငွေစုဆောင်းသည့် ငယ်ရွယ်သောလင်မယားဆိုလျှင် စတော့စျေးကွက်ကို ရှောင်ကြဥ်ပြီး ငွေချေးစာချုပ်များတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းက ပိုကောင်းသည်။ အကြောင်းမှာ အိမ်တစ်လုံး သို့မဟုတ် ကွန်ဒိုတစ်လုံး ဝယ်နိုင်ရန်ဆိုလျှင် နှစ်အနည်းငယ်ခန့်ကြာအောင် ငွေစုဆောင်းရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ နှိုင်းယှဥ်ကြည့်ပါက ထိုလင်မယားသည် မွေးလာမည့်ကလေး၏ ကောလိပ် ပညာရေးစရိတ်အတွက် ၁၈ နှစ်ကြာအောင် ငွေစုရလိမ့်မည်။ သို့မဟုတ် သူတို့ အငြိမ်းစားယူရန်အတွက် ၃၅ နှစ်မှ ၄၅ နှစ်အထိ ငွေစုကောင်း စုရလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါကိစ္စရပ် ၂ ရပ်လုံးတွင် စတော့ရှယ်ယာများ (equities) သည် ငွေစုဆောင်းသည့်ကာလ၏ နှစ်အများစုအတွင် ရင်းနှီးထားသင့်သည်။ သို့မဟုတ် ကာလတစ်လျှောက်လုံးပင် ဖြစ်ချင်ဖြစ်မည်။

ကလေးရလာသော မိဘများအနေဖြင့် မွေးမွေးချင်းပင် ကလေး၏ ကောလိပ်ပညာရေးအတွက် စတင်ငွေစုဆောင်းမည်ဆိုလျှင် ဓနစုဆောင်းရန် အချိန်ပိုရမည်ဖြစ်ပြီး ယင်းစုဆောင်းငွေများ မြန်မြန်ဆန်ဆန် တိုးပွားလာရန်အတွက်လည်း များများစွန့်စားရသည့် စတော့ရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ပါလိမ့်မည်။ အဆိုပါ အနေအထားတွင် စုဆောင်းမှု၏ တစိတ်တဒသေကို စတော့ရှယ်ယာများတွင် ဝယ်ယူမြှုပ်နှံပါက အဓိပ္ပါယ်ရှိပါသည်။ သို့သော်ငြားလည်း မကြာသေးမီ နှစ်များ၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော စီးပွားရေး မဟာဆုတ်ယုတ်မှုကြောင့် ၁၈ နှစ်အချိန်ရသည့် မိဘများပင်လျှင် ပိုပြီး ဂရုစိုက်၍ စတော့စျေးကွက်တွင် ရင်းနှိးမြှုပ်နှံရန် လိုအပ်လာပါသည်။ အတိုးနည်းသည့်၊ အမြတ်နည်းသည့် ချေးငွေစာချုပ်များကိုပါ မျှအောင် ထည့်သွင်းထားသင့်ပါသည်။ ဆက်လက်၍ အန္တရာယ်ကို ရှောင်ရှားလိုသော မိဘများအနေဖြင့် စတော့နည်းနည်းနှင့် အထူးသဖြင့် TIPS ကဲ့သို့သော ချေးငွေစာချုပ်များကို ပိုမိုဝယ်ယူခြင်းဖြင့် ကလေးများ၏ ကောလိပ်ပညာရေးအတွက် ငွေစုဆောင်းနိုင်ပါသည်။

လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ ငွေပိုရှာဖွေလာနိုင်ကြပြီး အသက်ပိုရှည်လာသည့်အခါ အငြိမ်းစားအသုံးစရိတ်များ အတွက် စုဆောင်းထားရန် ပိုမိုအရေးကြီးလာသည်။ ကျွန်တော်တို့သည် အငြိမ်းစားယူချိန်တွင် လူနေမှုပုံစံကို ပြောင်းလဲသွားပြီး ဆုတ်ယုတ်သွားတာမျိုး မလိုလားကြပေ။ အငြိမ်းစားစုဆောင်းငွေများထက် ကျော်လွန်သုံးစွဲနေထိုင်နိုင်မည်လည်း မဟုတ်ပေ။ အငြိမ်းစားယူရန် ၁၀ နှစ်ကျော်ကျန်ရှိနေသေးသူတစ်ဦးအတွက် S&P 500 ဖြင့် ညွှန်းပြထားသည့် ငွေကြေးသက်သေခံစာချုပ်များ ဖြန့်ကြက်ပိုင်ဆိုင်ခြင်းက အသင့်တော်ဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဖြစ်သည်။ မစွန့်စာလိုသည့် စုဆောင်းသူများအတွက် ငွေချေးစာချုပ်များသည် ပိုင်ဆိုင်မှု၏ ၁၀၊ ၂၀ သို့မဟုတ် ၄၀ % အထိ ထားရှိခြင်းက ပို၍ စိတ်အေးရနိုင်ပါသည်။ သို့သော် အကျိုးအမြတ်ရမည့် ပမာဏမှာ နည်းကောင်းနည်းပါလိမ့်မည်။ ငွေချေးစာချုပ်များ၏ တန်ဖိုးသည် တစ်လနှင့်တစ်လ သို့မဟုတ် တစ်နှစ်နှင့်တစ်နှစ် အတက်အကျများစွာ ရှိလိမ့်မည် မဟုတ်ပေ။

အငြိမ်းစားယူ၍ ဝင်ငွေလိုအပ်လာသည့်အခါ စတော့ရှယ်ယာများကို ငွေချေးစာချုပ်များအဖြစ် ဖြည်းဖြည်းချင်း ရွှေ့ပြောင်းခြင်းအား မည်သည့်အချိန်တွင် အလိမ္မာသုံးရာ ရောက်ပါသည်။ ယင်းသို့ရွှေ့ပြောင်းခြင်းအား မည်သည့်အချိန်တွင် စတင်ရမည် ဆုံးဖြတ်ရန်မှာ မည်သည့်အချိန်တွင် ငွေလိုအပ်မည်၊ မည်မျှလိုအပ်မည် ဆိုသည့်အချက်များပေါ်တွင် အတိုင်းအတာ တစ်ခုအထိ မူတည်နေပေလိမ့်မည်။ ရှယ်ယာပိုင်ဆိုင်မှု အမြောက်အများရှိသော သို့မဟုတ် ပင်စင် လစာကောင်းရှိသူများအတွက်မူ စုဆောင်းမှုများမှ အကျိုးအမြတ်ကောင်ကောင်း ထွက်ပေါ်စေရန်အတွက် အစုရှယ်ယာများတွင် ဆက်လက်၍ အချိန်ကြာကြာ ထားရှိနိုင်သည်။ ငွေချေးစာချုပ်များသို့ ပြောင်းလဲရခြင်း၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ ယာယီစျေးကျနေချိန်တွင် စတော့များအား ရောင်းချရန် လိုအပ်မည်ကို ရှောင်ကြည်ရန်ဖြစ်သည်။ မိမိ၏ လစဥ်နေထိုင်မှု အသုံးစရိတ်များအတွက် စတော့ရှယ်ယာများ ရောင်းချ၍ မှီခိုစားသောက် နေထိုင်နေရလေလေ ငွေချေးစာချုပ်များအဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် ဝင်ငွေလျော့မည့် အန္တရာယ်ကို လျှော့ချသင့်လေလေ ဖြစ်သည်။ TIPS ကို ရွေးခြယ်ဝယ်ယူခြင်းကလည်း နည်းလမ်းကောင်းတစ်ရပ် ပင်ဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမှု ငွေချေးစာချုပ်များသည် အချိန်ကာလတစ်ခုအတွက် လိုအပ်မည့် ငွေကြေးများကို စုဆောင်နိုင်သည့် နည်းလမ်းတစ်ရပ်အဖြစ် ကျင့်သုံးနိုင်သည်။

အနာဂတ်အတွက် အငြိမ်းစားယူရန် ပြင်ဆင်နေသူများအား မိမိတို့အနေဖြင့် ယခုကဲ့သို့ အတိုချုံး၍ အကြံပြုလိုပါသည်။ အငြိမ်းစားယူနိုင်ရန် စောစောစီးစီး ငွေစစုပါ။ 401(k) အစီအစဥ်မှာ ပါဝင်ပါ။ တစ်ဦးချင်းအလိုက် အငြိမ်းစား ငွေစာရင်းများ (Individual Retirement Accounts - IRA) နှင့် အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်များ။ ငွေမလိုအချင်းဖြန့်ကျက်မြှပ်နှံထားသည့် စတော့ရှယ်ယာ အစုတွင် ထည့်ထားပြီး ငွေလိုခါနီးမှသာ ချေးငွေစာချုပ်ကဲ့သို့သော စွန့်စားရမှုနည်းပြီး အတိုးလည်းနည်းသည့် စာချုပ်များသို့ ရွှေ့ပြောင်းပါ။

မြန်မာ စကားပုံ

“တန်နှင့်အားကို လေးနှင့်မြှားကဲ့သို့ ညီအောင်လုပ်ပါ။”
– Adjust burden to strength, like arrow to bow.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

🧳 ညွှန်းကိန်းဖြင့်ပြသော စုပေါင်းရင်နှီးမြှုပ်နှံမှု ရန်ပုံငွေများသည် စွန့်စားမှုများများစားစား ယူစရာမလိုပဲ ကျွမ်းကျင်သူများထက် ပိုကောင်းအောင် ရွေးချယ်ဝယ်ယူနိုင်သည်။

2024-09-20T00:00:00+00:00

“Indexed equity mutual funds can help you outperform the experts.”

အမေရိကန်များစွာတို့က စတော့ရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်တတ်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ အနာဂတ်တွင် ပေါက်မြောက်နိုင်ခြေရှိသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ရွေးချယ်ဖော်ထုတ်နိုင်သည့် ကျွမ်းကျင်မှု သို့မဟုတ် ယင်းသို့လုပ်ဆောင်ရန် အချိန်မရှိဟု အထင်ရှိကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အနာဂတ်တွင် မည်သည့်စီးပွားရေးမှာ အလားအလာရှိသည်ကို ဟောကိန်းထုတ်ရန် ကြိုးစားရာတွင် အခက်အခဲများရှိသည်မှာ အမှန်ပင် ဖြစ်သည်။

ဘောဂဗေဒပညာရှင်အများစုက အလျဥ်းသင့်သလိုဖြစ်တတ်သည့် (ဝါ) စည်းဘောင်မဲ့ သဘောတရား ( random walk theory) ကို လက်ခံကြသည်။ ဤသဘောတရားအရ စျေးကွက်တွင် လက်ရှိပေါက်နေသော စတော့ရှယ်ယာစျေးနှုန်းများသည် ကော်ပိုရေးရှင်း၏ဝင်ငွေအနေအထား၊ စီးပွားရေး အခြေအနေနှင့် စတော့ရှယ်ယာစျေးနှုန်းများကို လွှမ်းမိုးသည့် အခြားသောအကြောင်း တရားများကို ထပ်ဟပ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စတော့ရှယ်ယာများ၏ အနာဂတ် ပေါက်စျေးများကို လျှပ်တပြတ် ဖြစ်ရပ်များ၊ လူတို့ မျက်မှောက်ကာလတွင် ထင်မှတ်မထားသည့် အရာများက မောင်းနှင်ပါလိမ့်မည်။ ယင်းတို့၏ အလွန် ထူးခြားသည့်သဘောဝကြောင့် အဆိုပါ အချက်များက ခန့်မှန်းရခက်ပြီး လက်ရှိစတော့ စျေးနှုန်းများတွင် ယင်းအချက်တို့မှာ ထည့်သွင်းစဥ်းစားထားပြီး ဖြစ်နေပေလိမ့်မည်။

အလားအလာကောင်းသော ဒ်လ်နှင့် မိုက်ခရိုဆော့်ဖ်တို့၏ စတော့ရှယ်ဟာများကိုသာ ဝယ်ပြီး အခြား စတော့ရှယ်ယာများနှင့် ခပ်ဝေးဝေး မနေကြသနည်း။ အတွေးကောင်းပါသည်၊ သို့သော် ပြဿနာတစ်ခုရှိသည်။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သလိုပင် အမြတ်ရနိုင်ခြေ အလားအလာကောင်းသော အဆိုပါ စတော့ရှယ်ယာများ၏ စတော့စျေးနှုန်းများတွင် ယင်းအလားအလာကိုပါ ထည့်သွင်းတွက်ချက်ပြီး ဖြစ်သည်။ စတော့တစ်ခုခု၏ အနာဂတ်စျေးနှုန်းမှာ ကြိုမမြင်နိုင်သည့် အပြောင်းအလဲများနှင့် အချိန်ကြာမှသာ သိလာရမည့် လုပ်ငန်းများ၏ အလားအလာကို ဖော်ညွှန်းသည့် ထပ်ဆောင်းသတင်း အချက်အလက်များက အဆုံးအဖြတ်ပေးမည် ဖြစ်သည်။ မရေအတွက်နိုင်သည့် အကြောင်းတရားများက စတော့တစ်ခု၏ အနာဂတ်စျေးနှုန်းကို ပြဌာန်းပြီး ယင်းအကြောင်းတရားတို့မှာ ခန့်မှန်းမရနိုင်အောင် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် အမြဲပြောင်းလဲလျက်ရှိသည်။ ဥပမာပေးရလျှင် အထက်တန်း ကျောင်းသား ချာတိတ်လေးတစ်ဦးက လောလောဆယ်တွင် သူ၏ မြေအောက်ခန်းလေးတွင် စိတ်ကူးတစ်ခုအား စမ်းသပ်လုပ်ဆောင်နေသည့်အတွက် မိုက်ခရိုဆော့ဖ်၏ စတော့ရှယ်ယာစျေးနှုန်း ကျဆင်းသွားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မည်သည့်စတော့များက ငွေကြေးစျေးကွက်၏ ထိပ်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိလာမည်၊ မည်သည့်စတော့တို့က ကျဆုံးသွားမည်ကို မိမိတို့အနေဖြင့် ကြိုတင် တွက်ဆနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။

မိမိတို့သည် စတော့စျေးကွက်အား လေ့လာလိုက်စားခြင်း၊ ကော်ပိုရေးရှင်း တစ်ခုအား ခရေစေ့တွင်းကျ လေ့လာခြင်းနှင့် စီးပွားရေး၏ လာရာများနှင့် ခန့်မှန်းချက်များကို မျက်ခြေမပြတ်လေ့လာခြင်းအားဖြင့် မိမိတို့၏ အလားအလာရှိသော လုပ်ငန်းများအား ခန့်မှန်းတွက်ဆနိုင်မှုကို တိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ပါသည်။ သို့သော်ငြားလည်း မိမိတို့ကဲ့သို့ သာမန်ရင်းနှီး မြှပ်နှံသူအတွက် အကောင်းဆုံးရွေးချယ်မှုက မိမိတို့၏ ကာလရှည် (အငြိမ်းစားယူချိန် အထိ) စုဆောင်းငွေများကို စတော့ညွှန်းကိန်းသတ်မှတ်ချက်ရှိသည့် စုပေါင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုရန်ပုံငွေ ( stock index mutual fund) တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ဖြစ်သည်။ ညွှန်းကိန်းသတ်မှတ်ချက်ရှိသည့် ရန်ပုံငွေသည် အထူးရန်ပုံငွေပုံစံ တစ်ခုဖြစ်ပြီး S&P 500 သို့မဟုတ် Dow Jones Industrials ကဲ့သို့သော အထွေထွေညွှန်းကိန်းများရှိသည့် စတော့ရှယ်ယာစျေးကွက်တွင် အချိုးအစားတစ်ခုအနေဖြင့် စတော့ရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူမြှုပ်နှံထားသည်။ အထွေထွေညွှန်းကိန်းကို ကိုယ်စားပြုသည့် စတော့ရှယ်ယာ အနေအထားကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် စတော့အရာင်းဝယ်လုပ်ရန် မလိုအပ်တော့သလောက်ပင် ဖြစ်သည်။ ညွှန်းကိန်းသတ်မှတ်ချက်ရှိသည့် ရန်ပုံငွေအနေဖြင့် ကုမ္ပဏီများ၏ အနာဂတ်အလားအလာနှင့် ပတ်သက်၍ သုတေသနပြုရန်လည်း မလိုအပ်တော့ပေ။ ယင်းအချက် ၂ ချက်ကြောင့် ညွှန်းကိန်းသတ်မှတ်ထားသည့် ရန်ပုံငွေများ၏ လုပ်ကိုင်မှု ကုန်ကျစရိတ်များ စီမံခန့်ခွဲအပ်သော ရန်ပုံငွေများ၏ လုပ်ကိုင်မှု ကုန်ကျစရိတ်များထက် သိသာစွာ လျော့နည်းနေခြင်း ဖြစ်သည်။ ရလဒ် အနေဖြင့် ညွှန်းကိန်းသတ်မှတ်ထားသည့် ရန်ပုံငွေများကို စီမံခန့်ခွဲသူများသည် အဖိုးအခ အနည်းငယ်သာ ယူသဖြင့် မိမိရင်းနှီးမြှုပ်နှံလိုက်သည် ဒေါ်လာအများစုသည် စတော့ဝယ်ယူမှုတွင်သာ သုံးစွဲဖြစ်သွားသည်။

S&P 500 ကဲ့သို့သော အထွေထွေစတော့စျေးကွက်ညွှန်းကိန်းများနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော စုပေါင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုရန်ပုံငွေ (mutual fund) သည် ယင်း၏ အစုရှယ်ယာရှင်များအတွက် ပျမ်းမျှစတော့စျေးကွက်မှပေးသော အကျိုးအမြတ်ကို ရရှိစေပါလိမ့်မည်။ ပျမ်းမျှအကျိုးအမြတ်ထက် ရှာဖွေနိုင်ခြင်းမှာ ဘာ့ကြောင့် အထင်ကြီးစရာ ရှိပါသလဲ။ ကျွန်ုပ်တို့ ဆိုခဲ့ပြီးသည့်အတိုင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ စတော့စျေးကွက်သည် ၇ % သော ပျမ်းမျှအကျိုးအမြတ်တစ်ခု ရရှိစေသည်ကို သိရှိပြီးဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို ချိန်ညှိပြီးသည့်တိုင်အောင် အစစ်အမှန်တန်ဖိုးသည် ၁၀ နှစ်တိုင်းတွင် မိမိတို့၏ စတော့ရှယ်ယာသည် ၂ ဆနီးပါး တန်ဖိုးတက်လာပါသည်။ ယင်းဖြစ်ထွန်းမှုမှာ မဆိုးလှပါ။ ဆယ်စုနှစ် ၁ ခုလောက် ကာလအတွင်း နှိုင်းယှဥ်ကြည့်သည့်အခါ အထွေထွေညွှန်းကိန်းရန်ပုံငွေက ပေးသည့် အကျိုးအမြတ်ပျမ်းမျှနှုန်းသည် စီမံခန့်ခွဲမှုဖြင့် ဆောင်ရွက်သော စုပေါင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုငွေကြေးရန်ပုံငွေ အားလုံးနီးပါး၏ အကျိုးအမြတ်နှုန်းထက် သာလွန်ပါသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ၁၀ နှစ်တာကာလအတွင်းတွင် S&P 500 မှပေးသော အကျိုးအမြတ်သည် နိုးကြားစွာစီမံခန့်ခွဲသည့် ရန်ပုံငွေများထက် ၈၅ % သာလွန်ပြီး နှစ် ၂၀ အကြာတွင် ၉၈ % အထိ သာလွန်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရေရှည်ကာလအတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ အနေဖြင့် စျေးကွက်ပျမ်းမျှထက် အကျိုးအမြတ်ပိုမိုရရှိနိုင်မည့်် နိုးကြားစွာစီမံခန့်ခွဲသော ရန်ပုံငွေတစ်ခုကို ၅၀ ကြိမ် ၁ ကြိမ်သာ ရွေးချယ်နိုင်လိမ့်မည် ဖြစ်သည်။

စီမံခန့်ခွဲမှုရှိသည့် စုပေါင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုရန်ပုံငွေသည် နှစ်အနည်းငယ် သို့မဟုတ် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအထိ ကောင်းကောင်းအလုပ်ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် သည့်ထက်ကြာခဲ့သော် အလုပ်ဖြစ်မဖြစ်မှာ မသေချာပေ။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ထိပ်ဆုံးစာရင်းဝင် စုပေါင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုရန်ပုံငွေ ၂၀ သည် အဆိုပါဆယ်စုနှစ်အတွင်း S&P 500 ညွှန်းကိန်းထက် ၃.၉ % ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၉၀ တွင် စျေးကွက်သို့ ဝင်ရောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများက ၁၉၈၀ ကာလအတွင်း “ရေပန်းစား” ခဲ့သည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုရန်ပုံငွေများကို ရွေးခြယ်ခဲ့ပြီး စျေးကွက်တွင် ပိုမိုစွမ်းဆောင်နေလိမ့်ဦးမည်ဟု အထင်ရှိခဲ့လျှင် အမှားကြီးမှားမည်ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ထိပ်ဆုံး ၂၀ စာရင်းဝင် ရန်ပုံငွေများသည် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များသို့ ရောက်ရှိလာသည့်အခါ S&P 500 ညွှန်းကိန်းအောက် ၁.၂ % စွမ်းဆောင်ရည် ကျဆင်းခဲ့ကြသည်။

၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော စတော့စျေးကွက် စန်းထချိန် (stock market bubble) တွင် “ရေပန်းစား” ခဲ့သည့် ရန်ပုံငွေများမှာ ပို၍ပင် အတွေးချော်စေနိုင်သည့် ညွှန်းကိန်းဖြစ်နေပါသည်။ ၁၉၉၈-၉၉ နှစ်များတွင် စွမ်းဆောင်မှုထိပ်ဆုံးတွင် ရှိနေသည့် စီမံခန့်ခွဲမှုဖြင့်လုပ်သော စုပေါင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုရန်ပုံငွေမှာ Van Wagoner Emerging Growth ဖြစ်ပြီး နှစ်စဥ်ပျမ်းမျှ အကျိုးအမြတ်မှာ ၁၀၉.၉၂ % ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၂၀၀၀-၂၀၀၂ နှစ်တွင် အဆိုပါရန်ပုံငွေသည် ပျမ်းမျှနှစ်စဥ် ပြန်ရငွေမှာ အနှုတ် - ၄၃.၅၄ % ဖြင့် အဆင့် ၁၁၀၆ အဆင့်အထိ ထိုးကျသွားခဲ့သည်။

ဤသင်ခန်းစာမှ အရေးအကြီးဆုံးအချက်မှာ အချိန်နှင့် ကျွမ်းကျင်မှုမရှိ၍ စတော့ရှယ်ယာရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ မလုပ်နိုင်သည့် အဖြစ်မျိုး အဖြစ်မခံရန် ဖြစ်သည်။ အလွန်အောင်မြင်သည့် ရင်းနှီးမြှပ်နှံသူတစ်ဦး ဖြစ်လာရန်အတွက် လေ့လာမှု၊ သုတေသနများစွာ လုပ်ရန် သို့မဟုတ် “စတော့ရှယ်ယာ ထိပ်တန်း အရွေးတော်သူ” ဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပါ။ ယခင်အတွေ့အကြုံများအရ စတော့စျေးကွက်သည် အခြားသောပင်မရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု အမျိုးအစားများထက် အကျိုးအမြတ် ပိုမိုရရှိပြီး ညွှန်းကိန်းရန်ပုံငွေများရှိသည့် အတွက် သာမန်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများအနေဖြင့် စတော့တစ်ခုချင်းကို ရွေးရမည်လား သို့မဟုတ် စုပေါင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုရန်ပုံငွေ ရွေးရမည်လားပင် ပူပန်စရာမလိုပဲ အကျိုးအမြတ် ရရှိလာနိုင်ပါသည်။ စတော့ရှယ်ယာစျေးနှုန်းများမှ အတက်အကျ ရှိမည်ဖြစ်ပြီး ကာလအတန်ကြာသည်အထိပင် စတော့စျေးနှုန်းများ ကျဆင်းနေတတ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများအနေဖြင့် အငြိမ်းစားယူခါနီးတွင် လက်ဝယ်ရှိသော ပိုင်ဆိုင်မှုများတွင် စတော့ရှယ်ယာများကို ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုအထိ လျှော့ချလိုပေလိမ့်မည်။ သို့တိုင်အောင် စတော့စျေးကွက်၏ ကာလကြာရှည်လှသော အတိတ်စွမ်းဆောင်ရည်များကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် စတော့စျေးကွက် အထွေထွေညွှန်းကိန်းမှ ရရှိသည့် ကာလရှည်အကျိုးအမြတ်များသည် စီမံခန့်ခွဲမှုဖြင့် ဆောင်ရွက်သည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ရန်ပုံငွေများ အပါအဝင် အခြားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပုံစံများမှပေးသော အကျိုးအမြတ်ထက် သာလွန်မည်ဟု မှန်းဆနိုင်ပါသည်။

မြန်မာ စကားပုံ

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

🐣 ကြက်ဥအားလုံးကို ခြင်းတစ်ခြင်းထဲ အကုန်မထည့်ပါနှင့်၊ ဖြန့်ကျက်ခွဲထည့်ပါ။

2024-09-19T00:00:00+00:00

“Diversify: Don’t put all your eggs in one basket.”

ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုများပြုလုပ်ရာတွင် စွန့်စားရမှု ရှိနေပါသည်။ အိမ်ခြံမြေတစ်ခု၏ ကာလပေါက်စျေး သို့မဟုတ် ကော်အိုရေးရှင်းတစ်ခု၏ အစုရှယ်ယာစျေးနှုန်းသည် အချိန်တိုအတွင်း ရုတ်ရက် ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်။ အရည်အသွေးမြင့် ငွေချေးစာချုပ်များမှာကဲ့သို့ အမည်ခံ အကျိုးအမြတ် (norminal return) မှာ သေချာသည့်တိုင်တောင် အတိုးနှုန်းအပြောင်းအလဲနှင့် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုများကြောင့် ပိုင်ဆိုင်မှုများ၏ တန်ဖိုးမှာ သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်။ မိမိ၏ ဥစ္စာဓနအများစုကို အိမ်ခြံမြေတစ်ခုတွင်သာ သို့မဟုတ် ကော်အိုပိုရေးရှင်းတစ်ချို့၏ စတော့ရှယ်ယာများတွင်သာ ဝယ်ယူမြှုပ်နှံထားပါက မိမိသည် အလွန်ပင်ပျော့ကွက်ရှိသည့် ပိုင်ဆိုင်မှုများဆုံးရှုံးနိုင်သည့် အနေအထားနှင့် နီးစပ်နေပါသည်။ နာမည်ကြီးပြီး အများက ယုံကြည့်ရသော လုပ်ငန်းကြီးများ၏ အစုရှယ်ယာများတွင် ပိုင်ဆိုင်မှုအများစုကို အောတိုက်ထည့်ဝင်ထား ကြီးမာသော ဆုံးရှုံးမှုနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့် သာဓကများရှိပါသည်။

လုပ်ငန်းဆက်စပ်မှုမရှိသော အစုရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူမြှုပ်နှံခြင်းအားဖြင့် တနည်းပြောရလျှင် ဖြန့်ကျက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းအားဖြင့် (diversification) စွန့်စားမှုကို လျှော့ချနိုင်ပါသည်။ ဖြန့်ကျက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းက အရေအတွက်များများနိယာမ (law of large number) ဖြင့် မိမိအတွက် အလုပ်ဖြစ်စေပါသည်။ ဖြန့်ကျက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသည့် ရှယ်ယာတစ်ချို့မှာ အမြတ်ထွက်နေသော်လည်း ရှယ်ယာတစ်ချို့မှာ အရှုံးပေါ်နေနိုင်ပါသည်။ အမြတ်ရှိသည့် အစုရှယ်ယာများသည် အရှုံးပေါ်သည့် အစုရှယ်ယာများကို ကာမိစေမည်ဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှအကျိုးအမြတ် အနေအထားသို့ ရောက်ရှိစေမည် ဖြစ်သည်။

လူအများစုအတွက် အိမ်တစ်လုံးဝယ်ယူခြင်းသည် အနိမ့်ဆုံးအားဖြင့် အစပိုင်းတွင် သူတို့၏ပင်မ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဖြစ်နေပေလိမ့်မည်။ မိမိတတ်နိုင်သော အိမ်တစ်လုံးအား ရပ်ကွက်ကောင်းကောင်းတစ်ခုတွင် ဝယ်ယူပြီး ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းထားမည်ဆိုလျှင် အဆိုပါအိမ်တစ်လုံးသည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့သော် မကြာမီက ဖြစ်ပွားခဲ့သော အိမ်ခြံမြေအကျပ်အတည်းမှ သင်ခန်းစာယူမည်ဆိlလျှင် မထင်မှတ်သော အန္တရာယ်များ ကျရောက်တတ်သည်ကို သတိပြုရှောင်ရှားရမည် ဖြစ်သည်။ ပထမအချက်မှာ မိမိတွင် အိမ်တန်ဖိုး၏ ၂၀ % အား ကနေဦးပေးချေရန် မရှိပါက အိမ်မဝယ်သင့်ပေ။ ကနေဦးပေးချေငွေသည် ၂၀ % ထက်နည်းပါက အိမ်ခြံမြေစျေးနှုန်း အတက်အကျမှ အကျိုးသက်ရောက်မှုများခံရနိုင်ပြီး အရစ်ကျပေးချေမှုအတွက် အာမခံထားရာတွင်လည်း များစွာကုန်ကျမည် ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအချက်မှာ မဖြစ်နိုင်သော အတိုးနှုန်းဖြင့် အိမ်ရာဝယ်ယူခြင်းကို ရှောင်ရှားသင့်ပေသည်။ အဆိုပါ အတိုးနှုန်းများမှာ မကြာခဏဆိုသလိုပင် ရုတ်ရက် မြင့်တက်သွားနိုင်ပြီး လစဥ်အရစ်ကျပေးချေမှု ပမာဏကို အဆမတန် ထိုးတက်သွားစေနိုင်သည်။ တတိယအချက်မှာ တိုး၍ သုံးစွဲမှုပြုရန်အတွက် အရစ်ကျပေးငွေဖြင့် ဝယ်ယူထားသော အိမ်အား အပေါင်ထား၍ ငွေချေးယူခြင်း မပြုလုပ်ပါနှင့်။ အိမ်ခြံမြေစျေးနှုန်းများသည် အတက်ရှိသလို၊ အကျလည်း ရှိပါသည်။ အရစ်ကျပေးချေထားသော အိမ်တွင် မိမိပိုင်ဆိုင်သော အချိုးအစား (ပေးပြီးပမာဏနှင့် ကျန်ရှိအကြွေး) ထိန်းသိမ်းထားရန် အရေးကြီးပါသည်။ ဖော်ပြပါ စည်းကမ်းများအတိုင်း နေထိုင်မည်ဆိုလျှင် မိမိတတ်နိုင်သည့် ဘောင်အတွင်းမှသာ နေထိုင်ခြင်းဖြစ်ပြီး အိမ်အရစ်ကျအသုံးစရိတ်နှင့် အခြားသော အသုံးစရိတ်များအား ချွေချွေတာတာ သုံးစွဲစေပါသည်။

အိမ်ဝယ်သည့် ရင်နှီးမြှုပ်နှံမှုအပြင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအား နေ့တဒူဝ မလည်ပတ်ချင်ဘဲ ငွေကြေးအဆင်ပြေလိုသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များအနေဖြင့် စတော့ရှယ်ယာစျေးကွက်တွင် ရင်နှီးမြှုပ်နှံနိုင်ပါသည်။ အကြောင်းမှာ စတော့ရှယ်ယာများသည် မျိုးမျိုးမြတ်မြတ် ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အတိတ်ကာလကို ပြန်ကြည့်လျှင်လည်း အလုပ်ဖြစ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရပါသည်။ ပြီးခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ် ၂ ခု အတွင်း ကော်ပိုရိတ် စတော့ရှယ်ယာများသည် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို ခုနှိမ်ပြီးနောက် အမှန်အကျိုးအမြတ်နှုန်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် ၇ % ဝန်းကျင် ရှိခဲ့သည်။ တဖက်တွင် ချေးငွေစာချုပ်များ၏ အမှန်အကျိုးအမြတ်မှာ နှစ်စဥ် ၃ % ခန့်သာ ရှိခဲ့သည်။

စတော့များ၏ စွန့်စားရမှုမှာ အနာဂတ် တချိန်ချိန်တွင် မည်မျှပေါက်စျေးရှိလာမည်ကို မည်သူမျှ ရေရေရာရာ မသိခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ မိမိရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ၏ တန်ဖိုးများမှာ ကျဆင်းသည့် အချိန်ကာလများနှင့်လည်း မလွှဲမရှောင်သာ ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။ သို့သော် မတည်ငြိမ်မှုဟု သိထားသည့် အဆိုပါစွန့်စားရမှုကြောင့် စတော့များသည် ငွေစုစာရင်းများ၊ ငွေကြေးစျေးကွက်လက်မှတ်များ၊ ရေတိုအစိုးရငွေချေးစာချုပ်များစသည့် အနာဂတ်တွင် မိမိအား သေချာရေရာသည့် အကျိုးအမြတ်ပေးမည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအားလုံးထက် အကျိုးအမြတ် မြင့်မားနေခြင်း ဖြစ်သည်။ ငွေစျေးစာချုပ်များနှင့် ငွေစုစာရင်းများက စတော့များထက် သေချာရေရာမှုပေးသောကြောင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများကို ဆွဲဆောင်နိုင်စေရန်အတွက် စတော့ရှယ်ယာများက ထွက်ပေါ်လာမည့် ပျမ်းမျှအကျိုးအမြတ်သည် ပိုမိုမြင့်မားနေရမည် ဖြစ်သည်။

နှစ် ၃၀ သို့မဟုတ် ၃၅ နှစ်အထိ ကာလအတန်ကြာ စတော့ရှယ်ယာမျိုးစုံတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံပါက စွန့်စားရမှုအား များစွာ လျော့ချလာနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ အသေးစားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးပင်လျှင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများစွာ၏ စတော့ရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူဆုပ်ကိုင်သည့် စုပေါင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ရန်ပုံငွေကို စီမံခန့်ခွဲသော ကော်ပိုရေးရှင်းမှတဆင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်သည်။ အမျိုးအစားစုံလင်သော စတော့များကို ကာလရှည်အထိ သိမ်းဆည်းထားသည့်အခါ ယင်းတို့က မြင့်မားသည့် အကျိုးအမြတ်နှုန်းတစ်ခုကို ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး တန်ဖိုးမတည်ငြိမ်မှုကိုလည်း အတန်အသင့် လျော့ကျစေမည် ဖြစ်သည်။

ဖြန့်ကျက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း (diversification) က စတော့စျေးကွက်အတွင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ၏ မတည်ငြိမ်မှုကို နည်းလမ်း ၂ သွယ်ဖြင့် လျှော့ချပေးသည်။ လုပ်ငန်းအချို့ အလုပ်မဖြစ်ချိန်တွင် အခြားလုပ်ငန်းများက အခြေအနေကောင်းနိုင်သည်။ ရေနံစျေးနှုန်းကျဆင်းခြင်းကြောင့် ရေနံလုပ်ငန်းတွင် အမြတ်များလျော့နည်းနိုင်သော်လည်း လေယာဥ်လောင်စာဆီ ကုန်ကျစရိတ်ကျဆင်းမည် ဖြစ်သောကြောင့် လေယာဥ်လုပ်ငန်းတွင် အမြတ်များလာနိုင်သည်။ သံမဏိစျေးနှုန်း ကျဆင်းခြင်းကြောင့် သံမဏိလုပ်ငန်းတွင် အမြတ်များလျော့ကျလာသော်လည်း သံမဏိ အသုံးပြုရသည့် မော်တော်ယာဥ်လုပ်ငန်းတွင် အမြတ်များလာမည် ဖြစ်သည်။ စီးပွားဆုတ်ယုတ်မှု သို့မဟုတ် စီးပွားရေးဆန်းပွင့်ခြင်းကဲ့သို့သော အထွေထွေစီးပွားရေး အခြေအနေများကြောင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအမျိုးအစားအားလုံးလိုလို၏ စတော့ရှယ်ယာတန်ဖိုးများ ပြောင်းလဲနိုင်ပါသည်။ သို့သော် အထွေထွေစီးပွားရေး အခြေအနေအပြောင်းအလဲ၌ပင်လျှင် ဖြန့်ကျက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းက တန်ဖိုးအတက်အကျကြောင့် ထိခိုက်မှုကို ကာမိစေနိုင်ပါသည်။ စီးပွားရေးဆုတ်ယုတ်မှု (recession) ကြောင့် အချို့လုပ်ငန်းနယ်ပယ်များတွင် ပိုမိုဆိုးရွားပြီး၊ စီးပွားရေးဆန်းပွင့်မှု (boom) ကြောင့်လည်း အချို့သော လုပ်ငန်းများတွင် ပို၍ အကျိုးအမြတ်ရှိပါသည်။ Nieman Marcus အား ထိခိုက်စေသော စီးပွားရေးဆုတ်ယုတ်မှုသည် Wal-Mart အတွက် ရောင်းအားနှင့် အမြတ်များ တိုးစေနိုင်ပါသည်။

အချို့အလုပ်ရှင်များက အငြိမ်းစား အစီအစဥ်များအတွက် မိမိအလုပ်လုပ်နေသော ကုမ္ပဏီ၏ စတော့ရှယ်ယာများဝယ်ယူရန် စျေးနှုန်းသက်သက်သာသာဖြင့် ဝယ်ယူနိုင်ရန် ကမ်းလှမ်းတတ်ကြသည်။ အဆိုပါ လျှော့စျေး အစီအစဥ်သည် မိမိအလုပ်လုပ်နေသည့် ကုမ္ပဏီအပေါ် များစွာယုံကြည်မှုရှိလျှင် ယင်းကမ်းလှမ်းမှုကို လက်ခံချင်ပေလိမ့်မည်။ အဆိုပါအစီအစဥ်အရ ကာလတစ်ခု ပုံမှန်အားဖြင့် ၃ နှစ်ခန့် ဝယ်ယူ သိမ်းထားပြီးနောက် မိမိဝယ်ထားသော အစုရှယ်ယာများအား ပြန်လည်ရောင်းချခွင့်ပြုထားပြီး အခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများတွင် ထည့်ဝင်ရန် ပိုက်ဆံထွက်လာပေလိမ့်မည်။ ခွင့်ပြုသည့်ကာလ ရောက်သည်နှင့် မိမိကုမ္ပဏီ၏ ရှယ်ယာများကို ထုတ်ရောင်း၍ အခြားကုမ္ပဏီများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသင့်သည်။ ထိုသိုမလုပ်ပါက မိမိအလုပ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီ၏ ခြင်းတောင်းတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကြက်ဥများစွာကို ထည့်လိုက်မသိလို ဖြစ်သွားလိမ့်မည်။ သို့ဆိုလျှင် အန္တရာယ် ၂ သွယ်နှင့် ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည်။ အကြောင်းမှာ မိမိအလုပ်နှင့် မိမိ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအားလုံး၏ တန်ဖိုးမှာ အလုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီ၏ အောင်မြင်မှုအပေါ်တွင်သာ လုံးလုံးလျားလျား မှီခိုနေတော့မည် ဖြစ်သည်။ မိမိကိုယ်ကို အဆိုပါ အခြေအနေမျိုး အရောက်မခံပါနှင့်။

မိမိတို့သည် စတော့ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများနှင့် ဖြန့်ကြက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအကြောင်း အရေးပါပုံကို အကျုဥ်းချုံးနိုင်ပါသည်။ ငွေကြေးအကျိုးအမြတ် ရရှိသင့်သလောက် ရရှိလာရန် လူပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် မိမိတို့ စုဆောင်းမှုများကို မက်လောက်ဖွယ် အမြတ်ပေးနိုင်သည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများတွင် ထည့်ဝင်ရမည် ဖြစ်သည်။ အတိတ်တွင် စတော့စျေးကွက်အတွင်း ရေရှည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများက မြင့်မားသည့် အမြတ်များ ထွက်ပေါ်စေခဲ့သည်။ စတော့ရှယ်ယာအမျိုးမျိုးကို ဖြန့်ကြက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံပေးသည့် ကုမ္ပဏီများက အသေးစား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ အတွက်ပင် စုစည်းထားသည့် အစုရှယ်ယာမျိုးစုံအစုကိုင်ဆောင်ခွင့်ပေးထားပြီး လစဥ်အမြတ် ပေါင်းထည့်ပေးသည်။ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခများလည်း နည်းပါးသည်။ အစုရှယ်ယာမျိုးစုံ စုစည်းထားသည့် ရှယ်ယာအစု (diverse portfolio of stocks) တွင် ကာလတစ်ခုမျှ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းဖြင့် စတော့ပိုင်ဆိုင်ရသည့် စွန့်စားမှု သက်သာစေသည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအားလုံးတွင် မသေချာမှု အချို့တော့ ရှိတတ်ပါသည်။ သို့သော် ပြီးခဲ့သည့် ရာစုနှစ်တစ်ခုခွဲခန့်တွင် လမ်းညွှန်ချက်များ ရခဲ့ပြီးလျှင် မိမိတို့သည် စုစည်းထားသည့် စတော့မျိုးစုံစည် ငွေစုစာရင်းများ၊ ငွေချေးစာချုပ်များ၊ အာမခံလက်မှတ်များ၊ ငွေကြေးစျေးကွက်ရန်ပုံငွေများ၊ အလားတူ ငွေကြေး ပစ္စည်းများထက် ရေရှည်တွင် အမြတ်ပိုဖြစ်စေသည်ကို ယုံယုံကြည်ကြည် မျှောင်လင့်နိုင်သည်။ အကျိုးတူငွေကြေးလုပ်ငန်းများမှ တဆင့် စတော့ပိုင်ဆိုင်မှုသည် အငြိမ်းစား ကာလများအတွက် မျှော်မှန်းပြီး ငွေစုဆောင်းနေသည့် လူငယ် လူရွယ်များအတွက် အထူးစွဲဆောင်မှု ရှိပါသည်။

မြန်မာ စကားပုံ

“အရင်လို အနှေးဖြစ်။”
– Desire for haste is delay.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

🏦 အတိုးပေါ်ဆင့်အတိုး (ဝါ) နှစ်ထပ်တိုး (compound interest) ရသည့်နည်းကို ကောင်းကောင်းကြီး အသုံးပြုပါ။

2024-09-18T00:00:00+00:00

“Put the power of compound interest to work.”

ယခုလက်ငင်းပင်လျှင် ငွေစုဆောင်းသင့်သည့် အဓိကအကြောင်းရင်း ၂ ရပ်ရှိသည်။ ပထမအကြောင်းရင်းမှာ ဆွေးနွေးခဲ့သည့်အတိုင်း ယခုမျက်မှောက်တွင် စတင်ငွေစုရန် ဆင်ခြေများစွာ ပေးတတ်သူတို့မှာ နောင်အခါတွင်လည်း ခက်ခဲနေမည် ဖြစ်သည်။ ယခုဖော်ပြမည်မှာ ချက်ခြင်းလက်ငင်း ငွေစုသင့်သည့် ဒုတိယ်အကြောင်းရင်း ဖြစ်ပါသည်။ ယင်းမှာ စောစောစုဆောင်းခြင်းသည် ကြီးမားသည့် အကျိုးရလာဒ် ထွက်ပေါ်စေသော အကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။

ငွေစုအစီအစဥ်ကို အနည်းငယ်စေ၍ စတင်ခြင်းကြောင့် မိမိအတွက် အကျိုးအမြတ် ပိုမိုရရှိလာစေမည့် ဖြစ်သည်။ဥပမာတစ်ခုကို ပေရလျှင် အသက် ၂၂ မှ ၃၀ အတွင်း မဖြစ်စလောက်လေး စုဆောင်းရုံဖြင့် လူငယ်တစ်ဦးသည် အငြိမ်းစားယူသည့်အခါ ဓနစုဆောင်းမှုတွင် များစွားတိုးပွားလာနိုင်သည်။ အဆိုပါ ၈ နှစ်တာ ကာလအတွင်း ဒေါ်လာ ၆၀၀၀ စွန်းစွန်းလောက် အသုံးအစွဲလျော့ပြီး စုဆောင်းရုံဖြင့် အသက် ၆၇ နှစ်အရွယ် အငြိမ်းစားယူသည့်အချိန်တွင် မိမိပိုင်ဆိုင်မှု၌ ဒေါ်လာ ၁၅၃၀၀၀ ကျော် အလွယ်လေး ထပ်ရနိုင်သည်။ လက်ရှိငွေအနည်းငယ်ကို အနာဂတ်တွင် အများကြီး တိုးပွားလာအောင် ပြောင်းလဲသည့် သော့ချက်မှာ “အတိုးပေါ်ဆင့်အတိုး စနစ်၏ ဆန်းကျယ်မှု” မှ အကျိုးအမြတ်အပြည့်ယူ၍ တတ်နိုင်သမျှ စုဆောင်းမှုကို စောစောစတင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

အတိုးပေါ်ဆင့်အတိုးက အဆန်းတကျယ်ကြီးတော့လည်း မဟုတ်ပေ။ သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဆန်းကျယ်နေပုံပေါ်သည်။ အတိုးပေါ်ဆင့်အတိုး အလုပ်လုပ်ပုံမှာ ရှင်းပြရန် လွယ်ကူသော်လည်း ရလဒ်များက အံ့သြစရာကောင်းလွန်းပါသည်။ အတိုးပေါ်ဆင့်အတိုးဆိုသည်မှာ ရရှိသည့် အတိုးပေါ်တွင် အတိုးဆင့်၍ဆင့်၍ ရရှိခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ မိမိက ယခုနှစ်ုငွေပေါ် ရသည့် အတိုးကို မသုံးစွဲလျှင် နောင်နှစ်တွင် လက်ရှိအရင်းနှင့် အတိုးပေါ်တွင် အတိုးထပ်ပေါင်းလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ နောင်နှစ်တွင်လည်း ထိုသို့လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် အတိုးတွင် အတိုးများ ဆက်လက်ရရှိဦးမည် ဖြစ်သည်။ သာမာန်ကြည့်လျှင် သိပ်များသည့်ပုံ မရှိချေ။ အထူးသဖြင့် အစောပိုင်းနှစ်အနည်းငယ်အတွင်း မိမိစုဆောင်းမှုအပေါ်တွင် သိသိသာသာ တိုးလာမည် မဟုတ်ပေ။ သို့သော် သိပ်မကြာခင်မှာပင် စုဆောင်းမှုမှာ သိသာစွာ စတင်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး အတိုးများလာလေ တိုးပွားမှုမြန်လာလေ ဖြစ်သည်။ အတိုးပေါ်ဆင့်အတိုးမှာ နှင်းများဖုံးလွှမ်းနေသည့် တောင်ပေါ်မှ လိမ့်ဆင်းလာသည့် နှင်းခဲတစ်ခဲကဲ့သို ဖြစ်သည်။ လိမ့်ဆင်းကာစတွင် အရွယ်အစား ကြီးထွားမှု နှေးကွေးမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် နှင်းများအနည်းငယ်စီကပ်၍ ဖြည်းဖြည်းချင်း တိုးလာသည့်အခါ အရွယ်တစတစ ကြီးလာပြီး ခဏအကြာတွင် အလွန်ကြီးလာလိမ့်မည်။ ထိုနောက် အလျင်အမြန် ကြီးမားလာပြီး မိမိထံသို့ တည့်နည့်ကြီး ဝင်ရောက် ရိုက်ခတ်လာလိမ့်မည်။

ငွေစုအစီအစဥ်အား စောစောစီးစီး စတင်ရသည့် အကြောင်းရင်းမှာ အတိုးပေါ်ဆင့်အတိုးသည် ဖြည်းဖြည်းချင်း အရှိန်ယူရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အရှိန်မြန်လာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အငြိမ်းစားယူခါနီးမှ စုဆောင်းမှုပြုလျှင် အငြိမ်းစားချိန် ပိုင်ဆိုင်မှု၌ များစွာ အကျိုးသက်ရောက်မည် မဟုတ်ပေ။ နည်းနည်းချင်းဖြင့် စောစောစီးစီး စုဆောင်ခြင်းကသာလျှင် အကျိုးသက်ရောက်မှု ကြီးမားပါသည်။ တောင်အောင်ခြေနားမှ ကပ်၍ လိမ့်ဆင်းလာသော နှင်းခဲ့မှာ အချိန်သေသွားသည့်အခါ အရွယ်အစား သိပ်ကြီးကြီးမားမား ဖြစ်နေမည် မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် ငွေစောစောစစုလျှင် ယင်စုဆောင်းမှု ပွားများလာရန် အချိန်ပိုရမည်ဖြစ်ပြီး မြန်မြန်လည်း စုဆောင်းမှုအရွယ်ပမာဏ ကြီးထွားလာမည် ဖြစ်သည်။

ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ဥပမာတစ်ခု စဥ်းစားကြည့်ပါ။ ၁၆ အရွယ်လူငယ် တစ်ဦးက ဆေးလိပ်သောက်သင့် မသောက်သင့် ချင့်ချိန်နေသည် ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ ထည့်သွင်းစဥ်းစားစရာ များစွာ ရှိပါသည်။ ကျန်းမာရေးအကျိုးဆက်မှာ အရေးကြီးသည့် ဆင်ခြင်စရာ ဖြစ်သည်။ ကျန်းမာရေးအပြင် ငွေကြေးကုန်ကျမှုမှာလည်း ဆေးလိပ်မသောက်သင့်သည့် အကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ စီးကရက် တစ်ဘူးစျေးနှုန်းမှာ ပြည်နယ်အများစုတွင် ၃.၇၅ ဒေါ်လာဝန်းကျင် ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဆယ်ကျော်သက် ရော်ဂျာဒီယက်အနေဖြင့် ဆေးလိပ်မသောက်သုံးဖြစ်လျှင် (သူက တစ်ရက်လျှင် ဆေးလိပ်တစ်ဘူး သောက်ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ယူဆလျှင်) တစ်နှစ် ၁၃၇၀ ဒေါ်လာ စုဆောင်းနိုင်ပါလိမ့်မည်။ အဆိုပါငွေအား တစ်နေရာရာတွင် သုံးစွဲမည့်အစား တနှစ်လျှင် ၇ % အကျိုးအမြတ်ရမည့် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို ကာမိစေသော စုပေါင်းရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု ရန်ပုံငွေ (mutual fund) တွင် မြှပ်နှံလိုက်သည် ဆိုပါစို။ ရော်ဂျာကသာ ထိုသို့ ၁၀ နှစ်ဆက်တိုက် စုဆောင်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်လျှင် သူအသက် ၂၆ နှစ်ပြည့်သည့်အခါ သူတွင် ဒေါ်လာ ၁၃၇၀၀ စုဆောင်းမိပြီး တိုးရင်းပေါင်းလိုက်လျှင် ၁၈၉၂၉ ဒေါ်လာ စုဆောင်းမိပြီး ဖြစ်လိမ့်မည်။ အသေးအဖွဲ စွန့်လွှတ်မှုတစ်ခုအတွက် အကျိုးရလဒ်မှာ မဆိုးလှပေ။ တကယ်တော့ ရိုဂျာအတွက် အကျိုးရှိလှသည်။

သို့သော် ယင်းရလဒ်မှာ အကင်းသာရှိသေးသည်။ အတိုးပေါ်ဆင့်အတိုးမှ အကျိုးအမြတ်က အစ ပြုရုံသာရှိသေးသည်။ ရိုဂျာကသာ အသက် ၃၆ ရောက်သည်အထိ စုဆောင်းမှု အစီအစဥ်ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်မည်ဆိုလျှင် သူသည် စုဆောင်းငွေ ၂၇၄၀၀ ဒေါ်လာမှ ၅၆၁၆၄ ဒေါ်လာထိ တိုးပွားလာမည် ဖြစ်သည်။ အသက် ၄၆ အထိ ဆက်လက်စုဆောင်းသော် ဒေါ်လာ ၄၁၁၀၀ မှ ၁၂၉၄၁၁ ဒေါ်လာအထိ ပွားများလာမည် ဖြစ်သည်။ ရိုဂျာ အသက် ၅၆ တွင် သူသည် စုငွေဒေါ်လာ ၅၆၈၀၀ မှ ၂၇၃၅၀၀ ဒေါ်လာ အထိ ကြွယ်ဝလာမည် ဖြစ်သည်။ အသက် ၆၇ နှစ်အရွယ်တွင် အငြိမ်းစားယူသည့်အခါ သူသည် ၅၇၉၃၀၁ ဒေါ်လာ ရမည်ဖြစ်သည်။ သူ၏ မူရင်းစုဆောင်းငွေ ဒေါ်လာ ၆၉၈၇၀ မှ အကျိုးခံစားရခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဆေးလိပ်မသောက်ရန် ရွေးချယ်ခြင်းဖြင့် ရိုဂျာသည် အငြိမ်းစားရန်ပုံငွေ ဒေါ်လာ ၆၀၀၀၀၀ နီးပါး စုမိပေးလိမ့်မည်။ ယင်းကိန်းဂဏန်းက မျက်မှောက်ကာလတွင် ဝယ်ယူသုံးစွဲနိုင်သည့် ဒေါ်လာငွေပမာဏ ဖြစ်သည်။

ရိုဂျာသည် အသက် ၁၆ နှစ်မှ ၂၆ နှစ်အထိ ဆေးလိပ်သောက်လာပြီး ၂၆ နှစ်ရောက်မှ ဆေးလိပ်ဖြတ်ပြီး တစ်နေ့လျှင် စီးကရက်တစ်ဘူးစာ ငွေစုဆောင်းသည်ဟု ပြောင်း၍ စဥ်းစားကြည့်ပါ။ ဆေးလိပ်ဖြတ်လိုက်ခြင်းမှာ သူ့အတွက် ကောင်းပြီး စုဆောင်းမှုမှလည်း အကျိုးရှိနေဦးမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၀ နှစ်မျှ နောက်ကျသွားသည့်အတွက် သူ့အသက် ၆၇ နှစ်တွင် ၅၆၇၃၀၁ ဒေါ်လာ မစုမိတော့ပဲ ၂၉၄၀၁၅ ဒေါ်လာသာ စုဆောင်းမိမည် ဖြစ်သည်။ ၅၁ နှစ်စာ ငွေစုဆောင်းမှု အစီအစဥ်အား ဆယ်နှစ်လောက် နောက်ကျသွားသဖြင့် ရိုဂျာသည် အငြိမ်းစားယူချိန်တွင် ဒေါ်လာ ၃၀၃၂၈၆ ဆုံးရှုံးနစ်နာသွားစေသည်။

ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် အချိန်နည်းနည်းပိုကြာအောင်သာ စုဆောင်းမည်ဆိုလျှင် အတိုးပေါ်အဆင့်အတိုးကြောင့် မြန်သထက်မြန်လာသော တိုးပွားမှုမှ အကျိုးကျေးဇူးများစွာ ရရှိနိုင်ပါသည်။ ဥပမာ ရိုဂျာ ကသာ သူ၏ ငွေစုအစီအစဥ်ကို အသက် ၆၉ နှစ် နောင်းပိုင်းမှ အငြိမ်းစား ယူ၍ ၂ နှစ်ကျော်ခန့်အထိ ဆက်လက်စုဆောင်းခဲ့မည်ဆိုလျှင် သူ၏ ယနေ့ခေတ် ငွေကြေးဝယ်ယူနိုင်စွမ်းဖြင့်ပြောလျှင် ဒေါ်လာ ၇၀၀၀၀၀ နီးပါး ပိုင်ဆိုင်လိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ ဆိုရလျှင် စုဆောင်းမှု ကြာလေလေ အတိုးပေါ်ဆင့်အတိုးက မိမိတို့၏ ကြွယ်ဝမှုကို တိုးပွားမှုပေးလေလေ ဖြစ်သည်။ ရိုဂျာကသာ ကားအသစ် ဝယ်မစီးပဲ တစ်ပတ်ရစ် ကားဝယ်ခြင်း၊ လမ်းဘေးစက်များမှ သွားရေစားများ အနည်းငယ်လျှော့စားခြင်း၊ ထီမထိုးခြင်း (လူတစ်ဦးသည် ထီပေါက်ခြင်းထက် မိုးကြိုးပစ်ခံရဖို့ အလားအလား ပိုများသည်) ဖြင့် အသေးအဖွဲ ချွေတာမှုများ ထပ်လုပ်ဦးမည်ဆိုလျှင် သူအနားယူချိန်တွင် သန်းဂဏန်း သို့မဟုတ် ထိုထက်ပင်ပို၍ ပိုင်ဆိုင်နေမည် ဖြစ်သည်။

သင်အငြိမ်းစားယူချိန်တွင် ချမ်းချမ်းသာသာ နေနိုင်ဖို့အတွက် ဘဝတစ်လျောက်လုံး ခါးခါးသီးသီး နေထိုင်စားသောက်သွားရမည်ဟူ ကျွန်တော်တို့က ဆိုလိုနေခြင်း မဟုတ်ပါ။ အသက်ကြီးမှ ချမ်းသာပြီး ဘဝတစ်လျောက်လုံး ခြို့ခြို့တဲ့တဲ့ နေထိုင်စားသောက်ရမည်ဆိုလျှင် အဘယ်မှာ အဓိပ္ပါယ်ရှိပါမည်နည်း။ ကျွန်တော်တို့ အလေးပေးပြောလိုသည်မှာ သာမာန်လူများစွာတို့ အနေဖြင့် ကောင်းကောင်းမွန်မွန် နေထိုင်စားသောက်ရင်း အနည်းအကျဥ်းစုဆောင်းရုံမျှဖြင့် ကြီးမားသည့် အကျိုးကျေးဇူးများ ခံစားစံစားနိုင်သည်ကို ထောက်ပြလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ အမှန်တော့ စုဆောင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် ထိုသို့မစုဆောင်း မရင်းနှီးသူများထက် ပိုမို သုံးစွဲလာနိုင်လိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ အနားယူချိန်တွင် သို့မဟုတ် ထိုထက်ပင် စောသည့်ကာလတွင် ရိုချာသည် သူ့ကြွယ်ဝမှုကို စတင်သုံးစွဲနိုင်ပြီး မစုဆောင်းပဲ သုံးစွဲခဲ့သည်ထက် များစွာသာလွန်၍ သုံးစွဲနိုင်မည် ဖြစ်သည်။

အဲဒါကြောင့် ထိုသို့ အကျိုးခံစားရန်မှာ ငွေစုဆောင်းခြင်းအား စောစောလုပ်ဆောင်၊ အနည်းငယ် စိတ်ရှည်သည်းခံ၍ စုဆောင်းငွေမှ မည်မျှ အကျိုးဖြစ်နိုင်မည်ကို သိနားလည်ပြီး အတိုးပေါ်ဆင့်အတိုး၏ စွမ်းပကားကို ကောင်းကောင်း အသုံးချရန်သာ လိုအပ်ပါသည်။

မြန်မာ စကားပုံ

“အလိုကြီးက အရနည်း။”
– Great desire obtains little.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

⛑️ အရေးပေါ် ကိစ္စရပ်များအတွက် စုဆောင်းမှု လစဥ် ပုံမှန်ပြုလုပ်ပါ။

2024-09-17T00:00:00+00:00

“Pay into an emergency fund every month.”

အနာဂတ်အတွက် စုဆောင်းမှု၏ တန်ဖိုးရှိမှုအကြောင်း ပြောပြထားပြီး ဖြစ်သည်။ သို့သော် သင့်တွင် “အရေးပေါ်ကိစ္စရပ်များ” အတွက် ငွေစုစာရင်းရှိဖို့ လိုအပ်ပါသည်။ ယင်းက ဘာကို ဆိုလိုပါသလဲ။ လက်တွေ့ဘဝတွင် မထင်မှတ်သည့် ဖြစ်ရပ်များသေချာပေါက် ရှိနေတတ်သည်။ ကားပျက်ခြင်း၊ အမိုးယိုခြင်း၊ ရေပိုက်ပျက်ခြင်း၊ ကလေးက လက်ကျိုးခြင်း တို့မှာ သာဓကများ ဖြစ်သည်။ ယင်းဖြစ်ရပ်များ ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထရှိတတ်သော်လည်း ဖြစ်သည့်အချိန်၊ အတိမ်အနက်တို့မှာ ကွာခြားတတ်သည်။ ရှည်ကြာသည့် ကာလတိုင်းအတာတစ်ခုတွင် အိမ်ထောင်စု အားလုံးတို့က ယင်းကဲ့သို့ ကိစ္စရပ်များအတွက် ကြီးမားသည့် ကုန်ကျစရိတ်များ ရှိလာနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြပေလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းအရေးပေါ်ကိစ္စရပ်များအတွက် ပြင်ပြင်ဆင်ဆင် ရှိသင့်ပေသည်။ အရေးအကြောင်းအတွက် ငွေစုစာရင်းသည် ယင်းကိစ္စများအတွက် ဖြစ်သည်။ ယင်းငွေစုစာရင်းက သင်မမျှော်လင့်သည့် ကုန်ကျမှုများကို စိတ်ပူပန်မှုမရှိစေဘဲ ငွေရေးကြေးရေး ပြဿနာတစ်ရပ် မကြုံရစေဘဲ ကူညီဖြေရှင်းပေးလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။

အခြားနည်းလမ်းတစ်ခုမှာ မထင်မှတ်သည်များ ဖြစ်လာချိန်အထိ စောင့်နေရန်ဖြစ်ပြီး ထို့နောက် ယင်းတို့ကို ဖြေရှင်းမည့် အစီအစဥ်တစ်ခုကို ကြံဆခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအခါတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် အကြွေးဝယ်ကဒ်များဖြင့်သာ ဖြေရှင်းရတော့သည်။ သို့မဟုတ် ခါးသီးစရာကောင်းသည့် အတိုးနှုန်းများဖြင့် ချေးယူသည့်နည်းများဖြင့် ဖြေရှင်းရတော့သည်။ ထို့နောက် အတိုးပေးရန်နှင့် နောက်ဆုံးတွင် ချေးငွေအား ပြန်ဆပ်နိုင်မည့် နည်းလမ်းများကို ရှာကြံရတော့မည် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ငွေရေးကြေးရေး ပူပန်သောက ရောက်စေပြီး ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချရာတွင် ကောင်းမွန်သော ဆုံးဖြတ်ချက်များ ဖြစ်မလာတော့ပေ။

အဆိုပါ အရေးပေါ်ကိစ္စရပ်များအား ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် မိမိတို့အနေဖြင့် မည်မျှ ပုံမှန်စုဆောင်း သင့်ပါသလဲ။ ချဥ်းကပ်ပုံ တစ်မျိုးမှာ ယခင်နှစ်တွင် ရုတ်တရက် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော အရေးတကြီး ကိစ္စရပ်အမျိုးမျိုးတို့အတွက် မည်မျှသုံးစွဲခဲ့ရသည်ကို တွက်ချက်၍ ယင်းကုန်ကျမှုအား ၁၂ ဖြင့် စားပြီး ရလာသည့် ငွေပမာဏကို မိမိ၏ အရေးပေါ် ငွေစုစာရင်းအတွင်းသို့ လစဥ်ပုံမှန် ပေးသွင်းရန် ဖြစ်သည်။ လိုရမယ်ရအနေဖြင့် အနာဂတ်တွင် အရေးပေါ်သုံးစွဲမှု မြင့်တက်လာပါက ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် ငွေစုစာရင်းသို့ အနည်းငယ်ထပ်ဆောင်းသွင်းလျှင် ပိုကောင်းပေလိမ့်မည်။ စာရင်းသို့အပ်ငွေပိုသွားလျှင်လည်း အခြားကိစ္စရပ်များတွင် ယင်းငွေကို သုံးစွဲနိုင်ပေလိမ့်မည်။ သို့မဟုတ် အငြိမ်းစားစုငွေအစီအစဥ်သို့ ခွဲထည့်နိုင်ပါသည်။ အဓိက ပြောလိုသည်မှာ မိမိ၏ အရေးပေါ်စုဆောင်းငွေစာရင်းသို့ လစဥ်ပုံမှန် ထည့်သွင်းသင့်ပြီး၊ ထည့်ချင်သည့် အခါထည့်လိုက် ပုံစံမျိုး မလုပ်သင့်ပေ။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့အား မိမိ၏ အိမ်ပိုင်ဆိုင်လာရန်အတွက် လစဥ်ငွေပေးချေသကဲ့သို့၊ မီတာခဆောင်သကဲ့သို့၊ အခြားသော ပုံမှန်အသုံးစရိတ်များကဲ့သို့ သဘောထားသင့်ပါသည်။

အရေးပေါ် ငွေစုစာရင်းသည် မိမိဘဝတွင် အခိုက်အတန့် ငွေကြေးပူပန်ကြောင့်ကြမှုများ မဖြစ်ပေါ်လာစေရန်၊ စတ်ချမ်းသာမှု အနည်းငယ် ပေးနိုင်သည့် သဘောရှိသည်။ ယင်းငွေစုစာရင်းထားရှိခြင်းကြောင့် မမှန်းဆနိုင်သော တစ်ချိန်ချိန်တွင် မမျှော်လင့်ဘဲ ဖြစ်ပေါ်လာနိုသည့် အသုံးစရိတ်များအား စိတ်အေးအေးဖြင့် ဖြေရှင်းနိုင်လိမ့်မည်။ အရေးပေါ်အသုံးစရိတ်များသည် ပုံမှန် ကျန်ကျသည်ထက် လျော့နည်းသည့် ကာလများတွင် မိမိ၏ အရေးပေါ်ငွေစုစာရင်းရှိ လက်ကျန်မှာ တိုးများနေမည် ဖြစ်သည်။ ကုန်ကျစရိတ်အလွန်ကြီးမားသည့် မထင်မှတ်သည့် ရုတ်တရက် ကိစ္စရပ်များ ပေါ်ပေါက်လာသည့်အခါတွင်လည်း မိမိငွေစုစာရင်းတွင် ငွေပိုငွေလျှံရှိသည့်အတွက် စိုးရိမ်းကြောင့်ကြစရာ မရှိပေ။ ထို့အခါ “ငွေက မိမိအား မထိန်းချုပ်နိုင်” တော့ဘဲ “မိမိကကာ ငွေကို စီမံကွပ်ကဲသွားနိုင်” ပြီး ဖြစ်သည်။

မြန်မာ စကားပုံ

“ကိုယ့်ပေါင် ကိုယ်လှန်ထောင်။”
– To pound on one’s own thighs.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

💵 မိမိပိုက်ဆံများကို ပိုမိုအကျိုးရှိအောင် သုံးစွဲနည်း ၂ မျိုး - အကြွေးဝယ်ကဒ်ဖြင့် အကြွေးဝယ်ခြင်းအား ရှောင်ကြဥ်ရန်နှင့် အသုံးပြုပြီး ပစ္စည်းများကို ဝယ်ယူသုံးစွဲခြင်း။

2024-09-16T00:00:00+00:00

“Spend strategically.”

ကျွန်တော်တို့အများစုက ယနေ့စွန့်လွှတ်စရာမလိုဘဲ အနာဂတ်တွင် ပိုမိုရရှိမည့် အနေအထားကို လိုလားကြသည်။ ပျမ်းမျှဝင်ငွေအထက် ရှာနိုင်သူများ အပါအဝင် လူပုဂ္ဂိုလ်များစွာတို့က ယင်းရည်မှန်းချက်ကို ထိခိုက်စေသည့် အရာ ၂ ခုကို လုပ်ဆောင်ကြသည်။ ပထမအချက်မှာ မတတ်နိုင်သေးသည့် ပစ္စည်းများ ဝယ်ယူကြသည်။ ဒုတိယအချက်မှာ တစ်ပတ်ရစ်ပစ္စည်းများက အသုံးဝင်သေးပြီး စီးပွားရေးအရ တွက်ချေကိုက်သည့်တိုင်အောင် ပစ္စည်းသစ်များ ဝယ်ယူလိုကြသည်။

အကြွေးဝယ်ကဒ်များ ချင့်ချိန်မသုံးစွဲတတ်ခြင်းသည် ငွေရေးကြေးရေး အဆင်ပြေဖို့၊ မကြောင့်မကြနေရဖို့အတွက် ကြီးမားသည့်အဟန့်အတား ဖြစ်သည်။ လူများစွာတို့က ကဒ်များကို သတိထားသုံးစွဲတတ်သော်လည်း အချို့ပုဂ္ဂိုလ်များကမူ အကြွေးဝယ်ကဒ်၏ မသုံးစွဲရသေးသည့် လက်ကျန်ငွေကိုပင် ဘဏ်ထဲတွင် ရှိသည် ကိုယ်ပိုင်ပိုက်ဆံသကဲ့သို့ ပြုမှုတတ်ကြသည်။ ယင်းမှာ လုံးဝ မှားယွင်းပေသည်။ သင့်အကြွေးဝယ်ကဒ်ရှိ မသုံးစွဲရသေးသည့် လက်ကျန်ငွေသည် သင်က ထပ်မံ ငွေချေးနိုင်သေးကြောင်း ဆိုလိုခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ သင့်ဥစ္စာဓနကို တိုးစေသည်မဟုတ် သို့မဟုတ် သင့်ကိုငွေများထပ်မံပေးနေသည် မဟုတ်ချေ။ အကြွေးကဒ်ကို သင်၏ အရံဘဏ်စာရင်းအဖြစ် သဘောထားခြင်းက အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ သင်၏ စာရင်းရှင်ဘဏ်စာရင်းတွင် ငွေကျန်ရှိသေးလျှင် သင်သည်အကြွေးကဒ်ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ယင်းအကြွေးကိုမှု လစဥ်ပေးချေမည်ဆိုလျှင် အသုံးပြုနိုင်သည်။ သင့်ဘဏ်စာရင်းတွင် ငွေအလုံအလောက်မရှိလျှင် ဝယ်ယူသုံးစွဲမှု မပြုပါနှင့်။

အကြွေးကဒ်များသည် အသုံးပြုရအဆင်ပြေသလို ယင်းတို့က ကိုင်ဆောင်သူများကို လက်ယားစေပြီး စျေးကြီးသည့် ချေးယူနည်းလည်းဖြစ်သည်။ အကြွေးကဒ်များသည် အလွယ်တကူ အကြွေးထူစေသောကြောင့် ယင်းတို့မှာ အန္တရာယ်ရှိတတ်သည်။ လူအချို့သည် သူတို့အကြွေးကဒ်တွင် မသုံးစွဲရသေးသည့် လက်ကျန်ငွေ ရှိနေသေးလျှင် သုံးစွဲလိုစိတ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပုံ မရကြပေ။ သင့်တွင်လည်း ထိုပြဿနာရှိလျှင် ချက်ခြင်းကုစားဖို့လိုသည်။ ကတ်ကြေးတစ်လက်ကို ဆွဲယူပြီး အကြွေးကဒ်အားလုံး ညှပ်ပစ်ဖို့ လိုနေပြီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ မလုပ်လျှင် ယင်းကဒ်များကြောင့် ငွေရေးကြေးရေး ကြမ္မာငှင်လာတော့မည်။ သင့်အကြွေးကဒ်တွင် ဝယ်ယူမှုများကို ပေးချေခြင်းက သင်သည် သင့်ရှိငွေထက် ပိုမိုဝယ်ယူနိုင်သည့်ပုံ ပေါ်နေသည်။ သို့သော် လကုန်လျှင်တော့ ငွေတောင်းခံလွှာ ဆိုက်ဆိုက်မြိုက်မြိုက် ရောက်လာပါလိမ့်မည်။ နောက်ထပ် ဆွဲဆောင်ဖြားယောင်းမှု တစ်ခုလည်း ရှိသေးသည်။ အတိုးနှုန်းနှင့် သုံးထားသည့်အထဲမှ နည်းနည်းခြင်းသာ ဆပ်ရန်လည်း ခွင့်ပြုပေးထားသေးသဖြင့် အကြွေးမဆပ်ပဲပစ္စည်းများ အများအပြား ဆက်လက်ဝယ်ယူသုံးစွဲမှုဖြစ်စေသည်။ သင်က ယင်းနည်းလမ်းကို ရွေးချယ်ပြီး သင့်လက်ကျန်ခွင့်ပြုငွေကို ဆက်လက်သုံးစွဲနေမည်ဆိုလျှင် လက်ကျန်ကုန်ပြီး ကြီးမားသော ပြဿနာနှင့် မြန်မြန်ဆန်ဆန်ပင် ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ရလိမ့်မည်။ မဆက်ရသေးသည့် အကြွေးလက်ကျန်အပေါ်တွင် မြင့်မားသည့် အတိုးနှုန်းများ ပေးဆောင်ရပေလိမ့်မည်။

အကြွေးဝယ်ကဒ်၏ အကြွေးများအတွက် ၁၅ မှ ၁၈ ရာခိုင်နှုန်း အထိ အတိုးပေးရသည်မှာ အများစုအတွက် ပုံမှန်ပင်ဖြစ်သည်။ ယင်းက လူအများစုအတွက်၊ အောင်မြင်သည့် ရင်းနှီးမြှပ်နှံသူများအတွက်ပင်လျှင် သူတို့စုဆောင်းငွေများနှင့် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုများပေါ် ရရှိသည့် အကျိုးအမြတ်နှုန်းထားထက်ပင် များစွာမြင့်မားနေသည်။ သင့်စုဆောင်းငွေမှ တစ်နှစ်လျှင် ၇ ရာခိုင်နှုန်း ခန့် အတိုးရလျှင်ပင် သင့်အနေဖြင့် အလွယ်တကူ ကြွယ်ဝလာနိုင်ပါသည်။ ကံမကောင်းစွာပင် မပေးဆပ်ရသေးသည့် အကြွေးပေါ် ပေးဆောင်ရသော ကြီးမားသည့်အတိုးနှုန်းများက ဆန့်ကျင်ဘက်သဘော ရှိပါလိမ့်မည်။ အကြွေးဝယ်ကဒ်အကြွေးပေါ် ၁၅ မှ ၁၈ ရာခိုင်နှုန်း အထိ အတိုးပေးနေရပါက ဝင်ငွေကောင်းသူပင်လျှင် ဆင်းရဲမွဲတေ သွားနိုင်ပါသည်။

ဘဟားမားကျွန်းတွင် ရက်အနည်းငယ် အပန်းဖြေရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည့် ကော်လာဖြူလူငယ်တစ်ဦး ရှောင်၏ ဥပမာကို ကြည့်ပါ။ ခရီးစဥ်အတွက် ရှောင်၏ အကြွေးဝယ်ကဒ်တွင် ဒေါ်လာ ၁၅၀၀ ကုန်ကျသွားဆိုပါစို့။ သို့သော် လကုန်တွင် အကြွေးအားလုံး ပြန်ဆပ်ရမည့်အစား ရှောင်က အနည်းဆုံးပေးနိုင်သည့် ပမာဏကိုသာဆပ်သဖြင့် အကြွေးကျေရန် ၁၀ နှစ်တိုင်အောင် ဆပ်ခဲ့ရသည်။ သု့အကြွေးကဒ်အတိုးနှုန်းက ၁၈ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်ဆိုလျှင် ရှောင်က သူ့ခရီးစဥ်အတွက် မည်မျှ အတိုးအရင်းပေါင်း ပေးရမည်လဲ။ တလလျှင် ၂၆.၆၃ ဒေါ်လာဖြင့် လပေါင်း ၁၂၀ ပေးပြီးလျှင် စုစုပေါင်း ၃၁၉၅.၄၀ ဒေါ်လာ ကုန်ကျမည် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရှောင်သည် သူ့အကြွေးကဒ် ကုမ္ပဏီသို့ ပေးလိုက်ရသည့်ငွေသည် လေယာဥ်လက်မှတ်ခ၊ ဟိုတယ်ခ၊ အစားအစာနှင့် ဖျော်ဖြေရေး အားလုံးအတွက် ကုန်ကျမည့်ငွေစုစုပေါင်းထက်ပင် ပိုများနေသည်။

ခရီးစဥ်အပြီး အကြွေးဝယ်ကဒ်ကုမ္ပဏီကို ငွေပေးမည့်အစား ခရီးစဥ်မတိုင်မီတွင် ရှောင့်အနေဖြင့် ကြိုတင် အစီအစဥ်ဆွဲ၍ ငွေပေးမည့်အစား ခရီးစဥ်အတွက် ကုန်ကျစရိတ်မှာ များစွာ သက်သာပေလိမ့်မည်။ တိုးရင်းပေါင်းအတိုး (compound interest) (အတိုးပေါ်ဆင့် အတိုးအကြောင်းကို အချက် ၇ တွင် ဆွေးနွေးပါမည်) ဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် ၅ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် တစ်လအတွက် ၇၅ ဒေါ်လာ စုဆောင်းမည်ဆိုလျှင် လပေါင်း ၂၀ အကြာလျှင် ရှောင့်လက်ထဲတွင် အပန်းဖြေခရီးအတွက် စုစုပေါင်း စုဆောင်းငွေ ၁၅၆၀.၈၉ သုံးစွဲနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းဆိုရလျှင် ခရီးစဥ်အတွက် စုဆောင်းခြင်းဖြင့် အကြွေးဝယ်ကဒ်တွင် အကြွေးတင်မည့်အစား ခရီး ၂ ခုအတွက် ဒေါ်လာ ၃၁၉၅.၄၀ ထက်နည်းသည့် (အပိုပင်သုံးစွဲနိုင်သေးသည်) ငွေပမာဏသာ ကုန်ကျမည် ဖြစ်သည်။

ဒီထက်ပိုကောင်းသည်မှာ အကြွေးကဒ်ကုမ္ပဏီကို တစ်လလျှင် ၂၆.၆ ဒေါ်လာပေးမည့် အစား ရှောင်သည် ဒေါ်လာ ၁၅၀၀ ဖြင့် အပျော်ခရီး ထွက်ခဲ့ဖို့ကောင်းသည်။ အဆိုပါ လစဥ်ပေးငွေကို ငွေစုစာရင်းတွင် စုထားပြီး တစ်နှစ်လျှင် ၅ ရာခိုင်နှုန်း အတိုးရသည်ဆိုလျှင် သူသည် ၁၀ နှစ် ပြည့်သည့်အခါ စုစုပေါင်းငွေ ဒေါ်လာ ၄၁၃၉.၂၆ ရှိလာမည် ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် သူ့အနေဖြင့် ဒေါ်လာ ၂၀၀၀ ကုန်ကျမည့် ခရီးတစ်ခုထွက်သည်ဆိုလျှင် လူ့လက်ထဲတွင် ဒေါ်လာ ၂၁၃၅.၂၆ ပင် ပိုလျှံနေဦးမည် ဖြစ်သည်။ ဖော်ပြပါဥပမာအရ အကြွေးဝယ်ကဒ်ဖြင့် သုံးစွဲသူများသည် မသုံးစွဲသူများနှင့် ယှဥ်လျှင် စားသုံးမှုမှာ လျော့ကျလာသလို မိမိတွင် ရှိသည့် ငွေကိုလည်း လျော့နည်းစေပါသည်။

သင့်တွင် အကြွေးဝယ်ကဒ်ဖြင့် သုံးစွဲထားသည့်အတွက် အကြွေးလက်ကျန် ငွေပမာဏများကောင်း များနေနိုင်ပါသည်။ အကြွေးဖြင့် မသုံးစွဲခဲ့လျှင် ပိုကောင်းပါသည်။ သို့သော် ငွေစုအစီအစဥ်တစ်ခု စတင်ခြင်းဖြင့် အလွန်ကောင်းမွန်သည့် အကျိုးရလာဒ်တစ်ခု ရနိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းတစ်ခု ပေးပါသည်။ အကြွေးဝယ်ကဒ်၏ အကြွေးအား ပေးချေရန်အတွက် စုဆောင်းသည့် ငွေတစ်ဒေါ်လာတိုင်း အတိုးနှုန်း ၁၈ ရာခိုင်နှုန်းကိုရှာပေးနေပါသည်။ ၁၈ ရာခိုင်နှုန်း အတိုးပေးသည့် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုတစ်ခုတွင် သင့်အနေဖြင့် တစ်ဒေါ်လာ ထည့်လိုက်လျှင် တစ်နှစ်အကြာတွင် အသားတင် ၁.၁၈ ဒေါ်လာတိုးလာမည် ဖြစ်သည်။ သင်က သင့်အကြွေးကဒ် အကြွေးပေးချေဖို့ တစ်ဒေါ်လာစုလျှင် တစ်နှစ်အကြာတွင် သင့်အတွက် အသားတင် ၁.၁၈ ဒေါ်လာ ပေါင်းထည့်ပြီး ဖြစ်ရော့မည်။ သင့်အကြွေးက ဤမျှနည်းသွားမည်။ ပထမ သင့်အကြွေးကို ဦးစွာလျှော့ချဖို့ တစ်ဒေါ်လာစု၊ ဒုတိယ သင်ပေးရမည့်အတိုးနှုန်း အတွက် ၁၈ ဆင့်ကို အတိုးမှ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။

သင့်အကြွေးကဒ်အတိုးနှုန်းက ၁၈ ရာခိုင်နှုန်း ထက် နည်းလျှင်သော်မှ သင်အလွန်ကံမကောင်းလျှင် သို့မဟုတ် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုမတော်လျှင် သင်ရှိလာမည့် အခြားငွေစုအစီအစဥ်တစ်ခုတွင် သင်ပုံမှန် ထည့်ပေါင်းနိုင်သည်ထက်ပင် အတိုးနှုန်းက မြင့်မားနေသေးသည်။ သင့်ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု စာရင်းများသို့ ငွေမသွင်းရသဖြင့် သင့်စုငွေများက အမှန်တကယ် ၁၈ % ရှာဖွေးပေးသည်ဟု သင်မခံစားပဲ ရှိနိုင်သည်။ သို့သော် ဆိုလိုရင်းမှာ အလားတူပင် ဖြစ်သည်။ အကြွေးဝယ်ကဒ်အကြွေးရှိပြီး ငွေကြေးအောင်မြင်မှုရဖို့ စိတ်ထက်သန်သူတိုင်း ပထမဆုံး လုပ်သင့်သည်က အကြွေးများကို အကျေဆပ်လိုက်ပါ။ လိုအပ်လျှင် စုဆောင်းငွေထဲမှ ဆပ်ပါ။

သင့်အကြွေးဝယ်ကဒ် အကြွေးအားပေးချေရန် သင့်တွင် စုငွေမရှိလျှင် လာလုပ်မည်နည်း။ ဘဏ်မှချေးငွေရယူပါ။ ဘဏ်အတိုးနှုန်းက သင့်အကြွေးဝယ်ကဒ် အတိုးနှုန်းထက် နည်းပါသည်။ ဘဏ် အကြွေးများကိုလည်း ဖြစ်နိုင်သမျှ မြန်မြန် ပေးဆပ်ဖို့ အစီအစဥ်တစ်ခု ချမှတ်ဖော်ဆောင်ပါ။ ဥပမာ နောက် ၆ လပေါ့။ သို့ရာတွင် သင်က နောက်ထပ် အကြွေးဝယ်ကဒ် အကြွေးများ ထပ်မတင်မိစေဖို့တော့ လိုပါသည်။

သင်ပိုက်ဆံများ၏ အသုံးခံမှုကို မြှင့်တင်ရန် ဒုတိယ နည်းလမ်းမှာ တစ်ပတ်ရစ်ပစ္စည်းများ ဝယ်ယူသုံးစွဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့က သင့်အတွက် အသစ်ကဲ့သို့ အသုံးဝင်ပါလိမ့်မည်။ ပစ္စည်းသစ်များ ဝယ်ယူသုံးစွဲခြင်း၏ ပြဿနာမှာ ပစ္စည်းသစ်များသည် ဝယ်လိုက်သည်နှင့် ချက်ခြင်းဆိုသလို တန်ဖိုးကျဆင်းသွားပါသည်။ ထို့ကြောင့် ပစ္စည်းသစ်များ ဝယ်သော်လည်း ပစ္စည်းအသစ်များအဖြစ် ကြာရှည်ရပ်တည်မနေပါ။ ဆိုလိုသည်မှာ ပစ္စည်းတစ်ခုဝယ်လိုက်သည်နှင့် စျေးကွက်တန်ဖိုးအရ ယင်းက အသုံးပြုပြီး (တစ်ပတ်ရစ်) ဖြစ်သွားတော့သည်။

အသုံးပြုပြီးပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် တစ်ပတ်ရစ်ပစ္စည်းများ ဝယ်ယူသုံးစွဲခြင်းဖြင့် သိသိသာသာ စုဆောင်းလာနိုင်ပါသည်။ ဥပမာ သင်က ဒေါ်လာ ၂၈၀၀၀ ကုန်ကျသည့် တိုယိုတာကမ်ရီ ကားသစ်တစ်စီးကို ဝယ်ပြီး တစ်နှစ်အကြာတွင် အခြားကားသစ်တစ်စီးနှင့် အလဲအထပ်လုပ်လျှင် ကားဟောင်းအတွက် ဒေါ်လာ ၁၈၀၀၀ သာရပေလိမ့်မည်။ သို့မဟုတ် သင်ပေးဝယ်ခဲ့ရသည်ထက် ဒေါ်လာ ၁၀၀၀၀ လျှော့ချနေလိမ့်မည်။ သင်က ကားကို မိုင် ၁၅၀၀၀ မောင်းထားလျှင် သင့်ကား အတွက် အလျှော့တွက်တန်းဖိုးမှာ တစ်နည်းအားဖြင့် ကားတန်ဖိုးကျဆင်းခြင်း၏ ကုန်ကျမှုမှာ တစ်မိုင်လျှင် ဒေါ်လာ ၆၆ ပြား ဖြစ်သည်။

သို့သော် Camry အသစ်တစ်စီးဝယ်မည့်အစား တဆင့်ရောင်းချသူတစ်ဦးထံမှ တစ်နှစ်သက်တမ်းရှိ ကားတစ်စီး ဝယ်သည်ဆိုပါစို့။ ကားတစ်စီး တယ်သည်ဆိုပါစို့။ ကားအသစ်စျေး (မူလပိုင်ရှင်က တဆင့်ရောင်းသူထံမှ ရသည့်ငွေထက် ဒေါ်လာ ၂၀၀၀ ပိုများ) ထက် ဒေါ်လာ ၈၀၀၀ လျှော့ပြီး သို့မဟုတ် ဒေါ်လာ ၂၀၀၀၀ ခန့်သာ သင်က ပေးရမည်ဖြစ်သည်။ မိမိကားအား ဂရုစိုက်မှုအပေါ်မူတည်၍ ကားသည် ကြာရှည်ခံမည်ဖြစ်သောကြောင့် တစ်ပတ်ရစ် Camry ကားကို ၈ နှစ်လောက်ထိ ကောင်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်လိမ့်မည်။ ၈ နှစ်ကြာလျှင် ဒေါ်လာ ၂၀၀၀ နှင့်လည်း ပြန်ရောင်းနိုင်ပေလိမ့်မည်။ တစ်နှစ်လျှင် မိုင် ၁၅၀၀၀ မောင်းလျှင် ကား၏ တစ်မိုင်ချင်းအလျှော့ တွက်တန်ဖိုးမှာ ၁၅ ပြား ဖြစ်သည်။ (ဒေါ်လာ ၁၈၀၀၀ အား ၁၂၀၀၀၀မိုင်ဖြင့် စားလျှင် အဆိုပါ အဖြေထွက်သည်။) ယင်းကုန်ကျမှုမှာ ကားအသစ်တစ်စီး မောင်းနှင်သည့် နှစ်စဥ် တစ်မိုင်ချင်း ကုန်ကျစရိတ်ထက် ၅၁ ပြား သက်သာပါသည်။ တစ်ပတ်ရစ်ကားအား တစ်နှစ်လျှင် မိုင် ၁၅၀၀၀ မောင်းခြင်းဖြင့် အလျှော့တွက်တန်ဖိုးမှ နှစ်စဥ် ၇၆၅၀ ဒေါ်လာ ချွေတာနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ကားသက်တမ်း ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပြင်ဆင်စရိတ်မှာလည်း တက်လာမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် တစ်နှစ် ပျမ်းမျှ ၁၆၅၀ ဒေါ်လာ ဖြင့်တွက်လျှင်သော်မှ (ထိုပမာဏ ကုန်ကျခဲပါသည်) ကားအသစ်မစီးသည့်အတွက် တစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာ ၆၀၀၀ စုဆောင်းမိပေလိမ့်မည်။

အခြားသော တစ်ပတ်ရစ် အရာဝတ္ထုပစ္စည်းများသည်လည်း အသစ်နှင့် မခြား ကောင်းစွာအသုံးပြုနိုင်ပြီး ကုန်စရိတ်လည်း သက်သာပါသည်။ ပရိဘောဂ၊ အိမ်သုံးပစ္စည်းများ (ဥပမာ - ရေခဲ့သေတ္တာ၊ အဝတ်လျှော်စက်၊ အခြောက်ခံစက်) နှင့် ကလေးအဝတ်များ၊ ကစားစရာများ (ကလေးများသည် မြန်မြန်ကြီးလာကြပြီး ကစားစရာများကို ငြီးငွေ့လွယ်ကြသည်) တို့ကိုလည်း တစ်ပတ်ရစ် သုံးနိုင်ပါသည်။ ကားဟောင်းအရောင်းဆိုင်များ၊ အဟောင်းတန်းများရှိသဖြင့် အချို့ကိစ္စရပ်များတွင် တစ်ပတ်ရစ် ဝယ်သုံးရသည်ထက် ပစ္စည်းအသစ်ဝယ်သုံးလိုက်ရသည်က ပို၍တွက်ခြေကိုက်သည့် အခါမျိုးလည်း ရှိပါသည်။ အထူးသဖြင့် ပစ္စည်းအသစ်တယ်ပြီးလျှင် ကြာရှည်စွာ စွဲမြဲသုံးစွဲမည် ဆိုလျှင်ပေါ့။ ကျွန်တော်တို့ ဆိုလိုသည်မှာ သုံးစွဲမှုအရလည်း စိတ်ချမ်းသာပြိး ပိုက်ဆံလည်း သိပ်သုံးစရာမလိုသည့် နည်းလမ်းများကို ပြောပြနေခြင်းဖြစ်သည်။ မိမိသုံးစွဲလိုက်ရသည့်ငွေနှင့် တန်အောင် သုံးစေချင်သည့် သဘောသာ ဖြစ်ပါသည်။

မြန်မာ စကားပုံ

“ကံယုံ၍ ဆူးပုံမနင်းရာ။”
– Don’t jump into a pit of thorns out of blind faith.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

💳 မည်သည့်အရာအတွက်မျှ ယင်းအသုံးဝင်မည့် သက်တမ်းထက် ငွေကြေးပိုမိုသုံးစွဲခြင်း မပြုပါနှင့်။

2024-09-15T00:00:00+00:00

“Manage credit and debt wisely.”

အပေးဖြေခရီးထွက်ရန်၊ အဝတ်အစားဝယ်ရန် သို့မဟုတ် လျင်မြန်စွာကုန်ဆုံးသွားမည့် သို့မဟုတ် တန်ဖိုးကျသွားသည့် အခြားကုန်စည်များဝယ်ရန် သင်ငွေချေးငှားသည့်အခါ ဘာဖြစ်လာမည်နည်း။ ၂ နှစ်အတွင်း ဟောင်းနွမ်းမည့် တစ်ပတ်ရစ် မော်တော်ကားတစ်စီးကို ၄၈ လကြာ အရစ်ကျငွေချေစနစ်ဖြင့် ဝယ်ယူသည့်အခါ ဘာဖြစ်မည်နည်း။ အဖြေ ၂ ခုလုံးက အတူတူဖြစ်သည်။ သင့်အတွက် သို့မဟုတ် အခြားသူများအတွက် တန်ဖိုးနည်းနည်းသာရှိသည့် သို့မဟုတ် တန်ဖိုးလုံးဝမရှိသည့် အရာများအတွက် ငွေပေးချေခြင်း ပြုလုပ်နေကြောင်း မကြာခင် သိသာလာပါလိမ့်မည်။ ယင်းပေးချေမှုများက စိတ်ပျက်ဖွယ်အခြေအနေနှင့် ငွေကြေးမဖူလုံမှုသို့ ဦးတည်သွားလိမ့်မည်။

ပိုင်ဆိုင်မှုပစ္စည်းများ၏ အသုံးဝင်မှုသက်တမ်းထက် ကျော်လွန်ပြီး ချေးငွေရယူခြင်းကြောင့် သင်သည် အတိတ်ကပျော်ရွှင်မှုနှင့် လက်ရှိဆန္ဒများအတွက် အနာဂတ်တွင် ပေးဆပ်နေရမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ သင်ရှာဖွေရရှိသည်ထက် ပိုမိုသုံးစွဲခြင်းဖြစ်ပြီး အကြွေးများ တိုးလာကာ သင်သည် အနာဂတ်တွင် ဆင်းရဲသထက် ဆင်းရဲလာမည် ဖြစ်သည်။ ယင်းက ငွေရေးကြေးရေး အကြပ်အတည်းသို့ ဦးတည်စေမည့်လမ်းဖြစ်သည်။

တစ်ဦးချင်း သို့မဟုတ် အိမ်ထောင်စုတစ်ခုက ကုန်စည်တစ်ခုကို အကြွေးစနစ်ဖြင့် ဝယ်ယူလျှင် အဓိပ္ပါယ် ရှိပါ၏လော။ အဖြေက “ရှိပါသည်”။ သို့သော် ကုန်ပစ္စည်းက ကြာရှည်ခံမည့် ပစ္စည်းဥစ္စာတစ်ခု ဖြစ်မှသာ သို့မဟုတ် အဆိုပါ ပစ္စည်းဥစ္စာ မဟောင်းနွမ်းခင် ချေးငွေများ ပြန်ဆပ်ပြီးဖြစ်မှသာ အဓိပ္ပါယ်ရှိခြင်းဖြစ်သည်။ သို့မှသာ သင့်အနေဖြင့် ပစ္စည်းတစ်ခုအတွက် သင်သုံးသလောက်သာ ပိုက်ဆံပေးရမည်ဖြစ်သည်။

ဝယ်ယူသုံးစွဲမှု အနည်းအကျဥ်းသာ ယင်းသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ အိမ်ခြံမြေ၊ မော်တော်ကားနှင့် ပညာရေးတို့မှာ အိမ်အတွက် ပင်မအသုံးစရိတ် ၃ မျိုး ဖြစ်သည်။ ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းမှုရှိလျှင် အိမ်သစ်တစ်လုံးမှာ လာမည့် နှစ်ပေါင်း ၄၀ သို့မဟုတ် ၄၅ နှစ်အထိ အသုံးခံတတ်သည်။ သို့ဆိုလျှင် နှစ် ၃၀ အရစ်ကျစနစ်ဖြင့် ဝယ်ယူနေထိုင်ခြင်းမှာ ကျိုးကြောင်းဆီလျော်မှုအပြည့် ရှိပါသည်။ အလားတူ မော်တော်ကား တစ်စီးကို ၄ နှစ် သို့မဟုတ် ၅ နှစ်သက်တမ်းခံမည်ဟု မျှော်လင့်နိုင်လျှင် ၄၈ လ နှင့် ယင်းထက်နည်းသော အရစ်ကျ ငွေပေးချေမည်ဆိုလျှင် မှားစရာမရှိချေ။ အိမ်ခြံမြေနှင့် အလားတူပင် ပညာရေးတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းသည်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် ကာလရှည်ကြာစွာ အကျိုးကျေးဇူးရှိစေမည် ဖြစ်သည်။ ကောလိပ်ပညာရေးရယူခဲသည့် လူငယ်တို့မှာ သူတို့ဘဝ၏ နောင်နှစ်ပေါင်း ၃၀ သို့မဟုတ် ၄၀ တိုင်အောင် ဝင်ငွေများများ ရှာဖွေနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်နိုင်ပါသည်။ ဝင်ငွေများများ ရှာဖွေနိုင်သဖြင့် ပညာရေးချေးငွေများကို ပြန်ပေးဆပ်လာနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့အား ဝယ်ယူရာတွင် အသုံးပြုသည့် ချေးငွေများ ပြန်ဆပ်ပြီးသည့်တိုင်အောင် ကြာရှည်ခံ ပစ္စည်းဥစ္စာများထံမှ ဝင်ငွေများရရှိဆဲဖြစ်ပါက သို့မဟုတ် အဖိုးတန်ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခု ရရှိနေဆဲဖြစ်ပါက ချေးငွေပေးဆပ်မှုများထဲက တစ်ချို့မှာ စုဆောင်းမှုနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအသွင် ဆောင်လာပြီး အိမ်ထောင်စု၏ အသားတင်တန်ဖိုးကို မြှင့်တင်ပေးလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။

အိမ်အများစုအတွက် သတိပေးလမ်းညွှန်မှာ ရှင်းရှင်းလေးပင် ဖြစ်သည်။ အိမ်၊ ကားနှင့် ပညာရေး အသုံးစရိတ်များမှ လွှဲ၍ မည်သည့်အရာအတွက်မျှ ငွေချေး၍ မဝယ်ပါနှင့်။ ထို့အပြင် အဆိုပါ အသုံးစရိတ်များအတွက် ချေးငှားထားလျှင်လည်း အသုံးဝင်သည့် သက်တမ်းမကုန်ခင် အကြွေးကျေအောင် ဆပ်ပါ။ ယခုပြောထားသည့် လမ်းညွှန်မှုကိုသာ လိုက်နာကျင့်သုံးမည်ဆိုလျှင် သင့်အနေဖြင့် ငွေကြေးအဆင်မပြေမှုများနှင့် သက်ဆိုင်တော့မည် မဟုတ်ပေ။

မြန်မာ စကားပုံ

“ခလုတ်ထိမှ အမိတ။”
– Stumble and fall, only then will mother be called.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

🛟 ပုံမှန်ငွေစုတတ်လာစေရန်၊ ငွေကြေးကို အကျိုးရှိစွာ သုံးစွဲတတ်လာစေရန် စာရင်းဇယားထား၍ တွက်ချက်သုံးစွဲပါ။

2024-09-14T00:00:00+00:00

“Budget to provide the most value from your income.”

“ကော်ပါးဖီး၊ ငါနောက်တစ်ခုအကြံပေးချင်တာက နှစ်စဥ်ဝင်ငွေ ပေါင် ၂၀၊ နှစ်စဥ်အသုံးစရိတ် ၁၉.၆ ပေါင်၊ ရလဒ်က ပျော်ရွှင်ခြင်းပေါ့။ နှစ်စဥ်ဝင်ငွေ ပေါင် ၂၀၊ နှစ်စဥ်အသုံးစရိတ်က ၂၀.၆ ပေါင် ဆိုရင်တော့ ရလဒ်က စိတ်ပျက်ခြင်းပေါ့ကွာ။” လို့ မစ္စတာ မီကောဘာက ပြောလိုက်တယ်။ -ချားစ် ဒစ်ကင်စ်၊ ဒေဗစ် ကော်ပါဖီး (Chares Dickens, David Copperfield)

ယနေ့ခေတ် ငွေကြေး မပြေလည်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းအများစုမှာ ငွေစုဆောင်းမှု အားနည်းခြင်း၊ အသုံးစရိတ် စီမံခန့်ခွဲမှု မရှိခြင်းနှင့် အခြားသော ဆင်ခြင်တုံ့တရား ကင်းမဲ့သည့် ငွေကြေး အလေ့အထများကြောင့် ဖြစ်သည်။ ငွေကြေး စုဆောင်းမှုနှင့် အသုံးစရိတ် စီမံမှုတို့မှာ ကြွယ်ဝချမ်းသာရေးအတွက် မဓာနကျသည်။ နိုင်ငံများနည်းတူ လူများစွာတို့မှာလည်း မိမိတို့ ရှာဖွေရသည် သို့မဟုတ် ထုတ်လုပ်နိုင်သည်ထက် လျော့၍ စားသုံးခြင်း၊ သုံးစွဲခြင်း၊ ပုံမှန်ငွေစုဆောင်းခြင်းဖြင့် ကြွယ်ဝချမ်းသာလာကြသည်။ စုဆောင်းခြင်းဖြင့်သာလျှင် လူတစ်ဦး သို့မဟုတ် နိုင်ငံတစ်ခုသည် ဓနဖြစ်ထွန်းစေမည့် အလုပ်များလုပ်ကိုင်ရန်အတွက် အရင်းအနှီး ရရှိလာကြသည်။ သို့သော် ကြွယ်ဝရေးမှာ အရင်းအနှီး စုဆောင်းရုံသက်သက်ဖြင့် မပြီးသေးပါ။ မဟာဗျူဟာလုပ်ငန်း အစီအစဥ်တစ်ခုလည်း ချမှတ်ထားရန် လိုအပ်ပါသည်။ ယင်းအစီအစဥ်က အသုံးစရိတ် လျာထားချက် ဖြစ်သည်။ အသုံးစရိတ်ရာထားပါက ဝင်ငွေ၏ အများစုကို ပုံမှန်စုဆောင်းလာနိုင်မည်ဖြစ်သလို ပါးပါးနပ်နပ်လည်း ငွေကြေးသုံးစွဲ လာနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ မိမိကိုယ်ကို စိတ်အားထက်သန်အောင် လှုံ့ဆော်ခြင်း၊ ငွေရေးကြေးရေး ပန်းတိုင်များ ချမှတ်ခြင်း၊ အသုံးစရိတ် လျာထားချက်တစ်ခု ရေးဆွဲသတ်မှတ်ထားခြင်းနှင့် ယခုပင်လျှင် အစီအစဥ်းအား စတင် အကောင်ထည်ဖော်ခြင်း စသည့် ရိုးရှင်းလွယ်ကူသည့် အဆင့် ၄ ခုက မိမိတို့ အတွက် ငွေကြေး အောင်မြင်မှုကို ရရှိစေရန် အထောက်အကူ ပြုပါလိမ့်မည်။

အဆင့် ၁။ ။ မိမိတို့၏ သုံးစွဲမှုအလေ့အထကို ပြုပြင်ပြီး ကြွယ်ဝချမ်းသာလာဖို့အတွက် ငွေကြေးစုဆောင်းပါ။ ယခုပင်လျှင် စလုပ်လိုက်ပါ။ နေ့ရွှေ့ညရွှေ့လုပ်လျှင် ဘယ်သောအခါမှ စုဖြစ်လိမ့်မည် မဟုတ်ပေ။ ငွေများများရှာဖွေနိုင်သည့်အခါ ငွေကြေးစုဆောင်းရ ပိုမိုလွယ်သည်ဆိုသည့် ယုံကြည်မှုမျိုးဖြင့် မိမိကိုယ်မိမိ အရူးမလုပ်ပါနှင့်။ ဝင်ငွေများများ ရလာလေ ပိုစုဆောင်းနိုင်လေ ဆိုသည်မှာတော့ မှန်ပါသည်။ သို့သော် ဝင်ငွေများလာခြင်းသည်ပင်လျှင် သတ်မှတ်သုံးစွဲခြင်း၏ အကျိုးရလာဒ် ဖြစ်တတ်ပါသည်။ ငွေကြေးစုဆောင်းသည့် အလေ့အထ ကောင်းစွာရှိသူတို့သည် ယေဘုယျအားဖြင့် သူတို့၏ ဝင်ငွေရရှိမှု နည်းနေသေးသည့် အစောပိုင်းကာလများမှာပင် စတင် စုဆောင်းခဲ့ကြသည်။ စုဆောင်းငွေများအား သူတို့အတွက် အလုပ်လုပ်စေခဲ့ကြပြီး အတိုးပေါ်ဆင့်အတိုးများ (ဝါ) တိုးရင်းပေါင်းအတိုး၏ အစွမ်းသတ္တိကို ကောင်းကောင်း အသုံးချခဲ့ကြသည်။

အချိန်ဆွဲရသည်မှာ လွယ်ကူပါသည်။ သို့သော် ဝင်ငွေနည်းပါးသူများ အပါအဝင် လူတိုင်းနီးပါးသည် တနည်းမဟုတ် တနည်းဖြင့် ငွေကြေးကို မဟာဗျူဟာကျကျ (စနစ်တကျ) သုံးစွဲပြီး စုဆောင်းနိုင်ကြပါသည်။ မိမိ၏ အသုံးအစွဲများကို သတ်မှတ်ပေးသော၊ အရေးပေါ်ကိစ္စရပ်များအတွက် အရံရန်ပုံငွေများ ထားစေသေော၊ မိမိ၏ ငွေကြေးပန်းတိုင်း အမျိုးမျိုးတို့ကို ပြေလည်စေသော၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအတွက် ငွေကြေးထည့်ဝင်လာသော အနေအထားသို့ ရောက်ရှိလာရန်အတွက် ငွေကြေးလျာထားချက် တစ်ခုဖြင့် သတ်မှတ်ပုံဖော်ပါ။ ကောင်းစွာစဥ်းစားချင့်ချိန်၍ စီမံထားသည့် ငွေကြေးလျာထားချက်တစ်ခုသည် ယနေ့အတွက် ငွေကြေးဖူလုံမှု အားကောင်းစေပြီး အနာဂတ်အတွက်လည်း ဓနဥစ္စာ စုဆောင်းမိစေအောင် အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ သင့်အနေဖြင့် လုပ်ဆောင်ရန် စိတ်အားထက်သန်လာပြီဆိုလျှင် ငွေကြေး ပန်းတိုင်များအကြောင်း ဆက်လက် ဆွေးနွေးကြပါစို့။

အဆင့် ၂။ ။ ပန်းတိုင်များ ချမှတ်ပါ။ မက်လုံးများမှာ အရေးပါပါသည်။ ထို့ကြောင့် မက်လုံးများအား မိမိအတွက် အလုပ်ဖြစ်အောင် လုပ်ပါစေ။ ငွေကြေးပန်းတိုင်များ ချမျတ်ပြီး ၎င်းတို့အား မိမိ၏ ငွေကြေးလျာထားချက်နှင့် ပေါင်းစပ်လိုက်ပါ။ ကာလတို၊ ကာလလတ်နှင့် ကာလရှည်ပန်းတိုင်များအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားပါ။ ကာလတို ပန်းတိုင်များသည် တစ်နှစ်အတွင်း ရရှိနိုင်၍ လက်ငင်းစိတ်ကျေနပ်မှု ရရှိစေပါမည်။ အချို့အကြွေးများကို အကျေဆပ်လိုက်တာမျိုး။ ကမ္ဘာ့အပေါ့ပါးဆုံးဆိုသည့် ခရီးဆောင်ကွန်ပျူတာကို ဝယ်သုံးတာမျိုး။ အိုမင်းမစွမ်းဖြစ်သည့် ကာလတွင် သုံးစွဲနိုင်ရန် ပိုမိုစုဆောင်းတာမျိုး။ အာမခံအတွက် ပိုက်ဆံသတ်သတ်ဖယ်ထားတာမျိုး။ သို့မဟုတ် တစ်စုံတစ်ဦးအတွက် လက်ဆောင်မွန်တစ်ခု ဝယ်ပေးတာမျိုး။ ကာလလတ် ပန်းတိုင်များကို ၁ နှစ် ၃ နှစ်အထိ ရှည်ကြာနိုင်သည်။ ကားသစ်တစ်စီး ငွေချေဝယ်ယူခြင်း၊ အိမ် သို့မဟုတ် ကွန်ဒိုတစ်လုံးအတွက် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း ငွေချေပေးဝယ်ခြင်း၊ အစုရှယ်ယာများကို ကောင်းမွန်စွာ ဖြန့်ကျက်ဝယ်ယူရန်အတွက် အချိန်ကာလတစ်ခုအထိ သီးခံ၍ ငွေစုဆောင်းရခြင်း တိုပါဝင်သည်။ နောက်ဆုံးအားဖြင့် ကောလိပ် ပညာရေးနှင့် အငြိမ်းစားယူရန်အတွက် ငွေစုဆောင်းခြင်း၊ အိမ်ကြွေးလက်ကျန်များကို အပြီးချေလိုက်၍ အိုးပိုင်အိမ်ပိုင် ဘဝသို့ ရောက်ရှိလာခြင်းတို့မှာ ကာလရှည် ပန်းတိုင်များ ဖြစ်ကြသည်။

အဆင့် ၃။ ။ လက်တွေ့လုပ်ဆောင်မည့် အစီအစဥ်တစ်ခု ချမှတ်လိုက်ပါ။ မိမိ၏ ငွေကြေးပန်းတိုင်များသို့ ရောက်ရှိရန်အတွက် အမှန်လိုအပ်ချက်နှင့် လျာထားချက် ပစ္စည်းစာရင်းများ အတွက် အသုံးစရိတ်ကို သတ်မှတ်ထားရှိပါ။ မိမိတို့သည် “လိုအပ်သည့်” ပစ္စည်းများအားလုံးကို ဝယ်ယူရန် အမြဲတွေးတော နေတတ်ကြသော်လည်း မိမိတို့ ဝယ်ရန်လိုအပ်သည်ထက် ပိုမိုဝယ်လေ့ရှိကြသည်။ အသုံးစရိတ် သတ်သတ်မှတ်မှတ် လျာထားခြင်းဖြင့် ငွေကြေးပန်းတိုင်များသို့ ရောက်ရှိအောင် ကြိုးစားစဥ်တွင် ငွေစုအစီအစဥ်တစ်ခုကိုလည်း စတင်နိုင်ပါလိမ့်မည်။ အနာဂတ်တွင် ရရှိလာမည့် မျှော်မှန်းဝင်ငွေပမာဏများကို ပြုစု၍ ဝင်ငွေ တစ်ဒေါ်လာရတိုင်း မည်သို့ခွဲဝေသုံးစွဲမည်ကို စီစဥ်ခြင်း (အသုံးစရိတ်လျာထားခြင်း)ဖြင့် မိမိတို့၏ လစဥ်ဝင်ငွေအား မည်သို့ အသုံးပြုနေသည်ကို စနစ်တကျ ဆန်းစစ်နိုင်ပါသည်။ မိမိတွင် ဝင်ငွေမည်မျှ ရှိသည်၊ မည်သို့ အကောင်းဆုံး အသုံးပြုနိုင်သည်ကို ရှင်းလင်းစွာ သိရှိပြီးနောက် အသုံးစရိတ်လျာထားချက်ဖြင့် လျှော့ချနိုင်သည့် သို့မဟုတ် လုံးဝဖြတ်တောက်နိုင်သည့် အသုံးစရိတ်များ သိရှိလာနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ငွေစုဆောင်းခြင်းနှင့် ရင်းနှီးမြှပ်နှံခြင်းများတွင် ပိုမိုလုပ်ဆောင်နိုင်မည့် အခွင့်အလမ်းများကို သတိပြုမိလာပါလိမ့်မည်။ မိမိ၏ လစဥ်အခြေအနေကို ဖော်ထုတ်ပါ။ ၎င်းတို့မှာ မည်မျှ ရှာဖွေသည်၊ မည်မျှသုံးစွဲသည်၊ မည်မျှစုဆောင်းသည်၊ အခွန်မည်မျှ ပေးဆောင်သည်၊ ပုံသေနှင့် ပြောင်းလဲနေသည့် အသုံးစရိတ်များ မည်မျှရှိသည် တို့ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ လုပ်ဆောင်ရန် လွယ်ကူသလို အထောက်အကူ ပရိုဂရမ်များလည်း အများအပြားရှိပါသည်။

အဆင့် ၄။ ။ စတင်လုပ်ဆောင်လိုက်ပါ။ မိမိအတွက် ငွေကြေးပန်းတိုင်များဆီသို့ ရောက်ရှိအောင် ယခုပင်လျှင် ငွေစုဆောင်းမှုနှင့် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု အစီအစဥ်များကို စတင်ဆောင်ရွက်လိုက်ပါ။ အရှည်ကိုမျှော်တွေး၍ စနစ်တကျ သုံးစွဲပြီး စုဆောင်းမှုကို စောစောစတင်နိုင်လေလေ အငြိမ်းစားယူချိန်တွင် ဓနဥစ္စာ ပိုမိုစုဆောင်းမိလေလေ ဖြစ်သည်။ သိပ်မမြင်သာသည့်အချက်မှာ စောစောစီးစီး စုဆောင်းခြင်းကြောင့် အငြိမ်းစားယူချိန်တွင် ဓနဥစ္စာ မည်မျှပို၍ စုဆောင်းမိမည် ဆိုသည့်အချက် ဖြစ်သည်။ ယနေ့စုဆောင်းလိုက်သည့် သို့မဟုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလိုက်သည့် မပြောပလောက်သော ပမာဏသည်ပင်လျှင် အနာဂတ် ဓနအင်အားတွင် ကြီးမားသည့် ကွာခြားမှုကို ဖြစ်စေပါသည်။ အောက်ပါ ငွေစု အစီအစဥ်ကို စဥ်းစားကြည့်ပါ။

မိမိအသက် ၂၂ ပြည့်သည့်အချိန်တွင် တစ်ရက် ၂ ဒေါ်လာနှုန်းဖြင့် ၂ နှစ်တိုင်အောင် ပုံမှန်စုဆောင်းခြင်း စတင်ပါလေ။ ကော်ဖီ၊ ရေဘူး၊ မုန့်ပဲသရေစာ အတွက် သုံးစွဲသည့် ငွေလောက်ပင် များနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။ ထို့နောက် အသက် ၂၄ နှစ်မှ အသက် ၂၆ နှစ်ပြည့်သည်အထိ တစ်ရက် ၃ ဒေါ်လာ စတင်စုဆောင်းပါ။ မူလထက် ၁ ဒေါ်လာမျှ ပိုမိုစုဆောင်းရခြင်းသာဖြစ်သလို ထိုအချိန်တွင်လည်း မိမိ၏ ဝင်ငွေမှာလည်း တိုးပြီး ဖြစ်နေမည်ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ အသက် ၂၆ နှင့် ၃၀ အကြားတွင် တစ်ရက် ၄ ဒေါ်လာအထိ တိုးမြှင့် စုဆောင်းလိုက်ပါ။ ယင်းငွေပမာဏကို နေ့စဥ်သုံးစွဲမှုထဲ အပါမခံဘဲ အတိုးရမည့် ငွေစုစာရင်းထဲ သီးသန့် ဖယ်ထားရသည့်အတွက် မိမိ၏ နေထိုင်မှုပုံစံအား ထိခိုက်သွားစေမည် မဟုတ်ပါ။ မိမိ အသက် ၃၀ ရောက်ချိန်တွင် ဒေါ်လာ ၉၄၉၀ စုဆောင်းမိပြီး အတိုးများပင် ရရှိလာမည် ဖြစ်သည်။ တစ်ရက်လျှင် ၂ ဒေါ်လာ၊ ၃ ဒေါ်လာ သို့မဟုတ် ၄ ဒေါ်လာမျှ စုဆောင်းခြင်းကပင်လျှင် အဆုံးသတ်တွင် အမှန်တကယ် များပြားလာစေပါသည်။

သို့သော် ထိုမျှမက အံ့သြစရာ ရှိနေပါသေးသည်။ အသက် ၆၇ အရွယ်ရောက်ချိန်တွင် စောစောစီးစီး စတင်စုဆောင်းခဲ့ပြီး လိမ္မာပါးနပ်စွာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့လျှင် မိမိဓနဥစ္စာတွင် ၁၅၃၃၀၅ ဒေါ်လာ ထပ်တိုးလာမည် ဖြစ်ပြီး အဆိုပါ ငွေပမာဏမှာ ယနေ့ ဝယ််ယူနိုင်စွမ်းပင် ဖြစ်သည်။ သင့်အနေဖြင့် စတော့စျေးကွက်က ပြီးခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ် ၈ ခုနှစ်အတွင်း အကျိုးအမြတ်ပေးခဲ့သည်နှင့် ညီမျှသည့် နှုန်းထားတစ်ခုကိုသာ လက်ခံရယူရန်သာ ဖြစ်သည်။ အသက် ၃၀ မှစ၍ စုဆောင်းလာလျှင် တစ်ရက်ချင်း စုဆောင်းငွေများသည် အနားယူချိန် စုစုပေါင်း စုမိသည့် ငွေပမာဏ၏ မပြောပလောက်သည့် ရာခိုင်နှုန်းသာ ဖြစ်သည်။ အသက် ၃၀ တွင် စတင်စုဆောင်းသည် ဆိုခြင်းထက် အသက် ၃၀ တွင် ဆက်လက်စုဆောင်းနေသည်ကို သတိရနေစေချင်သည်။

နောင်အခါတွင် မိမိလိုအပ်သည့် အရာဝတ္ထုများအကြောင်း တွေးကြည့်သည့်အခါ တကယ်တမ်းတွင် အဲဒီလောက် အများကြီးရှိဖို့ မလိုအပ်ကြောင်း သတိချပ်ပါ။ ယနေ့ သုံးစွဲစရိတ်သည် မိမိ၏ အနာဂတ် ဓနဥစ္စာရှာဖွေစုဆောင်းမှုအတွက် ထိခိုက်စေကြောင်း သတိရပါ။ အနာဂတ်တွင် ချမ်းချမ်းသာသာ နေနိုင်ဖို့အတွက် မျက်မှောက်ကာလတွင် ချို့ချို့တဲ့တဲ့ နေထိုင်ရမည်ဟု မိမိတို့က အကြံပြုနေသည် မဟုတ်ပါ။ ထိုသို့ အကြံပြုလျှင်လည်း အဓိပ္ပါယ် မရှိချေ။ သို့သော် အသုံးစရိတ်လည်းလျော့ချပြီး ပိုမိုစုဆောင်းနိုင်အောင် ကြံဆောင်နိုင်သည့် နည်းလမ်းများစွာ ရှိပါသည်။ အသုံးစရိတ် သတ်မှတ်ထားရှိခြင်းနှင့် ငွေစုဆောင်းမှု အစီအစဥ်တစ်ခု ချမှတ်ခြင်းတို့သည် စိတ်ချမ်းသာမှုကို လက်ငင်းဖြစ်ပေါ်စေပြီး ငွေကြေးအပေါ် ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး လုံခြုံမှုရှိလာပြီးဟု ခံစားလာရပါလိမ့်မည်။ အနာဂတ်ကာလအတွက်လည်း ဓနဥစ္စာ စုဆောင်းဖြစ်စေပါသည်။ ဘယ်အချိန်စလုပ်မလဲဟု စောကြောလာပါက ယခုပင်လျှင် “စလုပ်လိုက်ပါ”။

အလွန်အကျွံသုံးစွဲခြင်း၊ မတန်တဆ အကြွေးတင်ခြင်းတို့ မဖြစ်အောင် မည်သို့ ရှောင်ရှားရမည်၊ မိမိရှာထားသည့် ဝင်ငွေအများစုအား ကိုယ့်လက်ထဲ ကျန်ခဲ့အောင် မည်သို့ စီမံရမည်၊ မဟာဗျူဟာကျကျ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန်နှင့် ဉာဏ်နည်းသည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အစီအစဥ်များတွင် မပါဝင်မိအောင် မည်သို့ လုပ်ဆောင်ရမည်ကို အသေးစိတ် လေ့လာထားသင့်ပါသည်။

မြန်မာ စကားပုံ

“မိုးရွာတုန်း ရေခံ။”
– Collect rain water when it rains.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

🐣 စွန့်ဦးတီထွင်ပါ။ စျေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်တွင် တစ်ပါးသူတို့အား ကူညီခြင်းဖြင့်၊ ပိုကောင်းမွန်သည့် လုပ်နည်းလုပ်ဟန်များ ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းဖြင့် အများထက် ရှေ့ရောက်လာကြသည်။

2024-09-13T00:00:00+00:00

“Cultivate skills, attitudes, and entrepreneurship over your lifetime.”

စွန့်ဦးတီထွင်ခြင်းတွင် အရင်းအမြစ်များ မည်သို့အသုံးချမည်ကို ရွေးချယ်မှုများ ပါဝင်သည်။ ယင်းဝေါဟာရက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွင် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော်လည်း တကယ့်အစစ်အမှန်တွင်မူ ကျွန်တော်တို့ အားလုံးက စွန့်ဦးတီထွင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ မိမိတို့သည်။ အသိပညာ၊ ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် မိမိတို့ လက်ဝယ်ရှိသော အခြားအရင်းအမြစ်များအား ဖော်ထုတ်ရန်နှင့် အသုံးချရန် ဆုံးဖြတ်ချက်များ ပုံမှန်ပြုလုပ်နေရသည်။ မိမိတို့၏ ငွေကြေးအရ အောင်မြင်မှုမှာ အဆိုပါရွေးချယ်မှုများ၏ ရလဒ်များအဖြစ် ရောင်ပြန်ဟပ်နေသည်။ မိမိက ငွေကြေးအရအောင်မြင်လိုလျှင် စွန့်ဦးတီထွင်သမားကဲ့သို့ စဥ်းစားတွေးခေါ်ဖို့လိုသည်။ တစ်နည်းဆိုသော် အခြားသူတို့ တန်ဖိုးထားသော အရာများ ပံ့ပိုးပေးနိုင်ရန် မိမိ၏ ကိုယ်တိုင်အစွမ်းအစများ၊ ရှိသည့် အရင်းအမြစ်များကို ဖော်ထုတ်၊ အသုံးချမည် ဖြစ်သည်။ ပေးလိုက်ရသည့် ငွေနှင့် နှိုင်းယှဥ်ပါက အလွန်အဖိုးတန်သော ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို အခြားသူများအား ပံ့ပိုင်းပေးခြင်းမှာ ငွေကြေးအောင်မြင်မှု၏ သော့ချက်ဖြစ်သည်။

မြေရာဖော်ထုတ်လုပ်ကိုင်သူ ရောဘတ်ဂျို၏ တွေးတောပုံကို စဥ်းစားကြည့်ပါ။ ဂျိုးက များပြားလှသည့် မြေရာများ ဝယ်ယူ၍ အကွက်ရိုက်သည်။ ထို့နောက် လမ်းများ၊ ရေဆိုးမြောင်းများ၊ ဂေါက်ကွင်းများ၊ ပန်းခြံများကို ဖြည့်စွက်တည်ဆောက်သည်။ မြေရာဝယ်ယူမှုနှင့် တည်ဆောက်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦများ၊ အသုံးအဆောင်များ အားလုံး၏ ကုန်ကျစရိတ်ထက် ပိုသည့် စျေးနှုန်းဖြင့် အကွက်များကို ရောင်းချနိုင်လျှင် အမြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဂျုံးအနေဖြင့် အမြတ်ရရှိလျှင် သူ၏လုပ်ဆောင်ချက်များသည် အရင်းအမြစ်များကို တန်ဖိုးတက်စေသောကြောင့် ဖြစ်ပြီး ဝယ်ယူနေထိုင်သူများကိုလည်း အခြားအိမ်ရာများထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သည့် အိမ်များ ရောင်းချပေးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဂျိုး၏ ငွေကြေးအောင်မြင်မှု သို့မဟုတ် ကျရှုံးမှုမှာ ရရှိနိုင်သည့် အရင်းအမြစ်များကို တန်ဖိုးမြှင့်တင်ပေးနိုင်သည့် သူ၏အစွမ်းအစပေါ် မူတည်နေသည်။

တစ်ခါတစ်ရံတွင် စွန့်ဦးတီထွင်လုပ်ကိုင်ခြင်းမှာ ဤမျှလောက် မရှုပ်ထွေးပါ။ ဥပမာ လျှပ်စစ်မြက်ရိတ်စက်တစ်ခု ဝယ်ယူပြီး အိမ်နီးချင်းများကို မြတ်ရိတ်အငှားလိုက်သည့် ၁၅ နှစ်သား ဟင်နရိသည်လည်း စွန့်ဦးတီထွင်သူ ဖြစ်သည်။ အချိန်နှင့် မြက်ရိတ်စက်တို့၏ အရင်းအမြစ်များ၏ တန်ဖိုးကို မြင့်တက်စေခြင်းဖြင့် သူသည် အမြတ်ရှာဖွေသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ရိုးရှင်းသော်လည်း စွန့်ဦးတီထွင်အောင်မြင်မှု သော့ချက်မှာ အတူတူပင် ဖြစ်သည်။ ဂျိုး၏ ဖြစ်ရပ်မှာကဲ့သို့ပင် ဟင်နရီ၏ အောင်မြင်မှုမှာလည်း အခြားသူများ အကျိုးရှိအောင် အရင်းအမြစ်များကို တန်ဖိုးရှိရှိ အသုံးချနိုင်သည့် သူ၏ အစွမ်းအစပေါ်တွင် မူတည်နေသည်။

အခြားသူများ တန်ဖိုးထားမည့် ကုန်စည်နှင့်ဝန်ဆောင်မှုများ မည်သို့ထုတ်လုပ်နိုင်သည်နှင့် ပတ်သက်၍ ဦးနှောက်စွမ်းအားကို အလေးထားသူများသည် စျေးကွက်နေရာတွင် အကျိုးအမြတ်ကောင်းကောင်း ရရှိကြသည်။ ဝန်ထမ်းများစွာတို့သည် လက်ရှိအလုပ်ရှင်နှင့် အနာဂတ် အလုပ်ရှင်များအား တန်ဖိုးရှိသော ဝန်ဆောင်မှုများ မည်သို့ ပေးမည်ထက် အခကြေးငွေမည်မျှရမည်ကို တွေးတောအချိန်ကုန်တတ်ကြသည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် လုပ်ငန်းရှင်များစွာတို့ကလည်း သူတို့၏ ထုတ်ကုန် သို့မဟုတ် ဝန်ဆောင်မှုုများ၏ တန်ဖိုး၊ အသုံးဝင်မှုကို ကုန်ကျစရိတ်ထက် သာလွန်အောင် မည်သို့လုပ်ဆောင်ရမည်ကို အလေးထားသည်ထက် အသေးစိတ် စီမံခန့်ခွဲရေးတွင်သာ အာရုံစိုက်တတ်ကြသည်။ ငွေကြေးပိုင်း အောင်မြင်မှု ရသည်ဆိုသည်မှာ မိမိ၏ ဝန်ဆောင်မှုများကို အခြားသူများအတွက် ပို၍ပို၍ တန်ဖိုးရှိအောင် ကြိုးပမ်းခြင်းသာလျှင် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါအချက်အား သဘောပေါက်၍ အလေးထားလုပ်ဆောင်သည့် ဝန်ထမ်းများနှင့် အလုပ်ရှင်များသာ အောင်မြင်ပေါက်မြောက်နိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။

အခြားသူများထံ ရောင်းချမည့် သင့်ဝန်ဆောင်မှုများ တန်ဖိုးတက်အောင် မည်သို့ လုပ်ဆောင်ရမည်ကို စတင် တွေးကြည့်သည့်အခါ သင်၏ အောင်မြင်ပေါက်မြောက်နိုင်စွမ်းကို လျှော့မတွက်မိပါစေနှင့်။ စွန့်ဦးတီထွင်မှု အစွမ်းအစသည် မထင်မှတ်သည့် နေရာများတွင် မကြာခဏ တွေ့ရတတ်သည်။ အဖျော်ရည်စက်ရောင်းသူ လူလတ်ပိုင်းအရွယ် ရေးခရော့ (Ray Kroc) က အမည်တစ်မျိုးတည်းဖြင့် ကိုယ်စားလှယ်ဆိုင်ခွဲများဖွင်လှစ်ခြင်းလုပ်ငန်း ကို အသွင်သစ်ဖြင့် ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ဆန်ဘန်နာဒီးနို (San Bernardino) မြို့တွင် မက်ဒေါ်နယ် စားသောက်ဆိုင်တစ်ဆိုင်မှ အစပြု၍ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး အသင့်အစားအစာ ဆိုင်ခွဲများစွာ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့လိမ့်မည်ဟု မည်သူမှ ထင်မထားနိုင်ပေ။ ၁၉၇၀ နှစ်တွင် နိုင်ငံ၏ အဆင်းရဲ့ဆုံးပြည်နယ်များအနက် တစ်ခုတွင် စတိုးဆိုင် အသေးလေးတစ်ဆိုင်ကို ဖွင့်လှစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သူ ဆမ်ဝေါလ်တန် (Sam Walton) က ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များတွင် အမေရိကား၌ အကြီးဆုံးလက်လီရောင်းချသူ ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟု မည်သူက ခန့်မှန်းခဲ့ပါမလဲ။ သူ၏ အချိုးမပြေ၊ ရမ်းကားသည့် အပြုအမူကြောင့် ဘရောင်းတက္ကသိုလ်မှ ကျောင်းထုတ်ခံရသူ အတ္တလန်တာရှိ ကြော်ငြာဆိုင်းဘုတ်ထောင်သည့်လုပ်ငန်း ပိုင်ရှင် တက်တာနာ (Ted Turner) ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး သတင်းမီဒီယာဖြစ်သော စီအန်အန်(CNN) ကို တည်ထောင်လုပ်ကိုင်နိုင်လိမ့်မည်ဟု မည်သူထင်ခဲ့ပါ့မလဲ။

အဆိုပါ ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ ထင်ရှားသည့် သာဓကများ ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် အဆိုပါပုံစံအတိုင်းပင် သာဓကများစွာ ရှိပါသည်။ အောင်မြင်သည့် လုပ်ငန်းခေါင်းဆောင်များနှင့် အတတ်ပညာရှင် ခေါင်းဆောင်များသည် သူတို့အောင်မြင်နေသည့် နယ်ပယ်များနှင့် ဘာမှမဆက်စပ်သည့် နောက်ခံအမျိုးမျိုးမှ ဆင်းသက်လာကြသူများ ဖြစ်တတ်ကြသည်။ သို့သော် သူတို့တွင် တူညီချက်တစ်ခုတော့ ရှိသည်။ သူတို့သည် ပိုမိုကောင်းမွန်သော လုပ်နည်းလုပ်ဟန်များကို ရှာဖွေရာတွင် ထက်မြက်ကြပြီး အခြားသူများ သတိမမူမိသော အခွင့်အလမ်းများကို ဆုပ်ကိုင်၍ အရင်းအမြစ်များ၏ တန်ဖိုးကို မြှင့်တင်နိုင်ကြသူများ ဖြစ်သည်။

စွန့်ဦးတီထွင်သူအများစုမှာ ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ အမေရိကန် သန်းကြွယ်သူဌေးများအဖြစ် မြောက်များစွာ တွေ့ရသည်။ စာရင်းအင်းအရ ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ကြသူမှာ လုပ်သား အင်အားစု၏ ၅ ပုံ ၁ ပုံအောက်သာရှိသော်လည်း သန်းကြွယ်သူဌေးအားလုံး ၃ ပုံ ၂ ပုံ ဖြစ်နေကြသည်။ ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းဖြင့် ကြွယ်ဝလာသော သန်းကြွယ်သူဌေးများမှာ ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်နှင့်ပင် ဖြစ်လာကြသည်။

စွန့်ဦးတီထွင် ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းရှင်များ၏ ငွေကြေးအောင်မြင်လာရခြင်း အဓိကအချက် ၄ ခု ရှိသည်။

ပထမဆုံးနှင့် အရေးကြီးဆုံးမှာ သူတို့အောင်မြင်မှုသည် စွန့်ဦးတီထွင်သည့် ကိုယ်စွမ်းကိုယ်စကို ထင်ဟပ်နေသည်။ ဆန်းသစ်သည့် ထုတ်ကုန်သစ်များ၊ စရိတ်နည်းနည်းဖြင့် ထုတ်လုပ်ရေးနည်းစနစ်များနှင့် အခြားသူများ ကျော်ကြည့်သွားတတ်သော အကျိုးအမြတ်ရှာဖွေနိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်စွမ်း ရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။

ဒုတိယအချက်မှာ ကိုယ်ပိုင်လုပ်ကိုင်ခြင်းသည် အခစား လုပ်ကိုင်ခြင်းထက် စွန့်စားရမှုပိုများပြီး ပိုမိုစွန့်စားရခြင်းနှင့်အတူ အကျိုးအမြတ်လည်း အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုများလာပါသည်။ ကိုယ်ပိုင်လုပ်ကိုင်ခြင်းအတွက် ဝင်ငွေအတည်အကျနှင့် တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်ရရန်တော့ အာမခံချက်တော့မရှိပါ။ သို့သော် ကိုယ်ပိုင်လုပ်ကိုင်ရာတွင် စွန့်စားရမှု ပိုများသည်နှင့်အတူ မြင့်မှန်းနိုင်သည့် ပျမ်းမျှဝင်ငွေများ (expected incomes)မှာ ပိုများခြင်းနှင့် ဥစ္စာ ပိုမိုကြွယ်ဝခြင်း တို့ကို ခေါ်ဆောင်သွားနိုင်ပါသည်။ ပိုစွန့်စားရသော ကိုယ်ပိုင်အလုပ်မှ ပျမ်းမျှဝင်ငွေသည် စွန့်စားရမှုနည်းသော ဝန်ထမ်းအဖြစ် အမှုထမ်းခြင်းထက် ဘာမျှမကွာဘူးဆိုလျှင် လူတို့သည် စွန့်စားရသည့်အလုပ်ကို စွန့်လွှတ်ပြီး တည်ငြိမ်သော အခွင့်အလမ်းများ နောက်သို့သာ ပြောင်းရွှေ့လုပ်ကိုင်ကြမည် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စွန့်စားရသည့် လုပ်ငန်း၏ ဝင်ငွေသည် များပြီး စွန့်စားရမှု နည်းသည့် လုပ်ငန်း၏ ဝင်ငွေသည် နည်းရခြင်း ဖြစ်သည်။

တတိယအချက်မှာ မြင့်မားသည့် ငွေစုဆောင်းမှုနှုန်းသည် စွန့်ဦးတီထွင် လုပ်ငန်းရှင်တို့၏ ဓနကို ဖြည့်စွက်ပေးပြန်သည်။ ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သည့် လုပ်ငန်းရှင်များသည် အစပိုင်းတွင် လုပ်ငန်းမှ ဝင်ငွေရရှိမှုအလွန်နည်းပါးတတ်သောကြောင့် လုပ်ငန်းအခြေတည်သည်အထိ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုကို တိုး၍ တိုး၍ ထည့်ဝင်ကြရသည်။ လုပ်ငန်းတစ်ခု အသားကျအောင်မြင်လာသည့် တိုင်အောင် ပိုင်ရှင်သည် အမြတ်ငွေများကို လုပ်ငန်းတိုးတက်ရေးနှင့် တိုးချဲ့ရေးတွင် ဆက်လက်ထည့်ဝင်တတ်ကြသည်။

စတုတ္ထအချက်မှာ လုပ်ငန်းရှင်များသည် ပုံမှန်အားဖြင့် နာရီများစွာ အလုပ်လုပ်တတ်ကြသည်။ ကိုယ်ပိုင် လုပ်ကိုင်သည့် စွန့်ဦးတီထွင်သူများအတွက် တစ်ပတ်အလုပ်လုပ်ချိန် နာရီ ၄၀ သည် နားနားနေနေလုပ်ကိုင်ရခြင်းကဲ့သို့ ရရှိနိုင်သည်။ ယင်းသို့ နာရီများစွာ လုပ်ကိုင်ခြင်းကြောင့်လည်း သူတို့၏ ဝင်ငွေနှင့် ဓနဥစ္စာမှာ တိုးပွားလာခြင်းဖြစ်သည်။ ဝန်ထမ်းများကလည်း စွန့်ဦးတီထွင် ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူတို့အတွက် မြင့်မားသည့်ဝင်ငွေနှင့် ဥစ္စာဓနကို တိုးစေသည့် အချက်များကို အတုယူနိုင်ပါသည်။

ဝန်ထမ်းများအနေဖြင့် သူတို့၏ စုဆောင်းငွေများကို စတော့များတွင် ထည့်ဝင်မြှုပ်နှံပြီး စွန့်စား၍ လုပ်ငန်းလည်ပတ်လုပ်ကိုင်သည်နှင့် အလားတူသောကြောင့် ပျမ်းမျှဝင်ငွေအကျိုးအမြတ်ထက် မြင့်နေမည် ဖြစ်သည်။ သူတို့၌ ဆန္ဒသာရှိမည်ဆိုလျှင် များများစုဆောင်းပြီး နာရီများစွာ အလုပ်လုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် ဝင်ငွေပိုများလာပြီး ဓနဥစ္စာလည်း ပိုမိုစုဆောင်းလာနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ပို၍အရေးကြီးသည်မှာ ဝန်ထမ်းများအနေဖြင့် “စွန့်ဦးတီထင်သူများကဲ့သို့ တွေးတော်” မည်ဆိုလျှင် အကျိုးရှိပေလိမ့်မည်။ စွန့်ဦးလုပ်ငန်းရှင်များ၏ ဝင်ငွေများသည် စားသုံးသူများအား စိတ်ကျေနပ်မှု ပေးနိုင်စွမ်းတွင် မူတည်သည်ဖြစ်ရာ ဝန်ထမ်းများ၏ ဝင်ငွေသည်လည်း လက်ရှိအလုပ်ရှင်နှင့် အနာဂတ်အလုပ်ရှင်များအတွက် မိမိက မည်မျှတန်ဖိုးရှိသလဲ အပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ ဝန်ထမ်းများအနေဖြင့် မြင့်မားသည့် ဝင်ငွေများ ရရှိခံစားလိုလျှင် အလုပ်ရှင်များက တန်ဖိုးထားသည့် အလုပ်ရှင်များအတွက် အသုံးဝင်သော အစွမ်းအစများ၊ ကျွမ်းကျင်မှုများနှင့် အလေ့အထကောင်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ကြိုးစားရန် လိုပါသည်။

ပညာရေး၊ လေ့ကျင့်သင်ကြားရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်ရာတွင်လည်း စွန့်ဦးတီထွင်သူများကဲ့သို့ စဥ်းစားတွေးခေါ်ရန် အထူးအရေးကြီးပါသည်။ မိမိအနေဖြင့် အခြားသူများ တန်ဖိုးထားသော ဝန်ဆောင်မှုများပေးနိုင်မည့် အသိပညာနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုများ တိုးပွားလာအောင် မလေ့လာ၊ မဆည်းပူးလျှင် ပညာသင်ကြားခြင်းမှ ဝင်ငွေရှာဖွေနိုင်မှုအပေါ် မည်သို့မျှ အကျိုးသက်ရောက်လိမ့်မည် မဟုတ်ပေ။ ပညာရပ်များတွင် အရေးစွမ်းရည်၊ ဆက်ဆံရေးစွမ်းရည်၊ အခြေခံအတွက်အချက်နှင့် လူအများကြားတွင် မိမိအား ကွဲပြားပေါ်လွင်စေပြီး စွမ်းဆောင်ရည် တက်စေမည့် အခြားသော စွမ်းရည်များလည်း ပါဝင်ပါသည်။ မိမိအား အခြားသူများ တန်ဖိုးထားစေမည့် ကျွမ်းကျင်မှုများ၊ စွမ်းရည်များ သင်ယူခြင်းသည် အထက်တန်းနှင့် ကောလိပ်ပညာရေးတို့၏ အဓိကသော့ချက် ဖြစ်သည်။ ဒီဂရီလက်မှတ်သက်သက်သည် လစာကောင်းသော အလုပ်ရရန်အတွက် ဝင်ခွင့်လက်မှတ် ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည့် ကောလိပ်ကျောင်းသားများသည် အလုပ်စျေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်သည့်အခါ မကြာခဏဆိုသလိုပင် စာသေချာမလုပ်ခဲ့လေခြင်းဆိုသည့် အသိကို ခါးသီးစွာ တွေ့ကြုံခံစားရတတ်ကြသည်။ စျေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်တွင် လုပ်ငန်းရှင်များဖြစ်စေ၊ ဝန်ထမ်းများဖြစ်စေ ပိုကောင်းသည့် လုပ်နည်း လုပ်ဟန်များကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပြီး အခြားသူများအား ကူညီပေးခြင်းဖြင့် အများထက် ပို၍ ရှေ့ရောက်လာကြသည်။ မိမိအနေဖြင့် ဝင်ငွေများများရလိုလျှင် မိမိ၏ စွမ်းရည်များကို အခြားသူများအတွက် များများအကျိုးပြုနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းရမည် ဖြစ်သည်။

မြန်မာ စကားပုံ

“ကြသန်းခေါင်ထက် ညဉ့်မနက်။”
– The night cannot be darker than the midnight hours.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

🐛 မိမိ၏ အားသာချက်ကို ရှာပါ။

2024-09-12T00:00:00+00:00

“Discover your comparative advantage.”

ကုန်သွယ်ရေးလွတ်လပ်မှုက နိုင်ငံများအကြား ကုန်ပစ္စည်းများ ပိုမိုထွက်ရှိစေပြီး၊ လူနေမှု အဆင့်အတန်း ပိုမိုမြင့်မားလာစေသည်ကို ရှင်းပြရန်အတွက် နှိုင်းယှဥ်အားသာချက် နိယာမကို အသုံးချလေ့ရှိကြသည်။ နိုင်ငံ နှစ်နိုင်ငံအနက် နိုင်ငံတစ်ခုက အစစအရာရာကို အကောင်းဆုံး၊ စျေးအချိုဆုံး ထုတ်လုပ်နိုင်သည့်တိုင် ယင်းနိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံအကြား ကုန်သွယ်လျှင်ပင် နှစ်ဘက်အကျိုးရှိနိုင်ပါသည်။ နှိုင်းယှဥ်အားသာချက် နိယာမက နိုင်ငံများအတွက်သာမက တစ်ဦးချင်း ဥစ္စဓနရှာဖွေရေး အတွက်လည်း အရေးပါသည်။ ယင်းနှိုင်းယှဥ်အားသာချက်ရှိသည် ကိစ္စရပ်များတွင် အထူးပြုလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် သင့်အနေဖြင့် ဟိုစပ်စပ်ဒီစပ်စပ်လုပ်နေခြင်းထက် ဝင်ငွေပိုရှာနိုင်ပေလိမ့်မည်။ ယင်းကျွမ်းကျင်အလုပ်တွင်ပင် သင့်အနေဖြင့် စင်းလုံးချော ကောင်းချင်မှ ကောင်းပေလိမ့်မည်။ အရေးကြီးသည်မှာ အခြားသူတို့ထက် ပိုကောင်းအောင် လုပ်နိုင်ဖို့ပင် ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံများကဲ့သို့ပင် လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းတို့အနေဖြင့်လည်း အထူးပြုလုပ်ကိုင်ကြသည့်အခါ၊ သူတို့ အကောင်းဆုံးလုပ်နိုင်သည့်အရာများတွင်သာ အားစိုက်လုပ်ကိုင်ကြသည့်အခါ ဝင်ငွေအဆင့်မြင့်မားလာမည် ဖြစ်သည်။ အသိသာဆုံး သာဓကကို ပြရလျှင် သင်သည် မည်သည့်အလုပ်မဆို လူတိုင်းထက် သာလွန်အောင် လုပ်နိုင်သည်ဆိုပါစို့။ ယင်းအလုပ်အားလုံးတွင် သင့်အချိန်များကို သုံးစွဲသင့်ပါမည်လား။ အခြားဥပမာတစ်ခုပြရလျှင် တစ်စုံတစ်ဦးသည် အလုပ်တိုင်းတွင် အခြားသူတိုင်းထက် ညံ့ဖျင်းနေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဘာလုပ်လုပ်မကောင်းနိုင်သည့် ထိုပုဂ္ဂိုလ်အနေဖြင့် မည်သည့်အရာတွင်မှ အထူးပြုလုပ်ကိုင်၍ အကျိုးမရှိနိုင်တော့ပြီးလား။ မေးခွန်း ၂ ခုလုံးအား ယင်းသို့ ဖြေထားလျှင် မှားပေလိမ့်မည်။ သင်က မည်မျှပင် ကိုယ်စွမ်းကိုယ်စရှိသည် ဖြစ်စေ၊ သင်သည် အခြား လုပ်ငန်းနယ်ပယ်များမှာထက် နယ်ပယ်အချို့တွင်သာ ပိုကောင်းအောင် ကုန်ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိမည်။ အလားတူပင် သင်က ကုန်ထုတ်နိုင်စွမ်း မည်မျှပင်ညံ့ဖျင်းနေစေကာမှု သင်က တစ်စုံတစ်ရာတွင် နှိုင်းယှက်အားသာချက်ရှိဆဲ ဖြစ်သည်။ သင့်အနေဖြင့် နှိုင်းယှဥ်အားသာချက်တွင် အထူးပြုလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် အချို့အရာများတွင် အောင်အောင်မြင်မြင် ယှဥ်ပြိုင်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး အကျိုးရှိနိုင်သည်။

တစ်နည်းအားဖြင့် မိမိအားသာချက် ဘာဆိုသည်ကို ဆုံးဖြတ်သည်မှာ အကြွင်းမဲ့စွမ်းရည်များ မဟုတ်ဘဲ မိမိအားသာသည့် စွမ်းရည်များသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာ အောပရာဝင်းဖရေးသည် ကမ္ဘာ့အတော်ဆုံး စကားပြောပွဲတင်ဆက်သူနှင့် ထုတ်လုပ်သူများအနက် တစ်ယောက်ဖြစ်သည်သာမဟုတ်၊ ကမ္ဘာ့ အကောင်းဆုံး ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်း အကျိုးဆောင်ဆက်သွယ်ပေးသူ တစ်ဦးလည် ဖြစ်သည်။ ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်းအတွက် မှန်ကန်သည့် အဆက်အသွယ် ရှာပေးရာတွင် အော်ပရာလောက် မည်သူကများ ပိုတော်မည်နည်း။ ဆက်သွယ်လာသူများအား မိမိအရည်အချင်းများ တိုးတက်လာအောင် မည်သူက အများဆုံးလုပ်ပေးနိုင်သနည်း၊ မိမိအပေါ် မြင်မြင်ချင်း အထင်ကြီးလောက်အောင် မည်သို့ လုပ်ဆောင်ရမည်ကို သူမက ပြောပြနိုင်ပါသည်။

သို့သော် အော်ပရာဝင်းဖရေးသည် စကားပြော တင်ဆက်ပွဲများတွင် တင်ဆက်ခြင်း၊ အခြားမီဒီယာပွဲများ စီစဥ်ထုတ်လုပ်ခြင်းတွင်သာ သူမ အားသာသည့် အကျိုးအမြတ်ရယူခဲ့ပြီး ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်း အကျိုးဆောင်အဖြစ် မလုပ်ဆောင်ခဲ့ချေ။ သူမကသာ ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်း အကျိုးဆောင်ဖြစ်ဖို့ဆိုလျှင် ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်း တင်ဆက်ခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်းတွင် ပေးဆပ်ခဲ့ရသည်ထက် ပိုမိုပေးဆပ်ရဖို့ ရှိသည်။ ၎င်းအတွက် အခွင့်အလမ်း ကုန်ကျမှုက ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်းတင်ဆက်ထုတ်လုပ်သူအဖြစ် ပေးရသည့် အခွင့်အလမ်း ကုန်ကျမှုထက် ပိုမိုနေပေမည်။ အလားတူ ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်း အကျိုးဆောင်များ အဖြစ် လုပ်ကိုင်နေကြသူအများစုကလည်း သူတို့ လုပ်ငန်းတွင် အော်ပရာလောက်များစွာ ပိုတော်ချင်မှ တော်ပေမည်။

သို့သော် သူတို့ကျွမ်းကျင်မှုများက စကားပြောပွဲ တင်ဆက်သူ၊ ထုတ်လုပ်သူများ အဖြစ်ထက် အကျိုးဆောင်များအဖြစ် များစွာ ပိုသာလွန်သည်ဖြစ်ရာ အကျိုးဆောင်များ အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခြင်းက ပေးဆပ်ရမှု နည်းပါးပြီး အစီအစဥ်တင်ဆက်သူ၊ ထုတ်လုပ်သူများအဖြစ် လုပ်ကိုင်ပါက ပေးဆပ်မှု များပေမည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့၏ အားသာချက်သည် အကျိုးဆောင်များ အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခြင်းတွင် ရှိနေသည်။ အခြားသူများ တန်ဖိုးထားသည့် အရာတစ်ခုတွင် အမှန်တကယ် စွမ်းဆောင်နိုင်သူဖြစ်ပါက ပိုမိုအကျိုးရှိပါသည်။ ဤအချက်ကြောင့် အော်ပရာကဲ့သို့သော လူများသည် ငွေများစွာ ရရှိပြီး အော်ပရာ ကိုယ်တိုင်က အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် အချမ်းသာဆုံး အမျိုးသမီးတစ်ဦးများအနက် တစ်ဦး ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ဖို့မဂ္ဂဇင်း၏ နှစ်စဥ် အချမ်းသာဆုံးအမေရိကန် ၄၀၀ စာရင်းတွင် သူမက ထိပ်ဆုံးအဆင့်တွင် ပုံမှန် ရှိနေပါသည်။ မည်သည့်နေရာမှ အဖြစ်မရှိသူတစ်ဦးပင် အဖြစ်မရှိဆုံးများထဲမှ အဖြစ်အရှိဆုံးအရာတွင် အထူးပြုလုပ်ကိုင်ပြီး မတူညီသည့် ကျွမ်းကျင်မှုများရှိသော အခြားသူများနှင့် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားခြင်းဖြင့် အခြေအနေ ပိုကောင်းလာပါလိမ့်မည်။

အချို့သူများက သူတို့ထက် ငွေပိုရှာနိုင်သူများနှင့် ကုန်သွယ်လျှင် အကျိုးဆုတ်ယုတ်မည်ဟု ခံစားမိကြသည်။ သို့သော် ကုန်သွယ်ရေးဆိုသည်မှာ နှစ်ဦးနှစ်ဘက် အကျိုးရှိစေတတ်သည်ကို သတိချပ်သင့်ပေသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ပိုမိုအောင်မြင်ပြီး ချမ်းသာသည့် သူများနှင့် မိမိက ကုန်သွယ်မှု ပြုနိုင်လျှင် (မိမိထက်တော်သူ တစ်ဦးအတွက် အလုပ်လုပ်ပေးလျှင်) မိမိ၏ ဝန်ဆောင်မှုသည် မအောင်မြင်သူ၊ မချမ်းသာသူများနှင့် ကုန်သွယ်ရသည်ထက် ပို၍ အကျိုးခံစားရပါသည်။ မိမိတို့ကသာ ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်းအကျိုးဆောင်များသာဆိုလျှင် အခြားမီဒီယာစတားများ အတွက်ထက် အော်ပရာအတွက် ပိုမိုလုပ်ကိုင်ပေးမည် ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဟူမှု ငွေကြေး ပိုမိုရရှိရန် သေချာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

သင့်အနေဖြင့် အဆိုးဆုံးလုပ်နိုင်သည်မှာ သင်သည် မိမိကိုယ်ပိုင်အစွမ်းအစဖြင့် ချမ်းသာကြွယ်ဝလာအောင် လုပ်နိုင်စွမ်းမရှိဟု သင့်ကိုယ်သင် ခံယူထားရန် သို့မဟုတ် အခြားသူများ၏ နှိမ့်ချသည်ကို ခံယူရန်သာ ဖြစ်သည်။ အချို့လူများက အခြားသူများထက် နိမ့်ကျစွာဖြင့် စတင်ရုန်းကန်ကြရသည်။ သို့သော်ငြားလည်း မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် အားနည်းသည်ဖြစ်စေ၊ လိမ္မာပါးနပ်စွာဖြင့် အားထုတ်မှုပြုလျှင် ငွေကြေးအရ အတိုင်းထက်အလွန် အဆင်ပြေလာကြသည်။ သင့်အနေဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းအလုပ် ပီပြင်လာအောင် ကြိုးပမ်း၍ ကိုယ်ပိုင်အရည်အချင်းများကို အကောင်းဆုံးမြေတောင်မြှောက်၍ စျေးကွက်တောင်းဆိုချက်နှင့်သာ လိုက်လျောညီထွေ ဆောင်ရွက်နေမည်ဆိုလျှင် သင့်ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်များမှာ အောင်မြင်ပေါက်မြောက်လာပါမည်။ မည်သူကမျှ သင်၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအောင်မြင်မှုကို သင့်လောက် စိတ်ဝင်စားမည် မဟုတ်ချေ။ ထို့ပြင် မည်သူကမျှ သင့်အကျိုးစီးပွား၊ သင့်ကျွမ်းကျင်မှု ပန်းတိုင်များနှင့် ပတ်သက်၍ သိနိုင်မည် မဟုတ်ချေ။

ကုန်ကျစရိတ်များကို အနည်းဆုံးသာ ထားရှိရမည်ဟု မိမိတို့အနေဖြင့် သိမှတ်ထားကြသည်။ သို့ရာတွင် သတိပြုရန်မှာ ကုန်ကျစရိတ်သည် မိမိတို့ရွေးချယ်လိုက်သည့် အရာအတွက် တန်ဖိုး အများဆုံးရှိသော အခွင့်အလမ်းကို စွန့်လွှတ်လိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်ရာ မိမိတွင် အခြားသော စွဲမက်ဖွယ်ကောင်းသည့် ရွေးချယ်စရာများရှိလေလေ မိမိရွေးလိုက်သည့်အရာသည် ပိုမိုကုန်ကျလေလေ (တန်ဖိုးများလေ) ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မိမိ၏ ကျွမ်းကျင်မှု အရည်အသွေးများ မြင့်တက်လာလေလေ အခွင့်အလမ်းများမှာ ပို၍ များပြားလာလေဖြစ်ပြီး ရွေးချယ်မှုတိုင်းမှာ ပိုမို ကုန်ကျလာလေဖြစ်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် မိမိတွင် ရွေးချယ်စရာကောင်းများ သိပ်မရှိသည့်အခါ စွန့်လွှတ်ရမည့် တန်ဖိုး၊ ကုန်ကျစရိတ်လည်း လျှော့နည်းမည်ဖြစ်သည်။ ဥပမာပေးရလျှင် စာအုပ်တစ်အုပ်ဖတ်ခြင်းအတွက် ကုန်ကျမည့် စရိတ်ကို လျော့ချနိုင်မည့်အထိရောက်ဆုံး နည်းလမ်းတစ်ခုမှာ ထောင်ကျခံခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအခါ သင့်အနေဖြင့် ထောင်နံရံများကို ကြည့်နေသည်ထက် စာအုပ်ဖတ်ခြင်းသည်သာ တစ်ခုတည်းသော အခွင့်အလမ်းကောင်းဖြစ်လာလိမ့်မည်။ သို့သော် ထိုသို့ လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် အကြံကောင်းတစ်ခု မဟုတ်ပေ။ အခြားနှစ်လိုဖွယ်ကောင်းသော အရာများကို လုပ်နိုင်မည့် အခွင့်အလမ်းများကို ဖယ်ထုတ်ပြီး တစ်ခုခုလုပ်ဆောင်မည့် ကုန်ကျစရိတ်ကို သက်သာအောင်လုပ်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ သင့်အနေဖြင့် အကျိုးပိုရှိလိုလျှင် အခွင့်အလမ်းများကို လျော့ချရမည်မဟုတ်ပဲ အခွင့်အလမ်းများ တိုးပွားအောင်သာ ကြိုးစားရမည် ဖြစ်သည်။

လူကြီးဘဝတွင် မက်လောက်စရာကောင်းသည့် အခွင့်အလမ်းများ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရရန်အတွက် လူငယ်များကို ပညာကောင်းကောင်းသင်ကြားရန် အားပေးတတ်ကြသည်။ သို့သော် ယင်းသို့အားပေးခြင်းမှာ လူငယ်များ၏ ရွေးချယ်မှုအားလုံးကို ကုန်ကျစရိတ်များလာစေရန် အားပေးသည်နှင့် အလားသဏ္ဍာန်တူပါသည်။ ပညာကောင်းကောင်းတတ်လျှင် သင်၏ ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းအားကို မြင့်မားစေပြီး၊ အလုပ်ရှင်များကလည်း လိုလိုလားလား လစာပေးလိုကြသည်။ ပညာတတ်ခြင်းသည် ဝင်ငွေတိုးစေရုံမျှသာမက အခြားမက်လောက်စရာကောင်းသည့် အရာများကိုလည်း ငြင်းဆန်ရလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ ကောင်းမွန်သော ပညာရေးပိုင်ဆိုင်လျှင် အပျော်အလုပ်များဖြစ်သော တေးဂီတနားထောင်ခြင်း၊ ဂန္ထဝင်စာကြီးပေကြီးများ ဖတ်ရှုခြင်း၊ ကမ္ဘာ့ပေါ်ရှိ သဘာဝအံ့ဖွယ် အလှအပများကို ခံစားခြင်းတို့တွင်လည်း ပို၍တန်ဖိုးထားတတ်လာပါသည်။ ပညာတတ်၍ ဘဝအဓိပ္ပါယ်ကို ပိုရှိလာသလို အားလပ်ရက်လှုပ်ရှားမှုများအကြာ ရွေးချယ်ရာတွင်လည်း စွန်လွှတ်ရမည့် တန်ဖိုးများမှာ ပိုကြီးလာပါသည်။

အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ကိစ္စရပ်တွင် ကောင်းမွန်သော ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်ရာတွင် မိမိအနေဖြင့် အကောင်းဆုံးလုပ်သည့် အရာများကို ဖော်ထုတ်ခြင်းသက်သက်မဟုတ်ပေ။ မိမိ၏ စိတ်အားထက်သန်မှုမှာ မည်သည့်အရာတွေဖြစ်သည် ဆိုသည်ကို သိဖို့ လွန်စွာအရေးကြီးပါသည်။ မိမိအနေဖြင့် အကောင်းဆုံးလည်း လုပ်နိုင်ပြီး စိတ်ကျေနပ်မှုကိုလည်း ပေးနိုသည့် အရာများကို ဖော်ထုတ်ရပါမည်။ မိမိအနေဖြင့် အရေးပါသည်ဟု ထင်သော အရာများကို လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ရ၍ စိတ်ပျော်ရွှင်မှုရရှိလျှင် ထပ်ကာထပ်ကာ ကြိုးစားဆောင်ရွက်လိုပေလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် စွမ်းရည်ပြည့်ဝမှုနှင့် စိတ်အားထက်သန်မှုတို့သည် အတူဒွန်တွဲနေတတ်ကြသည်။ ထို့အပြင် ဓနဥစ္စ အစစ်အမှန် ပိုင်ဆိုင်သည်ဆိုရာဝယ် ပုဂ္ဂလိက စိတ်ကျေနပ်မှုပင် ဖြစ်သည်။ ဥပမာ - ဤစာရေးသားသော စာရေးဆရာများ (ဘောဂဗေဒ ပညာရှင်များ) သည် ဘောဂဗေဒ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ မေးခွန်းများ၏ အဖြေများကို ရှာဖွေခြင်း၊ အခြားသူများ ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်လာစေရန်အလို့ငှာ အထောက်ကူပြုဖြစ်စေမည့် နည်းလမ်းများကို ရှာဖွေးခြင်းဆို့ လုပ်ဆောင်ရသည်ကို ပျော်မွေ့ကြသည်။ နာရီများစွာကြာအောင် ကြိုးပမ်းရသော်လည်း ထိုအချိန်များသည် ကျေနပ်နှစ်သက်ဖွယ်ရာကောင်းသော အချိန်များဟု မှတ်ယူကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့လုပ်ဆောင်မှုများသည် လူတိုင်းအတွက်မဟုတ်ပေ။ သို့သော် ကျွန်ုပ်တို့အတွက်မှု ထိုအရာများသည် ကျွန်ုပ်တို့စိတ်ဝင်စား၍ ပြုလုပ်သည့်အရာများမှ ထွက်ပေါ်လာသော ပျော်ရွှင်မှုများဖြစ်သည်။

မြန်မာ စကားပုံ

“ကြိုးစားက ဘုရားဖြစ်။”
– Strive and become a Buddha.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

💶 ကိုယ်ပိုင်ငွေကြေးအား လက်တွေ့ကျကျ စီမံခန့်ခွဲခြင်း သော့ချက် ၁၂ ချက်

2024-09-11T00:00:00+00:00

၁။ မိမိ၏ အားသာချက်ကို ရှာပါ။

၂။ စွန့်ဦးတီထွင်ပါ။ စျေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်တွင် တစ်ပါးသူတို့အား ကူညီခြင်းဖြင့် ပိုကောင်းမွန်သည့် လုပ်နည်းလုပ်ဟန်များ ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းဖြင့် အများထက် ရှေ့ရောက်လာကြသည်။

၃။ ပုံမှန်ငွေစုတတ်လာစေရန်၊ ငွေကြေးကို အကျိုးရှိစွာ သုံးစွဲတတ်လာစေရန် စာရင်းဇယားထား၍ တွက်ချက်သုံးစွဲပါ။

၄။ မည်သည့်အရာအတွက်မျှ ယင်းအသုံးဝင်မည့် သက်တမ်းထက် ငွေကြေးပိုမိုသုံးစွဲခြင်း မပြုပါနှင့်။

၅။ မိမိပိုက်ဆံများကို ပိုမိုအကျိုးရှိအောင် သုံးစွဲနည်း ၂ မျိုး - အကြွေးဝယ်ကဒ်ဖြင့် အကြွေးဝယ်ခြင်း ရှောင်ကြဥ်ရန်နှင့် အသုံးပြုပြီး ပစ္စည်းများ ဝယ်ယူသုံးစွဲခြင်း။

၆။ “အရေးပေါ်ကိစ္စရပ်များအတွက်” စုဆောင်းမှု လစဥ် ပုံမှန်ပြုလုပ်ပါ။

၇။ အတိုးပေါ် ဆင့်အတိုး (ဝါ) နှစ်ထပ်တိုး ရသည့်နည်းကို ကောင်းကောင်းကြီး အသုံးပြုပါ။

၈။ ကြက်ဥအားလုံးကို ခြင်းတစ်ခြင်းထဲ အကုန်မထည့်ပါနှင့်၊ ဖြန့်ကျက်ခွဲထည့်ပါ။

၉။ ညွှန်းကိန်းဖြင့် ပြသော စုပေါင်းရင်နှီးမြှပ်နှံမှု ရန်ပုံငွေများသည် စွန့်စားမှုများများစားစား ယူစရာမလိုပဲကျွမ်းကျင်သူများထက် ပိုကောင်းအောင် ရွေးချယ်ဝယ်ယူနိုင်သည်။

၁၀။ ကာလရှည် ရည်မှန်းချက်များအတွက် စတော့ရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံပါ။ ငွေကြေး လိုအပ်ချက်ရှိလာသည့်အခါ ချေးငွေစာချုပ် အချိုးအစားတိုးမြှင့်ပါ။

၁၁။ ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေမရှိ သို့မဟုတ် မဆိုစလောက်သာရှိပြီး အမြတ်အစွန်း မက်လောက်အောင် ရရှိနိုင်သည်ဆိုသည် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု အစီအစဥ်များအား သတိပြုပါ။

၁၂။ မိမိ၏ကလေးများအား ငွေရှာပုံရှာနည်းနှင့် ရှာပြီးငွေအား အကျိုးရှိရှိ သုံးစွဲတတ်အောင် သင်ကြားပေးပါ။

အမေရိကန်နှင့် ကမ္ဘာ့တလွှားမှ မျိုးဆက်ဟောင်းများနှင့် ယှဥ်လျှင် ယနေ့ခေတ်အမေရိကန်တို့မှာ ဝင်ငွေများ အဆမတန် မြင့်မားနေကြသည်။ သို့တိုင်အောင် များစွာသော အမေရိကန်တို့မှာ (အများစုပင် ဖြစ်နိုင်ပါသည်) ငွေရေးကြေရေး ပူပင်စွာ နေထိုင်ကြရသည်။ မည်သို့ ဖြစ်ရပါသလဲ။ အဖြေကား ငွေကြေးအရ ပူပန်စွာနေထိုင်ကြရသည်မှာ မိမိတို့ရှာဖွေသည့် ဝင်ငွေထက် သုံးစွဲမှုပိုင်းတွင် ကောင်းမွန်သော ရွေးခြယ်မှုများ မပြုမိခြင်း၏ အဓိက ရလာဒ်ဖြစ်သည်။

မိမိငွေကြေးများကို မစီမံနိုင်လျှင် ငွေကြေးက မိမိအပေါ် စီးပိုးသွားပါလိမ့်မည်။ အမေရိကန်တွေးခေါ်ပညာရှင်ကြီးဖြစ်သည့် (ဘေ့စ်ဘောသမား အကျော်အမော်လည်းဟုတ်သည့်) ယိုဂီဘဲရာ ထောက်ပြခဲ့သလို ကျွန်တော်တို့တွင် တစ်ဦးချင်းအနေဖြင့် အစီအစဥ်တစ်ခုစီ ရှိရန် လိုအပ်ပါသည်။ အစဥ်အစဥ်သာမရှိလျှင် ကျွန်တော်တို့သည် မိမိတို့ မလိုလားသည့် နေရာတစ်ခုတွင် ဘဝနိဂုံးချုပ်သွား ပေလိမ့်မည်။ အထက်ဖော်ပြပါ အချက် ၁၂ ချက်တို့မှာ လက်တွေ့ကျသည့် အစီအစဥ်တစ်ခုအတွက် အသက်သွေးကြောပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းအချက်တို့မှာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တို့အတွက် မဟုတ်ဘဲ သာမန်လူများ နာလည်စေရန်အတွက်သာ ရည်ရွယ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ လက်တွေ့စတင်ကျင့်သုံးနိုင်သည့် အကြံပြုချက်များကိုသာ အသားပေးဖော်ပြပေးထားသည်။ စာဖတ်သူ၏ အသက်အရွယ်၊ ဝင်ငွေအဆင့်အတန်း သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ မည်သို့ရှိသည်ဖြစ်စေ ပိုမိုကောင်းမွန်သည့် ငွေကြေးဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်လာနိုင်ရန် အထောက်အကူ ဖြစ်စေပါလိမ့်မည်။

ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် ပုဂ္ဂလိကငွေကြေးကိစ္စရပ်များသည် မကြာခဏဆိုသလိုပင် ဘောဂဗေဒ လောကနှင့် လုံးဝကွဲထွက်နေသည်ဟု ထင်ရတတ်ပါသည်။ သို့သော် ထိုသို့ ကွဲထွက်နေသည် မဟုတ်ပါ။ နှိုင်းယှဥ်အားသာချက် နိယာမအရ မိမိသည်တစ်ဦးချင်းအနေဖြင့် မိမိကျွမ်းကျင်သော အရာများကို အထူးပြုလုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် တိုင်းပြည်များ အထူးပြု လုပ်ကိုင်ကြသကဲ့သို့ အကျိုးကျေးဇူးရှိပါသည်။ အလားတူစွာ အချိန်နှင့်အမျှ ငွေကြေးချမ်းသာလာအောင် ကြိုးစားရာတွင် စွန့်ဦးတီထွင်မှု၊ ငွေကြေးဆိုင်ရာတာဝန်ခံမှု၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းလုပ်ငန်းအတွက် စီစဥ်ထားမှု၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု (အထူးသဖြင့် လူသားရင်းမြစ်တွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု) များသည် တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းအတွက် အလွန်အဖိုးတန်ရုံမျှမက နိုင်ငံများအတွက် အရေးကြီးသည်။

စာဖတ်သူအား ဝေါလ်စထရိတ် အရည်ကြိုသောက်ထားသူတစ်ဦး သို့မဟုတ် သန်းကြွယ်သူဌေးတစ်ဦး ချက်ချင်းဖြစ်လာစေရန် လုပ်ပေးနေခြင်းမဟုတ်ပါ။ ဤနေရာတွင် တင်ပြထားသည့် အကြံပြုချက်မှာ ငွေရေးကြေးရေး အခြေခံများ ဖြစ်ပါသည်။ အချို့အချက်များက သိလွယ်နိုင်ပါသည်။ အခြားအချက်များမှာ မိမိမသိပါလားဟု အံ့အားသင့်နိုင်ပါသည်။ သို့သော် အချက်အားလုံးတို့က ယုတ္တိဗေဒနှင့် အတွေ့အကြုံများကို အခြေခံထားပြီး အချို့ကိစ္စရပ်များတွင် ကိန်းဂဏန်း ဥပမာများဖြင့် ပုံဖော်ပြထားသည်။ ဥပမာများမှာ လုံးဝပြည့်စုံနေမည်မဟုတ်သလို သင့်အတွက် အကောင်းဆုံး ငွေကြေးအစီအစဥ်တစ်ခုလည်း မဖြစ်နိုင်ပါ။ များသောအားဖြင့် ဘက်စုံပြည့်စုံမှုကို ရှာဖွေခြင်းမှာ အပြုသဘောလုပ်ရပ်၏ ရန်သူပင် ဖြစ်စေပါသည်။ လူများစွာတို့က ခိုင်မာသည့် ငွေကြေးအစီအစဥ်တစ်ခု ဖော်ဆောင်ရန် အချိန် သို့မဟုတ် ကျွမ်းကျင််မှုမျိုး ရှိသည်ဟု မထင်တတ်ကြချေ။ ရလဒ်အားဖြင့် သူတို့သည် အတော်အသင့် ကောင်းမွန်ပြီး ငွေကြေးဒုက္ခရောက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်နိုင်မည့် လက်တွေ့ကျပြီး လွယ်ကူသည့် လမ်းညွှန်ချက်များ မကျင့်သုံးဖြစ်ကြတော့ချေ။

ငွေရေးကြေးရေးဆုံးဖြတ်ချက်များ ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ ချမှတ်လာနိုင်ရေးနှင့် အရင်းအမြစ်များမှ အကောင်းဆုံး အကျိုးရှိအောင် အသုံးချရေး နည်းလမ်းများကို အကြံမပြုခင် မိမိတို့အနေဖြင့် ငွေကြေးနှင့် ဥစ္စဓနတို့၏ အရေးပါပုံနှင့် ပတ်သက်၍ အတွေးအမြင်များ မျှဝလိုပါသည်။ ပဏာမအနေဖြင့် ပြောရလျှင် ကောင်းမွန်ပျော်ရွှင်သည့် ဘဝဆိုသည်မှာ ငွေကြေးရှာဖွေရုံသက်သက် မဟုတ်ပေ။ ပျော်ရွှင်မှုရဖို့ဆိုလျှင် သာယာသည့် အိမ်ထောင်ရေး၊ မိသားစု၊ မိတ်ဆွေများ၊ ကျေနပ်မှုရှိသည့် အလုပ်၊ ဘာသာရေး ယုံကြည်မှု၊ နှစ်သက်မြတ်နိုးသော ဝါသနာများကဲ့သို့ ငွေကြေးမဟုတ်သည့် ပစ္စည်းဥစ္စာများက ငွေကြေးထက် များစွာအရေးကြီးပါသည်။ ထို့ကြောင့် ငွေကြေးနှင့် ဥစ္စာဓနကိုသာ တစ်စိုက်မတ်မတ် ခေါင်းထဲထည့်ထားမည်ဆိုလျှင် ဘယ်လိုမျှ အဓိပ္ပါယ်မရှိချေ။

သို့သော် တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဥစ္စာဓန ပိုရလိုသည့် ဆန္ဒရှိသည်မှာ ဘာပြဿနာမျှ မဟုတ်ချေ။ ယင်းဆန္ဒမှာ ပုဂ္ဂလိကကောင်းစားရေးတွင်သာ စိတ်အားသန်ကူသူများကြားတွင်သာ ရှိသည်မဟုတ်ပေ။ ဥပမာ မာသာထရီဇာသည် ဆင်းရဲသားများကို ပိုမိုကူညီပေးနိုင်ရန်အတွက် ဥစ္စာဓနများ ပိုမိုပိုင်ဆိုင်လိုကောင်း လိုချင်ခဲ့လိမ့်မည်။ လူများစွာ ဘာသာရေး၊ ယဥ်ကျေးမှုနှင့် ပရဟိတ အဖွဲ့အစည်းများကို ပိုမိုလှူဒါန်းနိုင်ဖို့ ချမ်းသာကြွယ်ဝ လိုချင်ကြတာလဲ ဖြစ်မည်။ မိမိတို့၏ ဘဝရည်မှန်းချက်များ မည့်သိုဖြစ်စေ၊ ဥစ္စာဓန ပိုပြည့်စုံလျှင် မိမိရည်မှန်းချက်များ ဖော်ဆောင်ရန် ပိုမိုလွယ်ကူသွားပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်တော်တို့ အားလုံးတွင် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များ ပိုမိုကောင်းမွန်လာရန် ကြိုးစားရန် ဆွဲဆောင်မှု ရှိနေပါသည်။

မြန်မာ စကားပုံ

“ချွေတာစုဆောင်း သူဌေးလောင်း။”
– Skimp, save and live a modest life to become rich.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

🌼 ယေဘုယျအားဖြင့် လုပ်ရပ်တစ်ခုကြောင့် အချိန်ကြာမှ ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အကျိုးဆက်များ သို့မဟုတ် ဆင့်ပွားသက်ရောက်မှုများကို လျစ်လျူရှုတတ်ကြသည်။

2024-09-10T00:00:00+00:00

ပြီးခဲ့သည့် ရာစုနှစ်တွင် လူသိများသည့် ဘောဂဗေဒ စာရေးဆရာ ဟင်နရီ ဟတ်ဇလစ်က စံပြဘောဂဗေဒ စာအုပ်ပါ သန်ခန်းစာတစ်ခုတွင် ဘောဂဗေဒအကြောင်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဟတ်ဇလစ်၏ သင်ခန်းစာများထဲမှ တစ်ခုတွင် ဘောဂဗေဒ အဆိုပြုချက်တစ်ခုကို လေ့လာဆန်းစစ်သည့်အခါ လူတစ်ဦးသည် ချက်ချင်းလက်ငင်း ရလဒ်များကိုသာမက ရေရှည်ရလဒ်များကိုပါ လေ့လာစောင့်ကြည့်ရမည်။ ပင်းမအကျိုးဆက်များကိုသာမက ဆင့်ပွားအကျိုးဆက်များကိုလည်း စောင့်ကြည့်ရမည်။ အကျိုးစီးပွားတူအုပ်စုတစ်ချို့အပေါ် သက်ရောက်မှုကိုသာမက လူတိုင်းအပေါ် သက်ရောက်မှုကိုပါ မြင်အောင်ကြည့်ရမည်။

ယခုသင်ခန်းစာပါ အချက်များအား ကျင့်သုံးရန် ပျက်ကွက်ခြင်းသည် ဘောဂဗေဒ အမှားအယွင်း၏ အဖြစ်အများဆုံး အကြောင်းရင်း တစ်ခုဟု ဟတ်ဇလစ်က ယုံကြည်ထားသည်။ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရေးလောကတွင် ကာလတို အကျိုးကျေးဇူးများကိုသာ အသားပေးဖော်ပြလေ့ရှိပြီး အချိန်ကြာမှ ဖြစ်တတ်သည့် မူဝါဒ အကျိုးဆက်များကို လုံးလုံးလျားလျား လျစ်လျူရှုတတ်ကြသည်။ နိုင်ငံရေးလောကတွင် အခွန်ထမ်းသူများ၊ စားသုံးသူများ အပါအဝင် ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံး၏ ထိခိုက်နစ်နာမှုများကို ထည့်သွင်းမစဥ်းစား၊ မဖော်ပြပဲ သီးခြားလုပ်ငန်းစုများ၊ အရပ်ဒေသများ သို့မဟုတ် အစုအဖွဲ့များအား ကူညီရာရောက်မည့် အဆိုပြုချက်များကိုသာ ထပ်တလဲလဲ အာပေါင်အာရင်းသန်သန် ပြောနေသည်ကို ကြားသိနေရသည်။ ဘောဂဗေဒ၏ အခြေခံကျသော ယူဆချက်များကိုသာမက နိုင်ငံရေးစနစ်၏ အလုပ်လုပ်ပုံကိုပါ ဟတ်ဇလစ်က ရှင်းလင်းစွာ နားလည်ထားသည်။

နိုင်ငံရေးအရ မျက်နှာချိုသွေးလိုသည့်အခါ၊ မျက်နှာသာရလိုသည့်အခါ အကျိုးစီးပွားတူအုပ်စုများနှင့် ယင်းတို့၏ အဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်များ၊ ပြောဆိုစည်းရုံးကြသူများက သူတို့လိုလားသည့် ရလာဒ်ရရှိရန် ကြိုးစားရန် အကြောင်းရှိလာသည်။ သူတို့က အကျိုးကျေးဇူးများကို ချဲ့ကားပြောဆိုပြီး ကုန်ကျစရိတ်များ (ကုန်ကျစရိတ်အများစုက အခြားသူများက ကျခံရလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။)ကို လျော့ပေါ့ဖော်ပြကြလိမ့်မည်။ ရရှိလာမည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို မဲပေးသူများက ချက်ခြင်းလက်ငင်းနှင့် အလွယ်တကူ မြင်သာပြီး ကုန်ကျစရိတ်များမှာ မမြင်လွယ်ပဲ စရိတ်အများစုမှာ အနာဂတ်ကာလတွင်သာ ဖြစ်ပေါ်မည်ဆိုပါက အကျိုးစီးပွားတူအဖွဲ့များအနေဖြင့် စည်းရုံးရသည်မှာ အသာစီးရနေမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းအခြေအနေမျိုးတို့တွင် အကျိုးစီးပွားတူအဖွဲ့များက မဲပေးသူများကို နားယောင်စေနိုင်ပါသည်။

ထို့ကြောင့် မဲပေးသူများအနေဖြင့် ဆင့်ပွားသက်ရောက်မှုများ သို့မဟုတ် ကာလတစ်ခုကြာမှ ဖြစ်ပေါ်လာမည်အကျိုးဆက်များကို မသိထား၍သာ ငြင်းပယ်ရမည့် ကိစ္စရပ်တစ်ခုကို မကြာခဏ ခွင့်ပြုတတ်ကြသည်။ တိုက်ခန်းငှားခများကို ကန့်သတ်ပေးသည့် ပြငှာန်းချက်ကို စဥ်းစားကြည့်ပါ။ နီဝတ်၊ နယူးယောက်၊ ဆန်ဟိုဇေးနှင့် ဝါရှင်တန်ဒီစီ ကဲ့သိုသော မြို့ကြီးများတွင် အိမ်ခန်းငှားခ ထိန်းချုပ်ခြင်းများ ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ များသောအားဖြင့် အဆိုပါ ကန့်သတ်မှုများမှာ အိမ်ခန်းငှားခ မြင့်တက်မှုကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် နွမ်းပါးသည့် မိသားစုများ အိမ်ခန်းငှားနေနိုင်ရန်ဆိုသော အဆိုပြုချက်များကို တုန့်ပြန်ဆောင်ရွတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။

အိမ်ခန်းငှားရမ်းခ နည်းပါးခြင်းက အိမ်ခန်းအသစ်ဆောက်လုပ်ခြင်းတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ့မှုများ ကျဆင်းစေပါလိမ့်မည်။ အိမ်ခန်းငှားရမ်းခ ထိန်းချုပ်မှုကြောင့် လက်ရှိပိုင်ဆိုင်သူများအတွက် အမြတ်ပေါ်မှု နည်းပါးစေသော်လည်း အနာဂတ်ပိုင်ရှင်များအတွက်တော့ ထိုသို့ မဟုတ်ချေ။ စျေးနှုန်းထိန်းချုပ်ထားသည့် အရပ်တွင် ငှားရမ်းနိုင်သည့် အဆောက်အဦအရအတွက် နည်းပါးလာပြီး တိုက်ခန်းတစ်ခန်းရှာဖို့ ပိုမိုခက်ခဲလာစေသည်။ အိမ်ခန်းပြတ်လပ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာမည်။ လူအချို့ကလည်း ထိုအရပ်မှ စျေးနှုန်းချိုသာပြီး နေစရာအလွယ်တကူရနိုင်သည့် အလွန်ဝေးကွာသည့် အရပ်များသို့ သွားရောက်ကြပေမည်။ ထိုအခါ မြေပိုင်ရှင်များကလည်း အဆောက်အဦပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရန် ဝင်ငွေအနည်းငယ်သာ ရရှိလာကြသောကြောင့် ငှားရမ်းနိုင်သည့် အိမ်ခန်းများ၏ အရည်အသွေးလည်း ကျဆင်းလာသည်။ ဤအချက်က အိမ်ခန်းရှားပါးပြတ်လပ်ခြင်းကြောင့် အဆောက်အဦး ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု ညံ့ဖျင်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း ပြဆိုသည်။

သို့သော် ထိုသို့သော ဆင့်ပွားသက်ရောက်မှုများကို ချက်ခြင်းလက်ငင်း သိရှိနိုင်သည်တော့ မဟုတ်ပေ။ အိမ်ခန်းများ၏ အရည်အသွေးနှင့် အရေအတွက် ကျဆင်းလာသည့်အခါ လူများစွာတို့က ထိုသို ဖြစ်လာရသည့်အကြောင်းရင်းအပေါ် နားမလည်ဖြစ်ကြလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် ငှားရမ်းနိုင်သည့် အိမ်ခန်း ကျဆင်းလာခြင်း၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု ညံ့ဖျင်းခြင်းနှင့် ရှားပါးပြတ်လပ်မှုတို့ ရှိနေသည့်တိုင် အိမ်ခန်းခထိန်းချုပ်ခြင်းမှာ လူကြိုက်များနေမည်။ ဆွီဒင်ဘောဂဗေဒပညာရှင် အဆာလင်းဘက်၏ စကားအတိုင်းဆိုလျှင် “အိမ်ခန်းငှားခ ထိန်းချုပ်ကန့်သတ်ခြင်းဟာ ဗုံးကြဲချတာပြီးရင် ယနေ့ခေတ်မှာ မြို့တစ်မြို့ကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်တဲ့ အထိရောက်ဆုံး နည်းပါဗျာ။”

အလားတူ နိုင်ငံခြားထုတ်လုပ်ကုန်များအပေါ် အကောက်ခွန်နှင့် အရေအတွက် သတ်မှတ်ခြင်းကို ထောက်ခံသူများသည် အမြဲလိုလိုပင် မူဝါဒ၏ ဆင့်ပွားသက်ရောက်မှုများကို လျစ်လျူရှုတတ်ကြသည်။ ပြည်ပနိုင်ငံများမှ ကုန်ပစ္စည်းများ တင်သွင်းမှုကို အကောက်ခွန်များ၊ အရေအတွက် သတ်မှတ်ခြင်း တို့ဖြင့် ကန့်သတ်ခြင်းသည် ပြည်တွင်း၌ အလားတူကုန်ပစ္စည်းများကို စရိတ်များများဖြင့် ထုတ်လုပ်နေသည့် လုပ်သားများကို လက်တလောတွင် ကာကွယ်ပေးကောင်း ပေးနိုင်ပါသည်။ သို့သော် ဆင့်ပွားအကျိုးဆက်များကလည်း အများအပြားရှိနိုင်ပါသည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်အစိုးရ ချမှတ်သည့် သံမဏိ တင်သွင်းမှု ကန့်သတ်ချက်များသည် ဤအချက်ကို ပေါ်လွင်စွာ ဖော်ညွှန်းနေပါသည်။ တင်သွင်းမှုပမာဏ ကန့်သတ်ချက်များက သံမဏိတင်သွင်းမှုများကို သိသာစွာ ကျဆင်းစေခဲ့ပြီး ယင်းကြောင့် စျေးချိုချိုနှင့် ရရှိနိုင်သည့် သံမဏိပမာဏ နည်းသွားပြီး အမေရိကန်သံမဏိစျေးနှုန်းသည် ၃၀ ရာနှုန်းခန့် မြင့်တက်လာခဲ့ပါသည်။ စျေးမြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် ပြည်တွင်း သံမဏိထုတ်လုပ်သူများအနေဖြင့် ထုတ်လုပ်မှုနှင့် လုပ်သားခန့်အပ်မှု ကုန်ကျစရိတ်များ တိုးမြှင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဆင့်ပွားသက်ရောက်မှုများလည်း ရှိပါသည်။

သံမဏိစျေးနှုန်းမြင့်မားခြင်းကြောင့် ကုန်တင်ကား၊ မော်တော်ကားနှင့် အကြီးစား စက်ယန္တရားများကဲ့သို့ သံမဏိပါဝင်သည့် ကုန်စည်များ ထုတ်လုပ်ရာတွင် ကုန်ကျစရိတ် ပိုများလာပါသည်။ ယင်းကုန်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်သည့် အမေရိကန်ထုတ်လုပ်သူများသည် သွင်းကုန်အရေအတွက် ကန့်သတ်ချက်များကြောင့် ထိခိုက်နစ်နာရပြီး လုပ်သားအင်အား မကြာခဏလျော့ရသည့် အဖြစ်မျိုးနှင့် ကြုံခဲ့ရသည်။ ကမ္ဘာ့စျေးကွက်ကို ယခင်က ကြီးစိုးထားသည့် အမေရိကန် သံမဏိ ကွန်တိန်နာ ထုတ်လုပ်သူများမှာလည်း စျေးနှုန်းချိုသာစွာဖြင့် ပြည်ပမှ သံမဏိများတင်သွင်း၍ ကွန်တိန်နာ ထုတ်လုပ်သော နိုင်ငံခြားလုပ်ငန်းများကို မယှဥ်ပြိုင်နိုင်တော့သောကြောင့် ဝန်ထမ်းအင်အားကို မျာစွာလျှော့ချခဲ့ကြရသည်။

ထို့ပြင် အခြားသော ဆင့်ပွားသက်ရောက်မှုတစ်ခုလည်း ရှိပါသေးသည်။ နိုင်ငံခြားသားများ အနေဖြင့် အမေရိကန်စျေးကွက်တွင် သံမဏိနည်းနည်းသာ ရောင်းချနိုင်သဖြင့် ဒေါ်လာနည်းနည်းသာ ရသောကြောင့် အမေရိကန်ကုန်ပစ္စည်းများကိုလည်း လျော့ပြီးဝယ်လာကြသည်။ ထို့ကြောင့် သွင်းကုန်ကန့်သတ်မှု၏ အကျိုးရလဒ်တစ်ခုမှာ အမေရိကန်ပို့ကုန်များ ကျဆင်းသွားပြန်သည်။

ဆင့်ပွားသက်ရောက်မှုများကို ထည့်သွင်းစဥ်းစားသည့်အခါ အလုပ်အကိုင်အပေါ် မည်သို့ အကျိုး သက်ရောက်မှုရှိသည်မှာ ရှင်းလင်းသွားပါသည်။ ကုန်သွယ်ရေး ကန့်သတ်မှုများကြောင့် အလုပ်အကိုင်များ ဖန်တီးပေးရာ မရောက်ပါ။ ယင်းအစား အလုပ်အကိုင်များကို လုပ်ငန်းများအကြား ရွှေ့ပြောင်းပေးလိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ကုန်သွယ်ရေးကန့်သတ်ချက်များဖြင့် ကာကွယ်ပေးသော လုပ်ငန်းစုများတွင် အလုပ်အကိုင်တိုးလာသော်လည်း အကျိုးဆက်အနေဖြင့် အခြားလုပ်ငန်းစုများတွင် အလုပ်အကိုင် လျော့နည်းသွားစေပါသည်။ အထူးသဖြင့် ပို့ကုန် လုပ်ငန်းများ ဖြစ်ပါသည်။ ကုန်သွယ်မှု ကန့်သတ်ချက်များ လူကြိုက်များသည်မှာ အံသြစရာတော့ မရှိပေ။ သံမဏိလုပ်ငန်းတွင် လုပ်ကိုင်နေသော လုပ်သားအင်အားမှာ မြင်ယောင်လွယ်သော်လည်း ဆင့်ပွားသက်ရောက်မှုအနေဖြင့် အခြားလုပ်ငန်းစုများတွင် အလုပ်အကိုင်များ ဆုံးရှုံးသွားခြင်းမှာမှု မမြင်လွယ်ပေ။ ကုန်သွယ်ရေး ကန့်သတ်မှုကြောင့် နောက်ဆက်တွဲအကျိုးဆက်များကို ဖော်ထုတ်ရန်မှာလည်း ခဲယဥ်းပါသည်။ ထို့ကြောင့် လူများစွာသည့် “အလုပ်အကိုင်များ ကာကွယ်ရေး” ငြင်းခုံမှုများ ပြုလုပ်နေကြသော်လည်း သေချာဆန်းစစ်လေ့လာမည်ဆိုလျှင်မူ တလွဲဆံပင်ကောက်နေခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ အစိုးရအသုံးစရိတ်များသည်လည်း ဆင့်ပွားသက်ရောက်မှုများရှိသည်ကို လျစ်လျူရှုထားကြသည်။ အစိုးရ၏ ဦးစားပေးစီမံကိန်းများတွင် သုံးစွဲခြင်းသည် အလုပ်အကိုင်များကို ဖန်တီးပေးလိမ့်မည်ဟု နိုင်ငံရေးသမားများက ငြင်းခုံပြောဆိုကြသည်။ အစိုးရအနေဖြင့် လမ်းများ၊ ရဲတပ်ဖွဲ့၏ ကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်း၊ တရားစီရင်ရေး စသည့် ကဏ္ဍများတွင် သုံးစွဲပါက သင့်လျော်မှန်ကုန်မှုရှိသည့် အကြောင်းရင်းများစွာပါသည်။ သို့သော် အလုပ်အကိုင်များ ဖန်တီးခြင်းကမှု အကြောင်းရင်းတစ်ရပ် မဟုတ်ပေ။

လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်နှင့် လော့ပ်စ်ဗေးဂစ်တို့တွင် ချိတ်ဆက်ပေးမည့် အမြန်ရထားတစ်စင်း တည်ဆောက်ရန် လုပ်သား တစ်သန်း အလုပ်ပေးနိုင်သည့် စီမံကိန်းတစ်ခုတွင် အစိုးရက ဒေါ်လာ ၅၀ ဘီလျံ သုံးစွဲသည် ဆိုပါစို့။ ထိုစီမံကိန်းက အလုပ်အကိုင် မည်မျှ ဖန်တီးပေးနိုင်မည်နည်း။ ဆင့်ပွားသက်ရောက်မှုများကို ထည့်သွင်းစဥ်းစားသသည့်အခါ အဖြေအရှိပါ။ အကြောင်းရင်းမှာ ထိုစီမံကိန်းကို ငွေကြေးထောက်ပံ့ရန်အတွက် အစိုးရက အခွန်များ သို့မဟုတ် ချေးငွေများ အသုံးပြုရမည် ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဒေါ်လာ ၅၀ ဘီလျံ အခွန်ငွေ ကောက်ခံခြင်းက စားသုံးသူတို့၏ အသုံးစရိတ်နှင် ပုဂ္ဂလိက စုဆောင်းငွေများကို လျှော့ကျစေပြီး ယင်းသို့ လျော့ကျခြင်းကြောင့် အစိုးရသုံးစွဲမှုများ ဖန်တီးပေးသည့် အလုပ်အကိုင်များနီးပါး အခြားသော အလုပ်အကိုင်များကို ဖျက်ဆီးပစ်မည် ဖြစ်သည်။ တဖက်တွင် စီမံကိန်းအား ချေးငွေများဖြင့် ပံ့ပိုးလျှင်လည်း ငွေချေးယူခြင်းကြောင့် အတိုးနှုန်းများ မြင့်တက်ခြင်း၊ အတိုးပေးနိုင်ရန်အတွက် အခွန်များတိုးမြှင့်ကောက်ခံခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်လာလိမ့်မည်။ ယင်းသုံးစွဲမှုကြောင့် ပုဂ္ဂလိကနှင့် ပြည်သူပိုင် ၂ မျိုးလုံးအတွက် အခြားသော စီမံကိန်းများတွင် သုံးစွဲရမည့် ငွေကြေးများကို ပြောင်းရွှေ့သုံးစွဲခြင်းသာ ဖြစ်သည်။

အလုပ်အကိုင် တစ်သန်း ဖန်တီးပေးခြင်းဆိုသည်က ခေါင်းစီးအတပ်ခံရမည် ဖြစ်သော်လည်း ထောင်ချီသည့် အရပ်နေရာများစွာတွင် အလုပ်အကိုင်များဆုံးရှုံးသွားသည်ကိုတော့ သတိပြုမိကြမည် မဟုတ်ချေ။ ကုန်သွယ်ရေး ကန့်သတ်ချက်များပမာ ယင်းစီမံကိန်း ရလဒ်က အလုပ်အကိုင် ဖန်တီးမှု မဖြစ်စေသည့် အလုပ်အကိုင် အပြောင်းအရွှေ့သာ ဖြစ်ပေသည်။ ဤအချက်က စီမံကိန်း မဆောင်ရွက်သင့်ကြောင်း ဆိုလိုသည်တော့ မဟုတ်ချေ။ သို့သော် ရလာမည့် အကျိုးကျေးဇူးများက စွန့်လွှတ်လိုက်ရမည့် အခြားအခွင့်အလမ်းများထက် ပိုမိုများပြားသည်ဆိုသည့်အထောက်အထားဖြင့်သာ စီမံကိန်းကို လုပ်သင့်၊ မလုပ်သင့် စဥ်းစားရမည် ဖြစ်သည်။

ဆင့်ပွားသက်ရောက်မှုများက အစိုးရများနှင့် နိုင်ငံရေးသမားများအတွက်သာ ပြဿနာမဟုတ်ပေ။ ယင်းသက်ရောက်မှုများသည် လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းဆီအတွက်လည်း မမျှော်လင့်ထားသည့် အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေတတ်ပါသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကျောင်းဆရာမ တစ်ဦး၏ စိတ်ဝင်စားဖွယ် အတွေ့အကြုံတစ်ခုက ဤအချက်ကို ထောက်ပြနေသည်။ သူမကျောင်းသားများက ခဲတံများက အကုန်မသုံးရသေးမီ ပုံမှန်ပျောက်ဆုံးလေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် နောက်ဆုံးအဆင့်ထိသုံးထားသော ခဲတံတိုအတွက် သူတို့ကို ငွေ ၁၀ ဆင့်ပေးလျှင် ခဲတံကို သုံးကုန်သည်အထိ ကိုင်ဆောင်လိမ်မည်ဟု သူမက အကျိုးအကြောင်းဆင်ခြင်ကြည့်မိသည်။ သို့သော် ဆရာမကအား စိတ်ပျက်သွားစေသည်မှာ ခဲတံချွန်စက်ရှိရာတွင် ရှည်လျားစွာ တန်းစီနေကြပြီး ဆရာမပေးမည် ငွေရရှိရန် ခဲတံမြန်မြန် တိုသွားအောင် ခဲတံချွန်နေကြကြောင်း မကြာမီ တွေ့ရှိလိုက်ရသည်။ မရည်ရွယ်သည့် အကျိုးဆက်များ ဖြစ်တတ်ကြောင်း သတိပေးနေခြင်း ဖြစ်သည်။

မြန်မာ စကားပုံ

“ကံယုံ၍ ဆူးပုံမနင်းရာ။”
– Don’t jump into a pit of thorns out of blind faith.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

🫶 စျေးကွက်ပေါက်စျေးများ၏ “မမြင်ရသောလက်များ”သည် ရောင်းသူ၊ ဝယ်သူများအား အများကောင်းကျိုးကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် လုပ်ဆောင်ချက်များဆီသို့ တည့်မတ်ပေးသည်။

2024-09-09T00:00:00+00:00

လူတိုင်းက သူ့တွင်ရှိသော အရင်းအနှီးဖြင့် အကျိုးအရှိဆုံးဖြစ်သည့် အလုပ်ကို အစဥ်တစိုက် ရှာဖွေလုပ်ကိုင်လေ့ရှိကြပါသည်။ ဒါက သူရဲ့ ကိုယ်ပိုင်အကျိုးစီးပွားအတွက်ပါ။ သူအလုပ်လုပ်ပေးနေတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း အကျိုးရှိဖို့အတွက် မဟုတ်ပါဘူး။ သို့ပေမယ့် သူ့ကိုယ်ကျိုးစီးပွားကို သဘာဝအလျောက် သို့မဟုတ် မလွှဲမရှောင်သာ ရှာဖွေလုပ်ကိုင်နေခြင်းသည်ပင် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် အကျိုးအရှိဆုံး လုပ်ကိုင်မှုဆီကို ဦးတည်စေပါတယ်။ … အကြောင်းကတော့ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားရှာဖွေမှုအား မမြင်ရသောလက်က တည့်မတ်ပေးသဖြင့် ပုဂ္ဂလိကရည်ရွယ်ချက်တွင် မပါဝင်တဲ့ အခြားသော အကျိုးရလဒ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ - အဒမ်စမစ် (၁၇၇၆)

ကိုယ်ကျိုးစီးပွားရှာမှုသည် အားကောင်းသည့် လှုံ့ဆော်ရေးအရာ ဖြစ်သည်။ အဒမ်စမစ် ဖော်ပြထားသကဲ့သို့ ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်မှု တွင် အခြေခံသည့် စီးပွားရေးစနစ်၏ အရေးကြီးသည့် အချက်တစ်ချက်မှာ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားရှာသူများသည် မိမိလူမှုပတ်ဝန်းကျင် သို့မဟုတ် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလုံး၏ ကြွယ်ဝမှုအထိပါ ဖြစ်ပေါ်စေမည် ဖြစ်သည်။ တစ်ဦးချင်းက သူ့ကိုယ်ပိုင်အကျိုးစီးပွားကိုသာ ရှေ့ရှုသော်လည်း စျေးကွက်ပေါက်စျေးဆိုသော မမြင်ရသည့် လက်သည် အခြားသူများ၏ ရည်မှန်းချက်များကိုပါ ပြီးမြောက်စေခြင်းဖြင့် ပိုမိုကြွယ်ဝမှုကို ဖြစ်စေသည်။

“မမြင်ရသောလက်”၏ အခြေခံမူအား နားလည်းသဘောပေါက်ရန် လူများစွာအတွက် ခက်ခဲပါသည်။ ဗဟိုဦးစီးသည့် အစီအမံဖြင့် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အစီအစဥ်တကျ ဖြစ်မှုကို သဘာဝအားဖြင့် ဆက်စပ်နားလည် လေ့ရှိကြပါသည်။ တဖတ်တွင် တစ်ဦးချင်းစီ၏ ကိုယ်ကျိုးရှာသည့် လုပ်ဆောင်ချက်များသည် ဗဟိုဦးစီးမှုမပါပဲနှင့် လိုအပ်ချက်များကို ပြေလည်စေပြီး အစီအစဥ်တကျရှိသည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးသည်ဟု အဒမ်စမစ်က ရပ်တည်ပြောဆိုပါသည်။

ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် လွတ်လပ်စွာ ဖလှယ်ခွင့် ရှိသည့်အခါ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားရှာသည့် တစ်ဦးချင်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို စျေးကွက်တွင် ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲနေသော စျေးနှုန်းများက ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ပေးသောကြောင့် အဆိုပါ အစီအစဥ်ကျသည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ် ပေါ်လာရခြင်း ဖြစ်သည််။ ကုန်စည် သို့မဟုတ် ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခု၏ စျေးကွက်ပေါက်စျေး ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်သည် ရောင်းသူ၊ ဝယ်သူများအား ပြုမှုဆောက်ရွက်ချက်များအား အခြားသော ရောင်းသူ၊ ဝယ်သူများ၏ လုပ်ရပ်များ၊ ကြိုက်နှစ်သက်မှုများနှင့် ဟန်ချက်ညီညီ အလိုက်သင့် ပြောင်းလဲစေသည်။ သန်းပေါင်းများစွာသော စားသုံးသူများ၊ ထုတ်လုပ်သူများနှင့် အရင်းအမြစ် ထုတ်လုပ်ပံ့ပိုးသူများ၏ ရွေးခြယ်မှုများကို စျေးကွက် စျေးနှုန်းများက ပြဌာန်းသည်။ ယင်းစျေးနှုန်းများက စားသုံးသူ ကြိုက်နှစ်သက်မှုများ၊ ကုန်ကျစရိတ်များ၊ အချိန်၊ နေရာနှင့် အခြေအနေများကို ဗဟိုမှ အစီအစဥ်ချမှတ်သည့် အာဏာပိုင်တို့ထက် ကောင်းစွာ ဖော်ပြနိုင်စွမ်းရှိသည်။

မိမိအရပ်ဒေသရှိ စူပါမားကက်များတွင် နို့၊ ပေါင်မုန့်၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် အခြားသော ပိုသိုးပျက်စီးနိုင်သည့် ကုန်စည်များအား လုံလောက်သည့် ပမာဏအနေအထားသာတင်ကြသည်မှာ မည်ကဲ့သို့ စီစဥ်ကြသည်ကို တွေးကြည့်ဖူးပါသလား။ မိမိဒေသစျေးကွက်တွင်ရရှိနိုင်သော ကမ္ဘာအနှံ့အပြားမှ ထုတ်လုပ်သော ရေခဲသေတ္တာများ၊ မော်တော်ကားများ၊ စီဒီဖွင့်စက်များသည်လည်း စားသုံးသူများ အလိုရှိသည့် ပမာဏမျှသာ တွေ့ရသည်မှာ အဘယ့်ကြောင့်ပါနည်း။ စျေးကွက်ပေါက်စျေးများ၏ မမြင်ရသောလက်က အဖြေထုတ်ပေးနိုင်ပါသည်။ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားရှာကြသည့် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းတို့သည် စျေးနှုန်းအချက်ပြမှုများမှတဆင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပြီး သူတို့၏ ထုတ်လုပ်မှုဆိုင်ရာ ပမာဏကို ထိန်းညှိပေးပါသည်။

ကုန်စည်တစ်ခု၏ စျေးကွက်ပေါက်စျေး ညွှန်းကိန်းမျှဖြင့် ရောင်းသူ၊ ဝယ်သူများအား သူတို့လိုချင်သည့်အတိုင်း ဆုံးဖြတ်ချက်ချရန် ကူညီပေးသည့် သတင်းအချက်အလက်များစွာကို တပြိုင်နက်တည်းပေးပို့နိုင်စွမ်းရှိသဖြင့် ၁၉၇၄ခုနှစ်၏ ဘောဂဗေဒ နိုဘယ်လ်ဆုရှင် ဖရက်ဒရစ်ဟိုက်ရက်က စျေးကွက်စနစ်ကို “အံဖွယ်စနစ်” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ထုတ်ကုန်တစ်ခု၏ စျေးကွက်ပေါက်စျေးသည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ဘာလုပ်နေမှန်းပင်မသိကြသော ကမ္ဘာတစ်လွှားမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များစွာတို့၏ ချမှတ်လိုက်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက် ထောင်ပေါင်းများစွာ၊ သန်းပေါင်းများစွာကို ဖော်ညွှန်းနေသည်။ စျေးကွက်သည် ကုန်ပစ္စည်း သို့မဟုတ် ဝန်ဆောင်မှုအသီးသီးအတွက် သတင်းအချက်အလက်များစွာကို ပါဝင်ပတ်သက်သူများအကြား ချိတ်ဆက်ဖော်ထုတ်ပေးနေသည့် ကြီးမားသည့် ကွန်ပျူတာကွန်ယက်ကြီးသဖွယ် လုပ်ဆောင်နေသည်။ စျေးကွက်ပေါက်စျေးညွှန်းကိန်းများသည် ထုတ်လုပ်ရောင်းချ၊ ဝယ်ယူသုံးစွဲသူများအကြား မက်လုံးများ ဖြစ်စေသည်။

စျေးကွက်မှ ပေါင်းစည်းညှိနှိုင်းပေးသကဲ့သို့ (စျေးကွက်အလုပ်လုပ်သကဲ့သို့) တစ်ဦးချင်း သို့မဟုတ် ဗဟိုဦးစီးမှုအာဏာပိုင်တို့သည် အမျိုးမျိုးသော ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများစွာကို သန်းပေါင်းများစွာသော စားသုံးသူနှင့်ထုတ်လုပ်သူများအကြား လိုအပ်သည့်သတင်းအချက်အလက်အားလုံးကို ရရှိနိုင်မည် သို့မဟုတ် စဥ်းစားနိုင်မယ်မဟုတ်ပေ။ သို့သော် စျေးကွက်ပေါက်စျေးများသည် လိုအပ်သည့် သတင်းအချက်အလက်ကို သန့်ထုတ်ပေးထားသည့် သတင်းအဖြစ်ပေးပို့ပါသည်။ ယင်းစျေးနှုန်းများက ထုတ်လုပ်သူများနှင့် သွင်းအားစုပံ့ပိုသူများအား စားသုံးသူများ တန်ဖိုးအထားဆုံး အရာများကို (ကုန်ကျစရိတ်နှင့် ချိန်ထိုး၍) ထုတ်လုပ်ရန် တည့်မတ်ပေးမည်ဖြစ်သည်။ စားသုံးသူများက ကုန်စည်များကို ထုတ်လုပ်စရိတ်ထက် ပိုမိုပေးလိုသည့်အခါ အကျိုးအမြတ်ရှာသော ထုတ်လုပ်သူများအနေဖြင့် ထုတ်လုပ်ရောင်းချနေမည်ဖြစ်ရာ မည်သူကမျှ လယ်သမားများအား ပန်းသီးတိုးမြှင့်စိုက်ပျိုးရန် သို့မဟုတ် ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုအား အိမ်းများ ဆောက်လုပ်ရန် သို့မဟုတ် ပရိဘောဂ ထုတ်လုပ်သူအား ကုလားထိုင်များထုတ်လုပ်ရန် ပြောနေစရာလိုမည်မဟုတ်ပေ။

ထိုနည်းတူစွာ စရိတ်နည်းသည့် ထုတ်လုပ်မှုနည်းစနစ်များ ရှာဖွေအသုံးချရန် ထုတ်လုပ်သူများကို မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ သတိပေးရန် လိုအပ်မည်မဟုတ်ပေ။ စျေးကွက်ပေါက်စျေးများ၏ မမြင်ရသောလက်က အရင်းအမြစ်များကို အကောင်းဆုံး ပေါင်းစပ်သုံးစွဲရန်နှင့် တွက်ခြေအကိုက်ဆုံး ထုတ်လုပ်နည်းစနစ်များ ရှာဖွေရန် ဆွဲဆောင်ပါလိမ့်မည်။ ကုန်ကျစရိတ် လျှော့နည်းခြင်းသည် အကျိုးအမြတ်ပိုများစေသဖြင့် ထုတ်လုပ်သူအသီးသီးသည် ကုန်ကျစရိတ် နည်းသထက်နည်းပြီး အရည်အသွေး မြှင့်တင်နိုင်ရန် ကြိုးစားနေမည် ဖြစ်သည်။ ယှဥ်ပြိုင်မှုက ထုတ်လုပ်သူများကို ယင်းသို့လုပ်ဆောင်စေရန် နောက်ကွယ်မှ တွန်းအားပေးနေခြင်း ဖြစ်သည်။

ခေတ်သစ်စီးပွားရေးစနစ်တွင် စျေးကွက်ပေါက်စျေး၏ မမြင်ရသောလက်က စီစဥ်ညွှန်ကြားသည့် ကိုယ်ကျိုးစီးပွားရှာဖွေမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ညှိနှိုင်းပူပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းသည် တကယ်ပင် အံ့သြဖွယ်ကောင်းလှပါသည်။ သပ်ရပ်သော ညစာစားပွဲ တစ်ခုတွင် နောက်တစ်ကြိမ် ထိုင်စားသည့်အခါ ယင်းစားပွဲ ဖြစ်မြောက်အောင် ဆောက်ရွက်ခဲ့သူများအကြောင်း စဥ်စားကြည့်ပါ။ လယ်သမားမှသည် ကုန်တင်ကားမောင်းသူအလယ် ကုန်စုံဆိုင်ဖွင့်သူအဆုံး မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ မိမိစားပွဲအတွက် စျေးနှုန်းသက်သက်သာသာ စားသုံးနိုင်စေရန် စိတ်မဝင်စားပေ။ သို့သော်လည်း သူတို့၏ အကျိုးစီးပွားသည် စျေးကွက်ပေါက်စျေးကြောင့် မိမိ၏ အကျိုးစီးပွားနှင့် ထပ်တူကျစေပါသည်။

အကောင်းဆုံးသော အမဲသာ သို့မဟုတ် အမျိုးအစားကောင်းသော ကြက်ဆင် မွေးမြူသည့် လယ်သမားသည် စျေးကောင်းရမည် ဖြစ်ပြီး ကုန်တင်ကား မောင်သူများနှင့် ကုန်စုံဆိုင်ရောင်းသူတို့ကလည်း သူတို့ ကုန်ပစ္စည်းများကို စားသုံးသူများထံ လတ်ဆက်ကောင်းမွန်စွာ ဖြန့်ဖြူးနိုင်လျှင် ငွေကြေး ပိုမိုရရှိမည် ဖြစ်သည်။ ထုတ်လုပ်ဖြန့်ဖြူးကြရာတွင်လည်း ကုန်ကျစရိတ် အနည်းဆုံးနည်းလမ်းကိုသာ အသုံးပြုကြမည် ဖြစ်သည်။ ပြောရလျှင် များသောအားဖြင့် မိမိတို့ တခါမျှမတွေ့မြင်ဖူးသူ လူထောင်ပေါင်းများစွာသည် မိမိတို့ကိုယ်တိုင်ပင် ထုတ်လုပ်လျှင်ပင် မဖြစ်နိုင်သည့် ကုန်စည်မြောက်များစွာကို ဝယ်ယူသုံးစွဲနိုင်စေရန် ကူညီဆောက်ရွက်ပေးကြသည်။ အစီအစဥ်တကျရှိမှု၊ ပူပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတို့ဖြစ်စေပြီး ကုန်ပစ္စည်းများစွာတို့အား မျက်မှောက်ခေတ် စားသုံးသူများထံ ရောက်ရှိစေရန် မမြင်ရသောလက်သည် သူ့အလိုလို တိတ်ဆိတ်စွာ လုပ်ဆောင်နေပါသည်။ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားရှာမှုနှင့် မမြင်ရသောလက်တို့၏ အကျိုးပြုမှုကို လျှော့တွက်တတ်ကြသော်လည်း ယင်းတို့မှာ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော အင်အားတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။

မြန်မာ စကားပုံ

“ကုသိုလ်လည်းရ ဝမ်းလည်းဝ။”
– Make merit and fill your stomach at the same time.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

🌿 ကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ လုပ်နည်းလုပ်ဟန်ကောင်းများနှင့် မှန်ကန်သည့် စီးပွားရေး စည်းမျဥ်း၊ စနစ်များကြောင့် စီးပွားရေး ဖြစ်ထွန်းတိုးတက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

2024-09-07T00:00:00+00:00

ယနေ့ခေတ်တွင် အမေရိကန်တိုသည် ၁၇၅၀ ခုနှစ်က တစ်ဦးချင်း ထုတ်လုပ်မှုထက် အဆပေါင်း ၃၀ နီးပါး ထုတ်လုပ်ရှာဖွေနိုင်ကြသည်ကို အခြေခံ ဘောဂဗေဒဘာသာရပ်သင်ခန်းစာ၏ ပထမနေ့တွင် ကျောင်းသားများအား ပြောကြားလေ့ရှိသည်။ ထို့နောက် ဆက်လက်၍ ကျောင်းသားများ၏ အမြင်ကို ထပ်မေးပါသည်။ “ယနေ့ခေတ် အမေရိကန်တို့က လွန်ခဲ့သည့်နှစ် ၂၅၀ ခန့်ကထက် ဘာ့ကြောင့်များ ပိုမို ထုတ်လုပ်လာနိုင်သလဲ” ဆိုသည့် မေးခွန်းဖြစ်ပါသည်။ ခဏလောက် စဥ်းစားကြည့်ပါ။ အဲဒီမေးခွန်းအား သင့်အနေဖြင့် မည်ကဲ့သို့ ဖြေဆိုပါမလဲ။

ကျောင်းသားများအကြားတွင် တူညီသော အကြောင်းရင်း ၃ ခုကိုသာ ဖြေဆိုကြလေ့ရှိသည်။ ပထမအချက်မှာ ယနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာနှင့် နည်းပညာစွမ်းပကားတို့သည် ၁၇၅၀ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်တို့ စိတ်ကူးယဥ်ခဲ့သည်ထက် များစွာရှေ့ရောက်ခဲ့သည်။ ဒုတိယအချက်မှာ ကျွန်တော်တို့တွင် အံ့မခန်းရှိလှသည့် စက်ယန္တရားများနှင့် စက်ရုံများ၊ အပျံစားလမ်းများနှင့် နေရာတကာချိတ်ဆက်နိုင်သည့် ဆက်သွယ်ရေးစနစ်များ ရှိလာခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးအချက်မှာ ၁၇၅၀ ခုနှစ်တွင် တစ်ဦးချင်းအလိုက်၊ မိသားစုအလိုက် သုံးစွဲမည့် ပစ္စည်းတော်တော်များများမှာ ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် အခြားထုတ်လုပ်ရောင်းချသူများထံမှ အလွယ်တကူ ဝယ်ယူကြလေသည်။

အခြေခံအားဖြင့် ကျောင်းသားများတွင် ဘောဂဗေဒ သဘောတရား နည်းနည်းလောက်သာ သိထားမည်။ သို့မဟုတ် လုံးဝမသိသေးပေ။ သို့မဟုတ် လုံးဝမသိသေးပေ။ သို့တိုင်အောင် ကျောင်းသားများသည် အဖြေမှန်ကို ပေးနိုင်ကြသည်။ သူတို့သည် နည်းပညာ၊ အရင်းအနှီးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးတို့၏ အရေးပါပုံကို သဘောပေါက်ထားကြသည်။ သူတို့၏ အဖြေများသည် မိမိတို့အမြင်ဖြစ်သည် ဘောဂဗေဒဆိုသည်မှာ “လူတိုင်း သိမြင်နိုင်သော သိပ္ပံပညာ” ဖြစ်သည်ဆိုသည့် အချက်ကို ခိုင်မာစေသည်။ ကုန်သွယ်ရေးမှ ရရှိသည့် အကျိုးအမြတ်များနှင့် ရောင်းဝယ်မှုဆိုင်ရာ စရိတ်စက များကို လျော့ချပေးနိုင်ခြင်းသည် စီးပွားရေးတိုးတက်မှု၏ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်သည်ကို အသားပေး ဖော်ပြခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးသုံးသပ်လေ့လာခြင်းမှ စီးပွားရေး တိုးတက်စေသည့် နောက်ထပ် အချက် (၃) ချက်ကို ထောက်ပြခဲ့သည်။ ယင်းတို့မှာ လူအရင်းအမြစ်နှင့် စက်ယန္တရားများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၊ နည်းပညာများ တိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် စီးပွားရေး အဖွဲ့အစည်းများ၏ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာခြင်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။

ပထမ - အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေမည့် ပစ္စည်းများ (ဥပမာ- ကိရိယာများနှင့် စက်ယန္တရားများ)နှင့် လုပ်သားကျွမ်းကျင်မှု (လူ့စွမ်းအားအရင်းအနှီး) များတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းသည် မိမိတို့၏ ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ၏ ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းအားကို မြင့်တက်စေသည်။ ယင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ၂ မျိုးသည်လည်း ဆက်စပ်မှု ရှိပါသည်။ လုပ်သားများသည် စက်ယန္တရားကောင်းများ သုံးစွဲရလျှင် ပိုမိုထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ သစ်ခုတ်သူတစ်ဦးသည် လက်ချည်းသက်သက် လွှများအသုံးပြု ဖြတ်တောက်နေရသည်နှင့်စာလျှင် မော်တာတပ်ဆင်ထားသည့် သံကြိုးလွှဖြင့် လုပ်ကိုင်ရသည်က ပိုမိုအလုပ်တွင်ကျယ်နိုင်ပါသည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်သားတစ်ဦးသည် မြည်းလှည်းနှင့်ယှဥ်လျှင် ကုန်တင်ကား သုံးစွဲပါက ကုန်စည်များ ပိုမိုသယ်ဆောင်နိုင်ပေမည်။

ဒုတိယ - နည်းပညာ တိုးတက်လာခြင်း (ထုတ်ပစ္စည်အသစ်များနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ရာတွင် စရိတ်ပိုမို သက်သာမည့် နည်းစနစ်များ ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရာတွင် ဉာဏစွမ်းအားကို အသုံးပြုခြင်း) သည် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။ ပြီးခဲ့သည့် နှစ် ၂၅၀ အတွင်း ရေနွေးငွေ့အင်ဂျင်တီထွင်ခဲ့သည့်နောက် အတွင်းပေါက်ကွဲအားသုံး အင်ဂျင်၊ လျှပ်စစ်နှင့် နယူးကလီးယား စွမ်းအားတို့သည် လူသားနှင့် တိရစ္ဆာန်များအစား စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်ပေးသည့် အဓိက စွမ်းအင်ရင်းမြစ်များ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် မော်တော်ကားများ၊ ဘတ်စ်ကားများ၊ မီးရထားများနှင့် လေယာဥ်ပျံတို့သည် မြင်း၊ လက်တွန်းလှည်း (နှင့် ခြေလျင်သွားလာခြင်း) တို့ကို အစားထိုးခဲ့လေသည်။ နည်းပညာ တိုးတက်မှုများသည် မိမိတို့၏ ဘဝနေထိုင်မှုပုံစံများ ကို ဆက်လက်ပြောင်းလဲပေးနေသည်။ စီဒီ ဖွင့်စက်များ၊ အသေးစား ကွန်ပြူတာများ၊ စာစီစာရိုက် စက်ပစ္စည်းများ၊ မိုက်ခရိုဝေ့ မီးဖိုများ၊ ဗီဒီယို ကင်မရာများ၊ ဆဲလ်ဖုန်းများ၊ ဒီဗီဒီများ၊ တင်ပါးစုံ အစားထိုး ကုသမှုများ၊ အလိုအလျောက် လေအေးပေးစက်များ စသည်ဖြင့် စဥ်းစားကြည့်ပါ၊ နှစ် ၄၀ အတွင်း ယင်းကုန်ပစ္စည်းများ ထွက်ရှိလာနှင့် ပိုမိုကောင်းမွန်လာခြင်းတို့ကြောင့် မိမိတို့ အလုပ်လုပ်ကိုင်ပုံ၊ မိမိတို့ကိုယ်မိမိ ဖျော်ဖြေမှုပေးပုံ တို့မှာ အတိုင်းမသိ ပြောင်းလဲလာခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ ဘဝနေရေးကိုလည်း တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေခဲ့သည်။

တတိယ - စီးပွားရေးဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ တိုးတက်ခြင်းသည်လည်း ဖွံ့ဖြိုးမှုကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည်။ မိမိတို့ဆိုလိုသည့် စီးပွားရေးဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံဆိုသည်မှာ လူသားတို့၏လုပ်ဆောင်ချက်များ ဆောင်ရွက်ပုံများနှင့် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ရာတွင် လိုက်နာရသည့် စည်းမျဥ်းစည်းကမ်းများကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းအချက်များမှာ ရှိပြီးသားဖြစ်နေသဖြင့် အလေးဂရုပြုမှု နည်းတတ်ပါသည်။ ကုန်သွယ်မှု ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် လုပ်ငန်းတစ်ခု လုပ်ကိုင်ရန် မည်မျှ ခက်ခဲပါသလဲ။ နိုင်ငံတစ်ခု၏ တရားဥပဒေ စနစ်က ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအပေါ် များစွာ လွှမ်းမိုးပါသည်။ တစ်ဦးချင်းနှင့် စုပေါင်းပိုင်ဆိုင်မှုများကို ကာကွယ်ပေးသည့် ဥပဒေစနစ်တစ်ခုသည် သဘောတူစာချုပ်များကို မျှမျှတတ ဖြစ်စေပြီး အငြင်းပွားမှု ဖြေရှင်းပေးသောကြောင့် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုတွင် အသက်သွေးကြောပေဖြစ်ပါသည်။ ဥပဒေရေားရာစနစ်သာ မရှိပါက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကင်းမဲ့သွားပြီး ကုန်သွယ်ရေး ရပ်တန့်၍ တီထွန်ဆန်းသစ်သည့် စိတ်ကူးစိတ်သန်းများလည်း ပေါ်ထွက်လာတော့မည် မဟုတ်ပေ။

ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နည်းပညာတိုးတက်မှုများသည် အလိုအလျောက်ဖြစ်လာသည် မဟုတ်ပါ။ ယင်းတို့မှာ အမြတ်ရရန် မျော်လင့်ချက်ဖြင့် စွန့်စားလုပ်ကိုင်သည့် စွန့်ဦးတီထွင်လုပ်ငန်းရှင်များ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် ဖြစ်လာပါသည်။ ထွက်ပေါ်လာမည့် တီထွင်ဆန်းသစ်မှုများ သို့မဟုတ် မည်သည့် ထုတ်လုပ်ရေ နည်းစနစ်များက ကုန်ကျစရိတ်များကို လျှော့ချပေးမည်ကို မည်သူကမျှ အတတ်မသိနိုင်ချေ။ ထို့ပြင် စွန့်ဦးတီထွင်မှု ပါရမီဆိုသည်မှာလည်း မမျှော်လင့်ထားသည့် နေရာများမှ မကြာခဏဆိုသလိုပင် ထွက်ပေါ်လာတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုဆိုသည်မှာ မတူကွဲပြားသည့် လူပုဂ္ဂိုလ်များစွာ၏ စိတ်ကူးများကို စျေးကွက်တွင် ပေါက်၊ မပေါက် စမ်းသပ်စေသည့် စနစ်အပေါ်တွင် မူတည်နေသည်။ သို့သော် အကျိုးမဖြစ်ထွန်းသည့် ထုတ်လုပ်မှုများတွင် အရင်းအမြစ်များ အလဟဿ သုံးဖြုန်းခြင်းကိုမှု စနစ်က တားဆီးပေးပြန်သည်။

ဖော်ပြပါ စီးပွားရေးတိုးတက်မှု ဖြစ်ပေါ်စေရန် စျေးကွက်များအနေဖြင့် စိတ်ကူးစိတ်သန်းသစ်များကို လွတ်လပ်စွာ ယှဥ်ပြိုင်နိုင်ရန် တံခါးဖွင့်ပေးရမည် ဖြစ်သည်။ ထုတ်ကုန်သစ် သို့မဟုတ် နည်းပညာသစ်ဖြင့် စျေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်မည့် စွန့်ဦးတီထွင်သမားများတွင် ငွေကြေးရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ အချို့၏ ပံ့ပိုးမှုသာ လိုအပ်ပါသည်။ စွန့်ဦးလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် ငွေကြေးရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ သူတို့၏ ပစ္စည်းသစ်၊ ဝန်ဆောင်မှုအသစ်များအတွက် တာဝန်ခံမှုရရှိစေရန်အတွက် အပြိုင်အဆိုင်ရှိနေရမည်။ စားသုံးသူများ၏ ဝယ်ယူအားပေးလိုမှု ရှိ၊ မရှိ ကို စစ်ဆေးခံရမည် ဖြစ်သည်။ ယင်းမှာ စားသုံးသူများက ကုန်ပစ္စည်း၊ ဝန်ဆောင်မှုသစ်များအား ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်ထက် ပိုပေး၊ မပေးကို ဆုံးဖြတ်စေခြင်းဖြစ်သည်။ စားသုံးသူများသည်သာ အပြီးသတ် အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်သည့် တရားသူကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။ စားသုံးသူများက ထုတ်ပစ္စည်းအသစ် သို့မဟုတ် ဝန်ဆောင်မှုအသစ်ကို အားမပေးကြပါက စျေးကွက်တွင် ရှင်သန်ရပ်တည်နိုင်မည် မဟုတ်ချေ။

မြန်မာ စကားပုံ

“ခု ရေတွင်းတူး၊ ခု ရေကြည်သောက်၍ မရ။”
– Clear water cannot be obtained from a well that has just been dug.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

🍀 လူတို့အတွက် အသုံးဝင်သော ကုန်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ပေးခြင်းသည် အလုပ်အကိုင်ဖန်တီးပေးရုံသက်သက်မဟုတ်ပဲ လူနေမှုအဆင့်အတန်းကို မြင့်မားစေသည့် အကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။

2024-09-06T00:00:00+00:00

“ထုတ်လုပ်မှုအားလုံး၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ သုံးစွဲဖို့၊ စားသုံးဖို့ ဖြစ်ပြီး ထုတ်လုပ်သူတို့သည် စားသုံးသူများ၏ လိုအပ်ချက်များကိုသာ အာရုံစိုက်၍ ဖြည့်ဆည်းပေးသင့်သည်။” - (အဒမ်စမစ် - ၁၇၇၆)

လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၂၃၀ ကျော်က အဒမ်စမစ် ပြောဆိုသွားခဲ့သည့်အတိုင်း စားသုံးခြင်း ဆိုသည်မှာ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုအားလုံး၏ ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကုန်စည်များနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ဆိုသည်ကလည်း ၎င်းတို့ကို ထုတ်လုပ်မှုမရှိသ၍ စားသုံးခြင်း မပြုနိုင်ပါ။ ထို့ပြင် အများတန်ဖိုးထားည့် ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ရရှိနိုင်ရေး တိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်ခြင်းမရှိဘဲ ဝင်ငွေနှင့် လူနေမှုအဆင့်အတန်းများလည်း မမြင့်မားနိုင်ချေ။

အများတန်ဖိုးထားသည့် အခြေခံကုန်စည်များ ဖျက်ဆီးခြင်းသည် လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအတွက် အခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားသွားစေသည်။ ယင်းကို သီးခြားဖော်ပြရန် မလိုလောက်အောင်ပင် သိသာထင်ရှားသည့် ယူဆချက်ဖြစ်သည်။ သို့သော် တလွှဲဆံပင်ကောက်နေသည့် နိုင်ငံရေးသမားတို့က မကြာခဏဆိုသလို ဤလမ်းစဥ်သို့ လိုက်လေ့ရှိသည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စိုက်ပျိုးရေး ထွက်ကုန်များ စျေးကွက်သို့ရောက်ရှိမှု လျှော့ချရန်နှင့် စျေးနှုန်းကျဆင်းခြင်းမှ တားဆီးရန် ကြိုးပမ်းသည့်အနေဖြင့် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်က စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ ပြင်ဆင်ချက် အက်ဥပဒေ ကို ပြဌာန်းခဲ့သည်။ အဆိုပါဥပဒေအသစ်အရ ဗဟိုအစိုးရသည် လယ်သမားများအား ဝါဂွမ်း၊ ပြောင်းနှံများ၊ ဂျုံနှင့် အခြား ကောက်ပဲ သီးနှံများ လျော့နည်းစိုက်ပျိုးစေရန် ရည်ရွယ်သည့် ထောက်ပံ့မှုမျိုး ပေးခဲ့သည်။ အာလူး စိုက်ပျိုးသူများကို သူတို့အာလူးများ ပယ်ဖျန်းရန် ဆိုးဆေးပါသည့် အရည်များ ပေးသည်။ ထိုအခါ အာလူးများသည် လူတို့ စားသုံးရန် မသင့်တော်တော့ချေ။ ကျန်းမာသန်စွမ်းသည့် ကျွဲနွားများ၊ သိုးများ၊ ဝက်များကိုလည်း စျေးကွက်အတွင်းသို့ မရောက်ရှိစေရန် အစုလိုက် အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး မြေမြှုပ်စေခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တည်းမှာပင် ယင်းဥပဒေအရ ဝက်သားပေါက် ၆ သန်းခန့် သတ်ဖြတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင်တော့ အမြင့်ဆုံးတရားရုံးက ယင်းဥပဒေကို အခြေခံဥပဒေတွင် အကြုံးမဝင်တော့ကြောင်း ကြေငြာခဲ့သော်လည်း ထိုအချိန်တွင် အမေရိကန်စားသုံးသူများထံမှ စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်သန်းပေါင်းများစွာ လက်လွတ်ဆုံးရှုံးပြီး ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ယင်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်ပြီးသည့်တိုင် အစိုးရသည် လက်သမားများ ပေါင်းစုံတို့ကို ထုတ်လုပ်မှု ကန့်သတ်ရန်အတွက် ပေးဆောင်သည့်ပုံစံမျိုး ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မူဝါဒများမှ အကျိုးအမြတ် ရရှိသူတို့၏ နိုင်ငံရေး လိုလားချက်တို့ကို နားလည်ရလွယ်သော်လည်း ယင်းအစီအစဥ်များသည် အဖိုးတန် အရင်းအမြစ်များအား ပျက်စီးစေပြီး နိုင်ငံကို ပိုမိုဆင်းရဲစေပါသည်။

၂၀၀၉ ခုနှစ် ကားအိုကားဟောင်းများအတွက် ငွေကြေးအစီအစဥ်ကလည်း တန်ဖိုးရှိသေးသော အသုံးပြုပြီး ကားများကို ဖျက်ဆီးခြင်းဖြင့် ကြွယ်ဝမှုကို မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းလိုသည့် နိုင်ငံရေးသမားများအကြောင်း အခြားဥပမာတစ်ခု ဖြစ်ပြန်သည်။ ငွေကြေးအစီအစဥ်အရ ကားအိုကားဟောင်းများအား ဖျက်စီးပစ်ရမည် ဖြစ်သဖြင့် ကားအရောင်းစင်တာများသည် ကားသစ်နှင့်အလဲအထပ်လုပ်ထားသော ကားဟောင်းတစ်စီးအတွက် ဒေါ်လာ ၃၅၀၀ နှင့် ၄၅၀၀ ရရှိခဲ့ကြသည်။ ကားအရောင်းစင်တာများက ကားအင်ဂျင်များကို ဆိုဒီယမ်ဆီလိကိတ် ပျော်ရည်ဖြင့် ဖျက်ဆီးပစ်ရန် လိုအပ်ပြီး ထို့နောက် တစ်စစီဖျက်စီးကာ ကားသင်္ချီုင်းသို့ ပို့ဆောင်ရသည်။ ထိုသို့ ဖျက်ဆီးရခြင်းမှာ ကားပစ္စည်းအပိုင်းအစများကို ပြန်လည်အသုံးမပြုနိုင်စေရန် ဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဥ်အပေါ် ထောက်ခံသူများက လူများအား ကားအသစ်ဝယ်စီးလာအောင် ဆွဲဆောင်နိုင်မည်ဖြစ်သောကြောင့် စီးပွားရေးပြန်လည်ဦးမော့လာမည်ဟု ရပ်တည်ပြောဆိုကြသည်။ သို့သော် စားသုံးသူအတွက်မှု ကားသစ်တစ်စီးဝယ်ရသည့်အတွက် အခြားသောကုန်စည်များအား ဝယ်ယူသုံးစွဲခြင်း မပြုနိုင်တော့ချေ။ ထို့ကြောင့် အဆိုပါအစီအစဥ်က မော်တော်ကားများ ဝယ်ယူမှုကို ယာယီသာ လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်ကာ အခြားကိစ္စရပ်များတွင် သုံးစွဲမှုများ ကျဆင်းသွားစေသည်။ အဓိကအားဖြင့် ဒေါ်လာ ၂ ဘီလျံတန်ဖိုးရှိ ကားဟောင်းအစီးရေ ၇၀၀၀၀၀ နီးပါး ဖျက်စီးခံခဲ့ရပြီး ကားသစ်များ ဝယ်ယူမှုအတွက် ထောက်ပံကြေးများပေးသည့်အတွက် ဒေါ်လာ ၃ ဘီလျံမျှသော ပြည်သူတို့၏ အခွန်ဆုံးရှုံးသွားရသည်။ အစီအစဥ်သက်တမ်းကုန်ဆုံးချိန်တွင် ကားသစ်ရောင်းအား ထိုးကျသွားပြီး ကားဟောင်းများမှာလည်း စျေးကွက်တွင် နည်းပါးလားသောကြောင့် ပိုမို စျေးကြီးလာခဲ့သည်။

မော်တော်ကားများ ဖျက်ဆီးခြင်းသည် အကြံဉာဏ်ကောင်း ဖြစ်ပါသည်ဆိုလျှင် ကားပိုင်ရှင်များ အနေဖြင့်လည်း သူတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ကားများကို နှစ်စဥ် ဖျက်ဆီးမသင့်ပေဖူးလား။ ယင်းကြောင့်ဖြစ်ပေါ်မည့် ကားသစ်ရောင်းအားကို တွေးတောကြည့်ပါ။ အဆိုပါရပ်တည်ချက်များမှာ အပေါစားဘောဂဗေဒတစ်ရပ်သာ ဖြစ်သည်။ ကုန်ထုတ်လုပ်သူများသည် သူတို့၏ ထုတ်ကုန်တစ်မျိုးမျိုးကို ရှားပါးအောင် လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် အကျိုးအမြတ် တစုံတရာ ရှိကောင်းရှိနိုင်ပါသည်။ သို့သော် စျေးကွက်တွင်ရှိသော စားသုံးမှုအတွက် တန်ဖိုးလက်ကျန် ရှိနေသေးသည့် ကုန်ပစ္စည်းများအား ဖျက်ဆီးခြင်းဖြင့် လူထုတစ်ရပ်လုံးအတွက် အခြေအနေ ပိုကောင်းလာမည့် မဟုတ်ပေ။

ပိုမိုသိမ်မွေ့သည့် ဖျက်ဆီးမှုပုံစံတစ်ခုမှာ ကုန်စည်အမျိုးမျိုးတို့အတွက် လက်လွှတ်လိုက်ရသည့်အရာများ၊ အခွင့်အလမ်း ဆုံးရှုံးမှုများကို များစေသည့် အစိုးရလုပ်ဆောင်ချက်များ ဖြစ်သည်။ ဥပမာ ဓာတ်ဆီကဲ့သို့ စွမ်းအင်မျိုးထက် တစ်ဂါလံလျှင် ၁.၅ ဒေါ်လာ ပိုမိုကုန်ကျသည့် အီသနောထုတ်လုပ်ရေးတွင် ဗဟိုအစိုးရက ငွေကြေးထောက်ပံ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းသို့ ထောက်ပံ့မှုများကြောင့် စွမ်းအင် ရရှိရေးအတွက် ကုန်ကျမှုများ မြင့်တက်လာပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အပေါ်တွင်လည်း အပျက်သဘော သက်ရောက်မှု ဖြစ်စေသည်ဟု အများစုကလည်း ယုံကြည်နေကြသည်။ သို့သော် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အခရာကျသည့် အိုင်အိုဝါးပြည်နည်ရှိ ပြောင်းဖူးစိုက်ပျိုးသူများကို အထောက်အပံ့ပေးခဲ့ပြီး ယခုအခါ ယင်းဥပဒေအား ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းရန် ခက်ခဲလျက် ရှိသည်။ နိုင်ငံရေးသမားများနှင့် စီမံကိန်းများအပေါ် ထောက်ခံသူများစွာက ထိုသို့သုံးစွဲသည့် အစီအစဥ်များကြောင့် ဖန်တီးပေးသည့် အလုပ်အကိုင်များအကြောင်း အထူဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားစွာ ပြောဆိုလိုကြပြီး ယင်းအစီအစဥ်များ၏ အကျိုးများပုံကို အရှက်သိက္ခာကင်းမဲ့စွာ ချဲ့ကားပြောဆိုတတ်ကြသည်။ ယင်းသို့ အဓိပ္ပါယ်ကောက်ယူ လွှဲမှားခြင်းများ နေရာတကာတွင် တွေ့နေရ၍ နိုင်ငံရေး နယ်ပယ်တွင် ဘောဂဗေဒ အသိအမြင် ရှိလာအောင် ပညာပေးရန်မှာ အထူးအရေးပါသည်။ အလုပ်အကိုင် ဖန်တီးမှုကို ဓနဥစ္စာဖန်တီးသည့် နည်းလမ်းအဖြစ် မကြာခဏအသုံးချပြောဆိုနေကြသော်လည်း စီးပွားရေးသာယာဝပြောမှု ဖြစ်ပေါ်စေသည်မှာ အလုပ်အကိုင် ပိုမိုများပြားခြင်းသက်သက်ကြောင့် မဟုတ်ဘဲ အများတန်ဖိုးထားသည့် ကုန်စည်များနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်သည့် အလုပ်အကိုင်များ ဖန်တီးပေးရမည် ဖြစ်ကြောင်း သိထားရန် လိုအပ်ပါသည်။ ယင်းအခြေခံအချက်ကို မေ့ထားပါက ဓနဖန်တီးရေးထက် ကျဆင်းမှုကိုသာ ဖြစ်စေသည့် အစီအစဥ်များကို အများက လက်ခံမိလျက်သား ဖြစ်သွားတတ်သည်။

အလုပ်အကိုင်များအပေါ် အသားပေးခြင်းသည် အလွန်အမင်း လမ်းလွဲလိုက်စေနိုင်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံရောက် အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦး၏ ဇာတ်လမ်းတစ်ကွက်က ဤအချက်ကို ထောက်ပြလျက်ရှိသည်။ ၎င်းအင်ဂျင်နီယာသည် တရုတ်နိုင်ငံသို့ ရောက်စဥ် ပေါက်ပြား၊ ပေါက်တူးများဖြင့် ဆည်တစ်ခု တည်ဆောက်နေသည့် လုပ်သားအများအပြားကို မြင်တွေ့လိုက်ရသည်။ မြေကော်စက်ယန္တရားများကို လုပ်သားများအား ပံ့ပိုးပေးပါက လများစွာ ကြာမြင့်မည့်အလုပ်ကို ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ပြီးစီးနိုင်ကြောင်း အင်ဂျင်နီယာက လုပ်ငန်းခွင်ကြီးကြပ်သူအား ထောက်ပြပြောဆိုလိုက်သည်။ ထိုအခါ ကြီးကြပ်သူက ယင်းသို့ ကိရိယာအသုံးပြုလျှင် အလုပ်အကိုင်များစွာ ဖျက်ဆီးပစ်ရာ ရောက်လိမ့်မည်ဟု ဆိုသည်။ အင်ဂျင်နီယာလည်း “အိုး..။ ကျွန်တော်က ခင်ဗျားကို ဆည်တည်ဆောက်နေတယ်လို့ မှတ်နေတာ။ လက်စသတ်တော့ အလုပ်အကိုင်များများ ဖန်တီးချင်နေတာကိုး။ ဒါဆို ခင်ဗျားလူတွေကို တူရွင်း၊ ပေါက်ပြားအစား ဇွန်း၊ ခရင်းတွေ သုံးပြိး မြေကော်ခိုင်းလိုက်ပါလား။”

အစိုးရသုံးစွဲမှုကြောင့် အလုပ်အကိုင်များ ဖန်တီးပေးပါသလား။ ဤမေးခွန်းအတွက် အဖြေစဥ်းစားသည့်အခါ အောက်ပါ အချက်နှစ်ခုကို သုံးသပ်ကြည့်လိုက်ပါ။ ပထမအချက်အနေဖြင့် သုံးစွဲမှုအတွက် ငွေကြေးများကို ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍမှ အခွန်ကောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ချေးငှားခြင်းမှ ရရှိသည် ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ အခွန် သို့မဟုတ် အတိုးနှုန်း မြင့်မားလာမည် ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍအလုပ်အကိုင် ခန့်အပ်မှုကို ကျဆင်းစေမည် ဖြစ်သည်။ ပုဂ္ဂလိကပိုင်းအလုပ်အကိုင်ခန့်ထားမှု ကျဆင်းခြင်းသည် အစိုးရဖန်တီးပေးလိုက်သည့် အလုပ်အကိုင်များနှင့် ဘဲစားဘဲကျေ ဖြစ်သွားလိမ့်မည်။

ဒုတိယအချက်မှာ အစိုးရသုံးစွဲမှု ကိုယ်၌သည်ပင် ပုဂ္ဂလိကသုံးစွဲမှုနှင့် အလုပ်အကိုင်ခန့်ထားမှုကို ဘေးရောက်စေတတ်သည်။ အစိုးရက ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ ပရဟိတ လုပ်ငန်းများ စသည့်တိုတွင် ပိုမိုသုံးစွဲသည့်အခါ အိမ်ထောင်စုများနှင့် လုပ်ငန်းများတွင် သုံးစွဲမှု လျော့နည်းလာသည်။ အလားတူ အစိုးရက ဥပမာအားဖြင့် မော်တော်ကား ဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် လေအားနှင့် ဆိုလာစွမ်းအင်ထုတ်လုပ်သူများကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းများအတွက် ထောက်ပံ့မှုများ လုပ်ဆောင်သည့်အခေါ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုရသည့် လုပ်ငန်းတစ်ချို့အား ငွေကြေးထောက်ပံ့ပေးပါက အဆိုပါလုပ်ငန်းများမှာ ပိုမိုကြီးထွားလာမည် ဖြစ်သော်လည်း ပြိုင်ဘက်လုပ်ငန်းများမှာမူ စျေးကွက်ဝေစုများ ဆုံးရှုံးသွားပြီး အလုပ်အကိုင်ခန့်ထားမှု လျော့ကျသွားမည်။ တစ်ဖန် ကဏ္ဍတစ်ခုတွင် အစိုးရသုံးစွဲမှု တိုးမြှင့်ခြင်းကြောင့် အခြားကဏ္ဍများတွင် အလုပ်အကိုင်ခန့်ထားမှု ကျဆင်းခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သည်။

အစိုးရသုံးစွဲမှုဖြင့် ကျားကန်သည့် လုပ်ငန်းများတွင် အလုပ်အကိုင်ခန့်ထားမှုကို အလွယ်တကူ မြင်နိုင်သော်လည်း အခွန်မြင့်မားလာခြင်းကြောင့် အလုပ်အကိုင် လျှော့နည်းလာခြင်း၊ အစိုးရချေးငှားမှု တိုးမြှင့်လာခြင်း၊ ထောက်ပံ့ကြေးမရသည့် လုပ်ငန်းများမှ ထုတ်ကုန်များအပေါ် ဝယ်လိုအား ကျဆင်းခြင်းတို့မှာမူ မမြင်လွယ်ပေ။ ထို့ကြောင့်လည်း ထောက်ပံ့ပေးမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ယူဆချက်လွှဲမှားမှုများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖြစ်ပေါ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ တဖက်တွင် အလုပ်အကိုင် ကျဆင်းသွားသည်မှာ အမှန်ဖြစ်သည်။

ဘုရှ်နှင့် အိုဘားမားအစိုးရတို့ လက်ထက်တွင် စီးပွားရေး ဦးမော့လာရန် ရည်ရွယ်သည့် အစိုရ၏ သုံးစွဲမှုကြောင့် အလုပ်အကိုင် သန်းပေါင်းများစွာ ဖန်တီးခဲ့ပုံ၊ ထိန်းထားနိုင်ခဲ့ပုံကို သတိရကြည့်ပါ။ သို့သော် အဆိုပါအစီအစဥ်များသည် ၂၀၀၈-၂၀၀၉ အတွင်း ဒေါ်လာဘီလျံရာချီ သုံးစွဲခဲ့သော်လည်း အလုပ်အကိုင်ခန့်အပ်မှုမှာ ကျဆင်းသွားပြီး အလုပ်လက်မဲ့နှုန်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ဘာ့ကြောင့် ထိုသို့ ဖြစ်ရသလဲ။ အဖြေက ရှင်းပါသည်။ အစိုးရက ပိုမိုသုံးစွဲသည့်အခါ ပုဂ္ဂလိကသုံးစွဲမှုမှာ နှေးကွေးလာပြီး အသားတင် အလုပ်အကိုင်ဖွံ့ဖြိုးမှုမှာ မကြီးထွားလာပေ။ အမှန်တွင် ယင်းအစီအစဥ်များက မသေချာ၊ မရေရာမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေကာ အခြေအနေကိုပင် ပိုဆိုဆိုးရွားလာစေခဲ့သည်။

ယင်းသို့သော အစီအစဥ်များကို ထောက်ခံသည့် နိုင်ငံရေးသမားများနှင့် အစိုးရသုံးစွဲမှုမှ အကျိုးရသူများကမူ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ အလုပ်အကိုင်များ တဖက်တွင် ကျဆင်းစေမည်ကို ပြောကြမည် မဟုတ်ပေ။ ထို့ပြင် မိမိသဘောဆန္ဒအရ လွတ်လပ်စွာ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားခြင်း၊ စစ်မှန်သည့် စျေးကွက် အချက်ပြမှုများနှင့် မက်လုံးများ၊ အစီအစဥ်ကြောင့် ထိခိုက်နေရသူတို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အစီအစဥ်၊ စီမံကိန်းများဖြင့် အစိုးရဖန်တီးသည့် အလုပ်အကိုင်များသည် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍများတွင် အလုပ်အကိုင် လျော့နည်းသွားစေသည့်အတွက် အကျိုးဖြစ်ထွန်းမှု မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်သည်။

လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုသည် ဖွံ့ဖြိုးသင့်သလောက် ဖွံ့ဖြိုးလာရန်အတွက် ကုန်ကျစရိတ်ထက် ထုတ်ကုန်တန်ဖိုးပိုများစေမည့် ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ထုတ်လုပ်ရာတွင် အရင်းအမြစ်များ အသုံးပြုရမည် ဖြစ်သည်။ အစောပိုင်းက ဆွေးနွေးခဲ့သည့်အတိုင်း အရင်းအမြစ်များကို စျေးကွက်များက ခွဲဝေသုံးစွဲသည့်အခါ အမြတ်များနှင့် ဆုံးရှုံးမှုများက အရင်းအမြစ်များ အကျိုးရှိရှိ ခွဲဝေအသုံးချမှုကို လုပ်ဆောင်သွားသည်။ နိုင်ငံရေး လုပ်ငန်းစဥ်တွင်မှု အရင်းအမြစ်များကို အကျိုးရှိသည့်ဘက်သို့ တွန်းပို့ပြိး အကျိုးနည်းမည့် စီမံကိန်းများသို့ မရောက်ရှိစေရန် အမြတ်၊ အရှုံးများကဲ့သို့ အရင်းအမြစ်များအား ခွဲဝေပေးနိုင်သည့် နည်းလမ်းမရှိပေ။ ပိုဆိုးသည်က အစိုးရများက အခြားသူများ၏ ကုန်ကျငွေများဖြင့် မျက်နှာသာပေးသည့် အလုပ်ကို များစွာ လုပ်ဆောင်လာသည့်အခါ အရင်းအမြစ်များကို အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေသည့် လုပ်ငန်းများမှ လမ်းလွှဲသွားပြီး စည်းရုံးဆွဲဆောင်သည့်ဘက်သို့သာ လိုက်သွားတော့သည်။

စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ အလုပ်သမားသမဂ္ဂများနှင့် အခြားသော အင်အားကောင်းသည့် အုပ်စုများထံမှ နိုင်ငံရေးထောက်ခံမှု ရရှိရန်အတွက် ထောက်ပံ့ကြေးများ၊ တနည်းနည်းဖြင့် ထောက်ပံ့မှုများသည် အခွန်များကို ဖြုန်းတီးသည့် အစိုးရ၏ ပင်မလုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ နီးစပ်သူများအား မျက်နှာသာပေးသည့် အရင်းစနစ် (ခရိုနီအရင်းစနစ်) သည် မိမိတို့၏ ဝင်ငွအဆင့်အတန်းများကို ကျဆင်းစေသည်သာမဟုတ်၊ နိုင်ငံရေး လုပ်ငန်းစဥ်ကိုလည်း အကျင့်ပျက်စေသည်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် အခြားကိုယ်ကျိုးရှာ အဖွဲ့များသည် ဝါရှင်တန်ဒီစီတွင် ရုံးများ ဆက်လက် ဖွင့်လှစ်လာကြပြီး အရင်းအမြစ်များသည်လည်း လက်တစ်ဆုပ်စာ ကိုယ်ကျိုးအတွက် ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာငွေများကို နှိုက်ယူသည့်အဖြစ်သို့ ပိုမိုရောက်ရှိလာကြသည်။ ထို့ပြင် ယင်းကြောင့် သာမန် အမေရိကန်များ၏ လူနေမှုအဆင့် အတန်းများကို နိမ့်ကျစေသကဲ့သို့ အမြတ်ထုတ်သူတို့မှာလည်း ပိုမိုကောင်းစားလာကြသည်။ ဝါရှင်တန် အနီးရှိ မြို့နယ်များသည် ယခုအခါ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဝင်ငွေအမြင့်ဆုံးအဆင့်တွင် ရှိလာသည်မှာ တိုက်ဆိုင်မှု မဟုတ်ပေ။

အခြေခံအကျဆုံးအချက်မှာ စားသုံးမှုသည် စီးပွားရေးလုပ်ဆောင်ချက်အားလုံး၏ အန္တိမရည်မှန်းချက် ဖြစ်သောကြောင့် ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို မသုံးစွဲခင် ထုပ်လုပ်ရပေမည်။ အစီအစဥ်များ၊ စီမံချက်များသည် (၁) ကုန်စည်များကို ဖျက်ဆီးသည်၊ (၂) စားသုံးသူများထံ ရောက်ရှိသည့် တန်ဖိုးထက် ပိုမိုကုန်ကျစေသည့် စီမံကိန်းများတွင် အရင်းအမြစ်များကို အချည်းနှီးသုံးစွဲသည်၊ (၃) လူသားများ၊ လုပ်ငန်းများ၊ အထူးစီးပွားရေး အုပ်စုများ အကျိုးအတွက် အခြားသော အခွန်ထမ်းသူများ၏ အခွန်များကို သုံးစွဲသည့်အခါ ကုန်ထုန်လုပ်မှုနှင့် စားသုံးမှုတို့ နှစ်မျိုးစလုံး ကျဆင်းစေလာပြီး လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးကို ထိခိုက်နစ်နာစေပါသည်။

မြန်မာ စကားပုံ

“အစကောင်းမှ အနှောင်းသေချာ။ “
– A good beginning ensures a satisfactory ending.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

💪 သူတစ်ပါးကို ကူညီးခြင်းသည် ဝင်ငွေရှာဖွေခြင်း ဖြစ်သည်။

2024-09-05T00:00:00+00:00

ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရည်၊ ကြိုက်နှစ်သက်မှုများ၊ အခွင့်အလမ်းများ၊ အထူးပြုကျွမ်းကျင်မှု၊ စွန့်စားလုပ်ကိုင်လိုစိတ်၊ ကံအကျိုးပေး စသည်တို့တွင် လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး များစွာ ခြားနားတတ်ကြသည်။ ယင်းခြားနားချက်များသည် လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဝင်ငွေရရှိမှုအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသည်။ အကြောင်းမှာ ယင်းခြားနားမှုတို့မှ အခြားသူများကို ပံ့ပိုးပေးသော ကုန်စည်များနှင့် ဝန်ဆောင်မှု၏ တန်ဖိုးအား ပြောင်းလဲစေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

စျေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်တွင် ဝင်ငွေအမြောက်အများ ရှာဖွေသူများသည် အခြားသူများ တန်ဖိုးထားသည့် အရာများစွာကို ပံ့ပိုးပေးသည်ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အကယ်၍သာ ယင်းပုဂ္ဂိုလ်အသီးသီးတို့သည် စားသုံးသူများ တန်ဖိုးထားသည့် ကုန်ပစည်များ၊ ဝန်ဆောင်မှုများကို မဖန်တီးခဲ့သည်ရှိသော် စားသုံးသူများအနေဖြင့် ရက်ရောစွာ ဝယ်ယူသုံးစွဲကြမည် မဟုတ်ပေ။ ဤနေရာတွင် ကျင့်ဝတ်တစ်ခုရှိသည်။ ယင်းမှာ မိမိအနေဖြင့် ဝင်ငွေကောင်းကောင်းရလိုလျှင် အခြားသူများအား မည်သို့ အကောင်းဆုံးကူညီရမည်ကို နားလည်ထားရမည် ဖြစ်သည်။ တနည်းပြောရလျှင် မိမိက အခြားသူများကို မကူညီနိုင်လျှင် ကူညီလိုစိတ် မရှိလျှင် မိမိဝင်ငွေလည်း နည်းမည် ဖြစ်သည်။

အခြားသူများအား ကူညီမှုနှင့် ဝင်ငွေရရှိမှုတို့အကြား တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်မှုရှိခြင်းသည် မိမိတတို့ တစ်ဦးချင်၏ ကျွမ်းကျင်မှု ရရှိ၍ အရည်အချင်းမြှင့်တင်ပြီး တန်ဖိုးရှိသော ကုန်စည်များနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ပံ့ပိုးပေးရန် ကြီးမားသောဆွဲဆောင်မှုတစ်ခု ဖြစ်စေပါသည်။ ကော်လိပ်ကျောင်းသားများသည် ဆရာဝန်းများ၊ ဓာတုပညာရှင်များ၊ စာရင်းကိုင်များ၊ အင်ဂျင်နီယာများ ဖြစ်လာရန် နာရီများစွာ စာကျက်ကြသည်၊ စိတ်ဖိစီးမှုများ ကြံ့ကြံ့ခံကြသည်၊ ကျောင်းစရိတ်များစွာ အကုန်အကျခံကြသည်။ အချို့ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ လျှပ်စစ်ပညာရှင်များ၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး လုပ်သားများ သို့မဟုတ် ကွန်ပြူတာ ပရိုဂရမ်မာများ ဖြစ်လာစေရန် အထောက်အကူဖြစ်မည့် သင်တန်းနှင့် အတွေ့အကြုံများကို သင်ယူကြသည်။ အချို့ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ လုပ်ငန်းများတွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံခြင်း၊ လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။ အဘယ်ကြောင့် ယင်းသို့ အသီးသီး လုပ်ဆောင်နေကြပါသလဲ။

အချို့သောပုဂ္ဂိုလ်များမှာ မိမိတို့နေထိုင်ရာ ကမ္ဘာလောကကြီးကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေလိုသည် စိတ်ဆန္ဒပြင်းပြမှုဖြင့် ဆောင်ရွက်ကြသည်။ လူပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ကမ္ဘာလောကြီး တိုးတက်လာအောင် စိတ်မဝင်စားသည့်တိုင် ဝင်ငွေရရှိလိုမှုကြောင့် ကိုယ်ပိုင်ကျွမ်းကျင်မှုများကို မြှင့်တင်၍ အခြားသူများ အဖိုးတန်သည့် ကိစ္စရပ်များကို လုပ်ဆောင်ရန် ဆွဲဆောင်မှုရှိနေသည်။ အခြားသူတို့ တန်ဖိုးထားသည့် ကုန်စည်များနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ပံ့ပိုးခြင်းကြောင့် ဝင်ငွေကောင်းကောင်း ရရှိပါသည်။ ချမ်းသာကြွယ်ဝလိုသူများသည် အခြားသူများ လိုချင်သည့် အရာများအား အထူးအာရုံစိုက်နိုင်လျှင် အကျိုးရှိမည် ဖြစ်ပါသည်။

အချို့က ဝင်ငွေမြင့်မားသူများသည် အခြားသူများအပေါ် အမြတ်ထုတ်သူများ ဖြစ်ရမည်ဟု ထင်တတ်ကြသည်။ သို့သော် စျေးကွက်တွင် ဝင်ငွေများများ ရှာဖွေနိုင်သူများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် လူများစွာ၏ ကောင်းကျိုးကို ဆောင်ကြဥ်းပေးကြသူများဖြစ်သည်။ လူသန်းပေါင်းများစွာက အော်ပရာဝင်းဖရေး၏ အစီအစဥ် ကြည့်ရှုရသည်ကို နှစ်သက်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် သူမမှာ ဝင်ငွေအမြောက်အမြား ရရှိနေသလို ကြော်ငြာများမှလည်း ဝင်ငွေရရှိသေးသည်။ စီလိုင်းဒီယွန်ဆိုလျှင် သူမ၏ ဂီတအား လူများစွာ နားဆင်လိုသောကြောင့် ဒေါ်လာသန်းပေါင်းများစွာ ရှာဖွေနေသူ ဖြစ်သည်။

စွန့်ဦးတီထွင်လုပ်ငန်းရှင်များသည် သူတို့၏ ထုတ်ကုန်များကို စားသုံးသူ သန်းပေါင်းများစွာ ဝယ်ယူ သုံးစွဲလာနိုင်စေခြင်းဖြင့် အောင်မြင်နေကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ဝေါမတ်တည်ထောင်သူ ဆမ်ဝေါတန်သည် များပြားလှသည့် ပစ္စည်းအမျိုးအမည်များကို မည်ကဲ့သို့ ထိရောက်စွာ စီမံရမည်၊ နာမည်ပေါက်ပြီးသား ကုန်ပစ္စည်းများကို စျေးချိုချိုဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မိုက်ခရိုဆော့ တည်ထောင်သူနှင့် ဥက္ကဌ ဘီဂိတ်သည် ကွန်ပြူတာများ၏ စွမ်းရည်တိုးစေပြီး လိုက်ဖက်မည့် ကုန်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည့်အတွက် ဖို့ဘ်မဂ္ဂဇင်းမှ သတ်မှတ်သော ထိပ်တန်းချမ်းသာသူများ ၄၀၀ စာရင်းတွင် ထိပ်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဝေါတန် သို့မဟုတ် ဘီဂိတ်ကို မကြားဖူးသည့် သန်းပေါင်းများစွာသော စားသုံးသူများပင်လျှင် သူတို့၏ ဉာဏပစ္စည်းများနှင့် ချိုသာသောကုန်ပစ္စည်းများမှ အကျိုးကျေးဇူးများ ခံစားကြရသည်။ ဝေါတန်နှင့် ဘီဂိတ်တို့သည် လူသန်းပေါင်းများစွာကို ကူညီခဲ့သည့်အတွက် ငွေကြေးအမြောက်အများ ရှာဖွေနိုင်ခဲ့ကြသည်။

မြန်မာ စကားပုံ

“သစ်တစ်ပင်ကောင်း ငှက်တစ်သောင်းနားနိုင်။”
– A good tree can lodge ten thousand birds.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

🥬 အမြတ်အစွန်းများသည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအား ဓနတိုးစေမည့် လုပ်ဆောင်ချက်များဆီသို့ တည့်မတ်ပေးသည်။

2024-09-04T00:00:00+00:00

နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတွင် ယင်း၏ မြေ၊ အဆောက်အဦနှင့် လူ့အရင်းအမြစ်များကို အဖိုးတန်သည့် ကုန်စည်များနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို ထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုနိုင်လျှင် ထိုနိုင်ငံ၏လူထုမှာ အကျိုးခံစားရမည် ဖြစ်သည်။ မည်သည့်အချိန်ကာလတွင်မဆို မရေမတွက်နိုင်သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု စီမံကိန်းများစွာ လုပ်ဆောင်ရန် စဥ်းစားသုံသပ်နေကြသည်။ အချို့ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုများမှာ စားသုံးသူကျေနပ်မှုကို မြှင့်တက်စေသည့် ကုန်စည်များနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို ထုတ်လုပ်ရာတွင် အရင်းအမြစ်များကို သုံးစွဲကြသောကြောင့် စီးပွားရေးတိုးတက်မှု ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အချို့ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများမှာ အရင်းအမြစ်များ၏ အသုံးဝင်မှုတန်ဖိုးနှင့် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကို လျှော့နည်းစေသည်။ မိမိတို့အနေဖြင့် အရင်းအမြစ်များကို အကောင်းဆုံးအသုံးချမည်ဆိုလျှင် တန်ဖိုးမြင့်တက်စေမည့် စီမံကိန်းများကို အားပေးရမည်ဖြစ်ပြီး အကျိုးသိပ်မရှိဖြစ်စေသည့် စီမံကိန်းများကို တားမြစ်ရမည်ဖြစ်သည်။

ယင်းမှာ အရှူံးအမြတ်များ လုပ်ဆောင်ချက်ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသည် (ကုန်ကြမ်း၊ ကြားခံကုန်စည်များ၊ အင်ဂျင်နီယာနှင့် ရုံးလုပ်ငန်းဝန်ဆောင်မှုများစေသည့်) အရင်းအမြစ်များကို ဝယ်ယူပြီး ယင်းတို့အား ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြု၍ စားသုံးသူများကို ရောင်းချကြသည်။ ထုတ်လုပ်ကုန်များရောင်းစျေးသည် ထုတ်လုပ်ရာသုံးစွဲခဲ့သည့် အရင်းအမြစ်စရိတ်များထက် များလျှင် ယင်းလုပ်ငန်းများမှာ အမြတ်အစွန်းကျန်ပြီ ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ စားသုံးသူများက ထုတ်လုပ်မှုတွင် လိုအပ်သည့် အရင်းအမြစ်များ ကုန်ကျမှုထက် စားသုံးသူများကို ပိုမိုတန်ဖိုးထားသည့် ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို လုပ်ငန်းများက ထုတ်လုပ်မှသာ အမြတ်ရမည် ဖြစ်သည်။

စားသုံးသူသတ်မှတ်သော ကုန်ပစ္စည်းတန်ဖိုးမှာ ယင်းစားသုံးသူက ပေးလိုသည့် စျေးနှုန်းပင် ဖြစ်သည်။ စားသုံးသူက ထုတ်လုပ်စရိတ်ထက် ပိုပေးသည့်အခါထုတ်လုပ်သူများအနေဖြင့် အကျိုးအမြတ်ရှိသဖြင့် အရင်းအမြစ်များကို အခြားအသုံးပြုမှုများမှ ပြောင်းလဲအသုံးပြုလာကြသည်။ အကျိုးအမြတ်ဆိုသည်မှာ အရင်းအမြစ်များကို ပိုမိုတန်ဖိုးရသည့် အရာတစ်ခုခုသို့ ပြောင်းလဲသုံးစွဲခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် အရှုံးဆိုသည်မှာ အရင်းအမြစ်များကို ပိုမိုတန်ဖိုးရှိသော ပစ္စည်းများအဖြစ် ပြောင်းလဲသုံးစွဲခြင်း မပြုသောကြောင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအား ဒဏ်ခတ်မှုပင် ဖြစ်သည်။ အရင်းအမြစ်များကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ အသုံးပြု၍ အခြားတန်ဖိုးရှိသော ပစ္စည်းများ မထုတ်လုပ်ခဲ့သည်ကို အရှုံးက ဖော်ညွှန်းသည်။

အင်္ကျီထုတ်လုပ်သည့်စက်ရုံတစ်ရုံသည် လစဥ် အင်္ကျီ ၁၀၀၀ ထုတ်လုပ်နိုင်ရန်အတွက် အဆောက်အဦ ငှားရမ်းခြင်း၊ လိုအပ်သည့် စက်ယန္တရားများ ငှားရမ်းခြင်း၊ ဝန်ထန်းများ ခန့်ထားခြင်း၊ အင်္ကျီအတွက်လိုအပ်သည့် အထည်စ၊ ကြယ်သီးနှင့် အခြားသော ပစ္စည်းပစ္စယများ ဝယ်ယူခြင်း စုစုပေါင်း စရိတ်သည် တစ်လလျှင် ဒေါ်လာ ၂၀၀၀၀၀ ကုန်ကျသည် ဆိုပါစို့။ စက်ရုံက တစ်ထည်လျှင် ဒေါ်လာ ၂၂၀ နှုန်းဖြင့် အင်္ကျီ ၁၀၀၀ ကို ရောင်းချလျှင် လစဥ်ဒေါ်လာ ၂၂၀၀၀၀ ရရှိမည်ဖြစ်ပြီး အင်္ကျီထုတ်လုပ်သူသည် သူနှင့် စားသုံးသူနှင်ဦးစလုံးအား ပေါကြွယ်ဝစေခဲ့သည်။ ထုတ်လုပ်မှု ကုန်ကျစရိတ်ထက် စားသုံးသူများက စျေးပိုပေးလိုခြင်းသည် ထုတ်လုပ်မှုတွင် သုံးစွဲထားသော အရင်းအမြစ်များကို တန်ဖိုးထားသည်ထက် အင်္ကျီကို ပိုမိုနှစ်သက်တန်ဖိုးထားကြကြောင်း ပြသနေသည်။

အကယ်၍ အင်္ကျီတစ်ထည်ချင်း စျေးနှုန်းသည် ဒေါ်လာ ၁၇၀ ထက်ပို၍ ရောင်းချမရပါက ထုတ်လုပ်သူသည် တစ်လလျှင် ဒေါ်လာ ၁၇၀၀၀၀ သာဝင်ငွေရှိပြီး တစ်လလျှင် ဒေါ်လာ ၃၀၀၀၀ အရှုံးပေါ်မည် ဖြစ်သည်။ ထုတ်လုပ်သူအနေဖြင့် အရင်းအမြစ်များ၏ တန်ဖိုးကို လျော့နည်းအောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့်အတွက် အရှုံးပေါ်ရခြင်း ဖြစ်သည်။ အပြီးသတ် ထုတ်ကုန်ဖြစ်သော အင်္ကျီများအား ယင်းထုတ်လုပ်မှုတွင် သုံးစွဲထားသည့် အရင်းအမြစ်များလောက် စားသုံးသူများက နှစ်သက်တန်ဖိုးထားခြင်း မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အင်္ကျီပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် အရင်းအမြစ်များအား အခြားထုတ်ကုန်များ ပြောင်းလဲထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုနိုင်လျှင် ပိုမိုတန်ဖိုးရှိလိမ့်မည်ကို စားသုံးသူများက အလိုလိုသိနေသည်ဟု မိမိတို့အနေဖြင့် ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ သို့သော် စားသုံးသူများ၏ ရွေးချယ်မှုက အချက်ပြနေသည်မှာ ထုတ်လုပ်သူအနေဖြင့် အရှုံးမပေါ်လိုလျှင် ထုတ်လုပ်မှုအစီအစဥ်ပြောင်းလဲပါဟူ၍ ဖြစ်သည်။

စျေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်တွင် အရှုံးပေါ်ခြင်း၊ စီးပွားရေး ကျဆုံးခြင်းတို့ကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် အရှုံးမခံနိုင်တော့ပဲ လုပ်ငန်းရပ်စဲသွားစေသည်။ အရှုံးများနှင့် စီးပွားရေးကျဆုံးမှုများသည် မကြာခဏပင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံသူများနှင့် ဝန်ထန်းများအား ထိခိုက်နာကျင်စေသော်လည်း အကောင်းဘက်က ကြည့်လျှင် ကြွယ်ဝစေမည့် ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အရင်းအမြစ်များကို အသုံးပြုလာနိုင်ပါသည်။

မိမိတို့နေထိုင်သော မျက်မှောက်ကမ္ဘာသည် အမြဲပြောင်းလဲနေသော စမ်းသပ်မှုများနှင့် နည်းပညာများ၊ မပြည့်စုံသည့် အသိပညာများနှင့် မရေရာမှုများ ရှိနေသည့် ကမ္ဘာဖြစ်သည်။ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းပိုင်ရှင်များအနေဖြင့် အနာဂတ်၏ ကုန်ထုတ်စရိတ်များကို အတတ်မသိနိုင်ကြပေ။ ထို့ကြောင့် လုပ်ငန်းရှင်များ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များမှာ ခန့်မှန်းချက်အပေါ်တွင်သာ အခြေတည်နေကြသည်။ သို့ရာတွင် စျေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်၏ ဆုပေး၊ ဒဏ်ပေး ပုံသဏ္ဍန်မှာမူ ရှင်းလင်းပါသည်။ ကုန်ပစ္စည်းများကို ကုန်ကျစရိတ်နည်းနည်းဖြင့် ထုတ်လုပ်နိုင်ပြီး ထုတ်ကုန်များကို စားသုံးသူများအား ကုန်ကျစရိတ်ထက် စွဲဆောင်ရောင်းချနိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းတွက်ချက်နိုင်သည့် စွန့်ဦးတီထွင်လုပ်ငန်းရှင်များမှာ ကြီးပွားပါလိမ့်မည်။ ထုတ်လုပ်စရိတ်သက်သာမှုလည်း မရှိ၊ အရင်းအမြစ်များကိုလည်း ဝယ်လိုအား နည်းသည့် ကုန်ပစ္စည်များထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်း လုပ်ငန်းရှင်များမှာ အရှုံးနှင့် ရင်ဆိုင်ရမည်ဖြစ်ပြီး ငွေကြေးမပြေလည်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာမည်ဖြစ်သည်။

အမြတ်နှင့် အရှုံးများသည် လုပ်ငန်းရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုများကို စီးပွားရေး တိုးတက်မှု မြှင့်တင်ပေးသည့် စီမံကိန်းများသို့ လမ်းညွှန်ပေးပြီး ရှားပါး အရင်းအမြစ်များ ဖြုန်းတီးသည့် ရွေးချယ်မှုများမှ လမ်းလွှဲပေးပါသည်။ ယင်းက အဓိကအရေးပါသည့် လုပ်ဆောင်ချက် ဖြစ်သည်။ ယင်းလုပ်ဆောင်ချက်ကို ဆောက်ရွက်ရန် ပျက်ကွက်သည့် စီးပွားရေးသည် စီးပွားရေး ရပ်တန့်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားလာခြင်းကို သေချာလုနီးပါး ကြုံတွေ့ခံစားရမည် ဖြစ်သည်။

မြန်မာ စကားပုံ

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

⛑️ စျေးနှုန်းများက ရောင်းသူနှင့် ဝယ်သူများ၏ ရွေးချယ်မှုများကို ဟန်ချက်ညီစေသည်။

2024-09-03T00:00:00+00:00

စျေးကွက်စျေးနှုန်းများက ရောင်းဝယ်၊ ဝယ်သူများ၏ ရွေးချယ်မှုများကို လွှမ်းမိုးပါလိမ့်မည်။ ကုန်စည်တစ်ခု စျေးနှုန်းတက်လာပြီး ဝယ်ယူစရိတ်ကြီးမြင့်လာသည့်အခါ ပုံမှန်အားဖြင့် ဝယ်သူတို့က အရေအတွက် လျော့နည်းဝယ်ယူတတ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကုန်စည် သို့မဟုတ် ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခု၏ စျေးနှုန်းနှင့် ဝယ်လိုသည့်အရေအတွက်အကြား အပျက်သဘော ဆက်စပ်မှုတစ်ခု ရှိသည်။ ၎င်းဆက်စပ်မှုကို ဝယ်လိုအားနိယာမဟု ခေါ်သည်။

ရောင်းသူများအဖို့မှာ ကုန်စည်တစ်ခုစျေးနှုန်းတက်ခြင်းကြောင့် စိတ်အားထက်သန်စွာဖြင့် ယင်းကုန်စည်ကို ပိုမိုထုတ်လုပ်ရောင်းချလာနိုင်စေသည့် ထပ်တိုးဝင်ငွေးများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် ကုန်စည်တစ်ခု၏ စျေးနှုန်းနှင့် ထုတ်လုပ်သူက ထုတ်လုပ်ရောင်းချသည့် အရေအတွက်အကြား အပြုသဘောဆက်သွယ်ချင်တစ်ခု ရှိသည်။ ၎င်းဆက်သွယ်ချက်ကို ရောင်းလိုအားနိယာမဟု ခေါ်သည်။

စျေးနှုန်း၊ ဝယ်လိုအားအရေအတွက်နှင့် ရောင်းလိုအားအရေအတွက်တို့ကို ဖော်ပြရန် ဘောဂဗေဒ ပညာရှင်များက ဂရပ်များ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ထိုသို့ ပြသရာတွင် ကုန်စည်တစ်ခု စျေးနှုန်းကို ဒေါင်လိုက် y ဝင်ရိုးပေါ်တွင် ထားပြီး အချိန်ကာလပမာဏကို (ဥပမာ ရက်သတ္တပတ်၊ လ သို့မဟုတ် နှစ်) x ဝင်ရိုးတွင် ထားသည်။ ကုန်စည်က နွားနို့ဟု ယူဆသည့် ဥပမာတွင် ရှင်းလင်းဖော်ပြချက် ၁ က ဝယ်လိုအားနှင့် ရောင်းလိုအား ဂရပ်ကိုပြသည်။

အမှန်တကယ် အရေးကြီးသည့် အချက်မှာ ဥပမာတွင် ပြသည့်အတိုင်း နွားနို့တစ်ဂါလံလျှင် ၃ ဒေါ်လာသို့ စျေးတက်သွားသည့်အခါ ဝယ်လိုအားပမာဏသည် ရောင်းလိုအားပမာဏနှင့် မျှခြေဖြစ်သွားပါလိမ့်မည်။ ၃ ဒေါ်လာရှိ မျှခြေစျေးနှုန်းတွင် စားသုံးသူများက တစ်ရက်လျှင် နွားနို့ ၁၅၀၀၀ ဂါလံဝယ်ယူလိုပါလိမ့်မည်။ ယင်းက နွားနို့ထုတ်လုပ်သူများ ထုတ်လုပ်ရောင်းချလိုသည့် ပမာဏအတိုင်း ဖြစ်သည်။ စျေးနှုန်းသည် စားသုံးသူနှင့် ထုတ်လုပ်သူများ၏ ရွေးချယ်မှုများကို ညှိနှိုင်းဆောက်ရွက်ပေးပြီး ဟန်ချက်ညီစေသည်။

ဥပမာအားဖြင့် ၃ ဒေါ်လာမှ ၄ ဒေါ်လာသို့ စျေးတက်သွားလျှင် ထုတ်လုပ်သူများ တစ်ရက်လျှင် ထုတ်လုပ်ရောင်းချလိုသည့် နွားနို့ပမာဏက စားသုံးသူများ တစ်ရက်ဝယ်ယူလိုသည့် ပမာဏထက် များပြားပေလိမ့်မည်။ ၄ ဒေါ်လာစျေးနှုန်းတွင် ထုတ်လုပ်သူများက သူတို့ ဆန္ဒရှိသလောက် မရောင်းချနိုင်ဖြစ်တတ်သည်။ ကုန်စည်ထုတ်လုပ်မှုက မြင့်တက်လာပြီး ပိုလျှံစွာ ထုတ်လုပ်မိခြင်းကြောင့် အချို့ထုတ်လုပ်သူများက ထိုသို့ပိုလျှံနေသည့် ကုန်ပစ္စည်းများ လျှော့ချနိုင်ရန် စျေးနှုန်းများ လျှော့ချကြလိမ့်မည်။ မျှခြေစျေးနှုန်းဖြစ်သည့် ၃ ဒေါ်လာသို့ ရောက်သည်အထိ စျေးနှုန်းဆက်လက် ကျဆင်းလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။ စျေးနှုန်းသည် မျှခြေအထက် ရှိသည့်အခါ စျေးကွက်တွန်းအားများက မျှခြေစျေးနှုန်းသို့ ရောက်သည်အထိ စျေးနှုန်းကျဆင်းစေတတ်သည့် သဘောက နားလည်ရန် လွယ်ကူပါသည်။

အလားတူ ဥပမာအားဖြင့် နွားနို့စျေးသည် ၃ ဒေါ်လာမှ ၂ ဒေါ်လာသို့ လျော့နည်းကျဆင်းနေလျှင် စားသုံးသူများက ထုတ်လုပ်သူများ ထုတ်လုပ်ရောင်းချလိုသည့် ပမာဏထက် ပိုမိုဝယ်ချင်လာကြသည်။ ၎င်းက ဝယ်လိုအားများ လိုအပ်သည်ထက် ပိုမိုဖြစ်ပေါ်စေပြီးနောက် စျေးတက်စေသည့် ဖိအားတစ်ခုဖြစ်စေသည်။ သည့်နောက် မျှခြေစျေးနှုန်း ၃ ဒေါ်လာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေသည့် သဘောဆောင်လာလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။ ဝယ်လိုသူများနှင့် ရောင်းသူများ၏ ရွေးချယ်မှုများသည် မျှခြေစျေးနှုန်း ၃ ဒေါ်လာတွင် တည်မြဲစေသည့် သဘောရှိပြီး စျေးကွက်စျေးနှုန်းကလည်း ဤအဆင့်သို့ ရောက်သွားလိမ့်မည်။

ရောင်းလိုအား၊ ဝယ်လိုအားတို့၏ လုပ်ဆောင်ပုံကို eBay (အင်တာနက်မှ ပစ္စည်းရောင်းဝယ်ရေးလုပ်နိုင်သော ဝန်ဆောင်မှု တစ်ခု) မှ လူအများ ရင်းနှီးပြီးဖြစ်သည့် အခင်းအကျင်းတစ်ခုဖြင့် ပြသထားသည်။ eBay တွင် ရောင်းသူများက ကုန်စည်များ အတွက် သူတို့လက်ခံနိုင်မည့် အနိမ့်ဆုံးစျေးနှုန်းများ ထည့်သွင်းထားပြီး ဝယ်သူများကလည်း သူတို့ပေးလိုသည့် အမြင့်ဆုံးစျေးနှုန်း ထည့်သွင်းထားသည်။ လေလံပွဲစီမံခန့်ခွဲမှုစနစ်က ဝယ်သူများကိုယ်စား ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားပြီး စျေးနှုန်းများဖြင့် စျေးဆိုပါလိမ့်မည်။ ရောင်းဝယ်ရေး ကာလပြီးဆုံးချိန် သို့မဟုတ် တစ်ဦးတစ်ယောက်က ချယ်ခြင်းဝယ်ယူမည့် စျေးနှုန်းပေးချေရန် သဘောတူသည်အထိ လေလံပစ်တတ်သည်။ ဝယ်သူများက ရောင်းသူတောင်းဆိုသည့် အနိမ့်ဆုံးစျေးနှုန်းအထက် စျေးနှုန်းတစ်ခုခေါ်သည့်အခါမှသာ ဖလှယ်မှု ဖြစ်ပေါ်သည်။ သို့သော် ဤသို့အရောင်းအဝယ်တည့်သည်နှင့် ရောင်းသူ၊ ဝယ်သူ နှစ်ဘက်စလုံး အကျိုးရှိပါလိမ့်မည်။

eBay အီလက်ထရောနစ်စျေးကွက်မှာကဲ့သို့ မသိသာသော်လည်း အခြားစျေးကွက်များရှိ ရောင်းလိုအား၊ ဝယ်လိုအားတွန်းအားစုများကလည်း အလားတူလုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။ ဝယ်လိုအား မျဥ်းကွေး၏ အမြင့်က အခြားကုန်စည်တစ်မျိုးအတွက် စားသုံးသူပေးချေလိုသည့် အမြင့်ဆုံးပမာဏကို ညွှန်ပြနေပြီး ရောင်းလိုအားမျှဥ်းကွေးက ယင်းကုန်စည်အတွက်ပင် ထုတ်လုပ်သူများ ရောင်းချလိုသည့် အနိမ့်ဆုံးစျေးနှုန်းကို ပြသသည်။ စျေးနှုန်းသည် စားသုံးသူပေးချေလိုသည့် အမြင့်ဆုံးစျေးနှုန်းနှင့် ရောင်းချသူ ရောင်းလိုသည့် အနိမ့်ဆုံးစျေးနှုန်းအကြား ရှိနေသည်နှင့်အမျှ ကုန်သွယ်ရေးမှ အကျိုးအမြတ် ရနိုင်ခြေများ ရှိသည်။ ထို့ပြင် မျှခြေ စျေးနှုန်းရှိသည့်အခါ ရောင်းဝယ်ဖလှယ်ခြင်းမှ ရနိုင်ခြေရှိသည့် အကျိုးကျေးဇူးများ အမှန်တကယ် ဖြစ်လာသည်။

ထို့ကြောင့် စားသုံးသူများက အမှန်ရှိနေသည့် စျေးနှုန်းထက် စျေးပိုပေးဝယ်နိုင်သည့် အရာများသာ ဝယ်လိုကြလိမ့်မည်။ အလားတူ ထုတ်လုပ်သူများကလည်း ယင်းစျေးနှုန်းအောက် ကုန်ကျစရိတ်ဖြင့် ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် အရာများသာ ထုတ်လုပ်ကြတော့မည်။ မျှခြေစျေးနှုန်းရှိသည့်အခါ စားသုံးသူများထံ ရောင်းချသည့် ကုန်စည် တန်ကြေးက ထုတ်လုပ်ရာတွင် လိုအပ်သည့် အရင်းအမြစ်များကုန်ကျမှုအထက် ပိုမိုသည်နှင့်အမျှ ကုန်ပစ္စည်းများ ပိုမိုထုတ်လုပ်ပြီး ဝယ်လိုသည့်ပမာဏနှင့် ရောင်းလိုသည့် ပမာဏကို ဟန်ချက်ညီစေသည်သာမဟုတ်၊ စားသုံးသူများက ထုတ်လုပ်ရာတွင် ကုန်ကျသည်ထက် တန်ကြေးများစွာ ပိုပေးနိုင်သည့် ယင်းကုန်စည်များ ထုတ်လုပ်ရောင်းချရန် ထုတ်လုပ်သူများအားလည်း ညွှန်ကြားသည်။ ဤအရာသည် မည်သည့်စျေးကွက်တွင်ဖြစ်စေ မှန်ကန်သည့်အချက်ဖြစ်သည်။

ကျွန်ုပ်တို့သည် ပြောင်းလဲလှုပ်ရှားနေသည့် ကမ္ဘာတွင် နေထိုင်နေကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ဝင်ငွေ၊ အစားထိုးကုန်ပစ္စည်းစျေးနှုန်းနှင့် အနာဂတ်မျှော်မှန်းစျေးနှုန်းကဲ့သို့ အပြောင်းအလဲများက ကုန်စည်ဝယ်လိုအားများကို ပြောင်းလဲလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။ အလားတူ နည်းပညာ၊ အရင်းအမြစ်စျေးနှုန်း၊ ထောက်ပံ့ကြေး၊ အခွန်များကဲ့သို့ အပြောင်းအလဲများကလည်း ကုန်ကျမှုနှင့် ရောင်းလိုအားမျှဥ်းကွေးကို ပြောင်းလဲစေမည် ဖြစ်သည်။ စရိတ်ကျဥ်းထုတ်လုပ်နည်းစနစ်များ ရှာဖွေတွေ့ရှိလာပြီး ထုတ်ကုန်အသစ်များ မိတ်ဆက်လာနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် စျေးနှုန်းထိန်းချုပ်မှုများ သို့မဟုတ် အခြားသော နိုင်ငံရေးဝင်ရောက်စွတ်ဖတ်မှုပုံစံများဖြင့် မထိန်းချုပ်လျှင် စျေးကွက်စျေးနှုန်းများသည် ရှင်သန်နေသည့် အပြောင်းအလဲများကို တုန့်ပြန်မည်ဖြစ်ပြီး ရောင်းသူ၊ ဝယ်သူများကိုလည်း သူတို့ ရွေးခြယ်မှုများ မျှခြေဖြစ်စေမည့် သတင်းအချက်အလက်များနှင့် မက်လုံးများ ပံ့ပိုးမည် ဖြစ်သည်။ ယင်းချိန်ဆမှုများသည် တခဏအတွင်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်တော့ မဟုတ်ချေ။ အခြေအနေသစ်များ အပေါ် အပြည့်အဝ ချိန်ညှိမှု လုပ်ဆောင်ရန် စားသုံးသူနှင့် ထုတ်လုပ်သူများ နှစ်ဖက်လုံးအတွက် အချိန်လိုပါလိမ့်မည်။ ရှေ့ဆက် ဆောက်ရွက်သည်နှင့် ဤလုပ်ငန်းစဥ်အပေါ် အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရပါတော့သည်။

မြန်မာ စကားပုံ

“မမှားသော ရှေ့နေ၊ မသေသော ဆေးသမား “
– A lawyer who wins all cases or a doctor who saves all patients is unheard of.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

📈 ရောင်းဝယ်မှုဆိုင်ရာ ကုန်ကျစရိတ်များမှာ ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အတားအဆီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။

2024-09-01T00:00:00+00:00

မိမိဆန္ဒအလျောက် ဖလှယ်ခြင်းသည် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ဖြစ်ပေါ်စေပြီး မိမိတို့ လိုလားသည့် အရာဝတ္ထများကိုလည်း ပိုမိုရရှိစေသည်။ သို့သော် ကုန်သွယ်မှု ကိုယ်၌သည်ပင်လျှင် အကုန်အကျများပါသည်။ အလားအလာရှိသည့် ကုန်သွယ်ဖက်များရှာဖွေ၍ ကုန်သွယ်မှုများ ညှိနှိုင်းပြီး အရောင်းအဝယ် အထမြောက်စေရန် အချိန်၊ ကြိုးစားအားထုတ်မှုနှင့် အခြားသောအရင်းအမြစ်များ လိုအပ်ပါသည်။ ဤနည်းဖြင့် အသုံးပြုလိုက်ရသည့် အရင်းအမြစ်များကို ရောင်းဝယ်မှုဆိုင်ရာ ကုန်ကျစရိတ်များဟု ခေါ်ပြီး ဥစ္စဓန တိုးပွားရေးအတွက် အတားအဆီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့က မိမိတို့၏ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းနှင့် နှစ်ဘက်အကျိုးရှိ ကုန်သွယ်ရေးများမှ အကျိုးအမြတ်များ ရရှိရေးကို ကန့်သတ်သည်။

စားသုံးသူများထံ ထုတ်ကုန်များ ရောက်ရှိစေရေးကြိုးပမ်းရာတွင် သမုဒ္ဒရာများ၊ မြစ်များနှင့် တောင်တန်းများကဲ့သို့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အတားအဆီးများကြောင့် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုစရိတ် (ဝါ) ရောင်းဝယ်မှုဆိုင်ရာစရိတ်များ ကြီးတတ်သည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးတွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုများ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် သတင်းဆက်သွယ်ရေး တို့အား ပိုမိုကောင်းမွန်လာအောင် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းတို့ဖြင့် ရောင်းဝယ်မှုကုန်ကျစရိတ်များကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။ အချို့အခြေအနေများတွင် ရောင်းဝယ်မှုစရိတ်မြင့်မားရခြင်းမှာ သတင်းအချက်အလက်များ မရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဥပမာ မိမိအနေဖြင့် အတန်းအတွက် လိုအပ်သည့် ဘောဂဗေဒ ပြဌာန်းစာအုပ်ကို ဝယ်ချင်သော်လည်း မည်သူ့ထံတွင် ယင်းစာအုပ်ရှိ၍ ချိုသာသည့် စျေးနှုန်းဖြင့် ရောင်းချမည်ကို မသိပေ။ ယင်းစာအုပ်ရောင်းမည့်သူအား မိမိအနေဖြင့် ကြိုးစားရှာဖွေရမည် ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက် အသုံးပြုရမည့် အချိန်နှင့် အားအင်သည် ဝယ်ယူမှုအတွက် ကုန်ကျသည့် စရိတ်တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်သည်။

မကြာခဏဆိုသလိုပင် အခွန်အခများ၊ လိုင်စင်လိုအပ်ချက်များ၊ အစိုးရစည်းကမ်းချက်များ၊ စျေးနှုန်းထိန်းချုပ်မှုများ၊ အကောက်ခွန်များ သို့မဟုတ် ခွဲတမ်းစနစ်များစသည့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အတားအဆီးများကြောင့် ရောင်းဝယ်မှုစရိတ်များ မြင့်တက်လေ့ရှိသည်။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အတားအဆီးဖြစ်စေ၊ သတင်းအချက်အလက်ဆိုင်ရာ အတားအဆီးဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အတားအဆီးဖြစ်စေ ယင်းအတားအဆီးများသည် ရောင်းဝယ်မှုစရိတ်ကို ကြီးမြင့်စေပြီး အရင်းအမြစ်များကို အကျိုးရှိစွာ အသုံးပြုမှုကို အားပေးရာမရောက် ဖြစ်စေသောကြောင့် ကုန်သွယ်ရေးမှ ရရှိလာနိုင်မည့် အကျိုးအမြတ်များကို လျော့နည်းသွားစေသည်။ ကုန်သွယ်မှုပြုလုပ်နိုင်ရန် စီစဥ်ပေးသူများနှင့် ပိုကောင်းသော ရွေးချယ်မှုများ ရရှိလာအောင် ကူညီပေးသူများမှာ ရောင်းဝယ်မှုကုန်ကျစရိတ်များကို လျှော့ချပေးပြီး စီးပွားရေးတိုးတတ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။ ကြားခံလူများဟုခေါ်သည့် အထူးပြုလုပ်ကိုင်ကြသူများတွင် တက္ကသိုလ် စာအုပ်ဆိုင်၊ အိမ်ခြံမြေ အကျိုးဆောင်များ၊ အစုရှယ်ယာပွဲစားများ၊ မော်တော်ယာဥ် ရောင်းချသူများ၊ ကြော်ငြာလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် ကုန်သည်အမျိုးမျိုးတို့ပါဝင်သည်။

အဆိုပါ ကြားလူများမှာ ဝယ်ယူမည့် ပစ္စည်းအပေါ် တန်ဖိုးတစ်စုံတစ်ရာ မဖြည့်ပေးဘဲ ကုန်ပစ္စည်း စျေးနှုန်းများကိုသာ မြင့်တက်စေသည်ဟု အများက ယုံကြည်တတ်ကြသည်။ သို့သော် ရောင်းဝယ်မှုကုန်ကျစရိတ်များမှာ ကုန်သွယ်ရေး အတားအဆီးများ ဖြစ်သည်ကို သဘောပေါက်သည်နှင့် ဤအမြင်မှားယွင်းကြောင်း သိမြင်လာပေးလိမ့်မည်။ မိမိတို့အနေဖြင့် ကြားခံလူများ လျှော့ချရေးကို အတွင်တွင် ပြောဆိုတတ်ကြသော်လည်း လက်တွေ့တွင်မှု မလျှော့ချနိုင်ကြပေ။

ဥပမာ ကုန်စုံဆိုင်ဖွင့်လှစ်သူသည် ကြားခံလူဖြစ်သည်။ (ယနေ့ခေတ် အကြီးစား စူပါမားကက်များသည် ကြားခံလူများစွာ၏ အတူတကွ ဝန်ဆောင်မှုပေးသည့် လုပ်ဆောင်ချက်များပင် ဖြစ်သည်။) စျေးသွားဝယ်သည့် အိမ်ရှင်မတစ်ဦးအနေဖြင့် အသီးအရွက်ဝယ်ယူရန် တောင်သူများနှင့်၊ သစ်သီးများဝယ်ယူရန် သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးသူများနှင့်၊ ထောပတ်၊ နို့နှင့် ချိစ်များ ဝယ်ယူရန် နို့စားနွားမွေးမြူသူများနှင့်၊ အမဲသားနှင့် ငါးများဝယ်ယူရန် မွေးမြူရေးသမား သို့မဟုတ် တံငါသည်နှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်ဝယ်ယူရမည်ဆိုလျှင် ထမင်းစားပွဲတစ်ပွဲ ချက်ပြုတ်ပြင်ဆင်ရန် အချိန်မည်မျှကုန်မည်၊ အားအင်မည်မျှ စိုက်ထုတ်ရမည်ကို စဥ်းစားကြည့်ပါ။ ကုန်စုံဆိုင်ဖွင့်လှစ်ရောင်းသူများသည် စားသုံးသူများ ကိုယ်စား ရောင်းချသူများနှင့် ဆက်သွယ်ဝယ်ယူပြီး လွယ်ကူအဆင်ပြေသည့် နေရာတွင် ပစ္စည်းများခင်းကျင်း၍ လုံလောက်အောင် ရောင်းချပေးသည်။ ကုန်စုံဆိုင်နှင် အခြားသော ကြားခံလူအသီးသီးတို့သည် ရောင်းဝယ်မှုစရိတ်များကို လျှော့ချပေးပြီး ရောင်းသူ၊ ဝယ်သူများအကြား ကုန်သွယ်မှုအကျိုးအမြတ်များ အလွယ်တကူ ရရှိစေသည်။ ယင်းဝန်ဆောင်မှုများမှာ ကုန်သွယ်မှုပမာဏကို မြင့်တက်စေပြီး စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကိုလည်း ဆောင်ကြဥ်းပေးသည်။

မြန်မာ စကားပုံ

“ကံယုံ၍ ဆူးပုံမနင်းရာ”
– Don’t jump into a pit of thorns out of blind faith.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

🚀 ကုန်သွယ်ရေးက စီးပွားရေးတိုတက်မှုကို ဖြစ်စေသည်။

2024-08-30T00:00:00+00:00

ကုန်သွယ်ရေး၏ အခြေခံမှာ အပြန်အလှန် အကျိုးအမြတ် ရရှိမှုဖြစ်သည်။ လူတို့သည် မိမိတို့ ကောင်းစားရေးကို မြှင့်တင်ရန် မျှော်လင့်သောကြောင့် ကုန်စည်ဖလှယ်ရန် သဘောတူခြင်း ဖြစ်သည်။ ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ရသည့် အကြောင်းရင်းမှာ “ခင်ဗျားက ကျွန်တော့်အတွက် ကောင်းတာ လုပ်ပေးရင် ကျွန်တော်ကလည်း ခင်ဗျားအတွက် ကောင်းတာ လုပ်ပေးမယ်။” ဟူ၍ အကျဥ်းချုပ်ဖော်ပြနိုင်ပါသည်။ ကုန်သွယ်ရေးမိတ်ဖက်အသီးသီးတို့သည် လိုချင်သည်ထက် ပိုမိုရရှိကြသဖြင့် ကုန်သွယ်ရေးမှာ အကျိုးများလှပေသည်။ ကုန်သွယ်ရေး အကျိုးအမြတ်ထွက်ပေါ်စေသော ပင်မအရင်းခံ ၃ မျိုး ရှိလေသည်။

ပထမ - ကုန်သွယ်ရေးသည် ကုန်ပစ္စည်းများကို တန်ဖိုးထားမှု နည်းသည့်သူများထံမှ တန်ဖိုးထားမှု ပိုသည့်သူများထံသို့ စီးဆင်းစေသည်။မည်သည့် အသစ်အဆန်းမျှ မထုတ်လုပ်သည့်တိုင်အောင် ကုန်သွယ်ရေးကြောင့် ကုန်စည်များ၏ တန်ဖိုးကို တက်စေသည်။ ကြော်ငြာများမှ ဖြစ်စေ၊ အင်တာနက်မှဖြစ်စေ တပတ်နွမ်းပစ္စည်းများကို အရောင်းအဝဘ်လုပ်ကြသော သုံးပြီးပစ္စည်းများ စျေးကွက်တွင် ကုန်စည်သစ်များ ထုတ်လုပ်ရောင်းချခြင်း မဟုတ်ပေ။ သို့သော် ကုန်သွယ်မှုကြောင့် ယင်းကုန်ပစ္စည််းများကို ပိုမိုတန်ဖို့ထားကြသူများထံ လွှဲပြောင်းပေးသည်။ ဝယ်သူနှင့် ရောင်းသူ ၂ ဦးလုံးကို အကျိုးရှိစေပါသည်။ သို့မဟုတ်ပါက ကုန်သွယ်မှု ဖြစ်လာမည် မဟုတ်ချေ။

လူတို့၏ နှစ်သက်မှုများ၊ ဗဟုသုတနှင့် ပန်းတိုင်များမှ များစွာကွဲပြားခြားနားကြသည်။ လူတစ်ဦးအတွက် အဖိုးမတန်သလိုရှိသည့် ပစ္စည်းတစ်ခုမှာ အခြားသူတစ်ဦးအတွက် တန်ဖိုးကြီးရတနာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အီလက်ထရောနစ်သဘာရပ်အကြောင်း ရေးသားထားသော ပညာရပ်အရမ်းဆန်သည့် စာအုပ်တစ်အုပ်သည် အနုပညာ စုဆောင်းသူအတွက် ဘာမှအသုံးမဝင်သော်လည်း အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးအတွက်မှု ဒေါ်လာ ရာချီတန်ဖိုး ရှိပေမည်။ အလားတူပင် အင်ဂျင်နီယာတစ်ယောက်အတွက် ပန်းချီကားတစ်ချပ်သည် ဘာမှအရေးစိုက်စရာမရှိသော်လည်း အနုပညာမြတ်နိုးစုဆောင်းသူအတွက်မှု တန်ဖိုးထားစရာ ဖြစ်ပေမည်။ အီလက်ထရောနစ် စာအုပ်အား အင်ဂျင်နီယာထံသို့၊ ပန်းချီကားကို အနုပညာ စုဆောင်းသူထံသို့ အသီးသီး လွှဲပြောင်းဖလှယ်ခြင်းသည် ၂ ဦးလုံးအတွက် အကျိုးဖြစ်ထွန်းပါသည်။ ကုန်သွယ်ခြင်းက ၂ ဦးလုံးအတွက် အကျိုးဖြစ်ထွန်းသလို နိုင်ငံကိုလည်း ကြွယ်ဝစေပါသည်။ နိုင်ငံ၏ကြွယ်ဝမှုကို ဆုံးဖြတ်သည်မှာ နိုင်ငံက ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် ကုန်စည်နှင့်ဝန်ဆောင်မှု ပမာဏမဟုတ်ဘဲ ယင်းကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို မည်သို့ခွဲဝေသည်က အဆုံးအဖြတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။

ဒုတိယ - ကုန်သွယ်ရေးသည် မိမိတို့ အကောင်းဆုံး ပြုလုပ်နိုင်သည့် ကျွမ်းကျင်သည့် အရာများတွင် အထူးပြုဆောင်ရွက်စေသဖြင့် ထုတ်လုပ်မှုမြင့်တက်စေသလို၊ စားသုံးနိုင်မှုကိုလည်း ပိုများစေသည်။ကုန်ကျစရိတ်နည်းနည်းဖြင့် ကုန်စည်များနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို အထူးပြုထုတ်လုပ်ရောင်းချပြီး ယင်းမှရသောဝင်ငွေကို ကိုယ်တိုင် မထုတ်နိုင်သည့် ပစ္စည်းများကို ရောင်းဝယ်ရာတွင် သုံးစွဲနိုင်သည်။ ယင်းသို့ ခွဲဝေထုတ်လုပ်ခြင်းကြောင့် အထူးပြုထုတ်လုပ်သူများသည် ကုန်စည်များနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို သူတို့ကိုယ်တိုင် အရာရာကို ထုတ်လုပ်နိုင်မည့် ပမာဏထက် ပိုမိုများပြားစုံလင်စွာနှင့် လိုချင့်စဖွယ်ကောင်းအောင် ထုတ်လုပ်လာနိုင်ကြသည်။ ဘောဂဗေဒ ပညာရှင်များက ယင်းနိယာမအား နှိုင်းယှဥ်အားသာချက် နိယာမ ဟု ရည်ညွှန်းကြသည်။ ယင်းနိယာမမှာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ အကြား၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအကြား၊ ဒေသများအကြား၊ နိုင်ငံများအကြား ကုန်သွယ်မှုများတွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။

နှိုင်းယှဥ်အားသာချက် နိယာမ သည် သာမန်အသိအမြင်တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ တစ်စုံတစ်ဦးသည် ကုန်ပစ္စည်းတစ်ခုကို ကိုယ်တိုင်ထုတ်လုပ်လျှင် ပိုမို ကုန်ကျမည့်စရိတ်ထက် ချိုသာသောစျေးနှုန်းဖြင့် ရောင်းချလျှင် ဝယ်ယူသုံးစွဲသည်မှာ အဓိပ္ပါယ် ရှိပါသည်။ မိမိ၏ အချိန်နှင့် အရင်းအမြစ်များကို မိမိအနေဖြင့် ကုန်ကျစရိတ်နည်းနည်းဖြင့် ထုတ်လုပ်နိုင်မည့် ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ အကျိုးရလာဒ်မှာ လိုချင်သည့်ပစ္စည်းများကို ကုန်ကျစရိတ်များများဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင်အားလုံး ထုတ်လုပ်ခြင်းထက် ကုန်သွယ်သူများအကြေား ကုန်ကျစရိတ်နည်းနည်းဖြင့် ထုတ်လုပ်ဖလှယ်လာနိုင်ပါသည်။

ဥပမာ ဆရာဝန်အများစုမှာ မှတ်တမ်းထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ချိန်းဆိုမှုများ စီစဥ်ခြင်းတို့တွင် တော်ကောင်းတော်မည် ဖြစ်သော်လည်း ယင်းလုပ်ငန်းတာဝန်များအား လုပ်ဆောင်ရန် တစ်စုံတစ်ဦးကို ယေဘုယျအားဖြင့် ငှားရမ်းလေ့ရှိကြသည်။ ဆရာဝန်မား မှတ်တမ်းထိန်းသိမ်းခြင်းလုပ်သည့် အချိန်သည် လူနာများ ကြည့်ရှုခြင်းတွင် သုံးစွဲနိုင်သည့် အချိန်ဖြစ်သည်။ လူနာများအား ကြည့်ရှုသည့်အချိန်သည် အလွန်တန်ဖိုးရှိသောကြောင့် လူနာများ ကြည့်ခြင်းတွင်မသုံးပဲ မှတ်တမ်းထိန်းခြင်းအလုပ်ကို လုပ်နေလျှင် သူတို့၏ ငွေရှာဖွေမှုကို လျှော့နည်းစေမည် ဖြစ်သည်။ ယင်းကိစ္စတွင် ဆရာဝန်က သူငှားရမ်းသည့် လက်ထောက်ထက် မှတ်တမ်းထိန်းသိမ်းမှု ပိုကောင်းသည်၊ မကောင်းသည်မှာ ပဓာနမကျပေ။ ဆရာဝန်များအနေဖြင့် သူတို့ အချိန်ကို မည်သို့ အကျိုးရှိအောင် သုံးစွဲသည်က အဓိကကျပေသည်။

တတိယ - မိမိသဘောဆန္ဒအရ ဖလှယ်ခြင်းဖြင့် လုပ်ငန်းများအနေဖြင့် အလုံးအရင်း ထုတ်လုပ်နည်းစနစ်များ အသုံးပြုပြီး တစ်ခုချင်း ထုတ်လုပ်စရိတ်ကို လျှော့ချလာနိုင်စေသည်။ ကုန်သွယ်ရေးကြောင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသည် သူတို့၏ထုတ်ကုန်များကို ကျယ်ပြန့်သော စျေးကွက်များတွင် ရောင်းချလာနိုင်သဖြင့် အမြောက်များထုတ်လုပ်ရန်အတွက် စီစဥ်နိုင်ခြင်း၊ အမြောက်အများထုတ်လုပ်ခြင်းကို အသုံးချနိုင်သည့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းစဥ်များ အသုံးပြုလာနိုင်ခြင်းတို့ လုပ်ဆောင်လာနိုင်ကြသည်။ ယင်းလုပ်ငန်းစဥ်များကြောင့် တစ်ခုချင်း ကုန်ကျစရိတ် သိသာစွာ နည်းပါးလာစေပြီး လုပ်သားတစ်ဦးချင်း ကုန်ထုတ်လုပ်မှုကိုလည်း တိုးတက်လာစေပါသည်။ ကုန်သွယ်မှုသာမရှိလျှင် ယင်းအကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိလာမည် မဟုတ်ပေ။ စျေးကွက်တွန်းအားစုများသည် ကုန်ကျစရိတ်များသည့် ထုတ်လုပ်သူများထံမှ စရိတ်နည်းသည့် ထုတ်လုပ်သူများထံ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုကို စဥ်ဆက်မပြတ် လွှဲပြောင်းပေးသည်။ အကျိုးရလဒ်အဖြစ် ပွင့်လင်းစျေးကွက်များသည် ကုန်စည်များနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ၏ တန်ဖိုးအများဆုံးရရှိအောင် ထုတ်လုပ်မှုများဆီသို့ ကုန်စည်များနှင့် အရင်းအမြစ်များကို ခွဲဝေပေးတတ်သည်။

မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ကုန်သွယ်မှု၏ အရေးပါပုံကို ချဲ့ကားဖော်ပြလို့ပင် မကုန်နိုင်ပေ။ ကုန်သွယ်မှုကြောင့် မိမိတို့ ကိုယ်တိုင်ထုတ်လုပ်နိုင်မည်ထက် မြောက်များစွာသော ကုန်ပစ္စည်းများကို သုံးစွဲလာနိုင်ပါသည်။ ရေဒီယို၊ ရုပ်မြင်သံကြားစက်၊ ပန်ကန်ဆေးစက်၊ ကား၊ တယ်လီဖုန်းတို့ မဆိုထားဘိ။ ကိုယ်ပိုင်အိမ်၊ အဝတ်အထည်နှင့် အစားအစာများ ထုတ်လုပ်လျှင်ပင် မည်မျှခက်ခဲမည်ကို မှန်းဆကြည့်ပါ။ တစ်ဦးချင်းတို့က ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ကျွမ်းကျင်ရာ အထူးပြုလုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ကုန်သွယ်ခြင်းတို့ကြောင့် အဆိုပါပစ္စည်းများကို ရရှိသုံးစွဲ၊ ပိုင်ဆိုင်လာနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပြည်တွင်း ဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံတကာဖြစ်စေ၊ ကုန်စည်ဖလှယ်ရာတွင် အတားအဆီးများထားရှိသည့် နိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားများမှာ ကုန်သွယ်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ကြွယ်ဝစွာနေထိုင်နိုင်သည် အခွင့်အလမ်းများ လျော့နည်းသွားသည်။ ဥပမာ ကွန်မြူနစ်ကျူးဘားနိုင်ငံတွင် ၂၀၀၈ မတိုင်မီအထိ နိုင်ငံရေး အဆက်အသွယ်မရှိသော သို့မဟုတ် အစိုးရအရာရှိ မဟုတ်သော သာမာန်ပြည်သူများ အနေဖြင့် ကွန်ပြူတာများ၊ ဆဲလ်ဖုန်းများ၊ မိုက်ခရိုဝေ့မီးဖိုများနှင့် အခြားဇိမ်းခံပစ္စည်းများ မဝယ်ယူနိုင်အောင် တားမြစ်ကန့်သတ်ထားသည်။

မြန်မာ စကားပုံ

“ဘယ်သူမပြု မိမိမှု”
– We are the heir to our own deeds.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

🌳 အဆင့်ဆင့် ဆုံးဖြတ်ခြင်း။

2024-08-29T00:00:00+00:00

မိမိတို့အနေဖြင့် အရင်းအမြစ်များမှ အကျိုးရလာဒ်အများဆုံး ရရှိလိုလျှင် ကုန်ကျစရိတ်ထက် အကျိုးပိုမိုဖြစ်ထွန်းမည့် လုပ်ရပ်များလုပ်ဆောင်သင့်ပြီး ထိုက်သင့်သည်ထက် ပိုမိုကုန်ကျမည့် လုပ်ရပ်များကို ရှောင်ရှားသင့်ပေသည်။ ဥပမာ အိမ်တစ်လုံးဝယ်လိုသည့် မိသားစုတစ်စုသည် နာရီများစွာ အလုပ်လုပ်၍ ငွေရှာခြင်း၊ အပျော်အပါးနှင့် အပြင်ထွက်စားခြင်းတို့တွင် ချွေတာခြင်းဖြင့် အိမ်တန်ဖိုးအတွက် ကနဦး လက်ငင်းငွေပေးချေနိုင်ရန် ငွေစုဆောင်းရပေမည်။ ကောလိပ်သွားလိုသည့် အထက်တန်းကျောင်းသားတို့သည်လည်း ကောလိပ်သွားတက်ရန် စိတ်မဝင်စားသည့် ကျောင်းသားများထက် ဗွီဒီယိုဂိမ်း လျော့ကစားပြီး စာပိုကျက်ရပေလိမ့်မည်။ ယင်းသို့ ကုန်ကျမှုများနှင့် အကျိုးဖြစ်ထွန်းမှုတို့အား ချိန်ဆခြင်းသည် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းအတွက်ဖြစ်စေ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုအတွက်ဖြစ်စေ၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်လုံးအတွက်ဖြစ်စေ အလွန်အရေးကြီးလှပေသည်။

ရွေးချယ်မှုအားလုံးနီးပါးသည် တဆင့်ချင်း ရွေးချယ်မှုသာ ဖြစ်သည်။ တထိုင်တည်း ဆုံးဖြတ်ခြင်း၊ ရွေးချယ်ခြင်းမျိုး မဟုတ်ပဲ အခြေအနေအလိုက် လိုတိုး၊ ပိုလျော့ လုပ်ခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။ “အဆင့်ဆင့်” ဟူသည့် စကားလုံးသည် “ထပ်ဆင့်တိုး” ဟူသည့် အဓိပ္ပါယ် သက်ရောက်ပါသည်။ “ပစ္စည်းတစ်ခု ထပ်တိုးထုတ်လုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝယ်ယူခြင်းအတွက် ကုန်ကျစရိတ် မည်မျှထပ်တိုးလာမည်နည်း။” အဆင့်ဆင့် ဆုံးဖြတ်ရာတွင် အကြီးစားနှင့် အသေးစားပြောင်းလဲမှုများ ပါဝင်တတ်သည်။ “နောက်ထပ်တစ်ယူနစ်” ဆိုရာဝယ် ရှပ်အင်္ကျီသစ်တစ်ထည်၊ အိမ်သစ်တစ်လုံး၊ စက်ရုံသစ်တစ်ရုံ သို့မဟုတ် အထက်တန်းကျောင်းသားများအတွက်ဆိုလျှင် မည်သည့်အရေးကိစ္စတွင် အချိန်ပိုပေးခြင်း ဖြစ်သည်။

မိမိတို့၏ ဆုံးဖြတ်ရွေးချယ်မှုများသည် အစာစားမလား၊ အဝတ်ဝတ်မလား ဆိုသည့် အစွန်းနှစ်ဘက် ရွေးခြယ်ခြင်းမျိုးမဟုတ်ပေ။ ဆိုလိုသည်မှာ အစားစားဖို့ ကိုယ်ဗလာနှင့် နေရသကဲ့သို့ မဟုတ်ပေ။ ယင်းအစား အဝတ်အစားလျှော့ဝယ်ပြီး သို့မဟုတ် အခြားအရာများတွင် လျှော့သုံးပြီး အစား ပိုစားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ မိမိတို့သည် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ရာတွင် အစားအသောက် စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်နှင့် အဝတ်အစား စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်တို့ကို နှိုင်းယှဥ်သည် မဟုတ်ပါ။ စက်ရုံသစ်တစ်ခု တည်ဆောက်မည့် အမှုဆောင်အရာရှိတစ်ဦးသည် စက်ရုံသစ်မှ ရရှိလာမည့် အကျိုးအမြတ်သစ်များ (ဥပမာ ထပ်တိုး ရောင်းချရာမှ ရရှိလာမည့် ဝင်ငွေများ) ကို ကုန်ကျစရိတ်အသစ်များထက် (ဥပမာ အဆောက်အဦသစ် တည်ဆောက်ခြင်း ကုန်ကျစရိတ်များ) နှင့် နှိုင်းယှဥ်၍ ထပ်တိုးလာမည့် အကျိုးအမြတ် ထပ်မံကုန်ကျမည့် စရိတ်ထက် များ၊ မများ စဥ်းစားပါလိမ့်မည်။ အကျိုးအမြတ် အပိုထွက်မလာလျှင် စက်ရုံသစ်မဆောက်ခြင်းက အမှုဆောင်အရာရှိနှင့် ၎င်း၏ ကုမ္ပဏီအတွက် ပိုသင့်တော်ပါသည်။

နိုင်ငံရေးလုပ်ဆောင်ချက်များ ထိထိရောက်ရောက်ဖြစ်စေရန်အတွက် နိုင်ငံရေး ဆုံးဖြတ်ချက်များသည်လည်း ထပ်တိုးအကျိုးအမြတ်များနှင့်သာ ချိန်ထိုးစဥ်းစားသင့်ပါသည်။ နိုင်ငံရေးဆုံးဖြစ်ချက် ဥပမာတစ်ခုမှာ ပတ်ဝန်းကျင် ညစ်ညမ်းမှု ရှင်းလင်းရန် မည်မျှအားထုတ်မည်ကို သတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ညစ်ညမ်းမှုကို မည်မျှအတိုင်းအတာထိသာ ခွင့်ပြုပါသလဲဟု မေးလျှင် လူအများစုက “လုံဝ ခွင့်မပြုသင့်” ဟု တုန့်ပြန်ကြလိမ့်မည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ညစ်ညမ်းမှုကို သုညအထိ လျှော့ချသင့်သည်၊ ညစ်ညမ်းမှုလုံးဝမရှိသင့်ဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ မဲရုံတွင်လည်း ထိုနည်းအတိုင်း မဲပေးတတ်ကြသည်။ သို့သော် ထပ်ဆင့်တိုး သဘောတရား ယင်းသို့ ဆုံးဖြတ်ခြင်းသည် အလွန်အကျွံ ဖြန်းတီးရာရောက်သည်ဟု ဖော်ညွှန်းပါသည်။

လေထုညစ်ညမ်းမှုများရှိ၍ လေကောင်းကောင်းမရှူနိုင်ပဲ အသက်ရှူမဝဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ လေထုညစ်ညမ်းမှု လျှော့ချခြင်းမှ ရရှိလာမည့် ကနဦးအကျိုးကျေးဇူးများသည် အလွန်ကြီးမားမည်ဖြစ်ပြီး ယင်းသို့လျှော့ချခြင်း၏ ကနဦးကုန်ကျစရိတ်ထက် များစွာသာလွန်နေမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ညစ်ညမ်းမှု ကျဆင်းလာသည်နှင့်အမျှ ရရှိလာမည့် ထပ်တိုးအကျိုးကျေးဇူးသည်လည်း ကျဆင်းလာမည်။ ပိုမိုသန့်ရှင်းသည့် လေထုရရှိလာလျှင် အကျိုးရှိဆဲ (ဥပမာ အလှမ်းဝေးသော တောင်တန်းများကို မြင်လာနိုင်မည်) ဖြစ်သော်လည်း ယင်းအကျိုးသည် အသက်ရှုမဝခြင်းမှ ကာကွယ်တားဆီးပေးခြင်းလောက် တန်ဖိုးရှိတော့မည် မဟုတ်ပေ။ လေထုညစ်ညမ်းမှု အလုံးစုံ မကင်းရှင်းခင် အနေအထားတစ်ခုတွင် လေထုညစ်ညမ်းမှုအား ဖယ်ရှားခြင်းမှ ရရှိလာမည့် ထပ်တိုးအကျိုးကျေးဇူး မရှိသလောက်အထိ ဖြစ်သွားလိမ့်မည်။

တစ်ဖက်တွင် လေထုညစ်ညမ်းမှုလျှော့ချခြင်းမှ ရရှိလာမည့် ထပ်တိုးအကျိုးကျေးဇူး ကျဆင်းလာသော်လည်း ထပ်ဆောင်းကုန်ကျစရိတ်က မြင့်တက်လာမည် ဖြစ်သည်။ ထပ်ဆောင်းကုန်ကျစရိတ်သည် လေထုညစ်ညမ်းမှုအား အနည်းငယ်ပိုလျှော့ရန်အတွက် စတေးလိုက်ရသည့် အခြားအရာများ၏ တန်ဖိုး ဖြစ်ပေသည်။ ထပ်တိုးအကျိုးကျေးဇူးသည် လေထုအရည်အသွေး ပိုကောင်းလာသည့် လေအနည်းငယ် ပိုသန့်လာခြင်း ဖြစ်လေသည်။ လေပိုမိုသန့်ရှင်းစေရန် ထပ်ဆောင်းကုန်ကျမှုသည် ထပ်တိုးအကျိုးကျေးဇူးထက် ပိုများသည့်အခါ ညစ်ညမ်းမှုအား ထပ်မံလျှော့ချခြင်းသည် အချည်းနှီးပင် ဖြစ်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် ထပ်မံလျော့ချရန် မသင့်တော့ပေ။

လေထုညစ်ညမ်းမှု ဥပမာအတွက် အခြေအနေတစ်ရပ်ကို စဥ်းစားကြည့်ကြပါစို့။ လေထုညစ်ညမ်းခြင်းက ဒေါ်လာသန်း (၁၀၀)ဖိုး ဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်ပေါ်စေပြီး လေထုညစ်ညမ်းမှု လျှော့ချရေးအတွက် ဒေါ်လာ ၁ သန်းမျှသာ သုံးစွဲသည်ဆိုပါစို့။ ယင်းအနေအထားအရ လေထုညစ်ညမ်းမှု လျှော့ချရေးအတွက် မိမိတို့အနေဖြင့် အနည်းငယ်သာ သို့မဟုတ် အများကြီး လုပ်ဆောင်နေသလား။ လူအများစုက လေထုညစ်ညမ်းမှု လျော့ချရေးအတွက် သုံးစွဲသည်မှာ အလွန်နည်းသည်ဟု ပြောဆိုပါလိမ့်မည်။ မှန်ကောင်း မှန်ပေလိမ့်မည်။ သို့သော် ပေးထားသည့် အချက်အလက်များအရတော့ မပြောနိုင်ပါ။ ဒေါ်လာသန်း ၁၀၀ ဖိုး ပျက်စီးမှုက စုစုပေါင်း ပျက်စီးမှု ဖြစ်သည်။ ကုန်ကျမှုဒေါ်လာ ၁ သန်းသည် စုစုပေါင်း သန့်ရှင်းရေးကုန်ကျမှု ဖြစ်သည်။ ဘာဆက်လုပ်ရမည်ကို အချက်ကျကျဆုံးဖြတ်ရန်အတွက် မိမိတို့အနေဖြင့် လျှော့ချရေးမှရရှိလာမည့် ထပ်တိုးအကျိုးကျေးဇူးများကို သိရှိရန်နှင့် ထပ်ဆောင်းကုန်ကျမှုကို သိရှိရန်လိုပါသည်။ လေထုညစ်ညမ်းမှု လျှော့ချခြင်းအတွက် နောက်ထပ် ၁၀ ဒေါ်လာ သုံးစွဲခြင်းက ၁၀ ဒေါ်လာမက အဖိုးထိုက်လျှင် မိမိတို့အနေဖြင့် ပိုမို သုံးစွဲသင့်ပါသည်။ ထပ်တိုးအကျိုးကျေးဇူးက ထပ်ဆောင်းကုန်ကျမျုထက် သာလွန်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ညစ်ညမ်းမှု တိုက်ဖျက်ရေးအတွက် နောက်ထပ် ၁၀ ဒေါ်လာက ၁ ဒေါ်လာဖိုးသာ အကျိုးရှိပါက ညစ်ညမ်းမှုအား ဆက်လက်တိုက်ဖျက်ရန် သုံစွဲမည်ဆိုလျှင် မိုက်မဲရာကျပါသည်။

ယေဘုယျအားဖြင့် လူပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် သူတို့၏ မှတ်ချက်များနှင့် မဲပေးခြင်းများတွင် ထပ်တိုးအကျိုးသက်ရောက်မှု သဘောတရားကို လျစ်လျူရှုတတ်ကြသော်လည်း သူတို့၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ လုပ်ရပ်များတွင်မှု လျစ်လျူရှူခဲပေသည်။ အပန်းဖြေခြင်းနှင့် အစားအစာတို့ကို စဥ်းစားကြည့်ပါ။ ခြုံကြည့်လျှင် အစားအစာသည် လူတို့ အသက်ရှင်သန်ဖို့ လိုအပ်သဖြင့် အပန်းဖြေခြင်းထက် များစွာ အဖိုးတန်ပါသည်။ ဆင်းရဲမွဲတေသည့် နိုင်ငံများတွင် လူအများက ဆင်းရဲစွာ နေထိုင်နေရသည့်အတွက် အစာအာဟာရ လုံလောက်ရေးအတွက် ရှာဖွေထားသည့် ဝင်ငွေကို ကုန်သလောက် သုံးစွဲနေရသည်။ ဂေါက်ရိုက်ခြင်း၊ ရေလွှာလျှောစီးခြင်း သို့မဟုတ် အခြားစိတ်အပန်းဖြေလုပ်ငန်းများအတွက် အချိန် အနည်းငယ်သာ ပေးနိုင်ကြသည်။

သို့သော် လူတို့က ကြွယ်ဝလာသည့်အခါ အစားအစာတတ်နိုင်မှုမှာ လွယ်ကူလာကြသည်။ အသက်ရှင်သန်ရေးအတွက် အရေးကြီးသည်မှာ မှန်သော်လည်း သူတို့ ငွေအများစုကို အစားအစာတွင်သာ ဆက်လက်သုံးစွဲနေလျှင် မိုက်ရူးရဲဆန်ပေးလိမ့်မည်။ ငွေကြေး အလျှံပယ်ရှိလာသည့်အခါ တိုးလာသည့်ငွေကိုမည်သို့ သုံးစွဲရန် ဆုံးဖြတ်ကြရာတွင် အစားအစာက အပန်းဖြေခြင်းလောက် အဖိုးမတန်တော့ဟု ထင်မြင်လာကြသည်။ ထို့ကြောင့် လူတို့က ပိုမို ကြွယ်ဝလာသည့်အခါ အစားအစာတွင် ဝင်ငွေ၏ အနည်းငယ်သာ သုံးစွဲကြပြီး ဝင်ငွေ၏ အများစုကို အပန်းဖြေမှုတွင် သုံးစွဲလာကြသည်။

ထပ်ဆောင်းကုန်ကျမှုများနှင့် ထပ်တိုးအကျိုးကျေးဇူးများသည် ကောင်းမွန်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်နိုင်ရေးနှင့် သက်ဆိုင်ပါသည်။ အရင်းအမြစ်များမှ အကျိုးကျေးဇူး အများဆုံး ထွက်ပေါ်လာရန် အတွက်ဆိုလျှင် အဆင့်ဆင့်ပုံစံဖြင့် စဥ်းစား၍ ဆောက်ရွက်ရမည် ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ထပ်တိုးတန်ဖိုး၊ အကျိုးအမြတ်သည် ထပ်ဆောင်းကုန်ကျစရိတ်ထက် များရမည်ဖြစ်သည်။ မများလျှင်ပင် တူညီရမည်ဖြစ်သည်။ အကျိုးကျေးဇူး ထပ်တိုးစေမည့် အချက်ကိုသာ ထည့်သွင်းစဥ်းစား၍ ဆောက်ရွက်ပါက လူပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် နိုင်ငံများအနေဖြင့် ပိုမိုကြွယ်ဝလာမည် ဖြစ်သည်။

မြန်မာ စကားပုံ

“မရှိတာထက် မသိတာ ခက်”
– Not knowing is worse than not having.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

😭 ဘယ်အရာမှ အလကား မရပါ။

2024-08-28T00:00:00+00:00

လူသားတို့၏ လက်တွေ့ဘဝတွင် ကုန်စည်များနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများအတွက် သုံးစွဲရသည့် အရင်းအမြစ်များသည် အကန့်အသတ်ရှိပြီး လူသားတို့၏ လိုချက်တပ်မက်မှုမှာ အကန့်အသတ် မရှိချေ။ အဝတ်အစားသစ်များ၊ ဇိမ်ခံလှေတစ်စီး လိုချင်သလား သို့မဟုတ် ဆွစ်ဇလန်နိုင်ငံ အက်ပတ်တောင်တန်းများတွင် အပန်းဖြေ လိုပါသလား။ အားလပ်ချိန်၊ အပန်းဖြေမှုနှင့် ခရီးသွားဖို့ကိုရော ဆန္ဒရှိပါသလား။ ကိုယ်ပိုင်ကား သစ်ကြီးကို မောင်းဖို့ရော စိတ်ကူးယဥ်ဖူးပါသလား။ ကျွန်တော်တို့ အများစုမှာ ယင်းအရာဝတ္ထု ပစ္စည်းများအားလုံးသာမက ကျန်သည့်အရာများစွာတို့ကိုပါ ရလိုကြပါသည်။ သို့သော် ကျွန်တော်တို့သည် အချိန်အပါအဝင် အရင်းအမြစ်များ ရှားပါးမှုကြောင့် အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ နေထိုင်ကြရသည်။ ကျွန်တော်တို့ လိုချင်သည့် အရာဝတ္ထုများ အားလုံးကို မတတ်နိုင်သဖြင့် ရွေးချယ်ယူရသည့် အနေအထားတွင်သာ ရှိပါသည်။ အခမဲ့စားရသည့် နေ့လည်စာဟူ၍ မရှိပါ။ တစ်စုံတစ်ခုကို ရွေးချယ်၊ ပြုလုပ်သည့်အခါ ကျွန်တော်တို့သည် အခြားလိုချင်သော၊ တန်ဖိုးထားသော အရာတစ်ခု၊ လုပ်ကိုင်ခြင်းကို စွန့်လွှတ်လိုက်ရပါသည်။ ဤအကြောင်းကြောင့်ပင် ဘောဂဗေဒပညာရှင်များသည် ကုန်ကျမှုအားလုံးကို လက်လွက်လိုက်ရသော အခွင့်အလမ်းများ ဟု သုံးနှုန်းကြသည်။

ကုန်ကျမှုများစွာကိ ငွေကြေးဖြင့် တိုင်းတာကြပြီး ယင်းငွေကြေးများသည်လည်း လက်လွက်လိုက်ရသော အခွင့်အလမ်းများပင် ဖြစ်သည်။ ပစ္စည်းတစ်ခု ဝယ်ယူရာတွင် ငွေကြေးသုံးစွဲလိုက်သဖြင့် အခြားပစ္စည်းအား ဝယ်ယူသုံးစွဲခြင်း မပြုနိုင်တော့ပေ။ ထို့ပြင် တစ်စုံတစ်ခုလုပ်ဆောင်ရာတွင် ငွေကြေးကုန်ကျမှုမရှိသဖြင့် ဘာမှမကုန်ကျဟူ၍ ပြောလို့မရပေ။ လမ်းလျှောက်ရန်နှင့် လှပသည့် ညနေဆည်းဆာ ခံစားရန် သင်က ငွေသုံးစွဲစရာ မလိုသော်လည်း လမ်းလျှောက်ခြင်းအတွက် အခွင့်အလမ်းကုန်ကျမှုတစ်ခုကတော့ ရှိနေသည်။ လမ်းလျှောက်ထွက်ရင်း နေဝင်ချိန်ကို ကြည့်ရှုခံစားရာတွင် ပိုက်ဆံမကုန်သော်လည်း လက်လွှတ်လိုက်ရသော ကုန်ကျမှုတော့ရှိသည်။ လမ်းလျှောက်မှုကို ရွေးလိုက်သည့်အတွက် အခြားသော မိမိတန်ဖိုးထားသည့် အရာတချို့ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ရပါသည်။ ဥပမာ လူမမာ သူငယ်ချင်းထံ အလည်အပတ်သွားခြင်း သို့မဟုတ် စာဖတ်ခြင်း။

အချို့သော အရာများမှာ လွန်စွာအရေးကြီးသဖြင့် ကုန်ကျမှုအား လျစ်လျူရှုပြီး လုပ်ဆောင်သင့်သည်ဆိုသော ရပ်တည်ချက်ကို မကြာခဏ ကြားရတတ်ပါသည်။ ယင်းဖော်ပြချက်သည် မှန်သလိုရှိပြီး မိမိတန်ဖိုးထားသည့် အရာများအား အခြာသူများ၏ ပိုက်ဆံဖြင့် အစိုးရက ဖြည့်ဆည်းပေးရန်အတွက် ဆွဲဆောင်သည့် နည်းလမ်းကောင်းတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ သို့သော် အခြားရွေးချယ်စရာများအား လက်လွတ်ဆုံးရှုံးလိုက်သည်ကို သိမြင်လာသည့်အခါ ကုန်ကျမှုကို မဆင်မခြင်လျစ်လျူရှုခဲ့သည်မှာ ပေါ်လွင်လာပါသည်။ ကျန်ကျမှုများ ထည့်မစဥ်းစားဘဲ လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် အခြားရွေးချယ်စရာများရှိသည်ကို မစဥ်းစားဘဲ လုပ်ဆောင်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

စားသုံးသူများနှင့် ထုတ်လုပ်သူများ၏ ရွေးချယ်မှုများတွင် ကုန်ကျမှုများ ရှိပါသည်။ စားသုံးသူများအတွက် ကုန်ပစ္စည်းစျေးနှုန်းသည် ကုန်ကျစရိတ်ဖြစ်ပြီး၊ ယင်းအစား အခြားပစ္စည်းများ ဝယ်ယူလိုမှုနှင့် နှိုင်းယှဥ်ကြည့်စေသည်။ ကုန်ကျမှုများကို မစဥ်းစားလျှင် မိမိတို့သည် မလိုအပ်သော ပစ္စည်းများကိုသာ မှားယွင်းစွာ ဝယ်ယူနိုင်ဖွယ် ရှိပါသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မိမိတန်ဖိုးထားသော ဝယ်သင့်ဝယ်ထိုက်သည့် ပစ္စည်းများအစား အခြားသောသိပ်အသုံးမဝင်သည့် ပစ္စည်းများကို ဝယ်ယူမိသည့်အဖြစ်မျိုး ဖြစ်ပါသည်။

ထုတ်လုပ်သူများတွင်လည်း ကုန်ကျမှုများ ရှိပါသည်။ ကုန်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရာတွင် သို့မဟုတ် ဝန်ဆောင်မှုပေးရာတွင် အသုံးပြုရသည့် အရင်းအမြစ် ကုန်ကျမှုများဖြစ်သည်။ ဥပမာ အိမ်သစ်တစ်လုံး တည်ဆောက်ရာတွင် ပျဥ်၊ သံမဏိ၊ ကျောက်ပြားကဲ့သို့ အရင်းအမြစ်များ အသုံးပြုလိုက်သဖြင့် ဆေးရုံနှင့် စာသင်ကျောင်းများတွင် သုံးစွဲနိုင်သည့် အရင်းအမြစ်များ လျော့နည်းသွားပါသည်။ ထုတ်လုပ်မှုစရိတ် မြင့်မားလာခြင်းသည် ယင်းအရင်းအမြစ်များအား အခြားသော ထုတ်လုပ်မှုများတွင်လည်း များစွာ သုံးစွဲကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အမြတ်ရှာသည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအနေဖြင့် အဆိုပါ အချက်ပြမှုများကို အလေးဂရုပြုမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အစိုးရ၏ မူဝါဒများ သို့မဟုတ် အခွန်များသည် စျေးကွက်တွင် ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲနေသော အသားမကျမှုများကို ကူညီပေးသည့်အခါ ယင်းအချက်ပြမှုများကို မှေးမှန်ပျောက်ကွယ်စေနိုင်သည်။ အစိုးရ၏ အဆိုပါထိန်းကျောင်းမှု မူဝါဒများသည် အပြောင်းအလဲ ချိန်ခွင်လျှာ ညီသွားသည့်အခါ ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စားသုံးသူများ တန်ဖိုးထားသော အရာဝတ္ထုများ ထုတ်လုပ်ရာတွင် အရင်းအဖြစ်များကို သုံးစွဲစေရန် လမ်းကျောင်းပေးမှုကို အားပျော့သွားစေသည်။

အခြားသူများမှ အကုန်အကျခံလျှင် တစ်ဦးချင်း သို့မဟုတ် အဖွဲ့တစ်ခုအတွက် ကုန်စည်များကို အခမဲ့ ပံ့ပိုးနိုင်ပါလိမ့်မည်။ သို့သော် အမှန်မှာ ကုန်စရိတ်များကို လက်လွှဲလက်ပြောင်း လုပ်ခြင်းသာဖြစ်ပြီး ယင်းစရိတ်များကို လျှော့ချပေးလိုက်သည်၊ အခမဲ့ပေးလိုက်သည် မဟုတ်ပေ။ နိုင်ငံရေးသမားများ မကြာခဏဆိုသလို “အခမဲ့ပညာရေး”၊ “အခမဲ့ဆေးကုသခွင့်” သို့မဟုတ် “အခမဲ့ အိုးအိမ်” စသည်ဖြင့် ပြောဆိုတတ်ကြသည်။ ဤစကားရပ်မှာ အဓိပ္ပါယ် ကောက်လွဲစေပါသည်။ ယင်းအရာများမှာ အလိုအလျောက် ဖြစ်လာသည် မဟုတ်ပေ။ ၎င်းတို့ကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန် ရှားပါးအရင်းအမြစ်များကို သုံးစွဲရပါသည်။ စာသင်ကျောင်းအတွက်သုံးသည့် အဆောက်အဦးများ၊ လုပ်အားနှင့် အခြားအရင်းအမြစ်များကို အစားအသောက်များ ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် သို့မဟုတ် ဖျော်ဖြေရေးအတွက် သို့မဟုတ် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးအတွက် သို့မဟုတ် ဆေးဝါးကုသမှုအတွက် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ စာသင်ကျောင်းများ ဆောက်လုပ်ရန် ကုန်ကျစရိတ်သည် အဆိုပါကိစ္စရပ်များတွင် သုံးစွဲမှုအား စွန့်လွှတ်လိုက်ရခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အစိုးရက ကုန်ကျစရိတ်များကို လက်လွှဲလက်ပြောင်း လုပ်ပေးနိုင်သော်လည်း ကုန်ကျစရိတ်ကိုမှု မရှောင်ရှားနိုင်ပေ။

ကာလရွေ့လျားလာသည်နှင့်အမျှ လူသားတို့သည် ပိုမိုကောင်းသည့် နည်းလမ်းများ တွေ့ရှိလာကြပြီး ရှားပါးအရင်းအမြစ်များကိုလည်း အလိုရှိသည့် ကုန်စည်များနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများသို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည့် နည်းလမ်းအသစ်များကို ဖော်ထုတ်လာကြသည်။ ပြီးခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၂၅၀ အတွင်း မလုံလောက်မှု အခက်အခဲကို ဖြေလျှော့နိုင်ခဲ့ပြီး လူနေမှုဘဝ အရည်အသွေးကို မြှင့်တင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် လူသားတို့သည် အခြေခံအချက်ကိုမူ မပြောင်းလဲနိုင်ပေ။ မိမိတို့သည် ရှာပါးမှုနှင့် ဆက်လက်ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရဆဲ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးအရ အားကောင်းသော အထူးအကျိုးစီးပွားအုပ်စုများအား ၎င်းတို့၏အကျိုးစီးပွားကို မြှင့်တင်ပေးရန်အလို့ငှာ စျေးကွက်၏ အခြေခံ စည်းမျဥ်းဖြစ်သည့် စျေးကွက်၏ အချက်ပြမှုများကို ကျောခိုင်းခွင့်ပေးခြင်းထက် စျေးကွက်တွင် လုပ်ကိုင်နေသူများသည် စျေးကွက်၏ အချက်ပြမှုများကို အလေးထားဆောင်ရွက်စေသည့်အခါ အရင်းအမြစ်များကို အကောင်းဆုံး အသုံးချစေပါသည်။

မြန်မာ စကားပုံ

“ဆူးပေါ်ဖက်ကျ ဖက်ပေါက်၊ ဖက်ပေါ်ဆူးကျ ဖက်ပေါက် “
– When the thorn falls on the leaf, the leaf is punctured. When the leaf falls on the thorn, the leaf is still punctured.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

🌼 မက်လုံးများ၏ အရေးပါပုံ။

2024-08-26T00:00:00+00:00

ဘဝဆိုသည်မှာ ရွေးခြယ်စရာတွေချည်းဖြစ်ပြီး ဘောဂဗေဒပညာရပ််ဆိုသည်မှာ ဆွဲဆောင်မှုမက်လုံးများက အဆိုပါရွေးခြယ်မှုများကို မည်ကဲ့သို့ အကျိုးသက်ရောက်သည်နှင့် မိမိတို့၏ ဘဝများအား မည်ကဲ့သို့ ပုံဖော်ပေးသည့် အကြောင်းအရာများအား လေ့လာခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ပညာရေး၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး သုံးစွဲမှုနှင့် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု၊ လုပ်ငန်းခွင်တွင် ဆောက်ရွက်သည့်အရာနှင့် အခြား ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ဆုံးဖြစ်ချက်များနှင့် ပတ်သက်သော မိမိတို့၏ ရွေးချယ်မှုများသည် မိမိတို့၏ ကောင်းစားရေးနှင့် ဘဝအရည်အသွေးများအပေါ် သြဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိပါသည်။ ထို့အပြင် မဲဆန္ဒပေးသူနှင့် နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားများ အနေဖြင့်လည်း မိမိတို့၏ ရွေးခြယ်မှုများသည် ဥပဒေများ သို့မဟုတ် “ကစားပွဲ စည်းမျဥ်းများ” အပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိလေသည်။ ယင်းစည်းမျဥ်းများသည် မိမိတို့၏ လွတ်လပ်မှုနှင့် ကြွယ်ဝမှုတို့အပေါ် များစွာ တန်ပြန်သက်ရောက်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် မိမိတို၏ အသီးသီးစီနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက်ပါ အမြော်အမြင်ရှိရှိ ရွေးချယ်နိုင်ရန်အတွက် မိမိတို့အနေဖြင့် လူတွေ မည်သို့ ရွေးချယ်သည်၊ လူပုဂ္ဂိုလ်အသီးသီးတို့၏ လုပ်ရပ်များအား ဖြစ်လာအောင် မည်သည့်အရာများက တွန်းအားပေးသည်၊ အဆိုပါလုပ်ရပ်များက ကာယကံရှင်များနှင့် အခြားသော ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အကျိုးစီးပွားကို မည်ကဲ့သို့ လွှမ်းမိုးသည်ဆိုသည့် အခြေခံမှုများကို နားလည်ထားရမည် ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ဘောဂဗေဒ ပညာရပ်ဆိုင်ဆိုသည်မှာ လူပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်း၊ လူပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ရွေးချယ်မှုကို လွှမ်းမိုးသော အကြောင်းရင်းများအား လေ့လာဆန်းစစ်ခြင်းနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများ အလုပ်လုပ်ပုံနှင့် ပတ်သက်၍ ကောက်ချက်ဆွဲပုံတို့ အကြောင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဘောဂဗေဒ ကိစ္စရပ်အားလုံးတို့သည် ရိုးစင်းသော အခြေခံစည်းမျဥ်းဖြစ်သည့် မက်လုံးများအပေါ်တွင် မှီတည်နေပါသည်။ မက်လုံးအပြောင်းအလဲများက လူသားတို့၏ အပြုအမူအား မည်သို့ပြောင်းလဲစေသည်ကို ခန့်မှန်လိုရနိုင်ပါသည်။ ငွေကြေးနှင့် ငွေကြေးမဟုတ်သည့် အရာနှစ်မျိုးစလုံးသည် မက်လုံးများအပေါ် လွှမ်းမိုးမူရှိပါသည်။ တစ်စုံတရာက ကုန်ကျစရိတ် ပိုမို များပြားလာလျှင်၊ စျေးကြီးလာလျှင် လူတို့သည် ယင်းအား ရွေးချယ်မှု နည်းလာမည်။ အလားတူ ရွေးချယ်စရာတစ်ခုမှာ (စျေးနှုန်း၊ အရည်အသွေးအရ) ပိုမိုဆွဲဆောင်မှု ရှိလာလျှင် လူတို့သည် ယင်းကို ပိုမို ရွေးခြယ်လာဖွယ် ရှိသည်။ ဘောဂဗေဒ၏ အခြေခံ ယူဆချက်များဟု မကြခဏ ခေါ်ဆိုလေ့ရှိကြသော်လည်း ဤရိုးစင်းသော သဘောတရားသည် မိမိတို့ လုပ်ဆောင်သမျှအရာအားလုံးနီးပါးအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသဖြင့် အစွမ်းထက်မြက်သည့် အသုံးအဆောင် ဖြစ်ပါသည်။

ကုန်ကျစရိတ် ကြီးမြင့်သည်၊ စျေးကြီးသည့်အရာတစ်ခုကို လူတို့အနေဖြင့် ရွေးချယ်နိုင်ခြေနည်းပါလိမ့်မည်။ ယင်းဆိုလိုရင်း အဓိပ္ပါယ်ကို စဥ်းစားကြည့်ပါ။ လူတစ်ဦးသည် ချိန်းဆိုမှုတစ်ခုအတွက် နောက်ကျနေသည့်အခါ အချိန်ပေးပြီး သူငယ်ချင်းတစ်ဦးထံ လည်ပတ်နိုင်ခြေနည်းသွားပါမည်။ လူအနည်းငယ်သာ မိုးအေးသည့်နေ့တွင် ပျော်ပွဲစား ထွက်ကြပါလိမ့်မည်။ စျေးနှုန်းကြီးမြင့်လာလျှင် ရောင်းရသည့် ပစ္စည်းအရေအတွက်လည်း လျှော့နည်းလာပါလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ ကောလိပ်ကျောင်းများတွင် နွေဦးကာလ ကျောင်းနားချိန် မတိုင်မီ အတန်းတက်သူအရေအတွက် ပုံမှန်ထက် လျော့နည်းပါလိမ့်မည်။ ကိစ္စရပ်အသီးသီး၏ အဖြေမှာ အတူတူပင် ဖြစ်သည်။ ကုန်ကျမှုမြင့်မားလာလေ ရွေးချယ်မှု နည်းလာလေ ဖြစ်သည်။

အလားတူပင် အကျိုးကျေးဇူး ပိုများသည့်အရာကို လူတို့က ပိုမိုရွေးခြယ်လာကြသည်။ လူတစ်ဦးသည် ငွေတပြားထက် ငွေတစ်မတ်ကိုသာ ကုန်းကောက်လိုကြပါသည်။ စာသင်ခန်းတွင် သင်ကြားနေသည့် အကြောင်းအရာများသည် စာမေးပွဲများတွင်ပါမည့် သင်ခန်းစာများဖြစ်ပါက စာသင်သားများ သင်ခန်းစားတွင် ပိုမိုအာရုံစိုက်ကြပါလိမ့်မည်။ စားသုံးသူတို့သည် စျေးနှုန်းသက်သာ၊ ဝန်ဆောင်မှုကောင်းမွန်ပြီး အိမ်နှင့်နီးသည့် စတိုးဆိုင်များတွင် ပိုမိုဝယ်ယူတတ်ပါသည်။ ဝန်ထမ်းများသည် အလုပ်ကြိုးစားမှုနှင့် အကျိုးရှိရှိဆောင်ရွက်မှုအတွက် ဆုလာဒ်များရရှိနိုင်သည့်အခါ အလုပ်ကို ကြိုးကြိုးစားစား ပိုလုပ်လာကြမည်ဖြစ်သည်။ ဤရလဒ်များ အားလုံးမှာ ကြိုတင်မှန်းဆလို့ရနိုင်သော ဘောဂဗေဒ၏ အခြေခံယူဆချက်ဖြစ်သည့် “မတ်လုံးများ၏ အရေးပါမှု”ကို ထင်ဟပ်နေခြင်းသာ ဖြစ်သည်။

ဤအခြေခံယူဆချက်က စျေးကွက်တွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော စျေးနှုန်းအပြောင်းအလဲများသည် ရောင်းသူ၊ ဝယ်သူများအကြား လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပေါင်းစည်းပေးသည့် မက်လုံးအပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ရှင်းလင်းပေးပါသည်။ ဝယ်သူများက ပစ္စည်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုခုအား ရောင်းသူပံ့ပိုးပေးလိုသည့် အရေအတွက် (သို့မဟုတ် ထုတ်လုပ်နိုင်သည်) ထက် ပိုမိုဝယ်ယူလိုလျှင် ယင်း၏စျေးနှုန်းလည်း စတင်မြင့်မားလာမည်ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် စျေးနှုန်းမြင့်မားလာသည့်အခါ ရောင်းသူများက ပိုမိုထုတ်လုပ်ရောင်းချလာကြပြီး ဝယ်သူများက လျော့၍ဝယ်လာကြမည်ဖြစ်သည်။ မြင့်တက်လာသည့် စျေးနှုန်းသည် နောက်ဆုံးတွင် ဝယ်လိုအားနှင့် ထုတ်လုပ်အား ပမာဏတို့ ညီမျှသည်အထိ ရောက်ရှိသွားစေပြီး ယင်းမျှခြေတွင် စျေးနှုန်းလည်း တည်ငြိမ်သွားပါသည်။

စျေးနှုန်းများသည့်ဘက်မှ စတင်လျှင် မည်ကဲ့သို့ ဖြစ်လာမည်နည်း။ စျေးနှုန်းများ အလွန်ကြီးမြင့်နေလျှင် ထုတ်လုပ်သူများအနေဖြင့် ကုန်ပစ္စည်းများ စုပုံလာသည်ကို ကြုံတွေ့ရမည်ဖြစ်ပြီး စျေးနှုန်းများ လျှော့ရောင်းရလိမ့်မည်ဖြစ်ပါသည်။ ယင်းလျှော့စျေးများကြောင့် စားသုံးသူများ ပိုမိုဝယ်ယူစေရန် တွန်းအားပေးသော်လည်း လျှော့စျေးကြောင့် ထုတ်လုပ်သူများ အကျိုးအမြတ်နည်းလာမည် ဖြစ်၍ ထုတ်လုပ်သူများအနေဖြင့် လျော့၍ထုတ်လုပ် လာစေပါလိမ့်မည်။ တဖန်စျေးနှုန်းအပြောင်းအလဲက စားသုံးသူ၏ ဝယ်လိုအားနှင့် ထုတ်လုပ်သူ၏ ရောင်းလိုအားပမာဏအား ညီမျှစေမည်ဖြစ်ပါသည်။ ဤမျှခြေသို့ ရောက်လာလျှင် စျေးနှုန်းတည်ငြိမ်သွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

၂၀၀၈ ခုနှစ် နွေရာသီတွင် ဓာတ်ဆီစျေးနှုန်းများ စံချိန်တင် မြင့်မားလာခြင်းကို သတိရပါ။ ဆီဆိုင်များတွင် ဓာတ်ဆီစျေးနှုန်းများ မြင့်မားခြင်းဒဏ်ကို လူအများက ခံစားခဲ့ရသော်လည်း ဓာတ်ဆီဆိုင်များတွင် တန်းစီမှုမပျက်၊ လမ်းများပေါ်တွင် အသွားအလာ မပျက်ခဲ့ပေ။ အကြောင်းမှာ စျေးနှုန်းမြင့်မားခြင်းကြောင့် ဓာတ်ဆီဝယ်ယူစရိတ် ပိုမိုကုန်ကျလာသောကြောင့် စားသုံးသူ အများစုမှာ အရေးမပါသည့် သွားလာမှုတစ်ချို့ကိုသာ လျှော့ချခဲ့ကြသည်။ အချို့မှာ ကားအတူတူပေါင်းပြီးစီးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ စားသုံးသူများသည် ကုန်ကျစရိတ်လျော့ချရန်အတွက် လောင်စာသက်သာသည့် ကားအသေးစားများကို ပိုမိုအသုံးပြုလာကြသည်။ ဝယ်သူများက လောင်စာ စျေးနှုန်း မြင့်မားခြင်းကို တုန့်ပြန်သည့် နည်းတူ ရောင်းချသူများကလည်း တုန့်ပြန်ခဲ့ကြသည်။ လောင်စာ ထုတ်လုပ်ပံ့ပိုးသည့် ကုမ္ပဏီများက တူးဖော်ထုတ်လုပ်မှုများ တိုးမြှင့်ခြင်း၊ ရှိရင်းစွဲတွင်းများမှ ရေနံများ ပိုမိုဖော်ထုတ်ရန် နည်းပညာအသစ်များ အသုံးပြုလာခြင်း၊ တွင်းအသစ်များ တွေ့ရှိရန် ပိုမို အားထုတ်လာခြင်းတို့ ပြုလုပ်လာခဲ့ကြသည်။ ဓာတ်ဆီစျေးကောင်းသည့်အတွက် လိုအပ်သည့် ပမာဏရရန် ထုတ်လုပ်သည့်ပမာဏ တိုးမြှင့်ခဲ့ကြသည်။ အဆုံးသတ်တွင် ထုတ်လုပ်ရောင်းချမှု များလာသည်နှင့်အမျှ ရေနံစိမ်းနှင့် ဓာတ်ဆီစျေးနှုန်းများ ကျဆင်းလာသည်။

မက်လုံးများ၊ စွဲဆောင်မှုများသည် နိုင်ငံရေးရွေးချယ်မှုများတွင်လည်း လွှမ်းမိုးမှု ရှိပေသည်။ ကုန်တိုက်ကြီးတွင် စျေးဝယ်သူတစ်ဦး၏ အပြုအမူသည် မဲရုံတွင် မဲဆန္ဒပေးသူတစ်ဦး၏ အပြုအမူနှင့် ကွဲပြားခြားနားမှု မရှိသလောက်ပင်ဖြစ်သည်။ သာမာန်အားဖြင့် မဲဆန္ဒပေးသူများသည် ကုန်ကျစရိတ်များနှင့် ချိန်ထိုးပြီး သူတို့၏ ပုဂ္ဂလိက အကျိုးအမြတ်များကို အကောင်းဆုံးဆောင်ကြဥ်းပေးနိုင်မည်ဟု ယုံကြည်သည့် မူဝါဒများနှင့် နိုင်ငံရေးကိုယ်စားလှယ်လောင်းများကိုသာ ထောက်ခံကြမည်ဖြစ်သည်။ မျှော်မှန်းလို့ရနိုင်သည့် အကျိုးအမြတ်များသည် တစ်ဦးချင်း ကုန်ကျစရိတ်များနှင့် ချိန်ထိုးကြည့်သည့်အခါ နည်းနေပါက မဲပေးသူများအနေဖြင့် ယင်းနိုင်ငံရေးကိုယ်စားလှယ်များ၏ ပေါ်လစီများကို မထောက်ခံကြပေ။ ဥပမာ သမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်းများ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု အခွန်အခများမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရပြီး သမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သူများနှင့် အခြားသောပုဂ္ဂိုလ်များ အခွန်ပေးဆောင်ရသည့်အခါ သမဂ္ဂအဖွဲ့မဟုတ်သူများက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆန့်ကျင်တတ်ကြသည်ဟု စစ်တမ်းများက ဖော်ပြနေသည်။ အလားတူပင် သက်ကြီးရွယ်အိုများသည် သူတို့၏ ဆေးဝါးကုသမှု အကျိုးခံစားခွင့်များကို ဖြတ်တောက်မည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများနှင့် မူဝါဒများကို ဆန့်ကျင်မဲပေးခဲ့ကြသည်။ မက်လုံးများ၏ အရေးပါမှုကို မျက်ကွယ်ပြုနိုင်သည့် နည်းလမ်းမရှိချေ။ မက်လုံးများကို စိတ်ဝင်စားသည်မှာ လူသားတို့၏ သဘာဝသာဖြစ်သည်။ ဥပမာ အရင်းရှင်စနစ်ကဲ့သို့ပင် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်တွင်လည်း မက်လုံးများက အရေးကြီးပါသည်။ တစ်ချိန်က ယခင်ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတွင် မှန်စက်ရုံ မန်နေဂျာများနှင့် ဝန်ထမ်းများသည် ၎င်းတို့ထုတ်လုပ်သည့် မှန်ချပ်တန်ချိန်ပေါ် မူတည်၍ အကျိုးခံစားခွင့် ရရှိခဲ့ကြသည်။ သူတို့၏ ဝင်ငွေများသည် မှန်ချပ်အလေးချိန်ပေါ်တွင် မူတည်နေသောကြောင့် စက်ရုံအများစုသည် မှန်ချပ်အထူများစွာ ထုတ်လုပ်ခဲ့သဖြင့် မှန်များမှာ တဖက်ပေါက်အောင်ပင် မမြင်ရတော့ပေ။ မှန်ချက်များကို စတုရန်းမိတာများအရ ပိုက်ဆံရှင်းပေးသည့် ပုံစံဖြင့် ပြောင်းလဲကျင့်သုံးသည့်အခါ အဆိုပါ စည်းမျဥ်းအောက်တွင် ဆိုဗီယက်မှန်လုပ်ငန်းမှာ မန်နေဂျာများသည် အလွန်ပါးလွှာသည့် မှန်ချက်များ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသဖြင့် မှန်များမှာ ကွဲအက်လွယ်ခဲ့သည်။

မက်လုံးများသည် လောဘကြီးသော၊ မိမိအတ္တကိုသာ ရှေ့တန်းတင်သော လူတို့အတွက်သာ အရေးပါသည်ဟု လူတစ်ချို့က အထင်ရှိကြသည်။ ယင်းသို့ သုံးသပ်လျှင် မှားပါသည်။ လူပုဂ္ဂိုလ်များသည် အကြောင်းအမျိုးမျိုးဖြင့် အလုပ်လုပ်ကြသည်။ အချို့က အတ္တစိတ်ဖြင့်၊ အချို့က ကုသိုလ်စိတ်ဖြင့် လုပ်ဆောင်တတ်ကြသည်။ အတ္တဗဟိုပြုခြင်းနှင့် ကိုယ်ကျိုးစွန့်ခြင်း ရွေးချယ်မှုနှစ်မျိုးစလုံးသည် တစ်ဦးချင်း ကုန်ကျစရိတ်များနှင့် အကျိုးဖြစ်ထွန်းမှုများအလိုက် လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။ ဥပမာ အတ္တဘက်ကြည့်ကည့်၊ ကိုယ်ကျိုးစွန့်သည့်ဘက်ကကြည့်ကြည့် လူတစ်ဦးသည် ရေစီးသန်သော နိုင်အာဂရာ ရေတံခွန်တွင် နစ်နေသော ကလေးငယ်ထက် (၃) ပေသာနက်သည့် ရေကူးကန်တွင် နစ်နေသော ကလေးတစ်ယောက်ကို ကယ်တင်ရန် ကြိုးစားမည်ဖြစ်သည်။ လိုအပ်နေသူများ တွေ့ပါကလည်း အကောင်းဆုံးအဝတ်အစားများကို စွန့်ကျဲခြင်းထက် တပတ်နွမ်းများကိုသာ ပေးကမ်းကြလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။

မာသာထရီဇာအား လောဘကြီးသည်ဆိုသည့် ခေါင်းစဥ်ဖြင့် မည်သူကမျှ စွပ်စွဲကြမည်မဟုတ်သော်လည်း သူမကိုယ်ပိုင်စိတ်ဝင်စားသည့် အကြောင်းတရားများက မက်လုံးများအား တုံ့ပြန်စေခဲ့သည်။ မာသာထရီဇာ၏ အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် ကုသိုလ်ဖြစ် သာသနာပြုအဖွဲ့သည် နယူးယောက်မြို့ရှိ အိုးမဲ့အိမ်မဲ့များအတွက် နားခိုရာတစ်ခု ဖွင့်လှစ်ပေးရန် ကြိုးပမ်းသည့်အခါ (မလိုအပ်သည့်) အဆောက်အဦး ပြင်ဆင်မှုစရိတ် မတန်တဆကုန်ကျသုံးစွဲရန် နယူးယောက်မြို့က တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သာသနာပြုအဖွဲ့က စီမံကိန်းများကို ကျောခိုင်းခဲ့ကြသည်။ ယင်းဆုံးဖြတ်ချက်သည် ဆင်းရဲသားများကို ကူညီသည့် သန္ဒိန်ဋ္ဌန်ချ လူမူရေးကြိုးပန်းမှုအပေါ် ပြောင်းလဲမှုတစ်စုံတရာ မရှိပေ။ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် မက်လုံးများပြောင်းလဲမှုကိုသာ ထင်ဟပ်စေသည်။ နယူးယောက်ရှိ ဆင်းရဲသားများကို ကူညီသည့်စရိတ်ကြီးမြင့်လာသည့်အခါ သူမ၏အရင်းအမြစ်များသည် အခြားသောနောရာများတွင် အသုံးပြုခြင်းက ပိုကောင်းမွန်မည်ဟု မာသာထရီဇာ ဆုံးဖြတ်ခဲ့လေသည်။ မိမိတို့အနေဖြင့် လောဘကြီး၍ ရုပ်ဝတ္ထုများကို မက်မောသည်ဖြစ်စေ၊ ကရုဏာအပြည့်ဖြင့် အများအကျိုးသယ်ပိုး ရွက်ဆောင်လိုသည်ဖြစ်စေ စွဲဆောင်မှုမက်လုံးများ ပြောင်းလဲမှုကို လိုက်၍ မိမိတို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များမှာလည်း အလိုက်သင့် ပြောင်းလဲသွားပေသည်။

မြန်မာ စကားပုံ

“မသိသူကျော်သွား၊ သိသူဖော်စား”
– An ignorant person walks over the pot of gold, the informed person digs it up.

မှတ်ချက်။

Trans-Myanmar International, ATLAS Network, Friedrich Neumann Stiftung Für Die Freiheit မှ တင်ဆက်သော သိလွယ်မြင်လွယ် ဘောဂဗေဒ မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

⛈️ ကြာတောမှရွာသောမိုး - ခင်နှင်းယု

2024-04-05T00:00:00+00:00

ကြာတော၌ရွာသောမိုး - ပေါက္ခရဝဿမိုး - မိုးရွာသော််လည်း စွတ်စိုလိုသောသူအဖို့သာ စွတ်စိုပြီး မစွတ်စိုလိုသောသူအဖို့ မစွတ်စိုချေ။

ဘဝဟူသည် ရယူခြင်းမဟုတ်၊ ပေးဆပ်နေရခြင်း ဖြစ်သည်။

(ပေးဆပ်ရခြင်း ဝတ္ထုတိုမှ)

မုန်တိုင်းတစ်ခုထန်လာလျှင် သစ်ပင်အမြင့်ကိုင်းပေါ်တွင် ရှိနေသူမှာ အောက်ဆုံးအကိုင်းတွင် နေသောသူထက် အကျနာသည်ဟု ဆိုကြသည်။ အထက်က နေသူဖြစ်၍ ပိုနာမည်ဟု ရုတ်တရက် ထင်ဖွယ်ရှိသော်လည်း သဲတွင်မက ပိုက်ရော၊ လဲမွေ့ရာ ထူထူရော အောက်မှ ခံပေးမည်သူရှိ၍ ကျပင်ကျသော်လည်း သစ်ပင်အမြင့်ကိုင်းပေါ်တွင် ရှိသူများအဖို့ မနာလှ။

(မတူလေခြင်း ဝတ္ထုတိုမှ)

လူပြည့်ဆိုတာ ငယ်တုန်း ရွယ်တုန်းရအောင် ရှာကြဖွေကြ၊ ကြီးလာတော့ ရှာပြီးသာတွေ စွန့်နိုင်အောင် တစ်ခါကြိုးစားရ၊ ပြတ်ရာပြတ်ကြောင်း တရားရှာရပြန်ရော၊ အဲဒါ လူ့ပြည်ပဲ။

လူ့ပြည်ဆိုတာက လိုအပ်သလောက်လည်း စွမ်းအားထုတ်ရမှာပဲ၊ လျှောက်ဝတ်ရုံလောက်လည်း ခြိုးခြံရမှာပဲ၊ ပြီးတော့လည်း စိတ်နှလုံး အေးအေးချမ်းချမ်းနေနိုင်အောင် သင့်တော်တဲ့ ခြိုးခြံမှုကို မလုပ်ရင် ကိုယ်ရဲ့ အိုမင်းချိန်မှာ ဘယ်လိုအနားယူမလဲ၊ အလုပ်လုပ်ပြီး သေဖို့ လူတွေ မွေးလာတာ မဟုတ်ဘူး။ အလုပ်လည်း လုပ်ကြရမယ်၊ သူတို့ရဲ့ စိတ်နှလုံးဟာ လောကီမှာရော တမလွန်မှာရော ချမ်းငြိမ်းစွာနားဖို့ တရားအသိလေးဝင်စားဖို့ မွေးလာကြတာ၊ စိတ်မနားရရင်လေ ဘယ်သူဌေးဖြစ်ဖြစ် မနားရဘူးမှတ်ပေတော့…။

(လူ့ပြည်ဆိုသည်မှာ ဝတ္ထုတိုမှ)

လောကကြီးကလည်း ဘာမှ ပုံသေကားကျ မှတ်၍မရ၊ တစိမ်းကောင်းသည်ဆိုသည်မှာ ဆွေမျိုးအိပ်နေသလောက်ရှိသည်ဟု စကားပုံရှိပေမယ့် သူမှာတော့ တစိမ်းက ကောင်းနေတော့သည်။

(ဓမ္မရက္ခိတ ဝတ္ထုတိုမှ)

သားသမီး ၁၀ ယောက်ကို မိဘနှစ်ယောက်က ကျွေးမွေးနိုင်တာ၊ မိဘနှစ်ယောက်ကို သားသမီးဆယ်ယောက်က ပြန်မကျွေးနိုင်ဘူ။

တက်သစ်စနေခြည်နှင့် ရွှင်ကြည်ထွန်းပ၍ - အုံးပျသော မိုးတိမ်တိုက်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသလော

(တို့ခေတ်ကိုတော့ ရောက်ရမည်မှာ မလွဲပါ ဝတ္ထုတိုမှ)

လူကိုထူထောင်ရာတွင် ကျောက်ဆစ်ထုသလို ထုရမည်ကို ကျွန်မလက်ရွံ့၏။ သူ့အတွေးအခေါ် သူ့စိတ်ကူးစိတ်သန်းကလေးများကို လွတ်လွတ်လပ်လပ် ဖော်ပြတတ်သော လူသားသမီးလေးကို ကျွန်မလိုချင်သည်။ လူ့ပျားကောင် လူ့ပုရွတ်ဆိတ်များ မဖြစ်စေချင်။

ပုရွက်ဆိတ်နှင့် ပျားကောင်သည် အလုပ်ကို ထထကြွကြွနှင့် တိတိကျကျတော့ လုပ်ကြသည်။ ခေါင်းဆောင်နောက်ကို တသဝေမတိမ်းလိုက်ကြသည်။ သို့သော် ဟုတ်မဟုတ် ရာမရာတွေးခေါ်သော အသိဉာဏ်မှု သူ့တိုခေါင်းတွင် မရှိကြပေ။

(ဦးပုံစံနှင့် သမီးလေးမတိကျ)

အထီးကျန်ခဲ့ရမှာကို ကျွန်မသိပ်ကြောက်တာပဲ၊ ဒါပေမယ့် အဲဒီကြောက်ရတဲ့ အချိန်တွေ များလာတော့လည်း တဖြည်းဖြည်း ကြောက်ကြောက်နဲ့ နေတတ်လာခဲ့ရတယ်။

(မိန်းမတို့အကြောင်း)

သဘောသက်ဝင်ကာလေတည့်မှ …. နှမြောချစ်ကြင်နာ…။

မိန်းမ၏အလိုနိုင်ငံသို့ မလွန်ဆန်နိုင်၍ လိုက်လျောရလေသတည်း။

(နှမြောချစ်ကြင်နာ)

ကျောင်းပြောင်ပြောင် ဝင်ခေါင်းခေါင်း

မသိခြင်း၊ မတတ်ခြင်းနှင့် ဆင်းရဲခြင်းတို့သည် အညမည ဆက်သွယ်၍များ နေလေသလား။

(ရှေ့နေလိုက်ခြင်း ဝတ္ထုတိုမှ)

PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

👩‍💻 စာသင်ခန်းအပမှ ဗဟုသုတများ - ခင်မျိုးချစ်

2024-04-04T00:00:00+00:00

မျက်မှောက်ခေတ် ကျောင်းသားတွေမှတကယ် ဒုက္ခတွေ့နေကြသည်။ စာမေးပွဲ မအောင်နိုင် တဖုန်းဖုန်းကျသဖြင့် မျက်နှာမရသည့်အထဲတွင် တဖန် “ခုခေတ် ဘီအေက အလကားပါ၊ ရှေးက ဆယ်တန်းလောက်မှမတတ်ပါဘူး” ဟု ပြောသူက ပြော။ “ကျောင်းနေလို့ ဘယ်နှစ်တန်းဘဲ အောင်အောင်၊ လူတော်ချင်မှ တော်တာပါ၊ ကျောင်းစာမေးပွဲအောင်တိုင်းလဲ လူမဖြစ်ပါဘူး” ဟုဆိုသူကဆိုနှင့် စာမေးပွဲ မအောင် ပြန်တော့လည်း မအောင်ရမလား၊ အောင်ပြန်ပါလည်း ကျောင်းက ပေးတဲ့ အဆင့်အတန်းနှင့် လူရဲ့အရည်အချင်းကို မဆုံးဖြတ်နိုင်ပါဘူးဟုဆိုခံရကြပြန်လေသည်။ စာမေးပွဲကျဖန်များ၍ စိတ်ဓာတ်တွေ လျော့ဆင်းနေရသည့်အထဲ အောင်လျှင်လည်း အသုံးမဝင်ဟုဆိုပြန်သည်။ တဖန် ဆိုကြပြန်သေးသည်။ “ကျောင်းကပေးတဲ့အတန်းအောင်လက်မှတ်မရှိဘဲ လူတလုံးသူတလုံးဖြစ်နိုင်သည်။ ရှိပ်စပီးယားတို့များ မူလတန်းသဒ္ဒါကျောင်းကထွက်ခဲ့သည်။ ဘားနဒ်ရှောသည် ကျောင်းပြေးပြီး ထင်ရာလုပ်သည်။ ဘယ်တက္ကသိုလ်က ဘာဒီဂရီမှမရှိဘဲနှင့် မဟာဝိဇ္ဇာတွေ ဒေါက်တာရိတ်တွေထက်တော်တဲ့ လူတွေပြည့်လို့” တဲ့။

သို့ဖြင့်ဘယ်လိုလုပ်ရတော့မည်နည်း။ ရှိပ်စပီးယားတို့ ဘားနဒ်ရှောတို့ကို အားကျ၍ ကျောင်းမနေဘဲ ထင်ရာစိုင်းရမည်လောဟု တွေးတောဖွယ်ရာဖြစ်လာသည်။ ကျောင်းက သင်ပေးတဲ့ ပညာအလကားဟုဆိုသော်လည်း ကျောင်းလက်မှတ်ရ စာမေးပွဲမှ မအောင်လျှင် စာရေးတောင်ခန့်မည့်သူမရှိချေ။

ကျောင်းကသင်သည့်ပညာ လုံလောက်စွာမရှိဘဲ ကြီးပွားကြသူတွေ၊ လူတလုံးသူတလုံးထင်ပေါ်သူတွေကို အားကျ၍ သူတို့လိုဖြစ်အောင်ဟုကျောင်းက ထွက်ပြေးပါသော်လည်း ကျောင်းပြေးသည့်အချက်လောက်သာ သူတို့နှင့် တူနိုင်မည်။ သူတို့၏ရင်တွင်း၌ကိန်းအောင်းလျက် ပါလာသော ပါရမီ အမြုတေမျိုး မိမိကိုယ်ထဲမှာ မပါလာသရွေ့ သူတို့ကဲ့သို့ ဖြစ်နိုင်မည်မဟုတ်ဟူသော အချက်ကို မေ့နေတတ်ကြသည်။ ရှိပ်စပီးယား၊ ဘားနဒ်ရှော တို့မှာ သူတို့ တခေတ်တွင် တယောက်သာပေါ်ထွန်းသည့် ‘ရှင်တဆူ လူတယောက်’ ထဲက ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်သည်။

စာသင် ကျောင်းများသည် ရှိပ်စပီးယား၊ ဘားနဒ်ရှော၊ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၊ ဦးပုသညတို့လို ပုဂ္ဂိုလ်မျိုး ထုတ်ပေးနိုင်သည့် စက်ရုံမဟုတ်ကြပေ။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်မျိုးကို ဘယ်စာသင်ကျောင်းကမှ ဖန်းတီးလွှတ်နိုင်သည် မဟုတ်ဘဲ သူတို့မွေးဗီဇက ပါလာသည့်ပါရမီအမြုတေပိုင်ရှင်များဖြစ်သည်။ ထို့ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်မျိုး၏ရင်တွင်း၌ပါရှိသော ပါရမီ အမြုတေမျိုးကို ဘယ်တက္ကသိုလ်ကမှ ထည့်မပေးနိုင်သည်သာတည်း။

သို့ဖြစ်၍ ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်ကြီးမျိုးတွေကို ခေတ္တမေ့ထားပြီး စာသင်ကျောင်း၌ ပညာသင်ယူနေကြသောကျောင်းသားများသည်စာမေးပွဲအောင်ရုံသာမဟုတ်ဘဲ အပြင်ဗဟုသုတများ မည်သို့ရှာဖွေသင့်သည်ကို နည်းလမ်းရှာဖွေရပေမည်။

စာသင်ကျောင်းဟူသည် တပည့်၏ပင်ကိုယ်ဉာဏ်ကို မြေတောင်မြှောက်ပေးသည့် နေရာဖြစ်သည်။ တပည့်ကိုယ်၌ ပဋိသန္ဓေကပါသည့် ဉာဏ်နှင့်ကြိုးစားမှုလုံ့လကို မူတည်ကာ ဆရာသမားများက နည်းပေးလမ်းပြရသည်။ ကျောင်း၌ သင်ကြား လေ့လာအပ်သော ဘာသာရပ်များသည် လောကသိအပ်ဖွယ်ရာ အဖြာဖြာတို့၏ လမ်းစမျှသာဖြစ်သည်။ တပည့်တို့က ထိုရရှိသော လမ်းစအတိုင်း ရှေ့ကို သိချင်လိုချင်သောစိတ်နှင့် အားထုတ်ကာ လိုက်နိုင်လျှင် လိုက်နိုင်သလောက် အကျိုးရှိသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် စာသင်ကျောင်း၌ စာသင်စာမေးပွဲအောင်ရန်နှင့် စာမတတ်ဟု ဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။

ကျောင်းသားချင်းအတူတူ၊ စာမေးပွဲအောင်သူချင်းအတူတူ အများတကာထက် ထူးချွန်လိုလျှင် ကျောင်းခန်းတွင်သင်ပေးသည်နှင့် မကျေနပ်ဘဲ အပြင်စာအုပ်များဖတ်ရှုကာ ဗဟုသုတရှာမှီးကြရပေမည်။

ထူးချွန်မှုဆိုရာ၌ လူမှုရေးရာပညာ၊ လောကဓာတ်ပညာစသည်ဖြင့် အသီးသီးရှိကြသည်။ မည်သည့်ဘာသာရပ်မဆို စာသင်ခန်းထဲ သင်ကြားသည်ထက် ပို၍သိချင်စိတ်ရှိမှသာ ထူးချွန်နိုင်သည်။ ဥပမာ… အတန်းထဲတွင် ဦးပုည၏ရေသည်ပြဇာတ် သင်သည်ဆိုပါစို့။ ဦးပုည၏အခြားလက်ရာများကို ရှာဖွေဖတ်ရှုရပေမည်။ အခြားဝိဇယပြဇတ်၊ ပဒုမပြဇတ်၊ ကောသလပြဇာတ်များရှိသည်။ ဝတ္ထုပေါင်းချုပ်၊ တေးထပ် ကဗျာမှစ၍ ဖတ်စချင့်ဖွယ်အများရှိသည်။ ကိုယ့်မြန်မာစာနှင့် ရေးထားသဖြင့် ဖတ်ရှုရန်မခဲယဥ်းလှပေ။ ပညာရှိကြီးတွေလို လုံးစေ့ပါဌ်စေ့နားမလည်စေကာမူစာ၏အရသာကိုကား ခံစားနိုင်လိမ့်မည်။ အခြားဘာသာရပ်များကိုထား၍ မြန်မာစာနှင့် ပတ်သက်သည့် စာအုပ်စာတမ်းများကို ခြေရာခံ၍လိုက်ကာ ဖတ်ရှုခြင်းဖြင့် ဗဟုသုတများနိုင်ပေသည်။ ဤနေရာ၌ ထိုသို့အပြင်ဗဟုသုတတွေများသည့်အတွက် စာမေးပွဲဖြေရာ၌ အကူအညီဖြစ်မဖြစ်၊ ထိုဗဟုသုတများကြောင့်ဘယ်ဝန်ကြီးဌာနကခေါ်၍ အလုပ်ပေးမပေးကို ထည့်စဥ်းစားနေရန်မလိုပေ။ ဗဟုသုတရှာခြင်းသည်သိချင်တတ်ချင်သော စိတ်အာသာကို ဖြည့်ရန်ဖြစ်သည်။ ရရှိသောဗဟုသုတ မည်မျှအသုံးဝင်သည် မဝင်သည်ကား တခြား တဌာနဖြစ်သည်။

အများအားဖြင့် လူကြီးလူငယ်မရွေး အထင်အမြင် လမ်းလွဲနေချက်တရပ်ရှိသည်။ ပညာဗဟုသုတ ရှာမှီးရာတွင် “ဒါတွေသိလို့ ဘာကျေးဇူးရှိမှာလဲ” “ဒါတွေတတ်တော့ဘာဖြစ်မှာလဲ” ဟူသော မေးခွန်းများမေးကာ “အသုံးမကျတာတွေ အချိန်ကုန်မခံချင်ပါနှင့်” ဟုပြောတတ်ကြသည်။ တခုခုကိုလုပ်မယ်ဆိုလျှင် “ဘာဖြစ်မှာလဲ-ဘာကျေးဇူးရှိမှာလဲ” ဟူသော မေးခွန်းကို မသုံးရသည့်နေရာများ ရှိသေးသည်ကိုသတိမူအပ်ပေသည်။

ကုန်သည်အလုပ် လုပ်လျှင် ငွေအရင်းတသောင်းမြှုပ်၊ အလုပ်လုပ်လျှင် ဘယ်နှစ်လအတွင်းဘယ်လောက်မြတ်မှ တွက်ခြေကိုက်မည်ကို တင်ကြိုတွက်ဆရပေမည်။ ပညာဗဟုသုတရှာမှီးသည့်ကိစ္စတွင် ထိုတွက်ကိန်းများနှင့် တွက်ရမည့်နေရာ မဟုတ်သည်ကို မေ့လျော့နေတတ်ကြသည်။

ဦးပုည ရေးသည့် လက်ရာတွေဖတ်၊ သူ့အကြောင်း ဆောင်းပါးရေး၊ မဂ္ဂဇင်းထဲထည့်၊ ဉာဏ်ပူဇော်ခငွေရမည်။ ဤသို့ ဆူလွယ်နပ်လွယ်စီမံကိန်းထဲဝင်မှ စာဖတ်ချင်လေ့လာချင်ရမည်ဆိုလျှင် ဗဟုသုတရှာမှီးရန် အခါအခွင်ကြုံကြိုက်တော့မည်မဟုတ်တော့ချေ။

ယခုခေတ်မှာ အလွယ်ကြိုက်သည့်ခေတ်၊ မြန်မြန်ကြိုက်သည့်ခေတ်ဖြစ်သည်။ လှည်းခေတ် နွားခေတ်မဟုတ်။ လေယဥ်ပျံခေတ် ဒုံးပျံခေတ် ဟူသော စကားလုံးများဖြင့် အနိုင်ယူကာ - ‘ရေရှည်စီမံကိန်း’ ဆိုလျှင် နှခေါင်းရှုံံ့ စိတ်မပါသည်က များသည်။ ပညာရှာရာမှာလည်း - ‘နတ်သမီး ကွမ်းယာစား’ သလို တထိုင်တည်းနှင်ပညာရှိကြီးဖြစ်ချင်ကြသူက များသည်။

နေရာတကာတွင် - ‘လေယာဥ်ပျံခေတ် ဒုံးပျံခေတ်’ ဟု အသားယူနေလျှင် အမှန်ကို မမြင်နိုင်ဘဲရှိတတ်သည်။ ဘယ်လိုပင် ဒုံးပျံခေတ်ရောက်သော်လည်း ကျွန်းပင်၊ ပျဥ်းကတိုးပင်ကို အနှစ်လေးငါဆယ် မကြာဘဲ မရနိုင်သေးပေ။ လူတဦးတယောက်ကိုလည်း ပညာရှင် ပါရဂူဖြစ်အောင် ဘယ်အနုမြူဓာတ်ကမှ လုပ်မပေးနိုင်သးသည်ကို မေ့လျော့နေတတ်ကြသည်။

ကျောင်းသားများ ပညာပြည့်စုံရေးကို စာသင်နေရသော ဆရာမတဦးအနေနှင့် ကျွန်ုပ်မှာ နေ့စဥ်နှင့်အမျှ ရင်ဆိုင်နေရသည်။ သူတို့၏ အခက်အခဲ ပြဿနာများကိုလည်း ကိုယ်တိုင်သိရှိရသည်။ သူတို့ကို စာမေးပွဲအောင်အောင်သင်ရုံမက ဗဟုသုတလည်းရှိစေချင်သေးသည်။ ကျွန်ုပ်ကိုယ်တိုင် သူတို့အရွယ်က မည်သို့စာဖတ်လေ့လာခဲ့ရသည်ကို ပြန်စဥ်းစား၍ ကိုယ်တွေ့လုပ်ခဲ့သည်နှင့် ယခုခေတ် ကျောင်းသူကျောင်းသားများ၏အခြေအနေကို ကပ်ယူကာ နည်းပြပေးရန် ကြိုးစားရသည်။

လူကြီးများက လူငယ်ကို ဆုံးမညွှန်ပြရာတွင် “တို့ငယ်ငယ်တုန်းက များကွာ” ဟု အစချီလာသည့် စကားကြော စကားမျှင်လောက် နားငြီးစရာကောင်းသည်မှာ မရှိတော့ပြီး။ “လူကြီးတွေဟာ သူတို့ငယ်ငယ်က ဘယ်လောက်တော်ကြောင်း ဝီရိယရှိကြောင်း ဟိတ်ထုတ် တင်စီးတာဘဲ” ဟု မှတ်ချက်ချဘူးသော သူထဲတွင် ကျွန်ုပ်လည်း အပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။

ယခုတော့ စာသင်ခန်းထဲတွင် ကျောင်းသားများကိုနည်းပေး ညွှန်ပြသည့်အခါ - “တီချာတို့ ငယ်ငယ်တုန်းက” ဟူသော စကားနှင့် အစချီရပြန်တော့သည်။ “ဇီးဖြူကုန်းက လူတလုံးလုပ်သူ လက်တသစ် မကြွားလိုက်ပါဟု - ဆဲ့ နှစ်နှစ်သားက မင်းသာလုပ်ခဲ့သူ” ဟု ဘုရားတကာစိန်ကြီး၏ ကိုယ်ရည်သွေး သီချင်းမျိုး ဆိုသည့်အခါ ပရိသတ်က သြဘာ ပေးသော်လည်း စာသင်ခန်းထဲတွင် ဆရာမက - “တီချာတို့ငယ်ငယ်တုန်းက” ဟု အစချီသည့် လက်ချာကိုကား ကြားရဖန်များသော ကျောင်းသာများမှာ - (ကျွန်ုပ်တို့ငယ်ငယ်က နားကလောခဲ့သလို) နားကလောကြမည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။

ကာလဝိပါက် နောက်ပိုးတတ်ချင်လည်းတက်ရော့။ ကျောင်းသားများ အကျိုးရှိမည်ထင်သဖြင့် ထိုသို့သော “လတ်တတစ် မကြွားပါဘု” သီချင်းသားနှင့် အလားတူ စကားမျှင်ကိုပင် တန်းရဦးတော့မည်။

ကျွန်ုပ်တို့ ငယ်ငယ်က ဆရာများသည် အတန်းထဲတွင် စာသင်သည့်အခါတွင် - “ပြဋ္ဌာန်းတဲ့စာအုပ် တအုပ်ထဲ ဖတ်ရုံနှင့်တော အလကားဘဲ။ အပြင်စာအုပ်တွေ ဖတ်ရမယ်” ဟူသော စကားကို တပည့်တို့၏နားထဲ ရိုက်သွင်းသလို ပြောကြသည်။

မြန်မာစာသင်သည့် ဆရာကလည်း ဦးပုညရေးသည့် ပြဇာတ်ကို ကျောင်းမှာ သင်လျှင် အခြားဝိဇယ ပြဇာတ်၊ ပဒုမပြဇာတ်တို့ကို အပိုဖတ်ရမည်ဟု ညွှန်ကြားသည်။ ဖတ်ချင်လာအောင် ထိုပြဇာတ်များ၏ အကြောင်းကိုပြောပြသည်။

ရာဇဝင်သင်သည့်ဆရာကလည်း ထိုနည်းတူပြောသည်။ ပြဋ္ဌာန်းသည့်စာအုပ်တွင် မပါသည့်အချက်များကို ထည့်ပြော၍ “တာတွေကြည့်ချင်ယင် ရာဇာဓိရာဇ်၏ အရေးတော်ပုံမှာကြည့်” စသည်ဖြင့် ညွှန်ကြားသည်။

ဗြိိတိသျှ ရာဇဝင်သင်ရာမှာလည်း ဗြိတိသျှရာဇဝင်သာမက ဥရောပနိုင်ငံများ၏အကြောင်းများကို ထည့်ပြောသည်။ ရာဇဝင် နောက်ခံထားသည့် အင်္ဂလိပ်စာပေ ဂန္ထဝင်ဝတ္ထုကြီးများ၏ အမည်ကို ရည်ညွှန်းသည်။ “ဒါတွေမင်းတို့ရှာဖွေဖတ်ကြ” ဟု ပြောသည်။

ဤသို့ ဆရာများက အပြင် စာအုပ်များကို ဖတ်ရမည်ဟု အမြဲပြောနေသဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့မှာ အပြင်စာအုပ်ဖတ်ရှုရခြင်းကို စာကျက်ရသည့်အလုပ်နှင့်တန်းတူထားကာ တာဝန်ယူခဲ့ရသည်။ “ကျောင်းစာတွေ ကျက်နေရလို့ အပြင် စာအုပ်ဖတ်ချိန်မရဘူး” ဟုလည်း ဆင်ခြေပေးဖို့ သတိမရခဲ့ပေ။ ကျောင်းစာတွေကျက်သည့် အချိန်ထဲမှာပင် အတင်းရိုက်သွင်းခဲ့ရသည်။ (မိလိန္ဒမင်းနှင့် ရှင်နာဂသိန်တို့မေးဖြေစဥ်က-သစ်သားတိုင်အပေါက်မရှိသော်လည်း သံရိုက်သွင်းလျှင် ဝင်သွားသကဲ့သို့တည်း။)

ဆရာက အပြင်စာအုပ်များ ဖတ်ရမည်ဟု ပြောသဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ကလည်း ဆရာပြောသည့်အတိုင်း ဖတ်ကြသည်။ စာသင်ခန်းထဲတွင် ရေသည်ပြဇာတ် သင်သဖြင့် ဝိဇယပြဇာတ်၊ ကောသလပြဇာတ်၊ ပဒုမပြဇာတ်များကို အပိုဖတ်သည်ဆိုပါတော့။ သည်အတန်းသည် အရွယ်နှင့် မည်မျှ နားလည်ပါသနည်းဟု မေးဖွယ်ရာရှိသည်။ ပညာရှိကြီးများကဲ့သို့ လုံးစေ့ပါဌ်စေ့နားမလည်စေကာမူ စာပေအရသာ ခံတွင်းတွေ့လာသည်။

အင်္ဂလိပ်စာဖတ်ရာ၌လည်း Bright Story Readers နံပါတ် အသေးဆုံးကစ၍ တဆင့်တဆင့် တက်ဖတ် လာခဲ့ရသည်။ ထိုစာအုပ်ကလေးများကို ဖတ်ခဲ့စဥ်က အင်္ဂလိပ်စာ တိုးအောင်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ရှိရမှန်းပင် မသိခဲ့ပေ။ ကလေးကြိုက် ပုံဝတ္ထုကလေးများ ဖတ်၍ကောင်းသည်နှင့်ပင်ဖတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဖတ်ဖန်များလာသည့်အခါ အင်္ဂလိပ်စာလုံးများ အတွေ့အကြုံများကာ မှတ်မိ၍ သုံးတတ်လာသည်။

ထိုအခါကကျွန်ုပ်တို့သည် စာသင်ခန်းထဲတွင် ကဗျာရွတ်ကြရသည်။ မြန်မာစာဖက်မှာ လယ်တီဆရာတော်ဘုရား ရေးသားသည့် ‘သုံးလူ့ရှင်ပင်’ အစချီ ဗုဒ္ဓဝင်ကဗျာကို အလွတ်ကျက်၍ အတန်းထဲမှာ ရွက်ကြရသည်။ ငယ်ငယ်ကပင် ကဗျာ အလွတ်ကျက်၍ ရွတ်ခဲရသဖြင့် ကဗျာ၏ အရသာကို စိတ်နှင့် တွေ့ကာ ဆရာအကျက်မခိုင်းသည့်ကဗျားကိုပင်ကျက်၍ ရွတ်ချင်လာသည့်ဝါသနာရလာခဲ့သည်။

ဒုတိယတန်း တတိယတန်း လောက်တွင် အင်္ဂလိပ်ကဗျာများအလွတ်ကျက်၍ ရွတ်ရသည်။ ကဗျာရွတ်ရသည်မှာ ကျွန်ုပ်တို့အဖို့ ပျော်စရာကြီးဖြစ်သည်။ ပျော်အောင်ပင် တမင် ဖန်တီးထားလိုက်လေသလော မသိပေ။ ကျောင်းဆင်းချိန် ပဌမ ခေါင်းလောင်း တီးလျှင် တတန်းလုံး မတ်တတ်ထ၍ - The boy stood on the burning deck… အစချီသော ကဗျာ - King Bruce of Scotland flung himself down… အစချီသော ကဗျာများကို သံကုန် ဟစ်၍ တပျော်တပါးကြီး ရွတ်ခဲ့ကြရသည်။ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၄၀ နီးပါးက ရွတ်ခဲ့ရသော ကဗျာများတပိုင်းတစကို ယခုတိုင်ပင် ပါးစပ်ထဲရနေသေးသည်။

အင်္ဂလိပ်ကဗျာ မြန်မာ ကဗျာများကို စိတ်ကြိုက်နှင့်တွေ့လာလျှင် ဆရာက အကျက် မဆိုင်းသော်လည်း အာဂုံဆောင်၍ အမြတ်တနိုးကျက်သည့် အကျင့်ရလာခဲ့သည်။

ကျွန်ုပ်ငယ်ငယ်က ဤသို့ ကျက်မှတ်ခဲ့ရသည်ဖြစ်၍ ကျောင်းသားများကို ဤနည်း အတိုင်းမြန်မာကဗျာ အင်္ဂလိပ်ကဗျာတို့ကို အာဂုံကျက်ကြဟု ညွှန်ကြားရန် ဝန်လေးမိသည်။ ဤကိစ္စမှာ ကိုယ်ကိုယ်တိုင်နှစ်သက်မြတ်နိုး၍ အသည်းနှလုံးထဲမှာ သိမ်းထားချင်သည့်စိတ် ရှိမှသာ ကျက်မှတ်နိုင်ကြပေမည်။ ဆရာကခိုင်းလို့ ကျက်မှတ်ရလျှင် အကျိုးများမည်မဟုတ်ဟု ထင်မိသည်။

သို့သော် ကျောင်းသားများကို အပိုစာဖတ်သည့်အလေ့ အကျင့်ကို မွေးစေချင်သည်။ ကောင်းသော အလေ့အကျင့် ဟူသည်မှာ မွေးယူမှရသည်။ မကောင်းသော အကျင့်များကဲ့သို့ အလွယ်တကူရသည်မဟုတ်ချေ။

ငယ်ရွယ်စဥ် အခါ လန်းဆတ် စိုပြေသောစိတ်အားကို အစွမ်းကုန် အသုံးချကာ စာဖတ်သည့် အကျင့် မွေးထားမှသာ နောင်လူတလုံး သူတလုံး ဖြစ်အောင် ကြိုးစားရမည့် ဘဝခရီးတွင် အကူအညီဖြစ်နိုင်ပေမည်။

အပိုစာများ ဖတ်သည့် အခါတွင် ကျောင်းစာများကျတ်သည့် အခါကဲ့သို့စိတ်အား စိုက်၍ လုံးစေ့ပါဌ်စေ့ နားလည်အောင် ဖတ်သည့်နည်းနှင့် မဖတ်ရှုရာသည်။ အပိုစာ ဖတ်သည်ကို အပျော်ဖတ်သည်ဟု စိတ်ကိုလွယ်လပ်စွာ ထားရမည်။ ရသမျှ အမြတ်ချည်းဖြစ်၍ တလုံး တကြောင်း တပုဒ်နာလည်သဘောပေါက်လျှင် အကျိုးရှိသည်ဟု စိတ်ထားရမည်။ အပိုစာအုပ်များဖတ်ရာ၌ သတိပြုရမည့် အချက်များမှာ -

(၁) ဘယ် စာအုပ်က စဖတ်ရမည်ကို ရွေးမနေဘဲစိတ်ပါရာ ဝါသနာပါရာကို စ၍ ဖတ်ပါ။ စာအဖတ် များလာသည့်အခါ အကောင်းအဆိုးခွဲတတ်လာလိမ့်မည်။ များများ ဖတ်ဖြင်ဖို့သာ အရေးကြီးသည်။
(၂) စာလုံးမသိတိုင်း အဘိဓာန်ကိုပြန်မကြည့်ဘဲ ခပ်မြန်မြန် ခရီးတွင်အောင်သာဖတ်သွားပါ။ ဖတ်ပြီးမှ စာလုံးအဓိပ္ပါယ်များကို ပြန်ရှာလိုက ရှာပါ။ တခါတရံ နားမလည်သည့် စာလုံးများကို အသာမှေး၍ ဆက်ဖတ်သွားရင် အဓိပ္ပါယ်ပေါ်လာတတ်သည်။
(၃) အကြောင်း တခုခုကို သဲလွန်စရလျှင် ရှေ့ကိုဆက်၍ သိချင်သောစိတ်ကို မွေးပါ။
(၄) လွယ်ကူ၍ နားလည်လွယ်သော စာအုပ်များက စ၍ဖတ်ပါ။ စာဖတ်အကျင့် ရလာအောင်မွေးပါ။
(၅) စာအုပ်များနိုင်သရွေ့များများ ဖတ်ပါ။ ဗဟုသုတကြွယ်ဝစေသော်…။

ကိုးကား

စာသင်ခန်းအပမှ ဗဟုသုတများ - ခင်မျိုးချစ် - ၁၉၆၀

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

💵 ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်

2024-04-03T00:00:00+00:00

နိဒါန်း

နိုင်ငံအချင်းချင်း စီးပွားရေးအရဆက်သွယ်မှု အမျိုးမျိုးရှိရာ ယင်းဆက်သွယ်မှုများ၏ အခြေအနေကို နိုင်ငံချင်း ငွေကြေးပေးယူမှု အခြေအနေက သရုပ်ဖော်လျက်ရှိ၏။ နိုင်ငံအချင်းချင်း ငွေကြေးအပေးအယူ ပြုလုပ်ပုံ တရပ်လုံးသည် နိုင်ငံချင်း ငွေကြေးစနစ်အဖြစ် တည်ရှိ၏။ နိုင်ငံချင်း ငွေကြေးစနစ်တွင် ငွေကြေးအပေးအယူ ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုသည့် ငွေကြေးမလုံလောက်သည့်ပြဿနာ မကြာခဏ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ကို သမိုင်းက ပြလျက်ရှိ၏။ ထိုကဲ့သို့ ပြဿနာပေါ်ပေါက်တိုင်း သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများ ပူးပေါင်းကာ ငွေအပေးအယူ အစီအစဥ်သစ်များကို ပြုလုပ်ကြလေသည်။ ပုံစံအားဖြင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးအဖွဲ့ (The International Monetary Fund) သည် နိုင်ငံအများအပြားက ပူးပေါင်းပြုလုပ်ခဲ့သော အစီအစဥ်တရပ်ဖြစ်၏။ ဥရောပအတွင်း နိုင်ငံချင်းငွေပေးငွေယူအသင်း (Intra-European Payments Association) နှင့် ဥရောပငွေပေးငွေယူ ယူနီယန် (European Payments Union) စသည်တို့သည် ဥရောပ နိုင်ငံများ၏ ငွေပေးငွေယူ အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်၏။ ယင်းအဖွဲ့အစည်းများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းသည် စီးပွားရေး ဆက်သွယ်မှုများအတွက် နိုင်ငံချင်းငွေပေးငွေယူပြဿနာများ ပြေလည်စေရန် ဖြစ်၏။ ထိုကဲ့သို့သော ငွေပေးငွေယူအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုသည် ၁၉၅၈-၅၉ ခုနှစ်က ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးလျှင် နိုင်ငံချင်း ငွေကြေးစနစ် အတွင်းတွင် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက် (Euro-dollar market) အဖြစ် တည်ရှိလာလေသည်။ ယူရိုဒေါ်လာ စျေးကွက်သည် နိုင်ငံချင်း ငွေပေးငွေယူမှုအတွက် အစီအစဥ်တခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သော်လည်း အထက်၌ဖော်ပြခဲ့သော အဖွဲ့အစည်းများ ကဲ့သို့ နိုင်ငံအများပူးပေါင်းလျက် စည်းမျဥ်းများရေးဆွဲကာ တရားဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းထားသော အဖွဲ့အစည်းတ ရပ်ကား မဟုတ်ချေ။

၁၉၅၈-၅၉ ခုနှစ်လောက်မှစ၍ အမေရိကပြည်ထောင်စုမှ ဒေါ်လာငွေရင်းများ စီးထွက်ခဲ့ရာ အခြားနိုင်ငံများ၏ ဗဟိုဘဏ်ကြီးများ၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်များနှင့် အခြားငွေကြေး အဖွဲ့အစည်းများလက်ဝယ် ဒေါ်လာ အတော်များ ရောက်ရှိခဲ့၏။ ထိုဒေါ်လာငွေများမှ ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်အတွက် ငွေရင်းရန်ပုံငွေ စတင်ရရှိခဲ့၍ အမေရိကပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံချင်းငွေပေးငွေယူလက်ကျန်ရှင်းတမ်းလိုငွေ (balance of payments deficits) ပေါ်ပေါက်ရာမှ ယူရိုဒေါ်လာ စျေးကွက် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်ဟုပင် နိုင်ငံတကာငွေကြေးပါရဂူများက ခန့်မှန်းကြလေသည်။ အမေရိက ပြည်ထောင်စု၏ လက်ကျန်ရှင်းတမ်းလိုငွေပေါ်ပေါက်ရသည့် အကြောင်းရင်းများကို ရှာဖွေဆန်းစစ်လိုက်သည့် အခါ တွေ့ရှိရသည့် အကြောင်းရင်းတခုမှာ အမေရိကလူမျိုးများနှင့် အခြားနိုင်ငံသားများသည် ဒေါ်လာငွေကို အမေရိကပြည်တွင်းတွင်ထက် အမေရိကပြည်ပတွင် ပိုမိုအပ်နှံလိုကြခြင်း၊ ရင်းနှီးမှုပြုလုပ်လိုကြခြင်းပင် ဖြစ်လေသည်။ အမေရိက ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်များနှင့် ငွေကြေးစျေးကွက်ကပေးနိုင်သော အများဆုံးအတိုးနှုန်း ထက်မြင့်သော အတိုးနှုန်းကို ကနေဒါဘဏ်များက ပေးကြခြင်းကြောင့် ကနေဒါဘဏ်များတွင် ဒေါ်လာငွေ အမြောက်အမြား အပ်နှံကြ၏။

အမေရိက ငွေကြေးစျေးကွက်တွင်ရရှိသော အတိုးနှုန်းထက် ပိုသောအတိုးနှုန်းကို ဥရောပနိုင်ငံများရှိ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်များမှ ရရှိနိုင်ကြသောကြောင့်လည်း ဥရောပကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်များတွင် ဒေါ်လာငွေများကို အပ်နှံကြခြင်းဖြစ်၏။ အမေရိကပြည်ထောင်စုသားများက ဥရောပဘဏ်များနှင့် ကနေဒါဘဏ်များတွင် ဒေါ်လာငွေအပ်နှံခြင်းသည် အမေရိကပြည်မှ ငွေရင်းစီးထွက်ခြင်းဖြစ်၍ အမေရိက၏ နိုင်ငံချင်းငွေပေးငွေယူ လက်ကျန်ရှင်းတမ်းလိုငွေကို ပိုမိုလာစေသည်ကို တွေ့ရှိရ၏။ သို့ဖြစ်ရာ ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်သည် အမေရိက ပြည်က အမှတ်တမဲ့တီထွင်လိုက်သော စျေးကွက်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရပေသည်။

ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက် စတင်ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် ပတ်သက်၍ ယူဆချက်အတော်များများရှိကြောင်း တွေ့ရ၏။ အခြားယူဆချက်တခုမှာ ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးစျေးကွက် အသွင်သို့ ရောက်ရှိလာရခြင်းသည် လန်ဒန်ငွေကြေးစျေးကွက်၏အပြုအမှုနှင့် ငွေကြေးလုပ်ငန်းများကြောင့် ဖြစ်သည်ဟူသော ယူဆချက်ဖြစ်သည်။ လန်ဒန်ငွေကြေးစျေးကွက်၌ အပ်နှံထားသော ဒေါ်လာငွေများကို ဥရောပ တိုက်ရှိဘဏ်ကြီးများ၌ ပြန်လည်အပ်နှံရာမှ ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ဆိုကြ၏။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်လောက်မှစ၍ လန်ဒန်ငွေကြေးစျေးကွက်တွင် ဒေါ်လာအပ်ငွေများကို စနစ်တကျချေးငှားခြင်း၊ ရောင်းဝယ်ခြင်းပြုခဲ့ရာမှ ပဲရစ်မြို့နှင့် အခြားဥရောပငွေကြေးစျေးကွက်များကလိုက်၍ ဒေါ်လာအပ်ငွေများကို ချေးငှားခြင်း၊ ရောင်းဝယ်ခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးစျေးကွက်အသွင် ရရှိလာသည်ဟု ဆိုကြ၏။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးစျေးကွက်အသွင်ဖြင့် ပေါ်ထွက်လာသည်နှင့် ကာလတိုအတိုးနှုန်း နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်နှုန်း စသည်တို့သည်လည်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာနှုန်းများအသွင်သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့ကြ၏။ ထို့ကြောင့် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက် စတင်ပေါ်ပေါက်လာပုံကို အမျိုးမျိုးဖော်ပြကြသည်ကို တွေ့ရ၏။

လွန်ခဲ့သောဆယ်နှစ်နီးပါးအတွင်းက ဤစျေးကွက်၏ ပြိုင်ဆိုင်လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ပုံနှင့် နိုင်ငံအများအပြားက ဤစျေးကွက်တွင်ပါဝင်လာကြပုံကို ဆက်လက်လေ့လာမည်ဆိုက ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်သည် အမေရိက ပြည်ထောင်စုတခုတည်း၏ လုပ်ဆောင်မှုဖြင့် ပျက်ပြားချုပ်ငြိမ်းသွားနိုင်လိမ့်မည် မဟုတ်တော့ကြောင်း တွေ့ရ၏။ လွန်ခဲ့သော တနှစ် နှစ်နှစ်အတွင်းက အမေရိကပြည်၏နိုင်ငံချင်း လက်ကျန်ရှင်းတမ်းလိုငွေပြဿနာ ပြေလည်လာသည်။ ထိုအချိန်၌လည်း အခြားနိုင်ငံများက ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်ကို ယင်းတို့၏လက်ကျန်ရှင်းတမ်း၏လိုငွေ ရှာရန်နှင့် ပိုငွေမြှပ်နှံရန်အတွက် အသုံးပြုကြသည်ကို တွေ့ရှိရသောကြောင့် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်သည် ဆက်လက်တည်ရှိဦးမည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြ၏။

ထို့အပြင် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်သည် လန်ဒန်မြို့တွင်သာ အခြေစိုက်မိရုံမကပဲ ဥရောပနိုင်ငံ အနှံ့အပြားရှိ မြို့ကြီးများသို့လည်း ဆယ်နှစ်အတွင်း ပျံ့နှံ့သွားလေသည်။ ပဲရစ် (Paris)၊ မီလန် (Milan)၊ အမ်စထာဒမ် (Amsterdam)၊ ဗရပ်ဆဲ (Brussels)၊ ဖရင်းဖတ် (Frankfurt)၊ ဂျီနီဗာ (Geneva)၊ ဇူးရစ် (Zurich) မြို့များရှိ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်များသည် ယူရိုဒေါ်လာများကို အချေး အငှား ပြုလုပ်လျက်ရှိ၏။ ဗီရွတ် (Beirut)၊ တဲလာဗစ် (Tel-Aviv) နှင့် ကိုင်ရို (Cairo) မြို့တို့တွင်လည်း ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်ရှိရာ အတော်ပင်ကျယ်ပြန့် သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာငွေကြေးစျေးကွက် ဖြစ်လေသည်။ ထို့ကြောင့် ယူရိုဒေါ်လာ စျေးကွက်၏ လုပ်ကို င်ဆော င်ရွက်ပုံ၊ ကာလတိုအတိုးနှုန်းကို ထိခိုက်ပုံနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးစနစ်၏ အစိတ်အပိုင်းတရပ် ဖြစ်လာပုံတို့ကို လေ့လာထိုက်ပေသည်။

ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်

ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်ဟူသည် နိုင်ငံတကာငွေကြေးစနစ်တွင် ၁၉၅၈-၅၉ ခုနှစ်လောက်မှ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကာလတိုချေးငွေစျေးကွက်ဖြစ်သည်။ ထိုစျေးကွက်၏ တည်နေရာနှင့် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ပုံကို လေ့လာမည်ဆိုပါက အမည်နှင့်မလိုက်ကြောင်း တွေ့ရပေလိမ့်မည်။ စျေးကွက်တည်နေရာသည် လန်ဒန်ငွေကြေးစျေးကွက်၊ နယူးယောက်ငွေကြေးစျေးကွက် စသည်တို့ကဲ့သို့ လန်ဒန်မြို့တွင်လည်းကောင်း၊ နယူးယောက်မြို့တွင်လည်းကောင်း တည်ရှိသည်ဟုမဆိုနိုင်ချေ။ ပြင်သစ်ပြည် ပဲရစ်မြို့ရှိဘဏ်၌ အပ်နှံထားသော စတာလင်ငွေကို အခြားနိုင်ငံများက ချေးငှားယူလျှင်လည်းကောင်း၊ အမေရိကပြည်သားများက ပြည်ပမှ ယူရိုဒေါ်လာများ ချေးငှားယူကြလျှင်လည်းကောင်း၊ ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်တွင် ငွေကြေးကိစ္စများ ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ ထို့ကြောင့် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်သည် ဥရောပတိုက်ရှိ ငွေကြေး စျေးကွက်ဖြစ်သည်ဟူ၍ကား မဆိုနိုင်ချေ။ အရင်းရှင်နိုင်ငံအများအပြားပါဝင်ပြီးလျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာကိုသာမက စတာလင်ငွေနှင့် အခြား လဲလှယ်လွယ်ငွေကြေး (convertible currency) များကိုပါ ရောင်းဝယ်ကြခြင်း၊ ကာလတိုအတွက် ချေးငှားကြခြင်း ပြုလုပ်နိုင်ကြသောကြောင့် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်သည် ဥရောပတိုက်ထက်ကျယ်ပြန့်သော အကျယ်အတန်းရှိ၏။ ထို့ပြင် ဒေါ်လာတမျိုးတည်းမဟုတ်ပဲ အခြားငွေကြေးမျိုးကိုပါ ရောင်းဝယ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရပြန်သောကြောင့် တည်နေရာနှင့် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွတ်ပုံသည် အမည်နှင့်မလိုက်ကြောင်းတွေ့ရ၏။

ယင်း၏အမည်နှင့် တည်နေရာတို့မှာ မစပ်ဟပ်သော်လည်း နိုင်ငံချင်းငွေကြေးကိစ္စရပ်များအတွက် အလွန်ပင်အ ရေးကြီးသော လုပ်ဆောင်ချက်မျိုးကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသောကြောင့် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စျေးကွက်သဏ္ဌာန် ဆောင်နေသည့်အပြင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာငွေကြေးစနစ်၏ ဖျက်ပစ်ရန်မဖြစ်နိုင်တော့သည့် အစိတ်အပိုင်းလည်းဖြစ်ကြောင်း ဆက်လက်ဖော်ပြလိုပေသည်။

ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်တွင် ချေးငှားနိုင်သော ငွေကြေးရန်ပုံငွေကို ကမ္ဘာအနှံ့အပြားရှိ နိုင်ငံလေးဆယ်ကျော် ငါးဆယ်နီးပါးမှ ရရှိသည်။ တရားဝင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာငွေကြေးအဖွဲ့အစည်းများ(ပုံစံ။ ။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရှင်းလင်းရေးဘဏ် (The Bank for International Settlements) )၊ အစိုးရ ငွေကြေးကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များ (ပုံစံ။ ။နိုင်ငံအသီးသီးတို့၏ ဗဟို ဘဏ်များ )၊ စက်မှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းကြီးများနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်တို့ထဲမှ ဖြစ်သည်။ ဖော်ပြပါ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များက မိမိတို့လက်ဝယ်ရှိသော ဒေါ်လာများကို လန်ဒန်မြို့၊ ပဲရစ်မြို့နှင့် အခြား ဥရောပမြို့ကြီးများရှိ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်ကြီးများထံတွင် အချိန်စေ့အပ်ငွေအဖြစ် အပ်နှံကြသည်။ ထိုဒေါ်လာအပ်ငွေများသည် ဂျပန်ပြည်နှင့် အမေရိကပြည်ထောင်စုအပါအဝင် နိုင်ငံအများအပြားက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန်အတွက် ချေးယူနိုင်သော ယူရိုဒေါ်လာငွေရင်းဖြစ်လာသည်။ တခါတရံ ဘဏ်များကပင် ယူရိုဒေါ်လာဖြင့် ဝင်ရောက်ရင်းနှီးကြသည်။ လန်ဒန်မြို့၊ ပဲရစ်မြို့နှင့် အခြားဥရောပမြို့ကြီးများရှိ ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်ကြီးများသည် ဤသို့ဖြင့် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်ကို ဖန်တီးကြပြီးလျှင် ယူရိုဒေါ်လာ စျေးကွက်ဖွံ့ဖြိုးအောင် ဆောင်ရွက်ရာတွင်လည်း ယင်းတို့သည်ပင် အဓိကအဖွဲ့အစည်းများဖြစ်ကြလေသည်။ ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်သည် ဥရောပနိုင်ငံများရှိ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဘဏ်ကြီးများက ဒေါ်လာ၊ စတာလင်ပေါင်၊ ဆွစ်ဖရန့် (Swiss franc)၊ နယ်သာလင်ဂီလဒါ (Netherlands guilder) နှင့် ပြင်သစ်ဖရန့် (French franc) များကို အပ်ငွေအဖြစ်လက်ခံကာ ပြန်လည်ချေးငှားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥရောပနိုင်ငံကြီးများရှိ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဘဏ်ကြီးများ၊ ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဘဏ်များ၊ မြှုပ်နှံရေးဘဏ်များကပါ ယူရိုဒေါ်လာများနှင့် ယူရိုစတာလင် (Euro-sterling) ငွေများကို ချေးငှားကြသဖြင့် ယူရိုစျေးကွက်၏ အဓိကတည်နေရာသည် ဥရောပဖြစ်လေသည်။

ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်တွင် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသော ငွေချေးငှားမှုလုပ်ဆောင်ချက်နှင့် ပတ်သက်သည့် ထူးခြားချက်တစ်ခုကို ဖော်ပြလိုသည်။ ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်ဟူသည် ဒေါ်လာငွေ၏ ပင်မနိုင်ငံဖြစ်သည့် အမေရိကပြည်ထောင်စု၏ပြင်ပတွင် ချေးငှားသော ဒေါ်လာစျေးကွက် ဖြစ်သည်။ ပုံစအာဖြင့် ယူရိုဒေါ်လာကို အချေးအငှားပြုလုပ်လျက်ရှိသော နိုင်ငံများသည် အမေရိကပြည်ထောင်စုမဟုတ်သော နိုင်ငံများတွင်ရှိသည့် ဒေါ်လာငွေများကို အချေးအငှားပြုလုပ်နေခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြင့် အမေရိကပြည်ထောင်စုကိုယ်တိုင်ကပင်လျှင် ယူရိုဒေါ်လာများကို ချေးငှားနိုင်ကြလေသည်။ ထို့အတူ ယူရိုစတာလင်စျေးကွက်ဟူသည် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း (United Kingdom) ပြင်ပတွင် စတာလင်ငွေချေးငှားလျက်ရှိသော စျေးကွက်ကို ဆိုလိုပေသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် ယူရိုဒေါ်လာငွေကို အများဆုံးချေးငှားသည် စျေးကွက်တည်နေရာသည် လန်ဒန်မြို့ဖြစ်၍ ယူရိုစတာလင်ငွေကို အများဆုံးချေးငှားသည် စျေးကွက်တည်နေရာမှာ ပဲရစ်မြို့ဖြစ်လေသည်။ ဤနည်းဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိလဲလှယ်လွယ်ငွေကြေးများကို ငွေကြေးပင်မနိုင်ငံပြင်ပတွင် ချေးငှားလျက်ရှိသော စျေးကွက်များ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ယူရိုဖရန့်စျေးကွက် (Euro-franc market)၊ ယူရိုဂီလာဒါစျေးကွက် (Euro-guilder market) စသည့်ဖြင့်လည်း ရှိကြလေ၏။ သို့ရာတွင် ထိုစျေးကွက်တို့အနက် ယူရိုဒေါ်လာငွေများ ချေးငှားသည့်စျေးကွက်သည်သာ အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သောကြောင့် ယင်းစျေးကွက်အားလုံးကို ပူပေါင်းပြီးလျှင် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းနေကြခြင်းဖြစ်သည်။

တပြည်နှင့်တပြည် အတိုးနှုန်းခြားနှားနေခြင်းကို အခွင့်ကောင်းယူကာ အမြတ်အစွန်းရရှိရေးအတွက် ယူရိုဒေါ်လာများကို အချေးအငှားပြုလုပ်ကြခြင်းဖြစ်၍ ထိုလုပ်ဆောင်ချက်များသည် စျေးကွက်ကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးပွားစေ၏။ ဥရောပတိုက်ရှိဘဏ်များသည် ဒေါ်လာများကိုချေးယူပြီးနောက် ပြန်လည်ထုတ်ချေးကြ၏။ တခါတရံ ဒေါ်လာငွေများကိုချေးယူကာ ဖရန့်ငွေအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲကြပြီးမှ ဖရန့်ငွေကို ထုတ်ချေးကြ၏။ ယူရိုဒေါ်လာ ချေးငှားခြင်းသည် ငွေဖြစ်လွယ်ငွေကြေးအပ်ငွေများကို လက်လွှဲပြောင်းခြင်း ဖြစ်၏။ နိုင်ငံများရှိ ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်ကြီးများသည် နိုင်ငံအချင်းချင်း ငွေရင်းဆောင်းပေးခြင်း၊ မြှုပ်နှံရန်ရင်းနှီးငွေ ရှာဖွေစုဆောင်ပေးခြင်း၊ ငွေဖြစ်လွယ်မှုကိုအထောက်အပံ့ပေးခြင်း စသည့်လုပ်ငန်းမျိုးကို လုပ်ဆောင်ကြ၏။ ထိုလုပ်ငန်းမျိုးသည် နိုင်ငံချင်းငွေရင်းလှုပ်ယှားသွားလာမှုကို အထောက်အပံ့ပြုကြောင်း တွေ့ရပေသည်။ ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်တွင် အပ်ငွေစာရင်းလက်လွဲပြောင်းခြင်းဖြင့် လဲလှယ်လွယ်ငွေကြေးများကို အချေးအငှားပြုလုပ်ကြ သည့်အပြင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်များသည် အမြတ်အစွန်းရရန် လဲလှယ်လွယ်ငွေကြေးများကို ရောင်းဝယ်ကြသေး၏။ နိုင်ငံခြားငွေလဲလှဘ်နှုန်းထား တပြည်နှင့်တပြည်ကွာခြားနေခြင်း၊ အချိန်နှင့်လိုက်၍ လှုပ်ယှားနေခြင်းတို့ကို အခွင့်ကောင်းယူကာ ဒေါ်လာငွေနှင့် စတာလင်ငွေတို့ကို ရောင်းဝယ်ကြခြင်းဖြစ်၏။ ထို့သို့ရောင်းဝယ်ကြခြင်းကို လက်လှည့်ရောင်းဝယ်ခြင်း (arbitrage) ဟုခေါ်သည်။ ဤလုပ်ဆောင်ချက်များသည် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်ကို ဖွံ့ဖြိုးစေသော်လည်း နိုင်ငံများ၏ အတိုးနှုန်းများကို ထိခိုက်၏။ ယူရိုဒေါ်လာချေးငွေများသည် တရက်မှဆဲ့ရှစ်လအထိကြာသော ချေးငွေးမျိုးဖြစ်၍ ကာလတိုချေးငွေအတိုးနှုန်းကို ဦးဆုံးထိခိုက်၏။ ယူရိုဒေါ်လာများလက်လှည့်ရောင်းဝယ်ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံခြားငွေလှယ်နှုန်း (foreign-exchange rate) ကိုလည်း ထိခိုက်တတ်၏။ နောက်ဆုံး၌ နိုင်ငံခြားငွေ လက်ငင်းနှုန်း (spot rate) နှင့် အကြိုနှုန်း (forward rate) တို့ဆက်သွယ်မှုကိုပါ ထိပါးလေသည်။ ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၏လုပ်ဆောင်ချက်သည် နိုင်ငံချင်းငွေကြေးစျေးကွက်ရှိ အတိုးနှုန်းနှင့် နိုင်ငံခြား ငွေလဲလှယ်နှုန်းများကို ဤသို့ထိခိုက်နိုင်သော်လည်း အတိုးနှုန်းနှင့်လဲလှယ်နှုန်းများကိုမှု ပြဋ္ဌာန်းသတ်မှတ်ရန် အင်အားမရှိချေ။

အရင်းရှင်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်များသည် အမြတ်ရလိုကြသော အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်ကြသည့်အလျောက် အမြတ်ရသောလုပ်ငန်းဖြစ်သည့်ပြည်တွင်းအပ်ငွေလက်ခံခြင်း၊ ပြည်တွင်းတွင် ချေးငွေထုတ်ချေးခြင်း လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြ၏။ ဤလုပ်ငန်းများကို ပြည်တွင်းကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်လုပ်ငန်းဟူ၍ခေါ်၏။ ဘဏ်များသည် ထိုလုပ်ငန်းများကိုလုပ်ဆောင်ယင်း နိုင်ငံခြားကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်များနှင့် အဆက် အသွယ်ရှိလာခဲ့သည်။ ယင်းသို့ရှိလာရာမှ ဘဏ်အချင်းချင်းမှလည်းကောင်း၊ ပြည်ပရှိ အခြားငွေကြေး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်တို့ထံမှလည်းကောင်း လဲလှယ်လွယ်ငွေကြေးများကို အပ်ငွေအဖြစ် လက်ခံပြီးလျှင် ပြန်လည်ထုတ်ချေးသည့်ဘဏ်လုပ်ငန်းကို လုပ်ဆောင်လာကြသည်။ ထိုလုပ်ငန်းသည် နိုင်ငံချင်းကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်လုပ်ငန်း (international commercial banking) ဖြစ်၏။ ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၏ လက်ရှိအခြေအနေတွင် ဖော်ပြပါနိုင်ငံချင်း ဘဏ်လုပ်ငန်းမျိုးကို နိုင်ငံအများအပြားရှိဘဏ်များက လုပ်ဆောင်လျက်ရှိခြင်းကြောင့် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများသည် နိုင်ငံချင်းကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်လုပ်ငန်းမျိုးဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရ၏။ ယခုအခါ၌ ထိုလုပ်ငန်းမျိုးကို ဘဏ်အများအပြားက ပြိုင်ဆိုင်လုပ်ဆောင်လာသည်ကို တွေ့ရ၏။ ပြိုင်ဆိုင်လုပ်ဆောင်မှုများရှိသောကြောင့် စျေးကွက်၏အခြေအနေကို နိုင်ငံတခုတည်းကလည်းကောင်း၊ ဘဏ်တခုတည်းကလည်းကောင်း လွှမ်းမိုးပြုပြင်နိုင်မည်မဟုတ်သည့် အခြေအနေတွင်ရှိ၏။ စျေးကွက်တွင် ရောင်းဝယ် ချေးငှားနေသော ယူရိုဒေါ်လာပမာဏသည် ရှစ်နှစ်အတွင်း သုညမှ ဒေါ်လာကုဋေတထောင်အထိ တိုးပွားလာ သည်ကို တွေ့ရ၏။ ချေးငွေထုထည်အရ ကမ္ဘာပေါ်ရှိကာလတို ချေးငွေစျေးကွက်များတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်ကို တွေ့ရ၏။ ချေးငွေအသွားအလာပမာဏကို ကြည့်ပြန်လျှင်လည်း တခါတရံအလွန်ပင်ကြီးမားသည်ကို တွေ့ရ၏။ ပုံစံ။ ။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် အီတလီကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဘဏ်များက ဒေါ်လာသန်းပေါင်း ၇၅၀ အထိ ချေးယူဖူးသည်။ တဖန် အီတလီပြည်ကပင် ၁၉၆၅-၆၆ ခုနှစ်က စျေးကွက်တွင် ယူရိုဒေါ်လာပေါင်း ဆယ်ကုဋေမြှုပ်နှံခဲ့ပြန်သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကပြည်ထောင်စုသို့ ဒေါ်လာငွေပေါင်း မြောက်မြားစွာ စီးဝင်ခဲ့သည် အခြေအနေကိုပါ ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သဖြင့် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၏ ကြံခိုင်မှုကို တွေ့ခဲ့ရ၏။ အစိုးရ၏ အကူအညီ အထောက်အပံ့ တစုံတရာမပါပဲ ဤမျှတိုးတက်ကြံ့ခိုင်သည်အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိလာနိုင်ပုံကို လေ့လာဆန်း စစ်ရန် လိုအပ်ပေသည်။

ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုကို တိုးပွားစေသော ပထမအချက်သည် စျေးကွက်တွင်းသို့ ယူရိုဒေါ်လာ အမြောက်အမြားရှိနိုင်အောင် ဆွဲဆောင်နိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ယူရိုဒေါ်လာအပ်ငွေများအတွက်ပေးသော အတိုးနှုန်းသည် အခြားအတိုးနှုန်းများထက် မြင့်၏။ ယူရိုဒေါ်လာငွေကိုထုတ်ချေးရာ၌ သက်တမ်း (maturity) အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ ဒုတိယအချက်မှာ ယူရိုဒေါ်လာချေးယူသူများ ပေါများအောင်အခြေအနေဖန်တီးပေးနိုင်ခြင်း ဖြစ်၏။ အခြားကာလတိုချေးငွေစျေးကွက်များမှထက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် အခွင့်အရေးကောင်းများရှိခြင်းသည် ချေးယူသူ ပေါများစေလေသည်။ ပုံစံအားဖြင့် ချေးငွေအပေါ်တွင်ယူသော အတိုးနှုန်းသည် အခြားမှယူသောချေးငွေ၏ အတိုးနှုန်းထက် သက်သာခြင်းကြောင့်လည်း ယူရိုဒေါ်လာငွေကိုချေးယူသူ ပေါများခြင်းဖြစ်လေသည်။ ဤသို့ဖြင့် ငွေရင်းရှာဖွေစုဆောင်းပေးသောလုပ်ငန်းကို ငွေရင်းရှာဖွေသည့်ဖက်နှင့် ထုတ်ချေးသည့်ဖက် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် အကျိုးရှိအောင် ဆောင်ရွတ်ပေးနိုင်ခြင်းကြောင့် စျေးကွက်သည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လျက်ရှိ၏။

တတိယအချက်ကား ငွေရင်းစုဆောင်းရှာဖွေပေးသောလုပ်ငန်းကို ဘဏ်များက စရိတ်သက်သာစွာ ဆောင်ရွက် ပေးနိုင်ခြင်းဖြစ်၏။ ဘဏ်များသည် နိုင်ငံအများအပြားက သိရှိယုံကြည်သော ဘဏ်ကြီးများဖြစ်သည့်အပြင် ချေးငှားသောငွေလုံးငွေရင်း၏ ပမာဏကလည်း ကြီးမားခြင်းကြောင့် စရိတ်လည်းသက်သာ၊ ဝင်ငွေလည်း ကောင်းလေသည်။ ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်ကို ဖွံ့ဖြိုးစေသည့် ဖော်ပြပါအချက်အလက်များကို ဆက်လက်၍ ချဲ့ထွင်လေ့လာကြရန် လိုအပ်ပေသေးသည်။

ယူရိုဒေါ်လာရန်ပုံငွေ ရရှိပုံ

၁၉၆၅ ခုနှစ်အထိ ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်အတိုးနှုန်းသည် အမေရိကပြည်တွင်းအတိုးနှုန်းထက် မြင့်ခြင်းကြောင့် အမေရိကပြည်သူပြည်သားများထံမှ ဒေါ်လာငွေများကို ဆွဲဆောင်ယူနိုင်ခဲ့၏။ ထိုအချိန်အထိ အမေရိကပြည်မှ ငွေရင်းတင်ပိုခြင်းကို အတားအဆီးမရှိ လက်ခံခဲ့သဖြင့်လည်း အမေရိကပြည်သူပြည်သားများသည် ဒေါ်လာငွေရင်း အမြောက်အမြားကို ကနေဒါဘဏ်ကြီးများ၌လည်းကောင်း၊ ဥရောပတိုက်ရှိ ဘဏ်ကြီးများ၌လည်းကောင်း အပ်နှံထားကြသည်။ ဒေါ်လာအပ်ငွေများကို ကနေဒါ ဘဏ်ကြီးများက ဥရောပတိုက်ရှိ ဘဏ်ကြီးများတွင် ပြည်လည်အပ်နှံထားကြသောကြောင့် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်ရှိ ဒေါ်လာငွေအတော်များများကို အမေရိကပြည်သူပြည်သားများက မြှုပ်နှံထားကြသည်ကို တွေ့ရ၏။ ၁၉၆၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံချင်း လက်ကျန်ရှင်းတမ်း၌ ငွေရင်းစီးထွက်မှုများခြင်းကို ဟန့်တားရန် ငွေရင်းတင်ပို့ခြင်းကို အစိုရက အားမပေးခဲ့ချေ။ ထိုသဘောထားကြောင့် ဥရောပဘဏ်ကြီးများရှိ ဒေါ်လာအပ်ငွေ အမြောက်အမြားသည် အောက်ပါအတိုင်း အမေရိကပြည်သို့ ပြန်လည်းစီးဝင်ခဲ့၏။ အမေရိက ဘဏ်ကြီးများက ဥရောပဘဏ်ခွဲများရှိ ဒေါ်လာငွေများကို ပင်မဘဏ်ကြီးများက အလိုရှိကသုံးရန် ထားပေးခြင်းဖြင့် အမေရိကပင်မဘဏ်ကြီးများသည် ယူရိုဒေါ်လာ ချေးယူသူများဖြစ်လာခြင်းကြောင့် အမေရိက ပြည်တွင်းသို့ ငွေရင်းစီးဝင်လာမှုရှိလာ၏။ ထို့ကြောင့် လက်ငင်းအချိန်၌ စျေးကွက်တွင်းရှိ ယူရိုဒေါ်လာများအနက် အနည်းငယ်ကိုသာ အမေရိကပြည်သူပြည်သားများက ပိုင်ဆိုင်ကြတော့သည်။ အမေရိက ပြည်သူများပိုင်ဆိုင်သော ယူရိုဒေါ်လာပမာဏကျုံ့သွားရခြင်း အခြားအကြောင်းရင်းတခုမှာ လက်ငင်းအချိန်၌ ဒေါ်လာငွေများကို အမေရိကပြည်တွင်း၌ ထုတ်ချေးပါက ရရှိမည်ဖြစ်သောအတိုးနှုန်သည် ယူရိုဒေါ်လာ စျေးကွက်၌ အပ်နှံလျှင် ရရှိသည့်အတိုးနှုန်းနီးပါးဖြစ်လာခြင်းပင်ဖြစ်၏။

ဗဟိုဘဏ်များကလည်း ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၌ ဒေါ်လာငွေအမြောက်အမြား အပ်နှံခဲ့ကြ၏။ ဗဟိုဘဏ်နှင့် အစိုးရငွေကြေးအဖွဲ့များက အပ်နှံခဲ့သော ဒေါ်လာငွေပမာဏသည် စျေးကွက်ရှိ စုစုပေါင်း ဒေါ်လာငွေပမာဏ၏ သုံးပုံတပုံရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရပေသည်။ ဗဟိုဘဏ်များနှင့် အစိုးရငွေကြေး အဖွဲ့အစည်းများက လက်ဝယ်ရှိသော ဒေါ်လာငွေကို အမေရိကပြည်၌ ရင်းနှီးလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ အမေရိကဘဏ်များ၌ အပ်နှံလျှင်သော်လည်းကောင်း ရရှိသောအတိုးနှုန်း နည်းပါးသောကြောင့် လန်ဒန်မြို့နှင့် ဥရောပနိုင်ငံရှိဘဏ်များ၌ အပ်နှံကြရာမှ ယူရိုဒေါ်လာငွေရင်း ရရှိလာခြင်း ဖြစ်၏။

ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်များကလည်း ဥရောပဘဏ်ကြီးများတွင် ဒေါ်လာငွေများ အပ်နှံကြလေသည်။ ယင်းသို့ အပ်နှံသော ဒေါ်လာငွေများမှာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်တို့က အောက်ပါအတိုင်း ရရှိထားကြသည်ငွေများဖြစ်သည်။ ပြည်တွင်းအပ်နှံသူများ၏ ဒေါ်လာငွေ၊ ပြည်တွင်းအပ်နှံသူများ၏ အခြားငွေကြေးကို ဒေါ်လာငွေဖြင့်လဲလှယ်ထားသော ဒေါ်လာငွေ၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်ပိုင်း တိုင်းရင်းသားငွေကြေးကို ဒေါ်လာဖြင့် လဲလှယ်ထားသော ဒေါ်လာငွေနှင့် ဘဏ်က ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်ရှိ အခြားဘဏ်များမှ အတိုးနှုန်းသက်သာသောကြောင့် ချေးယူထားသောဒေါ်လာငွေ စသည့်တို့ဖြစ်သည်။ ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်များသည် ထိုသို့ရရှိထားသော ဒေါ်လာငွေများကို အမြတ်ရရှိရန်အတွက် ဥရောပတိုက်ရှိ ဘဏ်ကြီးများတွင် အပ်နှံခြင်းဖြစ်သည်ကို တွေ့ရပေသည်။ ယူရိုဒေါ်လာအပ်ငွေများအပေါ်မှရှိသော အတိုးနှုန်း သည် ယင်းတို့၏ နိုင်ငံတွင်း၌ ကာလတိုအာမခံစာချုပ်များ ဝယ်ယူကိုင်ဆောင်ထားရာမှရှိသော အတိုးနှုန်းထက် မြင့်သောကြောင့် ဒေါ်လာငွေများကို အပ်နှံကြခြင်းဖြစ်၏။ ထို့ပြင် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်တွင် ကာလတိုရင်း နှီးမြှုပ်နှံမှုသက်တမ်း အမျိုးမျိုးရှိသောကြောင့် ယင်းတို့၏ ငွေဖြစ်လွယ်မှုအခြေအနေအတွက် အထောက်အကူ ရစေရန် အပ်နှံခြင်းလည်းဖြစ်၏။ လန်ဒန်ငွေစျေးကွက်မှလွဲလျှင် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်သည် ငွေဖြစ်လွယ်မှုရှိ သည့် မြှုပ်နှံရန်အခွင့်အရေးကောင်းများကို များစွာပေးပေသည်။ ထို့ကြောင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်များက ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်တွင် လိုလိုလားလား ငွေရင်းမြှုပ်နှံသူများအဖြစ်ပါဝင်လာနိုင်ကြသည်ကို တွေ့ရ၏။

အခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီးများ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်ရေးကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသော လုပ်ငန်းကြီး များသည် ယင်းတို့၏ပိုလျှံလက်ကျန် သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းခွင်ငွေရင်းရန်ပုံငွေ (working-capital fund) ကို ဒေါ်လာငွေဖြင့် ထားပါက အကျိုးရှိကြောင်း သိရှိကြ၏။ ဒေါ်လာငွေရှိပါက ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်တွင် မြှုပ်နှံခြင်းဖြင့် ဝင်ငွေ ရနိုင်ကြသည်။ နိုင်ငံချင်းကုန်သွယ်ရေးအတွက် အပေးအယူကို ဒေါ်လာငွေဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်ကများသော ကြောင့်လည်း ဒေါ်လာငွေကို ကိုင်ဆောင်ထားလိုကြပေသည်။

ဘဏ်မဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းများကလည်း ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်တွင် ဒေါ်လာအပ်နှံကြ၏။ ပုံစံ။ ။ အာမခံကုမ္ပဏီကြီးများသည် အမေရိကပြည်ထောင်စုအတွင်း အာမခံလုပ်ငန်းအတော်များများရှိသဖြင့် ရရှိသော ဒေါ်လာငွေများကို ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၌ မြှုပ်နှံကြ၏။

ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်က ယူရိုဒေါ်လာငွေရင်းရရှိပုံ တမျိုးရှိသေး၏။ စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများသည် လိုအပ်သောငွေရင်း ရရှိရန် ကာလရှည်အာမခံစာချုပ် (long-term security) များ ထုတ်ရောင်းကြသည်။ ဤသို့ရောင်းချကြရာ၌ ငွေရင်းလိုအပ်သောအချိန်မတိုင်မီတင်ကြို၍ ကာလရှည်အာမခံစာချုပ်များကို ထုတ်ရောင်းကြသည်။ ရရှိသော ငွေကြေးကို ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်တွင် ခေတ္တမြှုပ်နှံထားကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် ကာလရှည် အတွက်ငွေရင်းသည် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်တွင် ကာလတိုချေးငွေအတွက် အသုံးပြုနိုင်သည့် ဒေါ်လာ ငွေရင်းများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့၏။

စတာလင်ငွေပိုင်သော ဗဟိုဘဏ်နှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများသည်လည်း အလားတူပင် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၌ အကျိုးရှိစွာ အပ်နှံနိုင်ကြ၏။ ယင်းတို့အပ်နှံကြခြင်းကြောင့် စျေးကွက်သည် ငွေရင်းအမြောက်အမြား ရရှိ၏။ အခြားလဲလှယ်လွယ်ငွေကြေးများကို ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၌ မြှုပ်နှံသည့်ပုံစံမှာ ဒေါ်လာနှင့်စတာလင် မြှုပ်နှံ သည့်ပုံစံနှင့် ပိုင်ဆိုင်သူအမျိုးအစားတူညီမည်မဟုတ်ချေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဗဟိုဘဏ်များနှင့် အစိုးရငွေ ကြေးအဖွဲ့အစည်းများသည် စတာလင်နှင့်ဒေါ်လာငွေမှလွဲ၍ အခြားလဲလှယ်လွယ်ငွေကြေးများကို ကိုင်ဆောင် ထားကြ မည်မဟုတ်သောကြောင့် ဖြစ်၏။

ယူရိုဒေါ်လာများကို အသုံးချပုံ

ယခုဆက်လက်၍ ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၌ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် အခွင့်အရေးကောင်း များစွာရှိကြောင်း ဖော်ပြလိုပေသည်။ ဒေါ်လာ သို့မဟုတ် ငွေကြေးတမျိုးမျိုးကို ဥရောပတိုက်ရှိ ဘဏ်တခုခုတွင် အပ်ငွေအဖြစ် ထားရာမှအစပြု၍ ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၌ ယူရိုဒေါ်လာရရှိလာကြောင်းကို တွေ့ ခဲ့ရပြီး ဖြစ်၏။ ထိုယူရိုဒေါ်လာ ငွေများအနက် အချို့အဝက်ကို ဘဏ်များက ဘဏ်လုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်ရာတွင် အသုံးပြု၏။ ကျန်ဒေါ်လာငွေများ ကို အထက်ပါအတိုင်း အသုံးပြုပြန်၏။ ဤသို့လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် ယူရိုဒေါ်လာများကို နည်းနှစ်မျိုးဖြင့် အသုံးချ ပြီးသားဖြစ်စေသည်။ နည်းတမျိုးမှာ ယူရိုဒေါ်လာများကို ဘဏ်မဟုတ်သော စီးပွားရေးလုပ်ငန်များသို့ ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ဆောင်ချက်အတွက်သော်လည်းကောင်း၊ စက်မှုလုပ်ငန်းအတွက်သော်လည်းကောင်း ငွေရင်း အဖြစ်ထုတ်ချေးခြင်းဖြစ်သည်။ ဤနည်းဖြင့် ကုန်သွယ်ရေးအတွက်ငွေကြေးနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းအတွက်ငွေ ကြေးတို့ကို ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်မှ ချေးယူရရှိနိုင်လေသည်။ အခြားနည်းတမျိုးမှာ ဘဏ်များက ယင်းတို့၏ သီးသန့်ငွေအခြေအနေကိုလည်းကောင်း၊ ငွေဖြစ်လွယ်မှုအခြေအနေကိုလည်းကောင်း ထောက်ပံ့ရန် အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ ဘဏ်များ၏ သီးသန့်ငွေအခြေအနေနှင့် ငွေဖြစ်လွယ်မှု အခြေအနေတို့ကို မြှင့်တင်ခြင်းဖြင့် ယူရို ဒေါ်လာငွေစျေးကွက်၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုကို တိုးပွားစေနိုင်ပြန်သည်။ သို့ရာတွင် လက်တွေ့၌မှု ယူရိုဒေါ်လာများကို စက်မှုလုပ်ငန်းအတွက်ငွေကြေးအဖြစ်ထက် ကုန်သွယ်ရေးအတွက်ငွေကြေးအဖြစ် ပိုမိုအသုံးများကြောင်း တွေ့ရပေသည်။

ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအတွက် ငွေကြေးအပေးအယူကို ဒေါ်လာငွေဖြင့်လည်းကောင်း၊ စတာလင်ငွေ ဖြင့်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ကြသည်ကများ၏။ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအနည်းငယ်ကိုမူ အနောက် ဥရောပ နိုင်ငံများ၏ ငွေကြေးများဖြင့် အပေးအယူပြုလုပ်ကြ၏။ ထိုကြောင့် ပြည်တွင်း၌ငွေကြေး ချေးယူ သည့်အတွက်ပေးရသော အတိုးနှုန်းသည် ယူရိုဒေါ်လာချေးယူသည့်အတွက်ပေးရသော အတိုးနှုန်းထက် မြင့်သောအခါ၌ အချို့သောသွင်းကုန်လုပ်ငန်းရှင်များသည် ယူရိုဒေါ်လာများကို ချေးယူကာ နိုင်ငံခြားမှသွင်းကုန်များအတွက် ငွေပေးချေကြသည်ကို တွေ့ရ၏။ ယူရိုဒေါ်လာချေးသည့်အတွက် ပေးရသော အတိုးနှုန်းသည် ပြည်တွင်း ငွေကြေးချေးသည့်အတွက် ပေးရသော အတိုးနှုန်းထက် သိသိသာသာ သက်သာလေသည်။

ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များကလည်း ကုန်တင်ပို့လိုက်သောအချိန်နှင့် ကုန်ဖိုးကို ဒေါ်လာ သို့မဟုတ်စတာလင်ငွေဖြင့် ရရှိမည့်အချိန်ကြားကာလအတွက် ငွေကြေးရရှိရန် ပြည်တွင်းငွေကြေးစျေးကွက်တွင် မချေးယူပဲ ဒေါ်လာ ငွေကြေးကို ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်မှ ချေးယူကြလေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဒေါ်လာငွေကို ယူရို ဒေါ်လာစျေးကွက်မှ ချေးယူခြင်းက ပြည်တွင်းတွင်ချေးယူခြင်းထက် ဘက်သာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤသို့လျှင် သွင်းကုန်ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များသည် အတိုးနှုန်းသက်သာငွေကြေးကို ချေးယူကြသောကြောင့် ယူရိုဒေါ်လာများသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကုန်သွယ်ရေး အတွက် အသုံးများသောငွေကြေး ဖြစ်လာ၏။ ဤဆန်းစစ်တွေ့ရှိချက်မှ ကောက်ချက်ချနိုင်သည်မှာ ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၏ လုပ်ဆောင်ချက်အများ အပြားသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်ရေးအတွက် ငွေကြေးစိုက်ထုတ်ပေးသည် လုပ်ဆောင်ချက်များ ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်ဟူ၍ ဖြစ်၏။

ယူရိုဒေါ်လာများကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကုန်သွယ်ရေး၌ မသုံးသောအချိန်အအခါများ၌ ကုန်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းမဟုတ်သည့် စက်မှုလုပ်ငန်းသစ်များ ထူထောင်ရန်လည်းကောင်း၊ အာမခံစာချုပ်အသစ်များ ဝယ်ယူရန်လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ ပုံစံအားဖြင့် အီတလီ၊ ဂျာမနီနှင့် အမေရိကပြည်တို့ရှိ စီးပွားရေးကော့် ပိုရေ ရှင်းကြီးများသည် ယူရိုဒေါ်လာနှင့် အခြားငွေကြေးများကို ချေးယူ အသုံးပြုကြသည်။ လွန်ခဲ့သည့် တနှစ် နှစ်နှစ်အတွင်းက အမေရိပြည်ထောင်စုသည် ယင်း၏စီးပွားရေး ကော်ပိုးရေးရှင်းများအား ပြည်ပမှ ချေးငွေယူရန် အားပေးခဲ့၏။ အားပေးခဲ့သည့် အကြောင်းရင်းမှာ အမေရိကပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံချင်းလက်ကျန် ရှင်းတမ်းတွင် လိုငွေပြနေခြင်းကို ပြုပြင်ရန် ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ပြည်တွင်းချေးငွေနှင့် ယူရိုဒေါ်လာ ချေးငွေတို့၏ အတိုးနှုန်းတို့သည် ခြားနားလျက်ရှိသောကြောင့် ပြည်တွင်းချေးငွေပေါ်လစီ၏ထိရောက်မှုကို ပျက်ပြားစေနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် တိုင်းရင်းသားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များသည် ယူရိုဒေါ်လာငွေများကို ပြည်တွင်းစီးပွားရေးလုပ်ငန်းအတွက် အလွယ်တကူ ချေးယူနိုင်နေသရွေ့ ကာလပတ်လုံး ပြည်တွင်း ချေးငွေပေါ်လစီကို လျစ်လျူရှုနိုင်သည်။ ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် နိုင်ငံ၏ အကျိုးအတွက် နိုင်ငံ၏ချေးငွေကို ထိန်းသိမ်းရန်ထားရှိသောပေါ်လစီကို လျစ်လျူရှုနိုင်သောအခြေအနေကို ပေးသောကြောင့် အချို့သော နိုင်ငံများက ယူရိုဒေါ်လာများကို ပြည်တွင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် ချေးယူခြင်းကို ပိတ်ပင်လိုကြ၏။ ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်ရှိဘဏ်များက ယူရိုဒေါ်လာချေးငွေအပေါ် ယူသောအတိုးနှုန်းသည် ထိုဘဏ်တို့က ပြည်တွင်းချေးငွေအပေါ်ယူသော အတိုးနှုန်းထက်နည်းကြောင်း တွေ့ရ၏။ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှငိများကဖက်ကကြည့်လျှင် အတိုးနှုန်းသက်သာမှုကြောင့် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်မှချေးငွေကိုယူရန် အာသိသပြင်းပြကြ၏။ ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်ရှိခြင်းကြောင့်လည်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များသည် အပြည်ပြည်ရှိဘဏ်များမှ ချေးငွေယူနိုင်ခွင့်ရှိလာကြ၏။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များက ပြည်ပမှချေးငှားကြလျှင် အပြည်ပြည်ရှိဘဏ်များ၏လုပ်ငန်းလည်း တိုးပွားလာကာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဘဏ်လုပ်ငန်း ကျယ်ပြန့်လာနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ပြည်တွင်းချေးငွေးပေါ်လစီ၏ ထိရောက်မှု ပျက်ပြားသောကြောင့် မိမိတို့၏နိုင်ငံကို ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၏ သြဇာသက်ရောမှုမှ ကာကွယ်သင့်သည်ဟူသောအမြင်ရှိသည့် နိုင်ငံများလည်းရှိ၏။ သို့ရှိစေကာမူ ထိုအမြင်မျိူးရှိသည့်နိုင်ငံများကပင်လျှင် သွင်းကုန်ပို့ကုန်နှင့် သင်္ဘောကုန်တင်ခအတွက် ယူရိုဒေါ်လာချေးယူသုံးစွဲခြင်းကိုမူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းရှင်များအတွက် အကျိုးရှိသဖြင့် လက်ခံကြလေသည်။ ပုံစံအားဖြင့် ပြင်သစ်နှင်ဆွီဒင်နိုင်ငံတို့သည် ပြည်တွင်းစီးပွားရေးအတွက် ယူရိုဒေါ်လာချေးယူမူကို ကန့်သတ်ကြသည့် နိုင်ငံများဖြစ်လင့်ကစား ကုန်သွယ်ရေးအတွက်ချေးယူမှုကိုမူ လက်ခံကြလေသည်။

တဖက်၌ကား ဘဏ်လုပ်ငန်းကျယ်ပြန့်လာသဖြင့် ဘဏ်ချင်းပြိုင်ဆိုင်လုပ်ကိုင်မှုကို ကြိုက်နှစ်သက်ကြသည့်နိုင်ငံများလည်း ရှိ၏။ ပုံစံအားဖြင့် အီတလီနိုင်ငံ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဘဏ်လုပ်ငန်းပြိုင်ဆိုင်လုပ်ကိုင်မှုကြောင့် ပြည်တွင်းချေးငွေအတိုးနှုန်းပင် ကျဆင်းလာသောကြောင့်ဖြစ်၏။ ပြည်တွင်းတွင် ငွေကြေးချေးငှားနေသော ပြည်တွင်းဘဏ်ငယ်များ၏အတိုးနှုန်းပင် ကျဆင်းလာပြီးလျှင် ပြည်တွင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို အားပေးသောကြောင့် နှစ်သက်ခြင်းဖြစ်၏။

ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၏ နိုင်ငံအသီးသီးအပေါ်ကျရောက်သည့် အကျိုးသက်ရောက်မှုများနှင့် ယင်းအကျိုးသက်ရောက်မှုများအပေါ် သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံအစိုးရများ၏ သဘောထားများကို ထောက်သော် အစိုးရ၏အကူအညီအထောက်အပံ့ တစုံတရာမပါပဲ ပေါ်ပေါက်လာသည့်စျေးကွက်ပင်ဖြစ်သော်လည်း ယင်းစျေးကွက်၏အပြုအမူနှင့် နိုင်ငံအပေါ်ကျရောက်သည့် အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို နိုင်ငံအစိုးရများက အကဲခတ်လျက်ရှိကြောင်းမှာ ထင်ရှားလေသည်။

အကျိုးသက်ရောက်မှုများ

ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၏ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်မှုတို့သည် နိုင်ငံအသီးသီးအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိ၏။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာငွေကြေးစနစ်အပေါ် အရေးပါသည့်အကျိုးသက်ရောက်မှု သုံးရပ်ကိုဖော်ပြလိုပေသည်။

ပထမအကျိုးသက်ရောက်မှုသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာငွေကြေးစနစ်တွင် ဒေါ်လာ၏အခြေအနေပိုမိုခိုင်မာလာခြင်း ဖြစ်၏။ ဒေါ်လာကို လက်ဝယ်ထားလျှင်လည်းကောင်း၊ ချေးငှားလျှင်လည်းကောင်း ယခင်ကထက်ပိုမိုအကျိုးရှိသောကြောင့် ဒေါ်လာငွေသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာငွေကြေးစနစ်တွင် စတာလင်ငွေထက်အရေးပါသော နိုင်ငံခြားငွေကြေးတရပ်ဖြစ်လာ၏။ ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၌ ဒေါ်လာငွေအတွက် အတိုးနှုန်းပိုမိုရရှိနိုင်ကြသောကြောင့် ဒေါ်လာငွေကို ယခင်ကထက် လက်ဝယ်ထားလိုကြ၏။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကုန်သွယ်ရေးနှင့် အခြားကိစ္စရပ်များအတွက် ဒေါ်လာငွေကို အများအပြား အသုံးပြုလျက်ရှိကြသောကြောင့် ဒေါ်လာများကို ရွှေအဖြစ်သို့လွှဲပြောင်းမှု နည်းပါးလာသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အမေရိကပြည်ထောင်စု၏လက်ဝယ်ရှိ ရွှေအခြေအနေကို မဆုတ်ယုတ်စေရန် ကာကွယ်လျက်ရှိ၏။

ဒုတိယအကျိုးသက်ရောက်မှုမှာ နိုင်ငံချင်းငွေပေးငွေယူလက်ကျန်ရှင်းတမ်း၏ လိုငွေရှာခြင်းနှင့် ပိုငွေမြှုပ်နှံခြင်းတို့တွင် အထောက်အကူပေးခြင်းဖြစ်၏။ ပုံစံအားဖြင့် နိုင်ငံချင်းငွေပေးငွေယူလက်ကျန်ရှင်းတမ်း၌ ခေတ္တလိုငွေရှိသောနိုင်ငံများသည် မိမိတို့၏ သီးသန်းနိုင်ငံခြားငွေရန်ပုံမှ ထုတ်ယူသုံးစွဲရန်မလိုပဲ ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်မှချေးယူပြီးလျှင် ထိုလိုငွေကို ဖြည့်စွက်နိုင်လေသည်။ ၁၉၆၃-၆၄ ခုနှစ်တွင် အီတလီပြည်ဗဟိုဘဏ်က အီတလီကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်များအား ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်မှ ချေးယူစေပြီးလျှင် သွင်းကုန်များအတွက် ငွေချေးစေခဲ့သည့်အတွက် ထိုနှစ်အဖို့ အီတလီပြည်၏ လက်ကျန်ရှင်းတမ်းလိုငွေကြောင့် သီးသန့်ရန်ပုံငွေမှ ထုတ်ယူသုံးစွဲခြင်းမပြုရပဲရှိခဲ့၏။ အကယ်၍သာ ယူရိုဒေါ်လာများချေးယူရန်ခွင့်မပြုခဲ့လျှင် လက်ကျန်လိုငွေကြောင့် ငွေရင်းစီးထွက်မှု ရှိချေမည်။ သီးသန့်နိုင်ငံခြားငွေရန်ပုံလည်း လျော့နည်းသွားချေမည်။ တဖက်၌လည်း နိုင်ငံချင်းလက်ကျန်ရှင်းတမ်းပိုငွေရှိသောနိုင်ငံများအဖို့ ပိုငွေများကြောင့် ပြည်တွင်းငွေကြေးအခြေအနေအပေါ် ကျရောက်မည့် အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ဖယ်ရှားနိုင်သည်။ ထို့ပြင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကုန်သွယ်မှုမှ အထားတင်ရရန်ငွေများကို ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၌ တိုက်ရိုက်သော်လည်းကောင်း၊ ဘဏ်စနစ်မှတဆင့်သော်လည်းကောင်း အပ်နှံခြင်းဖြင့် ပြည်တွင်းငွေဖောင်းပွမှုကို ကာကွယ်နိုင်လေသည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များ၏ စောစောပိုင်းတွင် ဂျာမနီပြည်သည် လက်ကျန်ရှင်းတမ်းပိုငွေ၏ ငွေဖောင်းပွခြင်းအကျိုးသက်ရောက်မှုကို ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်ကိုအသုံးပြုကာကွယ်ခဲ့၏။ ထို့အတူပင် အီတလီပြည်ကလည်း ၁၉၆၅-၆၆ ခုနှစ်တွင် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်ကို အသုံးပြုခဲ့ဖူး၏။

တတိယအကျိုးသက်ရောက်မှုကား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကာလတိုချေးငွေစျေးကွက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းနှင့် ပြည်တွင်းကာလတိုအတိုးနှုန်းများအပေါ် အခြေမတည်သည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကာလတိုချေးငွေအတိုးနှုန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်၏။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအတိုးနှုန်းများဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းသည် တိုင်းပြည်များ၏ ပြည်တွင်းအတိုးနှုန်းခြားနားမှုကို လျော့စေသည်ဖြစ်၍ ချေးငွေယူသူပေါများအောင် အားပေးလေသည်။

ဖော်ပြပါ အကျိုးသက်ရောက်မှုသုံးရပ်အပြင် အခြား အကျိုးသက်ရောက်မှုများကိုလည်း ဆက်လက်ဖော်ပြလိုပေသေးသည်။

ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်သည် ကမ္ဘာတွင်ရှိသော ငွေကြေးအရင်းအနှီးများကို ယခင်ကထက် ကမ္ဘာအနှံ့အပြားတွင် အသုံးချနိုင်အောင် အခြေအနေဖန်တီးပေးကြောင်း တွေ့ရ၏။ ဤသို့သော အခြေအနေကို ဖန်တီးပေးသောကြောင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေပေးငွေယူစနစ်တွင် ငွေဖြစ်လွယ်မှုမလုံလောက်ခြင်းကို ပြုပြင်ရာကျပေသည်။

အပ်နှံထားသောနိုင်ငံခြားငွေများကို လက်လွှဲပြောင်းခြင်း၊ ချေးငှားခြင်း ပြုလုပ်သောကြောင့် အပ်ငွေများကို အလဟဿမထားပဲ အကျိုးရှိစွာအသုံးချနိုင်ရကား သာမန်အချိန်၌ ငွေဖြစ်လွယ်မှုကို အထောက်အပံ့ပြုပြန်သည်။ သို့ရာတွင် ငွေကြေးအကျပ်အတည်း၌ ငွေဖြစ်လွယ်မှုအခက်အခဲနှင့် ရင်ဆိုင်ရတတ်သည်။

ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်ကြီးများသည် အပ်နှံထားသောနိုင်ငံခြားငွေများကို ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၌ အချေးအငှား အလွယ်တကူပြုလုပ်နိုင်ကြ၍ ယခင်ကထက် စွန့်စားရမှုများတတ်၊ လိုသည်ထက်ပို၍ ချေးငှားမိတတ်သည်ဖြစ်၍ သတိပြုအပ်ပေသည်။

အထူးသဖြင့် ဥရောပတိုက်ရှိ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်ကြီးများသည် ပြည်တွင်းကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်လုပ်ငန်းအပြင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ် လုပ်ငန်းကိုပါ လုပ်ဆောင်လာကြပြီဖြစ်၍ နိုင်ငံများ၏ ငွေကြေးအားဏာပိုင်များက ငွေကြေးပေါ်လစီဖြင့် ငွေကြေးထိန်းသိမ်းရာတွင် ယခင်ကလောက်ထိရောက်မှုရှိမည် မရှိမည်ကိုလည်း အကဲခတ်သင့်ပေသည်။

ထိုအကျိုးသက်ရောက်မှုများကို သုံးသပ်မိကြသော အချို့နိုင်ငံများသည် ယူရိုဒေါ်လာစျေးကွက်၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများမှ မိမိ၏နိုင်ငံကို ကာကွယ်သင့်သည်ဟူသော အမပြင်ရှိလာသကဲ့သို့ အချို့နိုင်ငံများကလည်း မိမိတို့ရရှိမည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို ခန့်မှန်းပြီးလျှင် ဤစျေးကွက်ကို အားပေးသင့်သည်ဟု အမြင်ရှိလာကြ၏။ လက်တွေ့တွင်ကား နိုင်ငံများသည် မိမိတို့နိုင်ငံအတွက် အခါအခွင့်သင့်သလို ရရှိမည့်အကျိုးကျေးဇူးကို မျှော်မှန်းကာ အားပေးချည်တခါ၊ ကန့်သတ်ချည်တလှည့်ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရပေသတည်း။

တက္ကသိုလ် ပညာပဒေသာစာစောင် (ဘောဂဗေဒ)

အတွဲ ၃၊ အပိုင်း ၃၊ ၁၉၆၈

ဤ ဆောင်းပါးကို ၁၉၆၈ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ရရှိပါသည်။

ဒေါ်တင်တင်အေး (ဘောဂဗေဒ ကထိက၊ စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်)

PDF ဖြင့် ဖတ်ချင်သူများအတွက် ဒေါင်ရန်

ကျမ်းကိုးစာရင်း

Altman, O. L. “Euro-Dollars,” Finance and Development. 4, 1. (March, 1967) 9-16.
Aubrey, H. G. The Dollar in World Affairs. New York. F. A. Praeger, Council on Foreign Relations, 1964. pp. 56, 60-62, 175, 221.
Einzig, Paul. The Euro-Dollar System. London, Macmillan, 1964. Chaps. 1, 2, 13, 15, 16, pp. 1-17, 112-122, 132-156.
“The Statics and Dynamics of the Euro-Dollar Market,” The Economic Journal, LXXI (September, 1961) 592-595.
Tether, C. “The Dollar, Har, Soft and Euro”, The Banker (June, 1961) 395-4.

🌼 ငါလိုချင်တဲ့ ဘဝ

2024-03-26T00:00:00+00:00

ငါစိတ်ကို ငါထိန်းချုပ်နိုင်နေပြီ။
ဖြစ်သင့်တာကို ဦးစားပေးနေပြီ။
လိုအပ်မှု အနည်းဆုံးနှင့် ဘဝကို ရပ်တည်နေပြီ။
ဖြစ်လာသမျှကို လက်ခံနိုင်စွမ်းရှိနေပြီ။
ထွက်ပြေးချင်စိတ်ကနေ လွတ်မြှောက်နေပြီ။
ရွေးချယ်မှုရဲ့ ရလဒ်ကို လက်ခံနိုင်စွမ်းရှိနေပြီ။
မိသားစုအရေးကို အလေးပေးနေပြီ။
တစ်နေ့တာ စားဖို့ နေရေးကို တွေးတော်မနေရတော့သည့် အခြေအနေကို ရောက်နေပြီ။
အသိပညာမြင့်မားဖို့ကို နေစဥ်လုပ်ဆောင်နေပြီ။
ကိုယ့်အသိုင်းအဝိုင်းကို ကိုယ်တတ်နိုင်သလောက် ပြန်လည်အကျိုးပြုနေနိုင်နေပြီ။
ဘဝရေစီးချောင်းအပေါ် ပဲပြင်ကိုင်းလှော်ခတ်နိုင်နေပြီ။
နေပူပူ၊ မိုးရွားရွား၊ အဆိုးအကောင်း မခွဲခြားနေတော့ပဲ အရာအားလုံးကို သူ့သဘာဝအတိုင်း မြင်တတ်နေပြီ။

အဲလက်စ်စနိုး
ဟေလ်ဒစ်(စ်)ဟိုင်း၊ ဒွိုင်(ခ်ျ)လန်(ဒ်)

🌴 သူတိုတွေ ဘာလို့ အရမ်း တော်နေကြတာလဲ?

2023-07-14T00:00:00+00:00

တနေ့က xAi ကို စတင်မိတ်ဆက်တာကို တွေ့လိုက်တယ်။ အဲမှာပါဝင်ကြတဲ့ သူတွေအကြောင်းကို သွားလေ့လာကြည့်မိတယ်။ အဲလို့ကြည့်မိနေတုန် စိတ်ထဲမှာ “သူတို့ တွေက ဘာလို့ အရမ်းတော်ကြတာလဲ။” ပြီးတော့ “သူတို့တွေ အဲလို ဖြစ်လာအောင် သူတို့လုပ်ကြတာလဲ“ စတဲ့ စတဲ အတွေးတွေ ခေါင်မှာပေါ်လာတယ်။

အဲဒါနဲ့ ဒီနေ့ တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင် “You and your research” ဆိုတဲ့ talk လေကို သွားနားထောင်မိတယ်။ Talk ပြောသူက computer science လောကမှာ နာမည်ကြီးတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ Richard Hamming ပါ။ သူကိုတော့ hamming window ဆိုတဲ့ ခေါင်စဥ်နဲ့ လူတော်တော်များများက သိကြပါတယ်။ စိတ်ဝင်စားသူများ ကြည့်လို့ရအောင်လို့ အောက်မှာ link ကို ချပေးထားပါတယ်။

သူကိုယ်တိုင်းကလည်း အခုနကလိုမျိုး မေးခွန်းတွေကို သူကိုယ်သူ မေးနေခဲ့တာကို talk မှာ ပြောတာ တွေ့လိုက်ရတယ်။ talk မှာပြောထားတဲ့ အရာကို transcript အနေလုပ်ထားပါတယ်။ ဖတ်ချင်ရင် reference မှာ ပေးထားတဲ့ link က နေ ဖတ်နိုင်ကြပါတယ်။

ဒီမှာတော့ သူပြောထားတဲ့ အချက်တွေ တစ်ချို့ကို ထုတ်နှုတ်ပြီး ပြန်ပြောပါလိုက်ပါတယ်။

Well, I went storming into Bode’s office and said, “How can anybody my age know as much as John Tukey does?” He leaned back in his chair, put his hands behind his head, grinned slightly, and said, “You would be surprised Hamming, how much you would know if you worked as hard as he did that many years.”

ပထမဆုံး သတိထားမိတာက အဲလို့တော်တဲ့ သူအများစုဟာဆိုရင် နယ်ပယ်တစ်ခုကို အခြေခံကနေစပြီး သေသေချာချာလေ့လာကြတာများပါတယ်။ အဲလို အသေးစိတ် သိနိုင်ဖို့ ဆိုတာကလဲ အချိန်းအတိုင်းတစ်ခုခုတော့ ရင်နှီးမြုပ်နှုံးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

နောက်တစ်ခုက ကိုယ့်စိတ်ဝင်စားတာနယ်ပယ်ကို သတ္တိရှိရှိ တစ်စိုက်မတ်မတ်လေ့လာကြတာကိုပါ။

One of the characteristics you see, and many people have it including great scientists, is that usually when they were young they had independent thoughts and had the courage to pursue them.

တစ်ခုခုကို မလုပ်နိုင်ရင်လည်း ဘာကြောင့်လဲဆိုတာမျိုးကို တွေးတော်အဖြေးရှာကြတာများတယ်။

One of the characteristics of successful scientists is having courage. Once you get your courage up and believe that you can do important problems, then you can. Many scientists when they found they couldn’t do a problem finally began to study why not.

ပြောထားတဲ့ အထဲမှာ အကြိုက်ဆုံးကတော့ အောက်က စာပိုဒ်ပဲဖြစ်ပါတယ်။

Bode said this: “Knowledge and productivity are like compound interest.” Given two people of approximately the same ability and one person who works ten percent more than the other, the latter will more than twice out produce the former. The more you know, the more you learn; the more you learn, the more you can do; the more you can do, the more the opportunity - it is very much like compound interest.

တစ်ခုခု အကျိုးရှိမယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ စိတ်ဝင်စားသူများကို Talk ကြည့်ဖို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။

References -

You and Your Research

အဲလက်စ်စနိုး
ဟေလ်ဒစ်(စ်)ဟိုင်း၊ ဒွိုင်(ခ်ျ)လန်(ဒ်)

🥬 ရွေးချယ်မှု - (လေ့လာမှု)

2023-06-30T00:00:00+00:00

အခုတစ်လော စိတ်ထဲမှာ ဘယ် ဘာသာရပ်တစ်ခုခုကို အသေးစိတ် အချိန်ယူပြီး လေ့လာမလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းနဲ့ အတော်လေး ခေါင်းခဲနေခဲတယ်။ နေ့စဥ်မပျက် လေ့လာပြီး သိချင်စိတ်ကို နိုးဆွပေးနိုင်စေလောက်တဲ့ ဘာသာရပ် တစ်ခုခုမျိုးပေါ့။ တကယ်လို့ တစ်သက်လုံးအတွက် အလုပ်အကိုင်း တစ်ခုကို ရွေးချယ်မယ်ဆိုရင်၊ ဒါမှမဟုတ် နောက် ၁၀ နှစ်လောက် အချိန်အတိုင်းအတာတစ်ခုပေးပြီး ကိုယ်ရဲ့ ပင်တိုင်း အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း တစ်ခုအနေနဲ့ ရပ်တည်နိုင်မဲ့ အရာရာ တစ်ခုခုကို ရွေးခြယ်ချင်ခဲ့တာမျိုးပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ကိုယ်ကိုကိုယ့် သတိထားမိတာက အမြဲတမ်း လို့လို့ ကိုယ့် စိတ်ဝင်စားတဲ့ ဘာသာရပ် တစ်ခုကနေ နောက်တစ်ခု ပြောင်းပြောင်းသွားတတ်တာကိုပဲ။ ဒါမျိုးဖြစ်တာက အခုခေတ်ပေါ် လူအများ စိတ်ဝင်စားမှုတွေ နောက်ကို လိုက်နေလို့လား ဆိုပြီး ကိုယ်ကိုကိုယ် မေးမိတယ်။ လူအများလုပ်နေကြတာကို တွေ့ပြီး လိုက်လုပ်ဖြစ်နေတာမျိုးလာပေါ့။

မှတ်မှတ်ရရ ငယ်ငယ်တုန်းက သမိုင်း စာအုပ် တစ်အုပ်ဖတ်ရင် အချိန် ကုန်လို့ ကုန်မှန် မသိဖြစ်သွားတာကို သတိထားတယ်။ လူမှုဗေဒ ဘာသာရပ်တွေကို အားပေးမှု နည်းတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ကြီးပြင်လာကြောင့်လား မသိဘူး၊ အဲဒီဘာသာရပ်ကို ဆက်ပြီး လေ့လာမှုမလုပ်ခဲ့မိပြန်ဘူး။ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ အခြေအနေအချိန်အခါတွေက တစ်ခါတရံမှာ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ဝင်စားမှုတွေကို ပြောင်းလဲ စေတတ်မှန်ကိုလည်း သဘောပေါက်ခဲ့တယ်။

နောက်ပိုင်း ကိုယ်ရွေးချယ်မှုတွေရဲ့ ရလဒ်ဖြစ်တဲ့ သာသာရပ်ကိုပဲ အားရုံးစိတ်ပြီး လုပ်လာရင် သတိထားမိတာတစ်ခုက အရာရာ အားလုံးကို ကိုယ့်က အရမ်း အပေါ်ယံစမ်းစမ်း ထိတွေ့နေတာကိုပဲ။ ခေါင်စဥ်တစ်ခုခုဆို တစ်ခုကို အရမ်း အချက်ချချ အချိန်တစ်ခု ပေးပြီး လေ့လာဖို့ စိတ်အားထက်သန်းမှုတွေ မပေါ်လာမိတာကိုလည်း ကိုယ့်ကိုကိုယ် သတိထားမိတယ်။ အဲဒီတော့ ဘာဖြစ်လဲ ဆိုတော့ လက်တွေ့မှာ တကယ့် ကိုယ့်ထက် အချက်ချချ လေ့လောနေတဲ့ လူတွေကို မယှဥ်နိုင်ဘူး ဖြစ်နေတယ်။ အဲဒီမှာ စပြီး ဘာလို့ အဲလို မလုပ်နိုင်တာလဲဆိုတာဘက်ကို တွေးမိလာတယ်။

နောက်တစ်မျိုးတွေးမိပြန်တာက ကိုယ်လျှောက်လုပ်ခဲ့တဲ့ အရာတွေထဲမှာ တစ်ချို့ အရာတွေကလဲ ကိုယ့်စိတ်ဝင်စားမှုကို နိုဆွပေးတဲ့ အရာတွေပါနေတာတွေရတယ်။ အခြေအနေ အကြောင်းကြောင်းကြောင့်၊ ကိုယ့်စိတ်ကို အလိုလိုက်မှုများမှုကြောင့် စည်းကမ်းတကျ မလုပ်ဖြစ်တာကြောင့် အခုလို အပေါ်ယံစမ်းနေခဲ့တာမျိုး ဖြစ်နေတာ ဖြစ်လောက်ပါတယ်လို့ တွေးမိတယ်။

ဟိုတစ်လောက ဖတ်မိတဲ့ စာတစ်ကြောင်းကို သတိရမိတယ်။

Choose the work that feels like play to you and feels like work to others. (Naval)

ဒါပေမဲ့ ပြဿနာက ဘယ် အရာက ကိုယ့်အတွက် လုပ်နေရင် အချိန်မှန် မသိ ကုန်သွားမျိုးကို ဖြစ်တဲ့အရာမျိုးကို အခုချိန်ထိ ရှာမတွေ့သေးတာကိုပဲ။ ဒါပေမဲ့ သေချာတာ တစ်ခုက ဘာကိုမှ လျှောက်မလုပ်နေရင် အဲအရာကို ဘယ်တော့မှ တွေ့နိုင်မှာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာကိုပဲ။

Specific knowledge is found by pursuing your genuine curiosity and passion rather than whatever is hot right now.
— Naval (@naval) May 31, 2018

အဲလက်စ်စနိုး
ဟေလ်ဒစ်(စ်)ဟိုင်း၊ ဒွိုင်(ခ်ျ)လန်(ဒ်)

📈 Economics (ဘောဂဗေဒ) အခြေခံကို လူတိုင်း လေ့လာဖို့

2022-11-22T00:00:00+00:00

ဘောဂဗေဒသည် လူတို့၏နေ့စဥ်ဘဝနဲ့ တိုက်ရိုက် (သို့) သွယ်ဝိုက်သောအားဖြင့် ပါဝင်နေသော ဘာသာရပ် ဖြစ်ပါသည်။

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အထက်တန်းပညာရေး စနစ်သည် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ လူငယ်တို့အဖို့ economics ခေါ် ဘောဂဗေဒ ဘာသာရပ်ကို အထင်သေး၊ အလွန် အရေးမပါသော ဘာသာရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုသည့် အမြင်ကို ရိုက်သွင်ပေးသလိုဖြစ်နေပါသည်။ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူတို့မှာ နဝမတန်းတွင်် bio နှင့် eco ဘာသာရပ်နှစ်ခုထဲက တစ်ခုခုကို ရွေးချယ်ရသည်။ ထို့ ရွေးချယ်မှု ကို ပြုလုပ်ရာ အကယ်၍ ဘောဂဗေဒကို ရွေးယူမိလျှင် သူများ အထင်သေး အမြင်သေး ခံရနိုင်ချေများပါသည်။

တကယ်တော့ ဘောဂဗေဒ ဘာသာရပ်သည် လူတို့၏ နေ့စဥ်ဘဝနှင့် အနီးစပ်ဆုံး၊ လူတို့၏ စိတ်ခံစားချက်ကို အလှုံ့ဆော်နိုင်ဆုံး ဘာသာရပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ လူတို့၏ အပြုအမူများကို လေ့လာသော ဘာသာရပ် တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ လူများကြီးပွားချမ်းသာရေးအတွက် ရည်ရွယ်သော သာသာရပ်ဖြစ်ပြီး လူတိုင်း၏သည်းခြေကြိုက် ‘ငွေ’နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။

ဘောဂဗေဒ သာသာရပ်တွင် အကြမ်းဖျဥ်း အာဖြင့် -

မိသားစု စီမံခန့်ခွဲခြင်း
ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှု များကို မည်သို့ထုတ်လုပ်၍ မည်သို့ခွဲဝေ အသုံးပြုကြသည်ကို လေ့လာခြင်း
လူတို့၏လိုအင်ဆန္ဒများကို အများဆုံးဖြည့်စွမ်းရန်အတွက် အကန့်အသတ်ဖြင့် သာရရှိနိုင်သော ထုတ်လုပ်မှု အရင်းအမြစ်များကို မည်သို့ စီမံခန့်ခွဲ၍ အသုံးပြုသည်ကို လေ့လာခြင်း
လူတို့၏အပြုအမူကို လေ့လာခြင်း (behavioral economics)
စျေးကွက်တစ်ခုချင်းစီကိုလေ့လာခြင်း (micro-economics)
စီးပွားရေး အဆောက်အအုံ တစ်ခုလုံး၏ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အပြုအမူများအား လေ့လာခြင်း (macro-economics)
နိုင်ငံတစ်ခုနှင့်တစ်ခု စီးပွားရေးဆိုင်ရာဆက်သွယ်မှုများအား လေ့လာခြင်း (international-economics)

တို့ ပါဝင်ကြသည်။

အထက်ပါ ဖော်ပြချက်များမှ အဓိက highlight လုပ်ထားတဲ့ သုံးချက်မှာ လူတိုင်း နီးပါး လေ့လာမိဖို့ လိုအပ်ပါသည်။အထူးသဖြင့် လူတို့အကြောင်း နံ့နံ့ စပ်စပ် သိချင်လေလေ ဘောဂဗေဒကို ပိုမို လေ့လာသင့်လေလေ ဖြစ်သည်။ ဥပမာ တစ်ခု အနေနှင့် ပြောရမည်ဆိုလျှင် မိမိတို့ တစ်ဦးတစ်ယောက်စီတိုင်းသည် မိမိတို့ စိတ်ပါဝင်စားမှု၊ မိမိတို့အကျိုးကို မျှော်ကိုးပြီး အကောင်းဆုံးသော ဆုံးဖြတ်မှုကို ပြုလုပ်ကြသည် (optimizing individual) ဟု ဆိုနိုင်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် rational ဖြစ်ကြသည်ဟုဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော်လည် behavioral economics သည် ထိုအချက်ကို မဟုတ်မှန်ကြောင်း၊ လူအများစုမှာ irrational ဖြစ်သော ဆုံးဖြတ် ချက်များစွာကို ပြုလုပ်နေကြသည်ဟု ထောက်ပြထားပါသည်။ economics ကို လေ့လာခြင်းအားဖြင့် မိမိကိုယ်မိမိ နားလည်မှု ကိုလဲ တိုးတက်လာစေပါသည်။

ဘောဂဗေဒနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတဲ့ Thinking, Fast and Slow ဆိုတာလေကို သဘောကျလို့ ရှယ်ပေးလိုက်ပါတယ်။

ယနေ့ခေတ်တွင် လူအများစုလိုလို ကြီးပွားချမ်းသာလိုကြသည်သာ ဖြစ်သည်။ အကောင်းဆုံးသော ရင်းနှီးမြုပ်နှံ့မှုတွေ လုပ်နိုင်ဖို့ရာ ဘောဂဗေဒကို လေ့လာဖို့ လိုပါလိမ့်မည်။ ဘောဂဗေဒကို လေ့လာခြင်းအားဖြင့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ စျေးကွက်တစ်ခုတင်မက တစ်ကမ္ဘာလုံးနဲ့ ဆိုင်တဲ့ စီးပွားရေး အမြင်တွေကိုပါ တိုးတက်စေနိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ယခုလို အချိန်မျိုး စီးပွားရေး ကျပ်တည်းမှုတွေ အများစု ကြုံနေရတဲ့ အချိန်အခါမျိုးမှာ ကမ္ဘာရဲ့ စီးပွားရေးအခြေအနေကို ပိုမို သိရှိဖို့လိုပါတယ်။ အဲဒါကြောင့်မို့လို့ မိမိတို့လူငယ်တွေ ဘယ် နယ်ပယ်ကိုပဲ လေ့လာလိုက်စားနေစေကာမှု ဘောဂဗေဒကို အခြေခံကို လေ့လာလိုက်စားဖို့ တိုက်တွန်းလိုက်ပါသည်။

တစ်ရက်နည်းနည်းစီတဖြေးဖြေးအတူတူလေ့လာကြစို့။

အဲလက်စ်စနိုး
ဟေလ်ဒစ်(စ်)ဟိုင်း၊ ဒွိုင်(ခ်ျ)လန်(ဒ်)

📚 Life-long Learner တစ်ယောက်ဖြစ်ဖို့ - IT

2022-11-06T00:00:00+00:00

နယ်ပယ်တစ်ခုကို လိုက်စားဖို့ဆို Life-long Learner တစ်ယောက်ဖြစ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အပြိုင်အဆိုင်တွေများတဲ့ ဒီခေတ်မှာ လူတကာနဲ့ အမြဲတမ်း ယှဥ်နိုင်ဖို့ဆို လေ့လာမှုတွေနဲ့ ပျက်သွားလို့ မဖြစ်ပါဘူး။

အရင်ဆုံး life-long learning ဆိုတာ ဘာလဲ ဆိုတာကြည့်ရအောင်။ အကြမ်းဖျင်း အား ဖြင့်ပြောရမယ်ဆိုရင် စဥ်ဆက်မပျက်လေ့လာမှုတွေ လုပ်ခြင်းပေါ့။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလိုမျိုး အမြဲမပျက်လေ့လာမှုတွေကို လုပ်နိုင်ဖို့ဆို အရင်ဆုံး မိမိတို့ ဘာတွေ စိတ်ဝင်စားမှု ရှိလဲ၊ ဘယ်အရာတွေက ကိုယ်စိတ်ကို လာစွပေးနိုင်တာလဲဆိုတာကို သိဖို့ လိုအပ်မယ်လို့ ထင်ပါတယ်။

လူတွေမှာမှရှိတဲ့ အကျင့်ဆိုးတစ်ခုက တစ်ခုခုကို လေ့လာလိုက်စားမယ်ဆိုရင် အစမှာ ဘယ်လောက်ပဲ motivation ကောင်းကောင်း အချိန်အတိုင်းအတာတစ်ခုလောက်ပဲ ခံပါတယ်။ အထူးသဖြင့် သူများတကာတွေ လေ့လာနေတာတွေ့လို့ ကိုယ်လည်း လေ့လာကြည့်ဦးမယ်ဆိုတာနဲ့ စခဲ့တယ်ဆိုရင်တော့ အဆိုးဆုံးဖြစ်ပါတယ်။ အဲလို့အခြေအနေတွေမှာ တော်တော်များများက ကောက်ရိုးမီးလို ခဏတာလောင်ပြီးရင် ပြီးသွားကြတာများပါတယ်။

အထူးသဖြင့် လူငယ်အများစုက တက္ကသိုလ်တက်နေစဥ်၊ ဒါမှမဟုတ် တက္ကသိုလ်ပြီးပြီးချင်းမှာ တက်ခဲ့တဲ့ လပြတ်သင်တန်းတွေကြောင့် သူတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ နည်ပယ်တစ်ခုခုကို လေ့လာလိုက်စားဖို့ဆို လပြတ်နဲ့ ရမယ်လို့ ထင်နေကြတာများတယ်။ အမှန်က အဲဒီလိုမျိုးအတွေးက အရမ်းမှားပါတယ်။ အဲလိုအတွေးမျိုးတွေကြောင့် ဟိုဟာလေး စပြီး လေ့လာလုပ်ကြည့်လိုက် ဒီဟာလေ လိုက်လုပ်ကြည့်လိုက်နဲ့ အချိန်သာ ကုန်သွားပြီး ဘာမှ ရေရေရာရာ အဖတ်တင််မလာတာများပါတယ်။

အမှန်မှန်ဆို နည်းပညာလို နယ်ပယ်မျိုးကို လိုက်စားဖို့ဆို စဥ်ဆက်မပြတ်လေ့လာမှုတွေကို ရပ်ပြစ်လိုက်လို့ လုံးဝ လုံးဝ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ နှစ်စဥ်နှစ်တိုင်းမှာ ထွက်လာလိုက်တဲ့ နည်းပညာအသစ်တွေ၊ programming frameworks အသစ်တွေ ဆိုတာ ရေတွက်လို့တောင်မရပါဘူး။ အနည်းဆုံးတော့ ကိုယ်နဲ့သက်ဆိုင်လောက်တဲ့ tools တွေ frameworks အသစ်တွေကို တိမိခေါက်မိဖို့တော့လိုပါလိမ့်မယ်။

ဥပမာ တစ်ခုနဲ့ ကြည့်ရအောင်။ တကယ်လို့ ကိုယ်က data engineer တစ်ယောက်အနေနဲ့ အလုပ်လိုက်ရှာဖို့ စပြီး လေ့လာနေတယ်ဆိုပါစို့။ ပထမဦးဆုံး အခြေခံသိသင့်သိထိုက်တဲ့ အရာတွေကို လေ့လာဖို့ လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။ တကယ်လို့ computer science major နဲ့ ကျောင်းပြီးထားတဲ့ သူတစ်ယောက်ဖြစ်တယ်ဆိုတော့ computational thinking, programming fundamentals theory, database စတာတို့ နဲ့ ဆိုင်တဲ့ အခြေခံတွေကို ကျောင်းတုန်းက သင်ခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီတော့ အဲအပိုင်းတွေကို နည်းနည်း recap ပြန်လုပ်ရုံနဲ့ အဆင်ပြေနိုင်ပါတယ်။ ဒါမှမဟုတ်ပဲ ကိုယ်က non-computer science major (ဥပမာ - economics major/statistics major) နဲ့ ကျောင်းပြီးထားတဲ့သူတွေဆို အဲအပိုင်းတွေကို အခြေခံမဖြစ်မနေ အချိန်ပေးလေ့လာဖို့ လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီအခြေခံတွေကို လေ့လာဖို့တင် အနည်းဆုံး ၃လ ကနေ ၆လ အထိ တစ်ချို့တွေအတွက် ကြားနိုင်ပါတယ်။ ဖြတ်လမ်းလိုက်လို့ လုံးဝမဖြစ်ပါဘူ။ အဲဒါတွေ မသိပဲ ချက်ချင်ကြီး data pipeline လို အရာမျိုးအကြောင်း စလေ့လာမယ်ဆို ခေါင်းပူပြီး ဆက်ပြီးလေ့လာဖြစ်ဖို့ chance အရမ်း နည်းသွားပါလိမ့်မယ်။

အဲမှာတင် ဇွဲကောင်းဖို့ discipline ရှိဖို့ အရမ်းလိုအပ်လာပါပြီး။ certificate ရရင် တက်ပြီးလို့ ထင်နေတဲ့အတွေးတွေကိုလဲ ဖျက်ပြစ်ဖို့ လိုလာပါလိမ့်မယ်။ ပြီးတော့ တစ်ပတ်မှာ အချိန်တစ်ခုပေးပြီး တသမတ်တည် လေ့လာလိုက်စားမှု လုပ်ဖို့ အရမ်း အရေးကြီးလာပါပြီး။ လူတော်တော်များများက အစပိုင်းမှာ အသားကုန် အားတက်သရော လေ့လာလိုက်စားမှုတွေလုပ်ဖြစ်ကြပြီး တစ်ဖြည်းဖြည်း နေ့စဥ်ရက်ဆက်လုပ်သွားရမှာမျိုးမှာ ဇွဲပျောက်သွားကြတာများပါတယ်။

နောက်ဆုံးပိတ်အနေဖြင့် ပြောရမယ်ဆိုရင် ဘယ်နယ်ပယ်ကိုပဲ လေ့လာလိုက်စားမှုတွေလုပ်လုပ် အရေးကြီးဆုံး မသိတာကိုသိလိုစိတ်ရှိဖို့၊ နားလည်ဖို့ ခက်လာတဲ့ အရာတွေ တွေ့ရင် လွယ်လွယ်အရှုံးမပေးချင်စိတ်ရှိဖို့၊ discipline ရှိရှိ လေ့လာဖို့ အရေးကြီးဆုံးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတဲ့ A New Career Direction with Lifelong Learning ဆိုတာလေကို သဘောကျလို့ ရှယ်ပေးလိုက်ပါတယ်။

တစ်ရက်နည်းနည်းစီတဖြေးဖြေးအတူတူလေ့လာကြစို့။

အဲလက်စ်စနိုး
ဟေလ်ဒစ်(စ်)ဟိုင်း၊ ဒွိုင်(ခ်ျ)လန်(ဒ်)

ကျပ်ငွေတန်ဖိုးကျဆင်းနေချိန်မှာ စုငွေတွေကို ဘယ်လိုထိန်းသိမ်းမလဲ

2022-08-19T00:00:00+00:00

ယခုကဲ့သို့ မြန်မာကျပ်ငွေတန်ဖိုးကျဆင်းနေတဲ့အချိန်မှာ ကိုယ့်ရဲ့ အနှစ်နှစ်အလလစုဆောင်းလာတဲ့ စုဆောင်းငွေ (saving) တန်ဖိုးမှာလဲ မှန်ကန်တဲ့ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုသာမလုပ်ခဲ့ဘူးဆိုရင် တန်ဖိုးကျဆင်းသွားမှာလဲ အသေအချာပါပဲ။ အဲ့တော့ ဒီလိုချိန်မှာ ကိုယ့်ရဲစုငွေတန်ဖိုးမကျအောင် ဘယ်လိုကာကွယ်နည်းတွေ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတွေ ပြုလုပ်သင့်သလဲဆိုတဲ့ topicကို လူတိုင်းစိတ်၀င်စားကြမယ်လို့ထင်ပါတယ်။

Commodities

Commodities လို့ခေါ်တဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေရဲ့ တန်ဖိုးဟာ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု အပေါ်လိုက်ပြီး မြင့်တက်သွားတဲ့အတွက်ကြောင့် သင့်ရဲ့ saving ပမာဏပေါ်မူတည်ပြီး commodities တွေ၀ယ်ယူစုဆောင်းသင့်ပါတယ်။ သင့်လက်ထဲ ငွေပမာဏ အနည်းငယ်တာရှိမယ်ဆိုရင် စားသောက်ကုန်ကဲ့သို့သော ကုန်ပစ္စည်းများကို တစ်နှစ်စာတန်စေ ၀ယ်ယူစုဆောင်းပါ။ ထို့ထက်ပိုလျှံစွာရှိရင်တော့ ရွှေကဲ့သို့သော hard commodities တွေကို စုဆောင်းသင့်ပါတယ်။

Real Estate

အကယ်၍ သင်ဟာ ငွေကြေးတက်နိုင်တယ်ဆိုရင်တော့ အိမ်ခြံမြေလုပ်ငန်းမှာ ရင်းနှီးမြုပ်နှံဖို့ တိုက်တွန်းပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အိမ်ခြံမြေဟာ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနဲ့ အတူ အမြဲတမ်း တန်ဖိုး‌ထိုးတက်နေလို့ပါ။ ဒါကြောင့် ဒီလိုချိန်မှာ Real Estate လို့ခေါ်တဲ့ အိမ်ခြံမြေလုပ်ငန်းတွေမှာ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုဟာ သင့်ရဲ့ saving မှ value ကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ရုံသာမက သင့်အနေနဲ့ အိမ်ငှားခ အနေနဲ့ အပို၀င်ငွေတိုးစေနိုင်ပါတယ်။

Cryptocurrency

Cryptocurrency လို့ခေါ်တဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေကြေးဟာလည်း ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ အစိုးရမရှိတဲ့အပြင် သတ်မှတ်ထားတဲ့ အကန့်အသတ် ပမာဏအထိသာ mining လုပ်လို့ရတာဖြစ်တဲ့အတွက် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ပညာရှင်တွေက cryptocurrency ကလဲကောင်းမွန်တဲ့ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုလို့ဆိုကြပါတယ်။ ဒီလိုရင်းနှီးမြုပ်နှံဖို့ကလဲ Crypto နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အခြေခံသဘောတရားတွေ သိရှိနားလည်ဖို့လိုအပ်တာကြောင့် လူတိုင်းတွက်တော့ လွယ်ကူမယ်လို့ မထင်ပါဘူးရှင်။

Invest in Yourself

နောက်ဆုံးနဲ့ အရေးကြီးဆုံးအချက်ကတော့ invest in Yourself ပါ။ အကယ်၍ သင့်မှာ များစွာသော စုဆောင်းငွေတွေလဲ ရှိမနေဘူးဆိုရင်တော့ ဒီအချက်ကအသုံးအ၀င်ဆုံးဖြစ်မှာပါ။ ကမ္ဘာကျော် Billionaire ကြီးဖြစ်တဲ့ Warren Buffett ပြောသလိုပါပဲ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု အဆမတန်မြင့်တက်နေတဲ့အချိန်မှာ သင့်ရဲစုငွေဟာ အနည်းနဲ့ အများတော့ တန်ဖိုးကျဆင်းမှာပါပဲ။ ဒီလိုချိန်မှာ သင့်ရဲ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးကို မြင့်တင်ခြင်းဟာ အကောင်းဆုံ investment ပါဘဲ။ ထိုသို့ ပြုခြင်းအားဖြင့် သင်ဟာ အရည်အချင်းပိုမိုမြင့်လာတဲ့အတွက် ၀င်ငွေလဲတိုးတက်လာနိုင်ပြီး ငွေကြေးတန်ဖိုးတည်ငြိမ်သွားချိန်မှာလဲ တိုးတက်လာတဲ့ ၀င်ငွေတွေနဲ့ တခြားရင်နှီးမြုပ်နှံမှုများစွာ ပြုလုပ်နိုင်ပြီူ ဥစ္စာဓာန ပိုမိုတိုးတက်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ကိုယ့်ရဲ့ Saving level ပေါ်မူတည်ပြီး အကျိုးရှိရှိ ဆုံးရှုံးမှုတွေကို အတက်နိုင်ဆုံးလျော့ချနိုင်မယ့် decisions ကောင်းကောင်းလေးတွေချနိုင်မယ်လို့ မျော်လင့်ရင် ဒီ topic လေးကို ဒီမှာပဲ အဆုံးသတ်လိုက်ပါတယ်။

2008 Financial Crisis

2021-06-27T00:00:00+00:00

ဒီတခါမှာတော့ ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်လှစွာသော အမေရိကန်တစ်နိုင်ငံလုံး 2008 ခုနှစ်မှာ ဒုက္ခရောက်ခဲ့တဲ့ အကြောင်းပြောမှာဖြစ်ပါတယ်။ အကြောင်းအရာအားလုံးဟာ 2001 ခုနှစ်မှာ US မှာ recession လို့ခေါ်တဲ့ စီးပွားရေးကျဆင်းမှုကြီးဖြစ်တာက စ ပါတယ်။ ဒီအခြေနေကို ထိန်းပြီး နိုင်ငံအတွင်း စီးပွားရေးတိုးတက်လာစေဖို့ US ရဲ့ ဗဟိုဘဏ်ဟာ 2001 မှ 2007 အထိ အတိုးနှုန်း ကို သိသိသာသာ လျှော့ချလိုက်ပါတယ်။

ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ လူတွေ ဘဏ်မှာ အတိုးယူပြီး ငွေစုမဲ့ အစား အခြားရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတွေ ပိုလုပ်လာရန်နဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေ အနေနဲ့လဲ အတိုးသက်သက်သာသာ နဲ့ငွေချေးယူပြီးလုပ်ငန်းချဲ့ထွင်နိုင်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ပိုက်ဆံချမ်းသာတဲ့ ရင်းနှီးမြုပ်နှံသူတွေဟာ အတိုးနှုန်းအလွန်နည်းတဲ့ ဘဏ်မှာငွေစုခြင်းနဲ့ အစိုးရရဲ့ငွေတိုက်စာချုပ်တွေ ဝယ်ယူခြင်းအစား အခြားအမြတ် (return) များများ ရ ပြီး risk နည်းတဲ့ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတွေကို ရှာဖွေတော့တာပေါ့။ အဲ့ဒီအချိန်မှာ mortgage လို့ခေါ်တဲ့ အရာ တစ်ခုကို တွေ့ပါလေရော။ Mortgage ဆိုတာကတော့ အရစ်ချ ငွေပေးပြီး အိမ်ဝယ်ခြင်း တစ်မျိုးပေါ့။ အိမ်ဝယ်ချင်တဲ့သူ တွေကို ဘဏ်ကအိမ်ဝယ် ပေးထားတယ်။

အိမ်ဝယ်တဲ့သူက ဘဏ်ကို လစဥ် အရစ်ချသတ်မှတ်ငွေပမာဏ အချို့နဲ့ အတိုးပေးရတယ်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဒီလို mortgage ရောင်းတဲ့ အခါမှာ ဘဏ်တွေက အလွန်စိစစ်ကြတယ်။ အိမ်ဝယ်ချင်တဲ့သူဟာ ငွေပြန်ဆပ်နိုင်လောက်တဲ့ ဝင်ငွေလမ်းကြောင်းရှိရဲ့လား၊ သူဟာ အရင်က အကြွေးယူပြီးရင် သေချာ ပုံမှန်ပြန်ဆပ်ရဲ့လား စသဖြင့် credit ကောင်းသလားဆိုတာ သေချာ စိစစ်ပြီးမှ Mortgage စာချုပ်ချုပ်လေ့ရှိပါတယ်။ အဲ့ဒီတော့ investor တွေ အနေနဲ့ကြည့်ရင် ဒါဟာ အလွန်စိတ်ချရတဲ့ risk နည်းပြီး return များတဲ့ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုမျိုးပေါ့။

ဒါပေမဲ့ သူတို့ဟာ အိမ်ဝယ်ချင်တဲ့သူတစ်ယောက်ချင်းစီနဲ့ စာချုပ်ချုပ်၊ လစဥ်ငွေ လက်ခံ၊ စာရင်းမှတ်၊ သူတို့ကို အမြဲတမ်းစောင့်ကြည့်နေရတာမျိုး မလုပ်ချင်ဘူးပေါ့။ အဲ့ဒီအခါမှာ Investment banks လို့ခေါ်တဲ့ ရင်းနှီးမြုပ်နှံ ကုမ္ဗဏီ တွေဟာ ဒါငါတို့အတွက် အခွင့်အရေးဘဲဆိုပြီး commercial banks တွေဆီ သွား ပြီး အတိုးနည်းနည်းနဲ့ ငွေ ချေးယူပြီး mortgage တွေ အများကြီး ဝယ်ပါတယ်။

ပြီးတေ့ာ အစုရှယ်ယာ သဘောမျိုး အမျိုးအစား သုံးမျိုးခွဲ လိုက်ပါတယ်။ ပထမ တစ်မျိုးကို Equity လို့ခေါ်တယ်။ Equity ရဲ့ risk ဟာများသလို ပြန်ရမဲ့ return ကလဲ များလှတယ်။ ဒုတိယ အမျိုးအစားကတော့ Mezzanine လို့ခေါ်ပြီး သူရဲ့ risk နဲ့ return ဟာ အလယ် အလတ်လောက်ဘဲ ဖြစ်တယ်။ နောက်ဆုံး တစ်မျိုးကတော့ Senior လို့ခေါ်တယ်။ သူရဲ့ return ဟာနည်းသလို risk ကလဲ နည်းပါတယ်။ ဆိုလိုတာကတော့ investment bank ဟာ အမြတ်ရလာတဲ့ အခါ Senior ကို ဝယ်ထားတဲ့သူ တွေကို အရင် return ပေးတယ်။ ငွေကျန်သေးရင် Mezzanine ပိုင်ဆိုင်သူတွေ ကိုပေးတယ်။ တကယ်လို့ Mezzanine တွေကိုပေးပြီး ငွေမကျန်တော့ရင် Equity ဝယ်ထားတဲသူတွေ က ငွေ မရတော့ဘူးပေါ့။ အဲ့လို သုံးမျိုးခွဲထားတဲ့ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု ကို Collateralized Debt Obligation (CDO) လို့ခေါ်ပါတယ်။

Investment Banks တွေက ရင်းနှီးမြုပ်နှံသူတွေ ကိုခေါ်ပြီး သူတို့မှာရှိတဲ့ CDO တွေမှာ ရင်းနှီးမြုပ်နှံ နိုင်ကြောင်းပြောတာပေါ့။ ဖြစ်ချင်တော့ အဲဒီအချိန်က အိမ်စျေးတွေကလဲ ကျခြင်းမရှိ တက်နေတဲ့ အချိန်ပေါ့။ အဲ့တော့ investor တွေကလဲ တကယ်လို့ အိမ်ဝယ်တဲ့သူတွေ ပိုက်ဆံဆက်မပေးနိုင်တော့ရင်လဲ အိမ်ကို ရောင်းလိုက်ရုံပဲဖြစ်တဲ့အတွက် risk လုံးဝမရှိတဲ့ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုလို့ ယုံကြည်ပြီး လူတော်တော်များများ ရင်းနှီးမြုပ်နှံကြတာပေါ့။

တစ်ဖက်မှာလဲ ရဲ့ သက်တမ်းအရင့်ဆုံးနဲ့ အကြီးဆုံး ဘဏ်ဖြစ်တဲ့ Laymen Brother Bank တို့၊ နိုင်ငံပေါင်း ၈၀ ကျော်မှာ Company ခွဲတွေရှိတဲ့ အာမခံကုမ္ဗဏီ ကြီး AIG စသည် တို့ကရောင်းချတဲ့ Credit Default Swap (CDS) လို့ခေါ်တဲ့ အာမခံ အမျိုးအစား တစ်မျိုးကလည်း popular ဖြစ်နေခဲ့ပါတယ်။ CDS ဆိုတာကတော့ ရင်းနှီးမြုပ်နှံသူတွေဟာ သူတို့ဝယ်ယူထားတဲ့ bond တွေ ၊ mortgage တွေ ကို ဒိုင်းကာသဘောထား ထားတဲ့ အာမခံ တစ်မျိုးပေါ့။ CDS ကိုဝယ်ထားမယ်ဆိုရင် တကယ်လို့ အကြွေးဆပ်ရမဲ့သူတွေ ဟာ အကြွေးမပေးကြတော့လို့ investor က ငွေတွေရှုံးတော့မယ်ဆိုရင် CDS company က ရှုံးသွားတဲ့ ငွေကိုပြန်ပေးပါတယ်။ ရင်းနှီးမြုပ်နှံထားတဲ့ asset ဟာ risk များရင်များသလို CDS တန်ဖိုးကလဲများပါတယ်။ Investor တွေဟာ CDO ဝယ်ပြီးတာတဲ့ CDS ပါဝယ်ကြပါတော့တယ်။

ပထမပိုင်းမှာတော့ အိမ်ဝယ်သူတွေရော ၊ ဘဏ်တွေရော၊ investment bank တွေရော၊ investor တွေ၊ ရောင်းတဲ့ကုမဏီ တွေ အားလုံး အကျိုးအမြတ်တွေရပြီး အဆင်ပြေကြပေမဲ့ နောက်ပိုင်းမှာ တွေက investor တွေကပိုမို ရင်းနှီးမြုပ်နှံချင်လာတဲ့အခါ Investment bank တွေက commercial bank တွေကနေ mortgage တွေ ပိုဝယ်ချင်ကြောင်းပြောတာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ credit ကောင်းတဲ့ အိမ်ဝယ်တဲ့သူတွေက မရှိတော့ဘူး။ အဲ့ဒီအချိန်မှာ ဘဏ်က mortgage တွေကို ဝယ်ပြီးတာနဲ့ Investment bank ကို ရောင်းပေးလိုက်မှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် credit မကောင်းတဲ့ အိမ်ဝယ်သူတွေကို အိမ်ဝယ်ပေးလဲ risk ကသူတို့ မှာရှိတာမဟုတ်ဘူး ဟု ထင်ကာ ပုံမှန်ဝင်ငွေမရှိတဲ့သူတွေ၊ အလုပ်မရှိတဲ့ကျောင်းသားတွေ အစ အားလုံးကို mortgage တွေ ပေးပါတော့တယ်။

Investment bank တွေကလဲ နဂို လုပ်ငန်းစဥ်အတိုင်း ဆက်လက်လုပ်ဆောင်တာပေါ့။ credit မကောင်းတဲ့သူ တွေ ကို အကြွေးပုံမှန် မဆပ်နိုင်ဖြစ်ကြပြီး အိမ်တွေကို အကြွေးရှင်တွေကို ပြန်ပေးလိုက်ကြတယ်။ Investment bank တွေ ကလဲ အဲဒီအိမ်ကို ရောင်းဖို့စျေးကွက်မှာတင်လိုက်ပါတယ်။ ဒီလိုနဲ့ လူတွေ အများကြီး အိမ်တွေပြန်အပ်လိုက်တဲ့အခါမှာ စျေးကွက်မှာ ရောင်းလိုတဲ့ အိမ်တွေများပြီး အိမ်စျေးတွေ ကျလာပါတော့တယ်။ အိမ်စျေးတွေကျလာတော့ နဂို ဒေါ်လာ 3000 တန် အိမ်တစ်လုံးဟာ စျေးကွက်မှာ 1000လောက်ဘဲရှိတော့တဲ့ အတွက် credit ကောင်းပြီး ပုံမှန်အကြွေးဆပ်နေသူများကလဲ အိမ်တွေကိုပြန်အပ်လိုက်ကြတယ်။ ဒီတော့ အိမ်စျေးဟာကျသတဲ့ ကျလာပါတော့တယ်။ ဒီလိုနဲ့ investor တွေကလဲ ရှုံးလာတော့ CDS ရောင်းတဲ့သူတွေဆီ သွားပြီး အာမခံငွေတွေတောင်းကြတော့တာပေါ့။ Mortgage မှာ ရင်းနှီးမြုပ်နှံ ထားတဲ့ Investor အားလုံးနီးပါးရှုံးတာ ဖြစ်တဲ့အတွက် CDS ရောင်းတဲ့ ဘဏ်တွေရော၊ ကုမ္ဗဏီကြီး တွေရော အာမခံငွေ မပေးနိုင်တော့ဘဲ ဒေဝါလီခံကြောင်း ကြေညာလိုက်ပါတော့တယ်။

ဒီတော့ ဘဏ်တွေက ငွေချေးပြီး mortgage လုပ်တဲ့ investment bank တွေ ကလဲ အကြွေးမ ဆပ်နိုင်၊ investor တွေကလဲ ရှုံး၊ CDS ကုမ္ဗဏီတွေကလဲ ဒေဝါလီခံနဲ့ financial institution (ငွေကြေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း ) တစ်ခုလုံးပြဿနာတက်သွားပြီး အလုပ်လက်မဲ့ ရာခိုင်နှုန်းဟာလဲ 7.2% အထိဖြစ်သွားခဲ့ပါတယ်။ ဒီပြဿနာဟာ US ရဲ့ နိုင်ငံတွင်းရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတွေ သာမက ပြည်ပရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတွေ အထိထိခိုက်သွားပြီး နိုင်ငံအတော်များများမှာ စီးပွားရေးထိခိုက်မှုတွေ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

ဒီလို ဆိုးရွားလှတဲ့အခြေအနေ ကနေ US အစိုးရက ဘယ်လို မူဝါဒတွေနဲ့ လွတ်မြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သလဲဆိုတာ ဆက်ဖတ်ကြည့်ရအောင်နော်။ အဲ့လို ဆိုးရွားလှတဲ့အခြေအနေကနေ လွတ်မြောက်ဖို့အတွက် အစိုးရက programs တချို့ကို အကောင်အထည်ဖေါ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီထဲမှာ သက်ရောက်မှုအရှိဆုံးနဲ့ အ‌ကောင်းဆုံး program ကတော့ Troubled Assets Relief Program ( TARP) ပဲဖြစ်ပါတယ်။ TARP ကို US သမ္မတ George W. Bush က Oct 8, 2008 မှာ လက်မှတ်ရေးထိုး အတည်ပြုလိုက်ပါတယ်။ TARP ရဲ့ မူလရည်ရွယ်က်ကချက်တော့ mortgage security တွေကို ၀ယ်ယူပြီး money market နဲ့ mortgage market ရဲ့ liquidity ကို တိုးတက်လာအောင်လုပ်ဖို့ပဲဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီကနေတဆင့် သူတို့ပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ institution တွေရဲ့ အရှူံးတွေကို လျော့ဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

နောက်ပိုင်းမှာတော့ အစိုးရက TARP ရဲ့ရည်ရွယ်ချက်ကိုအနည်းငယ်ပြောင်းလဲပြီး ဘဏ်တွေနဲ့ တခြားငွေကြေးအဖွဲ့အစည်းတွေကပါ Equity တွေကို ၀ယ်ယူဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်ပါတယ်။ အဲ့ဒီ program အတွက် ပထမ က 700 ဘီလီယံဒေါ်လာကို သတ်မှတ်ထားပြီး လက်တွေ့မှာ 420 ဘီလီယံကျော်လောက်ပဲ ကုန်ကျခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီငွေကြေးတွေကို ဘဏ်မှာ stock တွေ ၀ယ်ယူဖို့အတွက်၊ insurance ကုမ္ပဏီတွေ အတွက် ၊ ပုဂ္ဂလိကငွေကြေးအဖွဲ့အစည်းနှင့် အိမ်၀ယ်လိုသူများကို loans တွေ ပေးဖို့အတွက် အဓိကအသုံးပြုခဲ့ကြပါတယ်။ US အစိုးရက ဘဏ်‌တွေဆီက stock တွေကို 5% အတိုးနှုန်းနဲ့ ၀ယ်ယူခဲ့ပါတယ်။ ဘဏ်တွေ အဲ့ဒီ stock တွေကို နောင်ငါးနှစ်အတွင်းပြန်လည်၀ယ်ယူစေရန်အတွက် နောင်ငါးနှစ်ကြာရင် အတိုးနှုန်းက 5% မှ 9% ထိတိုးမြှင့်မည်ဟုဆိုကာ ဘဏ်တွေကို encourage တွေ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

အစိုးရက သူတို့သတ်မှတ်ထားခဲ့တဲ့ funds တွေကို ဘဏ်တွေ တည်ငြိမ်မှုရှိစေဖို့အတွက် 245ဘီလီယံဒေါ်လာ၊ ပြည်သူတွေတွက် credit availability ကို တိုးမြှင့်ဖို့အတွက် 27ဘီလီယံဒေါ်လာ၊ အရှုံးပေါ်နေတဲ့ auto industry တွေအတွက် 80 ဘီလီယံဒေါ်လာ၊ Insurance Company ဖြစ်တဲ့ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံပေါင်း 80 ကျော်ပါ၀င်တဲ့ AIG ကို ပြန်လည်ကယ်တင်ဖို့အတွက် 88 ဘီလီယံဒေါ်လာ၊ အိမ်ဈေးနှုန်းတွေကို လျော့ချကာ အိမ်၀ယ်ယူတဲ့လူတွေ ငွေပြန်မဆပ်နိုင်‌တာတွေကို မဖြစ်စေရန် ရည်ရွယ်ပြီး 46 ဘီလီယံဒေါ်လာတို့ကို အသီးသီး အသုံးပြုခဲ့ပါတယ်။

TARP ရဲ့ program ကနေ တဆင့် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု‌တွေအရှုံးကနေ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့ပြီး စုစုပေါင်းကုန်ကျခဲ့တာထက် 20ဘီလီယံဒေါ်လာလောက်ပိုပြီး funds တွေပြန်ရခဲ့ပါတယ်။ TARP က အမေရိကရဲ့ အရှုံးပေါ်နေတဲ့ တချို့ industry တွေကို ပြန်လည်ကယ်တင်ခဲ့ပြီး 1 မီလီယံကျော်တဲ့ jobs အခွင့်အရေးတွေကို ပြန်ပြီးယူဆောင်လာပါတယ်။ ဘဏ်တွေကိုလည်း stab‌alize ဖြစ်အောင် ကူညီနိုင်ခဲ့ပြီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေနဲ့ပြည်သူ‌ေတွအတွက် အလွယ်တကူငွေချေးနိုင်မဲ့ credit availability တွေများအောင် ပြန်လည်လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲ့လိုနဲ့ပဲ The Great Recession လို့ခေါ်တဲ့ 2008 financial Crisis ကြီး က 2010 မှာ ပြန်လည်ပြီး recovery stage ကို ရောက်ရှိလာခဲ့ရပါတယ်။

References -

The financial crisis inquiry report

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

Hyperinflation ဆိုတာဘာလဲ

2021-06-22T00:00:00+00:00

အခု လက်ရှိ ATM အရှေ့မှာ လူတွေတန်းစီပြီး စောင့်ခဲ့သလို Zimbabwe ဆိုတဲ့နိုင်ငံမှာလဲ 2000 ခုနှစ်လောက်မှာ လူတွေ မနက် ၂ နာရီလောက် ထပြီး ATM အရှေ့မှာ စောင့်ခဲ့ကြတယ်။ ကံကောင်းတဲ့နေ့ဆို US$1-$2 နဲ့ ညီမျှတဲ့ Zimbabwe ဒေါ်လာ ပမာဏ ထုတ်လိုရမယ်။ ကံဆိုးရင်တော့ အိပ်ရေးပျက် အလုပ်ပျက်ရုံဘဲ အဖက်တင်တယ်။ အဲ့လိုတွေ ဘာကြောင့် ဖြစ်လာခဲ့လဲဆိုတော့ Hyperinflation လိုခေါ်တဲ့ ပြဿနာကြောင့် ဖြစ်တယ်။

Hyperinflation ဆိုတာဘာလဲ?

Phillip Cagan လိုခေါ်တဲ့ ဘောဂဗေဒ ပညာရှင်ကြီး ဟာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်မှာ Hyperinflation ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို စတင်မိတ်ဆတ်ခဲ့တယ်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှာ ကုန်စျေးနှုန်းဟာ တစ်လအတွင်း ၅၀%နဲ့ အထက် တက်ခဲ့မယ်ဆိုရင် Hyperinflation (ငွေကြေးအလွန်ဖောင်းပွခြင်း) ဖြစ်နေပြီ ဟုသတ်မှတ်ခဲ့တယ်။

ကဲ Hyperinflation ရဲ့အဓိပ္ပါယ်ကိုသိပြီဆိုတော့ ဘယ်အရာတွေက Zimbabwe မှာ Hyperinflation ဖြစ်စေခဲ့လဲ ဆိုတာစပြောရအောင်။ 1980 ခုနှစ်မှာ Zimbabwe ဟာ ဗြိတိသျှ အစိုးရ လက်အောက်မှ လွတ်လပ်ရေးရခဲ့တယ်။ အဲ့ဒီအချိန်မှာ နောင်တချိန် ကို နိုင်ငံ့စီးပွားရေးကို ဖျက်စီးပစ်ပြီး နိုင်ငံကိုဆင်းရဲမွဲတေသွားအောင်လုပ်မဲ့ အာဏာရှင် Robert Mugabe ဟာ နိုင်ငံရဲ့ အကြံပေးအနေနဲ့တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး 1987မှာ သမ္မတဖြစ်လာခဲ့တယ်။ Mugabe ဟာအမျိုးသားစိတ်ဓာတ် ပြင်းထန်နေပြီး လူဖြူတွေကို မုန်းတီးနေတဲ့ ပြည်သူတွေကို သူ့အာဏာတည်မြဲရေးအတွက် အသုံးချခဲ့သည်။ နိုင်ငံရဲ့ လယ်မြေ အများစုကို ပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ လူဖြူကို မောင်းထုတ်သတ်ပုတ်ပြီး ထိုလယ်မြေများကို Zimbabwe သား များအား မျှဝေပေးခဲ့သည်။ ဒီ အပြုအမူကြောင့် ပြည်သူအများစုဟာ Mugabe ကို သူရဲကောင်းမျိုးချစ် ခေါင်းဆောင်ကြီး အဖြစ် ထင်မှတ်သွားကြပြီး သူရဲ့ ထောက်ခံသူများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒါပေမဲ့ လယ်ယာမြေနဲ့ ပတ်သတ်တဲ့ အတွေ့အကြုံ မရှိတဲ့ လယ်သမားအသစ်တွေကြောင့် 2000-2009 ခုနှစ် အတွင်း လယ်ယာ ထုတ်ကုန် ထုတ်လုပ်မှုဟာ ထက်ဝက် ခန့် ကျဆင်းခဲ့တယ်။ အကျိုးဆက် အနေနဲ့ food supply ဟာ ကျဆင်းလာပြီး အခြားတိုင်းပြည် က စားသောက်ကုန် များ တင်သွင်းရပြီး အစိုးရဘတ်ဂျတ် ကျဆင်းခဲ့သည်။ ဒီ အခြေအနေကို ထိန်းချုပ်ဖို Mugabe ဟာ နိုင်ငံခြားရင်နှီးမြုပ်နှံ သူတွေကို အခွန်မတရား ကောက်ခံခဲ့သည်။ ရင်းနှီးမြုပ်နှံသူတွေ နည်းလာတဲ့အတွက် ထုတ်ကုန်များကျဆင်းရုံ သာမက အလုပ်လက်မဲ့ဦးရေ ပါ ထိုးတက်လာခဲ့ရသည်။ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုကျဆင်းပြီး ဝယ်လိုအားတိုးများလာမှုကြောင့် ကုန်စျေးနှုန်း မတရားတက်လာခဲ့ပြီး ငွေကြေးဖောင်းပွလာခဲ့သည်။ Economic theory အရ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို ထိန်းချုပ်ဖို အစိုးရအနေနဲ့ Money supply ကိုလျှော့ချရမည် (သိုမဟုတ်) ပြည်သူတွေကို နိုင်ငံရဲ့ ငွေကြေးဟာ တန်ဖိုးရှိကြောင်း ယုံကြည်လာအောင် ဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ပြောကြားထားသော်လည်း Mugabe ဟာ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို ရေတိုအလွယ်ဖြေရှင်းနည်း ငွေကြေးအသစ်တွေကို ထပ်မံပုံနှိပ်ခြင်း (printing money) နည်းလမ်းကိုသာ ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ Mugabe ဟာ အာဖရိက Congo စစ်ပွဲကို ထောက်ပံဖို ၊ သူ့စစ်တပ်အင်အား ထောင့်တင်းရန် စစ်အရာရှိများကို လစာတိုးပေးရန် ငွေကြေး ကို 100 ထရီလီယန်တန် Zimbabwe ဒေါ်လာ အထိထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ပြည်သူအားလုံးက ၄င်းတို၏ငွေကြေးအပေါ် ယုံကြည်မှုနည်းပါးလာကာ ငွေကြေးဆက်လက်ဖောင်းပွအုန်းမည် ဟု ဆက်လက်မျှော်လင့်နေမှုကြောင့် ငွေကြေး ပိုမိုဖောင်းပွလာခဲ့သည်။ 2008 ခုနှစ်တွင် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု 7.9 ဘီလီယံရာခိုင်နှုန်း နေ့စဥ် ၉၈% အထိတိုးမြှင့်လာခဲ့သည်။ ကုန်စျေးနှုန်းသည်လည်း ယနေ့ ဆီတပုလင်းကို ၂၀၀၀ ကျပ်ဆိုလျှင် မနက်ဖြန် ၄၀၀၀ စသဖြင့် တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဘဏ်များကလည်း ငွေကြေးတန်ဖိုး ကျဆင်းမှုကြောင့် ငွေချေးလုပ်ငန်းတွင် အရှုးနဲ့ရင်ဆိုင်လာရလေသည်။ လုပ်ငန်းများချေးငွေမရရှိမှုကြောင့် အရှုးပေါ်လာခဲ့ပြီး အလုပ်လက်မဲ့ဦးရေဟာလဲ 80% အထိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

လူအများစု စုဆောင်းထားတဲ့ငွေတွေဟာလည်း တန်ဖိုးမရှိတော့ဘဲ lost saving တွေဖြစ်လာခဲ့တယ်။ ဒီလို အခြေအနေကို ပြည်သူတွေက ဘယ် လို တုန့်ပြန်ခဲ့လဲ ဆိုတာကို ဆက်လေ့လာ ကြည့်ရအောင်… အဲ့လိုငွေကြေးဖောင်းပွလာမှုကို ဖြေရှင်းဖိုအတွက် အစိုးရက နည်းလမ်းတချို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ ကုန်ပစ္စည်းတွေရဲ ဈေးနှုန်းတွေက အဆမတန်တိုးပွားနေတဲ့အတွက်ကြောင့် အစိုးရက ပစ္စည်းတွေကို ဈေးတင်ရောင်းတဲ့လူတွေကို arrest လုပ်မယ်ဆိုပြီး law တစ်ခုထုတ်လိုက်တယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း အဲ့ဒါက effective ဖြစ်တဲ့ နည်းလမ်းမဟုတ်ခဲ့ပါဘူး။ ဈေးကွက်ထဲမှာက ၀ယ်လိုအားများပြီး ရောင်းလိုအားက ကျဆင်းနေတဲ့အတွက် ဈေးနှုန်းက ပုံမှန်အတိုင်းရှိဖို့ဆိုတာ မလွယ်ကူလှပါဘူး။ အဲ့ဒါနဲ့ စီးပွားလုပ်ငန်းရှင်တော်တော်များများ ဈေးနှုန်းတွေကို ပြောင်းလဲမြင့်တင်တဲ့ အတွက်ကြောင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပါတယ်။ ပိုပြီးတော့ ရောင်းလိုအားတွေက ကျဆင်းလာခဲ့ပြီး inflation တွေက ပိုပြီးမြင့်နက်လာခဲ့တယ်။ 2008 နောက်ပိုင်းမှာ နောက်ထပ်နည်းလမ်းတမျိုးကို ထပ်ပြီး implement လုပ်ပါတယ်။ Zimbabwe ရဲ့ Reserve Bank က ဈေးကွက်ထဲမှာရှိတဲ့ ဆိုင်ပေါင်း 1000 ကျော်လောက်ကို Zimbabwe dollars အစား တခြား foreign currencies တွေကို အသုံးပြုဖို့ လိုင်စင်တွေထုတ်ပေးခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒါနဲ့ ပြည်သူတွေကလည်း နိုင်ငံခြားက currencies တွေ daily life မှာ အသုံးပြုလာကြတယ်။ အဲ့နည်းလမ်းက အဆင်ပြေတော့ ဈေးကွက်ထဲမှာ foreign currency တွေက ပိုပြီး လိုအပ်လာတယ်။ တခြားများစွာသော စီးပွားရေးတွေနဲ့ ဈေးသည်တွေအထိ လိုင်စင်မရှိပဲ ဆက်လက်အသုံးပြုခဲ့ကြတယ်။အဲ့လိုနဲ့ ငွေကြေးမှောင်ခိုဈေးကွက် (black market) တွေက ပိုပြီးကျယ်ပြန့်လာတယ်။ အဲ့မှောင်ခိုဈေးကွက်ကနေတဆင့်ပဲ ပြည်သူတွေ နေ့စဉ်လိုအပ်တဲ့ ကုန်းပစ္စည်းတွေကို ရရှိနိုင်ခဲ့တယ်။ ဘာဖြစ်လိုလဲဆိုတော့ Zimbabwe dollars က တရက် တရက် အဆမတန်ထိုးထွက်နေတော့ လိုအပ်တဲ့ပစ္စည်းကို ရှိတဲ့ပိုက်ဆံနဲ့ ၀ယ်ဖို့ဆိုတာ ဘယ်လိုမှ မဖြစ်နိုင်ခဲ့ဘူး။ ဈေးကပုံမှန်ဆိုရင်တောင် Zimbabwe dollars ‌နဲ့သွား၀ယ်မယ်ဆို ဆိုင်ရှင်တွေက inflation နှုန်းထက် ဈေးပိုခေါ်ကြပါတယ်။ အဲ့ဒါကြောင့်ပဲ မှောင်ခို ဈေးကွက်က foreign currency တွေကို ရယူပြီး နေ့စဉ်ဘ၀လိုအပ်ချက်တွေ ဖြည့်စည်းခဲ့ရတယ်။

နောက်ပိုင်းမှာတော့ အစိုးရက သူတို့ price control တဲ့ နည်းလမ်းတွေက implementation တွေက အလုပ်မဖြစ်တဲ့အတွက် foreign currency တွေကို ပဲ officially တနိုင်ငံလုံးအသုံးပြုဖို့ ခွင့်ပြုလိုက်တယ်။ အစိုးရ standardized လုပ်ထားတဲ့ currency တွေကတော့ US dollar, Euro dollar နဲ့ South African Rand တွေပဲဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့ထဲမှာ US dollar က လူသုံးအများဆုံးဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးတော့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ Common Monetary Area ဆိုတဲ့ constitution ကို ၀င်join ပြီး African Rand တွေကို trade လုပ်ဖို့ အသုံးပြုခဲ့ပါတယ်။ 2009နောက်ပိုင်းမှာ Zimbabwe dollars ကို လုံး၀ဖျက်သိမ်းလိုက်ပါတယ်။ 2014 မှာတော့ အစိုးရက ထပ်ပြီး Zimbabwe bonds note တွေကို ထပ်ပြီး ထုတ်လုပ်ခဲ့တယ်။ one bond note က အမေရိကန် dollar နဲ့ value ညီမျှတယ်လို ပြောသော်လည်း ပြည်သူတွေက အစိုးရအပေါ် ယုံကြည်မှု ကင်းမဲ့တာကြောင့် အဲ့ note တွေကို လက်မခံပဲ foreign currency ကိုပဲ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် အသုံးပြုခဲ့ကြတယ်။ အဲ့လိုနဲ့ inflation rate တွေက တဖြည်းဖြည်းနဲ့ ကျဆင်းလာခဲ့ပြီး 2018 မှာ inflation က one digit လောက်ထိကို ကျဆင်းသွားပါတယ်။ဒါပေမဲ့လည်း 2019 မှာ အစိုးရက RTGS လို့ ခေါ် တဲ့ new Zimbabwe dollars ကို အသုံးပြုဖို့တွက်ပြန်ကြေညာလိုက်ပါတယ်။ စနစ်မကျတဲ့နည်းလမ်းတွေကြောင့်ပဲ inflation rate တွေ ပြန်ပြီး three digit လောက်ကို ပြန်ပြီးတက်လာပါတယ်။

အဲ့‌ဒါကြောင့် နိုင်ငံတနိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးရေးမဖွံ့ရေးဟာ အစိုးရရဲ့ interventions တွေ နည်လမ်းတွေ စနစ်ကျမှု မကျမှု‌အပေါ်မှာ မူတည်နေပါတယ်။ဒါကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံကြီးလည်း အဲ့လိုအခြေအနေမျိုးမရောက်အောင် Hope for the best ပေါ့နော်😉

References -

Hyper Inflation in Zimbabwe

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

The ten rules of ikigai

2021-04-07T00:00:00+00:00

Stay active; don’t retire.
Those who give up the things they love doing and do well lose their purpose in life. Thats why it’s so important to keep doing things of value, making progress, bringing beauty or utility to others, helping out, and shaping the world around you, even after your official professional activity has ended.
Take it slow.
Being in a hurry is inversely proportional to quality of life. As the old saying goes, “Walk slowly and you’ll go far.” When we leave urgency behind, life and time take on new meaning.

Don’t fill your stomach.
Less in more when it comes to eating for long life, too. According to the 80 percent rule, in order to stay healthier longer, we should eat a little less than our hunger demands instead of stuffing ourselves.
Surround yourself with good friends.
Friends are the best medicine, there for confiding worries over a good chat, sharing stories that brighten your day, getting advice, having fun, dreaming… in other words, living.
Get in shape for your next birthday.
Water moves; it is at its best when it flows fresh and doesn’t stagnate. The body you move through life in needs a bit of daily maintenance to keep it running for a long time. Plus, exercise releases hormones that make us feel happy.
Smile.
A cheerful attitude is not only relaxing - it also helps make friends. It’s good to recognize the things that aren’t so great, but we should never forget what a privilege it is to be in the here and now in a world so full of possibilities.
Reconnect with nature.
Though most people live in cities these days, human beings are made to be part of the natural world. We should return to it often to recharge our batteries.
Give Thanks.
To your ancestors, to nature, which provides you with the air you breathe and the food you eat, to your friends and family, to everything that brightens your days and makes you feel lucky to be alive. Spend a moment everyday giving thanks, and you’ll watch your stockpile of happiness grow.
Live in the moment.
Stop regretting the past and fearing the future. Today is all you have. Make the most of it. Make it worth remembering.
Follow your ikigai.
There is a passion inside you, a unique talent that gives meaning to your days and drives you to share the best of yourself until the very end. If you don’t know what your ikigai it yet, as Viktor Frankl say, your mission is to discover it.

Last,

Life is not a problem to be solved. Just remember to have something that keeps you busy doing what you love while being surrounded by the people who love you.

References [Download Ebook]-

Ikigai: The Japanese Secret to a Long and Happy Life မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

Desiderata

2021-03-08T00:00:00+00:00

GO PLACIDLY amid the noise and the haste, and remember what peace there may be in silence.
As far as possible, without surrender, be on good terms with all persons.

Speak your truth quietly and clearly; and listen to others,
even to the dull and the ignorant; they too have their story.

Avoid loud and aggressive persons; they are vexatious to the spirit.
If you compare yourself with others, you may become vain or bitter,
for always there will be greater and lesser persons than yourself.

Enjoy your achievements as well as your plans.
Keep interested in your own career, however humble;
it is a real possession in the changing fortunes of time.

Exercise caution in your business affairs, for the world is full of trickery.
But let this not blind you to what virtue there is;
many persons strive for high ideals, and everywhere life is full of heroism.

Be yourself. Especially do not feign affection.
Neither be cynical about love; for in the face of all aridity and disenchantment,
it is as perennial as the grass.

Take kindly the counsel of the years,
gracefully surrendering the things of youth.

Nurture strength of spirit to shield you in sudden misfortune.
But do not distress yourself with dark imaginings.
Many fears are born of fatigue and loneliness.

Beyond a wholesome discipline, be gentle with yourself.
You are a child of the universe no less than the trees and the stars;
you have a right to be here.

And whether or not it is clear to you, no doubt the universe is unfolding as it should.
Therefore be at peace with God, whatever you conceive Him to be.

And whatever your labors and aspirations, in the noisy confusion of life, keep peace in your soul.
With all its sham, drudgery and broken dreams,
it is still a beautiful world.

Be cheerful. Strive to be happy.

ထိပ်ဆုံးသို့

2021-03-04T00:00:00+00:00

တစ်တောင်ပေါ် တစ်တောင်ဆင့်
တောင်အမြင့် ပတ်ခြံရံ။
တစ်တောင်ဆုံးပြန်တော့
တစ်လုံးကျန် ပြန်ပေသမို့…
ဖန်ဖန်လေအားအင်နှိုးလို့ရယ်
ကြိုးလျှောက်ရပြန်။

ခါတစ်လေ တကယ်ပန်းတာကြောင့်
တော်ပါပြီ ဆက်မလှမ်းချင်ဘု
ရပ်တန်းက ရပ်မယ်ကြံ
အမှန်တော့ ဖြစ်နိုင်ပါ့မလား…
စ ခဲ့မိဟာပေါ့။

တစ်နေ့မှာ ဆုံးရာရောက်ပါလိမ့်…
အားလျှော့ကာ ဆုတ်ချင်စမ်းပါနဲ့
စိတ်နွမ်း အသာဖြေဦး။

မာလာငွေ ကန်ရေအေးရယ်နှင့်…
ငှက်တေးကိုအာရုံဆင်လို့
မူတသွင်အားအင်သစ်လိုက်ပါ့
ချစ်ဖွယ့်လူသား။ ။

(ငွေတာရီ)

What exactly do you mean by 'Money'?

2020-12-25T00:00:00+00:00

Money ဆိုတဲ့ဝေါဟာရက ကျွန်ုပ်တို့ နေ့စဉ် daily life မှာ အမြဲပြော အမြဲအသုံးပြုနေတဲ့ စကားလုံးဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ်လိုချင်တဲ့ အရာ၀တ္ထု‌တွေကို ၀ယ်ဖို့ပိုက်ဆံကို အသုံးပြုတယ်။ ပိုက်ဆံတွေများများရဖို့ အလုပ်ကိုပြင်းပြင်းထန်ထန်ကြိုးစာရတယ်။

အနာဂတ်မှာ ဖူလုံမှုရှိဖို့နဲ့အေးအေးချမ်းချမ်းနေနိုင်ဖို့ ပိုက်ဆံတွေကို ကြိုတင်စုဆောင်းရတယ်။ အဲ့ဒါကြောင့် ပိုက်ဆံကို ဘယ်လိုတွေ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ကြလဲ၊ ပိုက်ဆံရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်တွေက ဘာတွေလဲဆိုတာ ကျွန်ုပ်တို့သိထားသင့်တယ်လို ထင်ပါတယ်။ အဲ့တော့စာလေးကို အဆုံးထိဆက်ဖတ်ပေးဖို့တိုက်တွန်းပါတယ် ☺️☺️။

Money ကို လူတွေက အမျိုးမျိုး အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုကြပေမဲ့ စီးပွားရေးပညာရှင်တွေက တော့ပိုက်ဆံဆိုတာ ကုန်စည်မှုတွေနဲ့၀န်ဆောင်မှုကို ၀ယ်ယူတဲ့အခါမှာအသုံးပြုတဲ့ payment system တစ်မျိုးအဖြစ် define လုပ်ပါတယ်။ ဘယ်လို payment system မျိုးမှာမဆို coin ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ paper money ပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ digit payment system ပဲဖြစ်ဖြစ် payment system တွေအားလုံးဟာ အဓိက functions သုံးခုအနေနဲ့ တည်ရှိကြတ။

အဲ့တာတွေက -

Medium of Exchange
Unit of Account
Store of Value တို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲ့ဒါတွေနဲ့ပတ်သတ်ပြီး အသေးစိတ်ကို အောက်မှာရှင်းပြထားပါတယ်။ ☺️

Medium of Exchange

ကျွန်ုပ်တို့ ဟိုအရင်အရင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ရာစုနှစ်တွေ သမိုင်းတွေကို ပြန်လှည့်ကြည့်လိုက်မယ်ဆိုရင် Money ဆိုတဲ့ payment system ဆိုတာ မရှိခဲ့ပါဘူး အဲ့တာဆိုရင် သူတို့ goods and services တွေကို ဘယ်လိုexchage လုပ်လဲ ဘယ်လို၀ယ်ပြီးဘယ်လိုရောင်းကြလဲဆိုတာ စဉ်းစားစရာပါ။ အဲ့ဒီ အချိန်တုန်းက ကုန်ပစ္စည်းတွေကို ဖလှယ်ခြင်း(Barter system) ကို အသုံးပြုခဲ့ကြပါတယ်။ ဥပမာပေးရမယ်ဆိုရင် ဖိနပ်ချုပ်သမားက အသီးအနှံတေံကို လိုချင်တယ်ဆိုရင် လယ်သမားဆီမှာ အသီးအနှံတွေကို ဖိနပ်နဲ့ အလဲအလှယ်လုပ်ပြီး ၀ယ်ယူရပါတယ်။ အဲ့လို case တွေမှာ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်လုံးက satisfied ဖြစ်ဖို့အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။

Barter System ကို အသုံပြုဖို့အတွက် အ‌ခြေနေနှစ်ရပ်နဲ့ ကိုက်ညီဖို့လိုအပ်ပါတယ်။ ပထမဦးဆုံးအနေနဲ့ သင်လိုချင်တဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေကို ရောင်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့လူကို ရှာနိုင်ရပါမယ်။ ဒုတိယအနေနဲ့ အဲ့ရောင်းနိုင်စွမ်းရှိတဲ့လူကလည်း သင်ဆီမှာရှိတဲ့ သင်လဲလှယ်မဲ့အရာကို အလိုရှိတဲ့လူ ဖြစ်ရပါမယ်။ အဲ့လိုအခြေအနေမျိုးနဲ့ကြုံမှ Barter System က အထမြောက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာ ဖိနပ်ချုပ်သမားက အသီးအနှံများများစားစား လိုအပ်တယ်ဆိုရင် ဖိနပ်များများနဲ့လဲလှယ်ရပါမယ်။

ဒါပေမယ့်လယ်သမားက သူတစ်ယောက်တည်း ဖိနပ်အများကြီးမလိုအပ်တဲ့ အ‌ခြေအနေနဲ့ ကြုံနိုင်ပါတယ်။ အဲ့လိုအချိန် တွေမှာ Barter System က အဆင်မပြေနိုင်ပါဘူး။ ပြီးတော့ ဖိနပ်များများလိုအပ်မယ့်လူ လိုက်ရှာဖို့လိုအပ်တာ‌‌ကြောင့် အချိန်ကို လည်း အများကြီးအသုံပြုရပါတယ်။ အဲ့လိုမျိုး အဆင်မပြေမှုတွေ Barter System မှာ အများကြီးထပ်မံတွေ့ရှိရပါတယ်။ ဖိနပ်ဘယ်နှစ်ရံက အသီးအနံဘယ်လောက်နဲ့ညီမျှလည်းဆိုတာကို တွက်ချက်တဲ့နေရာတွေများအခက်အခဲတွေရှိလာပါတယ်။ နောက်ပြီးတော့ သင်က ဆီတွေ ဆန်တွေ ကို ရရှိဖို့အတွက် သင်မှာနွားတွေပဲရှိတော့ နွားနဲ့ အဲ့ဒါကို လဲလှယ်ရမယ်ဆိုရင် သင့်အတွက် မျှတမှုမရှိနိုင်ပါဘူး။

အဲ့ဒါကြောင့် Barter System က အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီး သတ္တုတွေ၊ gold,silver, copper coin တွေကနေ အဆင့် paper money တွေကို goods and services တွေကို exchange လုပ်ဖို့ အသုံးပြုလာခဲ့တယ်။ ဘာလိုလဲ ဆိုတော့ Money က အဲလိုအဆင်မပြေမှုတွေ အားလုံးကို ကိုင်တွယ်‌ဖြေရှင်းပေးပါတယ်။ Money ကို သင်ဘယ်သွားသွား ပေါ့ပေါ့ပါးပါးသယ်ဆောင်သွားလို့ရတယ်။ ကိုယ်လိုချင်တာရဖို့အတွက် အချိန်ကုန်ခံပြီး ကိုယ်ပစ္စည်းနဲ့ လဲလှယ်မဲ့လူ ကို စောင့်စရာမလိုဘူး။ ဘယ်ပစ္စည်းတွေ ဘယ်လောက်တန်လဲ ဆုံးဖြတ်တဲ့နေရာမှာ လွယ်ကူလာတယ်။ ကိုယ်လိုအပ်သ‌လောက် amount ကိုပဲ ကိုယ်စိတ်တိုင်းကျ၀ယ်ယူနိုင်တယ်။ အခက်အခဲတော်တော်များများကို ‌ဖြေးရှင်းနိုင်ခဲ့ပြီး အခုချိန်မှာဆိုရင်တော့ paper cash တွေကတဆင့် digital payment system အထိကို ရောက်ရှိနေတာဖြစ်ပါတယ်။

Unit of Account

Money ရဲ့ ဒုတိယ function အကြောင်းမပြောခင် Barter System ရဲ့ နောက်ထပ်ပြဿတစ်ခုကို ဆက်လေ့လာကြည့်ရအောင်။ အထက်မှာပြောခဲ့သလိုဘဲ ဒီစနစ်မှာဆိုရင် ကုန်ပစ္စည်းတစ်မျိုး၏နှုန်းထားသည် လဲလှယ်မည့်ပစ္စည်းပေါ်မူတည်၍ ကွဲပြားပါတယ်။ ဥပမာ စျေးတခုမှာ အသား၊ ငါး၊ နို့စတဲ့ကုန်သုံးမျိုး လဲလှယ်ကြတယ်ဆိုပါစို့။ ငါးတစ်ဆယ်သား၏ တန်ဖိုးသည် နို့ဖြင့်လဲလှယ်လျှင် နို့တပိဿ၊ အသားဖြင့်ဆိုလျှင် အသားတစ်ဆယ်သားစသည်ဖြင့်ကွဲပြားနိုင်ပေသည်။ လက်တွေ့ဘဝတွင်မူ ကုန်ပစ္စည်း သောင်းချီမကရှိရာ လဲလှယ်နှုန်းထား မြောက်မြားစွာထားရှိရပေမည်။ ထိုသို့ဆိုပါက သင်စျေးဆိုင်တွင် က်ဥတစ်လုံးမည်မျှနည်းဟု မေးလျှင် စျေးသည်က လဲလှယ်နှုန်းမြောက်မြားစွာကိုရွတ်ပြရပေမည်။

Money ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ကြက်ဥတစ်လုံးတန်ဖိုးကို လဲလှယ်နှုန်းမြောက်မြားစွာအစား ၂၀၀ကျပ်ဟု သတ်မှတ်ထားနိုင်သည်။ ထိုသို့သတ်မှတ်ထားနိုင်ခြင်းသည် money ၏second function “unit of account” ပင်ဖြစ်ပါတယ်။ Unit of account ဆိုတာကတော့ အလေးချိန်ကို ပိဿ၊ကျပ်သား တို့ဖြင့် ယူနစ်သတ်မှတ်ထားသကဲ့လို့ ကုန်ပစ္စည်းနဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတို့၏တန်ဖိုး ကိုလည်း money (ကျပ်)ဆိုသော unit ဖြင့်သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

Store of Value

Money ရဲ့တတိယ function ဖြစ်တဲ့ “store of value” ဆိုတာကတော့ money ကို ပစ္စုန်ပ္ပန်တွင်သာမက အနာဂတ်တွင်အသုံးပြုနိုင်ရန်သိမ်းဆည်းထားနိုင်ခြင်းကိုဆိုလိုပါတယ်။ အထက်မှာပြောခဲ့တဲ့ Barter System မှာဆိုရင် အသား၊ငါးစတဲ့ကုန်ပစ္စည်းတွေဟာ ပုတ်သိုးလွယ်တဲ့အတွက် နောင်၁၀နှစ်၊ အနှစ်၂၀သိမ်းဆည်းထားရန်မဖြစ်နိုင်ပေ။

ဒါပေမဲ့ money ကတော့သိမ်းဆည်းထားနိုင်ပါတယ်။ သို့သော် money ကတစ်ခုတည်းသော store of value မဟုတ်ပါဘူး။ အိမ်၊ခြံ၊မြေ၊ကား စတဲ့သင့်ရဲ့ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကလဲ အနာဂတ်တွင် ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်တဲ့ သိမ်းဆည်းထားခြင်းတွေဖြစ်ပါတယ်။ money နဲ့ ထိုဥစ္စာဓနများ၏ကွဲပြားချက်ကတော့ money က liquidate အဖြစ်ဆုံးပါ။

Liquidate ဖြစ်တယ်ဆိုတာကတော့ သင်ကုန်ပစ္စည်းတစ်ခုအလိုရှိလျှင် money ရှိလျှင်ချက်ချင်း ဝယ်ယူနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခြားပိုင်ဆိုင်မှုမှုတွေကိုတော့ money အနေနဲ့တစ်ဆင့်ပြောင်းလဲရပါသေးတယ်။ ထိုအခါ ဝယ်သူမရှိပါက ကာလရှည်စွာစောင့်ဆိုင်းရခြင်း၊ စျေးနိမ်ခံရခြင်း စတဲ့ပြဿနာများရှိပါတယ်။

ကဲ… ဒါဆိုရင်တော့ money ကိုလူတွေဘာကြောင့်တီထွင်ခဲ့သလဲ နှင့် money ရဲ့ အသုံးဝင်ပုံတွေကို နားလည်သွားလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်ရှင်။😊

#YaminOo👯

What is Finance?

2020-12-22T00:00:00+00:00

Finance လို့ပြောလိုက်ရင် သင့်စိတ်ကူးထဲ အရင်ဆုံး ရောက်လာတာကဘာပါလဲ။ money 💵💰, right? ဟုတ်ပါတယ် finance ဆိုတာက money ပတ်သတ်တဲ့အရာတွေ ဥပမာ- ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှူတွေ၊ credit တွေ၊ banking တွေ၊ ကိုယ့်ရဲ့ပိုင်ဆိုင်မှူတွေ၊ စုဆောင်းမှူတွေကို ဘယ်လို management လုပ်မလဲ ဆိုတာပါပဲ။

အခုခေတ်မှာ လူတော်တော်များများမှာ ပိုက်ဆံမရှိရင်တောင် credit card 💳 တွေ၊ bank account တွေရှိတတ်ပါတယ်။ အဲ့တာကြောင့် finance ကို time travel machine အနေနဲ့လည်း တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သင်ဟာ သင်ဒီနေ့ရတဲ့၀င်ငွေကို ဒီနေ့စုဆောင်းပြီး နောက်နေ့မှ အသုံးပြုလို့ရသလို နောက်နေ့မှရမယ့်၀င်ငွေကို ဒီနေ့မှာ credit card ကို အသုံးပြုပြီး သုံးစွဲလို့ရပါတယ်။

သင့်‌အနေနဲ့ finance ကို သေချာစနစ်တကျ အသုံးပြုတတ်မယ်ဆိုရင် အနာဂတ်မှာ သင်problems တစ်ခုခုနဲ့ကြုံတွေ့ခဲ့ရင် ဥပမာ- ဖျားနာတာတွေ၊accidentsတွေနဲ့ ကြုံတွေ့တာတွေ၊ အလုပ်အကိုင်မရှိတော့တဲ့ အချိန်တွေရောက်လာရင် finance က သင့်ကို အများကြီးကူညီပြီးကာကွယ်ပေးပါလိမ့်မယ်။

တကယ်လို့ သင့်မှာbusiness ideas💡အသစ်တွေရှိလာခဲ့မယ်ဆိုရင် finance က သင့်စိတ်ကူးတွေကို အကောင်အထည်ဖော်တဲ့နေရာမှာ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတွေမှာ ကူညီအားဖြည့်ပေးနိုင်ပါတယ်။ အဲ့တာကြောင့် finance နဲ့ ပတ်သတ်တဲ့ ကဏ္ဍတွေကို ဆက်လေ့လာလိုက်ရအောင်။😊🤜🤛

Finance ကို

Personal Finance
Corporate Finance နဲ့
Public Finance

ဆိုပြီးတော့ categories သုံးခုထပ်ခွဲထားပါတယ်။

အဲ့တော့ ပထမဆုံးအနေနဲ့ personal finance ကို explore လုပ်ကြမယ်။ Personal Finance မှာက အရှင်းဆုံးပြောရမယ်ဆိုရင် အနာဂတ်မှာ သင့်ရဲ့ငွေရေးကြေးရေးဖူလုံမှုအတွက် prepare လုပ်နိုင့်မယ့် process တွေနဲ့ management တွေပါ၀င်တယ်။ ဥပမာ-သင့်ရဲ့ကိုယ်ပိုင်budget တွေဖြစ်တဲ့ လစာတွေ၊ အသုံးစရိတ်တွေ၊ စုဆောင်းမှုတွေ၊ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတွေမှာ ဘယ်လိုစနစ်တကျmanage လုပ်မလဲ။ ဘယ်လို့ Smart 🤓 ကျကျအသုံးပြုမယ်ဆိုတာတွေပေါ့။

လူတိုင်းလူတိုင်းဟာ ကိုယ့်ရဲ့ budget တွေကိုပုံမှန်လေး saving လုပ်သွားဖို့လိုအပ်တယ်။ ကိုယ့်ရဲ့အသက်အရွယ်ကငယ်ရွယ်သေးတယ်.. အခုမှကျောင်းပြီးထတယ်ဆိုပေမယ့်လည်း ရှေရည်အတွက် စဉ်းစားပြီးတော့စုဆောင်းထားသင့်တယ်။ ကိုယ့်ရဲ့၀င်ငွေက အရမ်းနည်းနေသေးတယ်ဆိုရင်တောင် အဲ့နည်းနည်းထဲက အနည်းငယ်လေးကိုဖဲ့ပြီး လစဉ်တိုင်း ဘဏ်မှာ ဖြစ်ဖြစ်စုဆောင်းထားမယ်ဆိုရင် ဘဏ်ကရမည့် interests နှုန်းတွေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ ၀င်ငွေအနည်းငယ်ကို တိုးပွားအောင်ပြုလုပ်နိုင်တယ်။

နောက်ပြီးကိုယ့်လက်ဝဲမှာ money amount တွေများလာပြီဆိုရင် အဲ့money တွေကို cash အနေနဲ့ပဲ မဟုတ်ပဲ တခြားဘယ်လိုနေရာတွေမှာ ရင်းနှီးမြုပ်နှံထားမလဲဆိုတာတွေ.. ဥပမာ- အိမ်တွေတိုက်တွေ၀ယ်ပြီးငှားရမ်းထားတာတို့… အစရှိတဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်‌တွေက personal finance မှာပါ၀င်နေပါတယ်။

Corporate finance ကိုတော့လုပ်ငန်းရှင်တွေက သူတို့လုပ်ငန်းကို အကုန်အကျ အသက်သာဆုံးနဲ့ အမြတ်နဲ့အရောင်း တိုးပွားနိုင်ဖို့ သူတို့ရန်ပုံငွေ(funding)တွေဘယ်လိုရနိုင်မလဲ၊ လုပ်ငန်းအရင်းအနှီး(capital)တွေကိုဘယ်နေရာမှာဘယ်လောက်အကုန်ကျခံတည်ဆောက်သင့်လဲ။

ဘယ်လုပ်ငန်းတွေမှာထပ်မံရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတွေလုပ်သင့်လဲစသဖြင့်ဆုံးဖြတ်ချက်ချတဲ့နေရာမှာအသုံးချပါတယ်။ ဥပမာ သင်ဟာလုပ်ငန်းချဲ့ထွင်ဖို့ funding လိုအပ်တဲ့ လုပ်ငန်းရှင်ကြီးတစ်ယောက်ဆိုပါစို့။ ထိုလိုအပ်နေတဲ့ငွေကို Bond ရောင်းပြီး ရှာသင့်လား၊ သင့်ကုမ္ပဏီရဲ့အစုရှယ်ယာအချို့ကို ရောင်းပြီးရှာသင့်လား။ အဲ့လိုဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချမှတ်တဲ့အချိန်မှာ corporate finance က အကူအညီပေးနိုင်ပါတယ်😉

Public finance ဆိုတာကတော့ အစိုးရကဝင်ငွေနဲ့ အသုံးစရိတ်ကို ပြည်သူ့အကျိုးစီးပွားအတွက်မည်သို့ စီမံခန့်ခွဲနေသနည်းကို လေ့လာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ အစိုးရရဲ့အဓိကဝင်ငွေရလမ်းကြောင်းကတော့အခွန်ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့အစိုးရက ပြည်သူများရဲ့လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ ကာကွယ်ရေး အတွက်အသုံးစရိတ်က ဝင်ငွေထက်များသွားခဲ့လျှင် ငွေတိုက်စာချုပ်တွေရောင်းပြီးငွေချေးယူရပါတယ်။ ပြည်သူများရဲ့ဝင်ငွေမမျှတမှု ( income inequalities )မရှိရေးအတွက် ချမ်းသာသောပုဂ္ဂိုလ်များထံမှအခွန်ပိုမိုကောက်ခံခြင်း၊ ဆင်းရဲသားများအား ထောက်ပံကြေးများထုတ်ပေးခြင်းစသော မူဝါဒများရေးဆွဲရပါတယ်။

ခုလို Covid ကာလမှာဆိုရင် တိုင်းပြည်ရဲ့စီးပွားရေးတည်ငြိမ်မှုရှိစေရန် ပြည်သူများကိုထောက်ပံ့ငွေထုတ်ပေးခြင်း၊ အခွန်လျော့ချပေးခြင်း စသည်စီမံချက်တို့သည်လည်း public finance ပင်ဖြစ်ပေသည်။

ဒါကြောင့် personal finance ကသင့်ဘဝအတွက်၊ corporate finance ကသင့်စီးပွားရေးအတွက်၊ public finance ကိုတော့ နိုင်ငံသားတယောကအနေနဲ့ သေချာပေါက်သိထားသင့်ပါတယ်ရှင်။

#YaminOo👯

What are forward propagation and backward propagation? - Htun Khaing Lynn မှ ရေးသားသည်။

2020-08-11T00:00:00+00:00

ဒီနေ့ကိုကျော်အိမ်ပြန်ရောက်စဥ် ဇော်ဇော်တစ်ယောက် ပြုံးစိစိဖြင့် မြူးတူးနေသည်။

“ဟာ…ငါ့ညီ မင်းကလဲကွာ ဘာဖြစ်တာတုန်း ဒီနေ့မှ မျက်နှာကြီးကိုဖြီးလို့ ပျော်နေပုံများ’’

“ဟာ…ကိုကျော်ကလဲ ပျော်ရမှာပေါ့ဗျ ကျတော် ကျောင်းတက်တုန်းကလိုက်ခဲ့တဲ့ကောင်မလေးက ကျတော့်ကိုအဖြေပြန်ပေးတာကိုး.. ဟဲဟဲ…အားကျနေပြီလား။ ခနခန အငြင်းခံရပြီးတော့မှ ရတာ။ တော်တော်လဲကြာသွားတယ်။ ခုမှအဖြေရတာ ပျော်လိုက်တာဗျာ…ဟီးဟီးဟီး’’

“ဟာ…ဟုတ်လှချည်လား။ ဒါနဲ့နေပါဦး ကောင်မလေးကဘာလို့မင်းကိုခနခနငြင်းတာလဲ။ ဘယ်လိုပုံမျိုးမို့လဲဟ…ပြောပါဦး’’

“ဟာ…တအားလှတာကိုကျော်ရ မျက်နှာလေးကဝိုင်းနေတာပဲ…အသားလေးကလဲ ဖြူ…အရပ်လေးကလဲကောင်းဗျာ။ အဲ ဘာလို့ငြင်းတာလဲဆိုတော့ သူက အစက ကျတော့ဆံပင်ပုံကိုမကြိုက်ဘူး ဝတ်ပုံစားပုံ စကားပြောပုံ လမ်းလျှောက်ပုံ တော်တော်များများသူမကြိုက်ဘူးဗျ။

အဲ…ဒါကလဲ ကျတော့ဘော်ဒါပြောပြမှသိတာ ကျတော့်ဘော်ဒါကောင်မလေးကသူနဲ့သူငယ်ချင်း သူ့သူငယ်ချင်းကနေကတစ်ဆင့် ကျတော်ဘော်ဒါ ပြီးမှသိရတာဗျ။ ပထမတစ်ခါအငြင်းခံရတော့ ဒုတိယအကြိမ်သွားတောင်းသေးတယ် အဲ့တုန်းကဆံပင်တွေဘာတွေသပ်သပ်ရပ်ရပ်ပါပဲ ပြင်သွားတာ မရဘူးဗျာ အကုန်ပြင်မှစဥ်းစားပေးမယ်ဆိုလို့ မနည်းပြင်ယူရတယ်ဗျို့အကျင့်ဆိုးတွေကို။ ချစ်တာကိုးဗျ…ဟားဟား’’

“ဟာ ဟုတ်လှချည်လားကွာ ကဲ ဒါဆို ကိုကျော်နားပြီး ရေချိုးတော့မယ် ပြီးရင် အရင်နေ့ကပြောခဲ့တဲ့စာတွေပြန်ဆက်ကြမယ် ဟုတ်ပြီလား’’

ကိုကျော်တို့ညီကို ရေချိုး ထမင်းစားအပြီး

“ကဲ ဇော်ဇော် ဟိုနေ့ကပြောထားတာလေးတွေမှတ်မိသေးတယ်မလား မေ့ရင်ပြန်ပြောဦးနော်’’

“ဟုတ်ကိုကျော် မှတ်မိပါတယ်’’

“ကဲ ဒါဆိုဆက်မယ်။ ဒီနေ့ပြောမှာက Forward Propagation(feed forward) နဲ့ backward propagation ဆိုတာပဲ။ စကားလုံးအသစ်ဆိုပြီးတော့မလန့်သွားနဲ့ဦး။ ဒါကမင်းရင်းနှီးပြီးသားတွေပဲကွ။ Technical terms တွေအနေနဲ့ပြန်ပြောတာပေါ့ကွာ။ အရင်နေ့ကစာတွေလဲပြန်နွှေးရင်းပေါ့။’’

“ဟုတ် ကိုကျော် နဲနဲတောင်လန့်သွားတယ်ဟဲဟဲ’’

“Feed forward ကဘာလုပ်လဲဆိုတော့ ကိုကျော်တို့Neuron Network ထဲမှာရှိသမျှ neuron တွေကို data တွေထည့်တယ် အထဲမှာ activation function တွေနဲ့တွက်တယ် ပြီးရင်output ထုတ်ပေးတယ်။ အတိုချုပ်ဆိုရင် ဝင်လာတဲ့ data တွေကို prediction လုပ်တယ်ပေါ့ကွာ။ ပြီးရင် error တွက်တယ် ဘယ်လိုတွက်လဲမှတ်မိသေးလား’’

“ဟုတ်ကိုကျော် desired output - actual output’’

(ရှေ့ post မှာ target output လို့ရေးထားတာနဲ့ အတူတူပါပဲခင်ဗျ)

“Ok ဟုတ်ပြီ အဲ့လို output တွက်ပြီးတာနဲ့ သူက back propagation စလုပ်ပြီ’’

🤔🤔 Back Propagation ဆိုတာဘာလဲ?

“BP ဆိုတာဟိုနေ့က ကိုကျော်တို့တွက်ခဲ့တဲ့ဟာနဲ့ သဘောတရာကအတူတူပဲ။ ဒါပေမယ့်သူက ဟိုနေ့ကလို လိုက်မနှုတ်တော့ဘူး။ အဲ့လိုဆိုတော့ ဒီမှာ Chain Rule ဆိုတာပါလာရော။ ကျောင်း Maths မှာသင်တယ်မလား မှတ်မိသေးလား’’

“အဲ မမှတ်မိတော့ဘူး ရှင်းပါဦး ဟီးဟီး’’

“ကိုကျော်ဥပမာနဲ့ပြောပြမယ်။ အခုမင်းကောင်မလေးကို လိုက်တဲ့အခါ ခနခန အငြင်းခံရတယ်လို့ပြောတယ်နော်။ အဲ့တာဆို မင်းကိုမင်း actual output လို့ မှတ်ထားလိုက်။ အဲ့တာဆိုမင်းကောင်မလေးက desired output ပေါ့ကွာ။ အဲ့တော့ မင်းကတစ်ခါ purpose သွားလုပ်တာကို feed forward တွက်တယ်လို့မှတ်လိုက်။

အဲ့တော့ မင်းပထမဆုံးတစ်ခါ သူ့ကိုအဖြေတောင်းတော့ သူမင်းကိုငြင်းလွှတ်လိုက်တယ် ဘာလို့ငြင်းလဲ? သူလိုချင်တဲ့ output နဲ့ မင်းသွားပေးတဲ့ Output ကညီမှမညီတာ အဲ့တော့ မင်းလှည့်ပြန်လာရရော။ ဒါပေမယ့်မင်းကဇွဲမလျှော့သေးဘူး ထပ်ကြိုးစားဦးမယ် ဒါပေမယ့် ဒီတိုင်းပြန်သွားရင်လဲအငြင်းခံရဦးမယ်။ အဲ့တော့သူ့လိုအပ်ချက်တွေအတိုင်းမင်းပြင်ရမယ်ပေါ့ ဒါပေမယ့်ဘာပြင်ရမလဲလဲမသိပြန်ဘူး။ ဒီတော့ မင်းဘော်ဒါရဲ့ ကောင်မလေးက မင်းကြိုက်နေတဲ့ကောင်မလေးရဲ့သူငယ်ချင်း။

အဲ့တော့ မင်းက မင်းဘော်ဒါရဲ့ ကောင်မလေးကို ဘာပြင်ရမလဲ တစ်ဆင့်ခံမေးလိုက်တယ် ဒီတော့ မင်းဘော်ဒါကောင်မလေးက မင်းကြိုက်နေတဲ့ ကောင်မလေးကိုစကားအစ်ပေးလိုက်တယ်ပေါ့ ပြီးတော့ မင်းဘော်ဒါကိုပြန်ပြောပြတယ် အဲ့ကနေမှတစ်ဆင့် ဘာပြင်ရမလဲဆိုတာ မင်းဆီရောက်လာတယ်။

အိုခေ အဲ့တော့မင်းပြင်တော့မယ် သူက မင်းရဲ့ဆံပင် ဝတ်ပုံစားပုံ စကားအပြောအဆိုမကြိုက်ဘူးပေါ့ ဥပမာ ပြောရရင် အိုင်လက်ဖ်ယူ လောက်နဲ့မတက်လာနဲ့ပေါ့ အဲ့တော့ ဒုတိယတစ်ခေါက် ဆံပင်ကေတွေချိန်းဝတ်ပုံစားပုံတွေချိန်းလိုက်တယ် ကေင်မာလေးကနဲနဲတော့ မင်းဘက် ယိမ်းနေပြီ ဒါပေမယ် မင်းက အိုင်လက်ဖ်ယူ ဆိုပြီးသွားလုပ်တော့ ဟိုကငြင်းလိုက်ပြန်ရော အဲ့တာမကျေနပ်သေးဘူးမင်းထပ်ကြိုးစားမယ်ဆိုပြီး မင်းကငါ့ဘဝပါ မင်းမချစ်ရင်သေမှာ ဘာညာ လျှောက်လျှီးတဲ့အခါ ကောင်မလေးကအဖြေပြန်ပေးလိုက်ရော ဘာဖြစ်လို့လဲ သူလိုချင်တဲ့ output နဲ့ မင်းပေးတဲ့ output တူသလောက်နီးနီးဖြစ်သွားပြီ ပြောရမယ်ဆို E = 0 နီးပါးဖြစ်သွားတာပေါ့ အဲ့အချိန်ဆို မင်းလဲ BP လုပ်စရာမလ်ုတော့ဘူးလေ ကောင်မလေးကိုမင်းပိုင်သွားပြီ အဲ့တာ Forward pass နဲ့ Backward pass ပဲကွ’’

“ဟာ…ကိုကျော် ကျွမ်းလှချည်လားစော်သာမရှိတာ’’

“နေပါကွာ…မင်းကလဲ။ ကဲ ဒါဆို technical term လေးသွားရအောင်’’

“ဟုတ်ဟုတ်’’

“အဲ့တော့ ကိုကျော်တို့က neural network တစ်ခုကိုပုံဖော်လိုက် input နှစ်ခုရှိမယ် hidden layer တစ်ခု output layer တစ်ခုရှိမယ် hidden layer မှာ neuron 3 ခု output မှာက neuron 2ခု ရှိမယ်လို့ယူဆလိုက်မယ် ဒီ NN ကဘာလုပ်မှာလဲဆိုတော့ 0.6 0.9 ဆိုတဲ့ တန်ဖိုးနှစ်ခုကို 0.2 0.4 ဆိုတဲ့ output အဖြစ်ပြောင်းမယ်

ဒီတော့ X က

X = [ 0.6 0.9 ]

Target output T က

T = [ 0.2 0.4 ]

Hidden layer မှာ neuron 3 ခု output layer က neuron 2 ခုဆိုတော့

W[1] = [ 0.1 0.3 0.5 0.1 0.4 0.2 ]

W[2] = [ 0.5 0.3 0.2 0.1 0.5 0.2 ] b[1] =[ 0.1 0.3 0.5 ]

b[2] = [ 0.4 0.1]

learning rate = 0.01

စသည်ဖြင့်ရှိမယ်ပေါ့။

[ ] ဒီထဲမှာရေးထားတဲ့ နံပါတ်တွေက layer နံပါတ်တွေပေါ့ကွာ

Activation function က ReLU function သုံးမယ် အဲ့တော့ Forward Pass တွက်မယ် အသေးစိတ်မပြောတော့ဘူးနော်’’

“အဲ့ ReLU ဆိုတာဘယ်လိုမျိုးလဲ’’

ReLU

“သြော် ReLU ကf(x) = max(x,0) ဝင်လာတဲ့တန်ဖိုးက 0ထက်ကြီးရင် ဒီတိုင်းပြန်မယ် 0 ဒါမှမဟုတ် 0ထက်ငယ်ရင် 0 နားလည်လား’’

“ဟုတ်…ကိုကျော်’’

“ဒါဆိုစတွက်မယ်နော် သေချာကြည့်

Z1 = W[1] * X + b[1]

Z1 = [ 0.1 0.3 x [0.6 + [ 0.1 = [ 0.43 0.5 0.1 0.9 ] 0.3 0.69 0.4 0.2 ] 0.5 ] 0.92]

အဲ့တော့ ပထမအလွှာရဲ့ weighted sum Z1 ရလာပြီ အဲ့တော့ activation ထဲဆက်သွားမယ် အဲ့တော့

A1 = f(Z1)

A1 = f([ 0.43 0.69 0.92 ])

A1 = [ 0.43 0.69 0.92 ]

ဒီတော့ Z2 ဆက်တွက်မယ်

Z2 = W [2] * A1 + b2

Z2 = [ 0.5 0.3 0.2 x [ 0.43 + [ 0.4 = [ 1 0.1 0.5 0.2 ] 0.69 0.1 ] 0.67 ] 0.92]

A2 = f([ 1.006 0.67])

A2 = [ 1.006 0.67 ]

အဲ့တော့ ဒီမှာ output တစ်ခုရလာပြီ ဒီတော့ Back Propagation စဖို့အတွက် Error တွက်ကြည့်ရမယ် Error တွက်တဲ့အခါအရင်ကလို မနှုတ်တော့ပဲ Loss Function သုံးမယ် Loss Function ရဲ့ equation က

E = 1 / 2 ( T - Actual Output ) ²

အဲ့တော့ ပထမ A1 အတွက် E1 နဲ့ ဒုတိယ A2 E2 ဆိုပြီးတွက်ပေးရမယ် အဲ့တာနှစ်ခုကိုပြန်ပေါင်းရင် Cost Function လို့ခေါ်တယ် အဲ့တော့ တွက်ရအောင်

E[1] = 1 / 2 ( 0.2 – 1.006 )² = 0.31

E[2] = 1 / 2 ( 0.4 – 0.67 )² = 0.036

E = 0.31 + 0.035 = 0.345

အဲ့တော့ E ကဘယ်လောက်ရောက်မှ မှန်မလဲဆိုတော့ 0 နားတအားကပ်နေမှ ဥပမာ 0.0001 ဆိုလောက်မှလက်ခံလို့ရမယ် အဲ့တော့ Error ရှိနေတဲ့အတွက် Back Propagation လုပ်ရမယ် ခုနကပြောထားတဲ့ Chain Rule သုံးမယ် Chain Rule မပြောခင် Weight Update လုပ်တဲ့ eq အရင်ပြောမယ် အဲ့တာက

W(new) = W(old) + ΔW

အဲ့ ΔW ထဲမှာမှ chain rule ပါတာပေါ့ ဒီမှာ Chain Rule ဆိုတာကိုနဲနဲပြောပြမယ် ဥပမာ ကိုကျော်တို့က w11 ဆိုတာလေးကို update လုပ်ချင်တယ် ဒါပေမယ့် ကိုကျော်တို့ နောက်ဆုံးရလာတဲ့ A2 က w11 ကနေတိုက်ရိုက်ရတာမဟုတ်ဘူးအဲ့တော့ A2 ထဲမှာပါတဲ့ Z2 Z2 ထဲကနေမှ A1 Z1 ပြီးမှ w11 ဆီရောက်တာကိုး အဲ့တာကြောင့် တစ်ဆင့်ချင်းဆီ ချိန်းချိန်းလာရတယ် အပေါ်ကဥပမာလိုပေါ့ကွာ တစ်ယောက်စကားတစ်ယောက်ပေါ့ အဲ့တေ့ာ eq ကြည့်ရအောင်

ΔW = - learning rate * dW

ကိုကျော်ဒီမှာ w11 တစ်ခုပဲ တွက်ပြတော့မယ် ကျ်နတာနဲ့ b နဲ့ကို ကိုယ့်ဟာကိုတွက်ယူ အဲ့တော့ w11 ကို update လုပ်ပြမယ်

W[1]11(new) = W[1]11(old) + ΔW[1]11

ΔW[1]11 = - learning rate * dW[1]11

အဲ့တော့ dW[1]11 ကိုတွက်ရအောင် dW[1]11 ရဲ့ပုံသေနည်းက dError / dW[1]11 programming မှာ ရေးရလွယ်အောင် dW[1]11 လို့ပဲရေးတာ dW[1]11 ကိုချိန်းရင် Error မှာဘယ်လောက်ပြောင်းမလဲဆိုတာကိုတွက်တာပေါ့ အဲ့တော့ eq ကြည့်ကြမယ်

dE/dw11 = dE/da11 * da11/dz11 * dz11/dW[1]11

dE/da11 = dE[1]/da21 * da21/dz21 * dz21/da11+ dE[2]/da22 * da22/dz22 * dz22/da11

အဲ့တော့တွက်လိုက်ရင်

dE/dw11 = - 0.0006

(Chain rule ကိုပြန်လေ့လာပြီးတွက်ချကြည့်ပါခင်ဗျ)

အဲ့တာဆို ΔW[1]11 ကိုတွက်မယ်

ΔW[1]11 = - learning rate * dE/dW[1]11

ΔW[1]11 = - 0.1 * (- 0.0006)

ΔW[1]11 = 0.00006

ရမယ် အဲ့တော့ W[1]11(new) က

W[1]11(new) = W[1]11(old) + ΔW[1]11

W[1]11(new) = 0.1 + 0.00006 = 0.100006

( [ ] ဒီဟာက super script ပါခင်ဗျ keyboard နဲ့ဘယ်လိုရိုက်ရမှန်းမသိလို့ ဒီတိုင်းထည့်လိုက်ပါတယ် )

ရမယ် ဒါဆိုနောက် w တွေလဲကိုယ့်ဟာကိုပြန်ရှာပြီးတွက်ကြည့် ဟုတ်ပြီလား’’

ဇော်ဇော်မှာ လည်သွားသည် အသစ်ရထားသည့်ကောင်မလေးတောင်သတိမရတော့

“ဟုတ်…ကိုကျော် ပြီးမှထပ်ချတွက်ကြည့်ဦးမယ်’’

“အေးကောင်းပြီခုတော့နားတော့ နောက် Gradient Descent ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြောပြမယ် အားတင်းထား နောက်နေ့တွေကျရင် eq တွေသိပ်မပါတော့ဘူး ‘’

“ဟုတ်ကိုကျော်ရေ’’

References:

Neural networks and Deep learning - Andrew Ng
Artificial Neural Network အခြေခံသီအိုရီနှင့်အသုံးပြုမှု နည်းလမ်းများ - ဆရာဇော်မင်းခိုင်
Hands-On Machine Learning with Scikit-Learn and TensorFlow Concepts, Tools, and Techniques to Build Intelligent Systems - Aurélien Géron
Photo source: Internet

How Multi-Layer Neural Networks Work - Htun Khaing Lynn မှ ရေးသားသည်။

2020-07-22T00:00:00+00:00

ကိုကျော်အလုပ်မှ အိမ်ပြန်ရောက်လာသည် ရေမိုးချိုးစားသောက်အပြီး ဇော်ဇော်မှ အားကြိုးမာန်တက်ဖြင့်

“ကိုကျော်ရေ ဟိုနေ့ကဟာလေးဆက်ပါဦး ဟီးဟီး”

“ဟုတ်ပြီ…ကဲမနေ့ကျန်ခဲ့တာလေး ဆက်ရအောင်။ မနေ့ကပြောခဲ့တဲ့ထဲမှာ ကိုကျော်တို့က OR Gate ကိုSingle Layer Preceptronနဲ့ ဘယ်လိုလုပ်ရသဲသိပြီဟုတ်။ ဒါပေမယ့် Single layer Preceptron က ကိုကျော်တို့ OR တို့ AND တို့လို Linear function တွေကိုပဲလုပ်ဆောင်နိုင်တယ်”

“ပုံမှာပြထားတဲ့ အတိုင်းဆို OR တို့ AND တို့ကိုမျဥ်းတစ်ကြောင်းထဲနဲ့ဖြတ်ပြလိုက်လို့ရတယ်။

ဒါနဲ့ မေးရဦးမယ် တစ်ကြောင်းထဲနဲ့ ဖြတ်ပြလို့ရရင် ဘယ်လို ကိစ္စမျိုးအတွက် အဆင်ပြေမလဲ ဇော်ဇော် အာ…အင်း..သိပြီ

(၁) Linear အတိုင်းရှိမယ့် point တွေကို တွက်ထုတ်ပေးနိုင်သလို
(၂) Line တစ်ကြောင်းတည်းနဲ့ Classify လုပ်လို့ရတဲ့ကိစ္စတွေအတွက်လည်း အဆင်ပြေမယ်ထင်တယ်

အာ…ငါ့ညီ က ဘယ်ဆိုးလို့လဲဟ…အေး..ဒါပေမယ့် Non linear functions တွေဖြစ်တဲ XOR လိုမျိုးကိုကျ မျဥ်းတစ်ကြောင်းထဲနဲ့ဘယ်လိုမှဖြတ်အောင်လုပ်လို့မရဘူး ပုံကိုကြည့်လိုက်”

ဇော်ဇော် အနည်းငယ်တွေဝေသွားသည်။

“အဲ…ဟုတ်သားပဲ။ ဒါဆိုဘယ်လိုလုပ်ရမလဲကိုကျော်။ အလင်းပြပါဦး’’

“အိုခေ။ အဲ့တာဆိုစကြမယ်။ Multi Layer Neural Networks မှာ အဲ့လို operationတွေကိုလုပ်ဆောင်နိုင်ဖို့အတွက် Back propagationဆိုတဲ့ Algorithm ပါလာတယ် ဒါပေမယ့် ဒါကိုအကျယ်မပြောသေးပါဘူး အကျဥ်းချုံ့ပဲပြောပြမယ်။ နောက်နေ့တွေမှအကျယ်ရှင်းကြတာပေါ့။ ဒါဆို XOR functionကိုကြည့်ရအောင်။ XOR ကဘယ်လိုမျိုးလဲ မှတ်မိသေးလားငါ့ညီ။

“အဲ…တူရင် 0 မတူရင် 1 ဟုတ်လား ကိုကျော်’’

“အေးကွ…ဟုတ်တယ်ဒါဆို

Input		Output
x1	x2	y
0	0	0
0	1	1
1	0	1
1	1	1

ဒါမျိုးရမယ်ပေါ့ ဒီအခါ ဟိုနေ့က Lecture ပြောခဲ့တဲ့အဆင့်တွေအတိုင်းပဲ input တွေ ကို Neuron ထဲပို့ရမယ် ဒါပေမယ့် ဝင်ရမယ့် Neuron က နှစ်လုံးဖြစ်သွားမယ်ပေါ့ ဒီပုံကိုကြည့်

အဲ့တော့ ဒီမှာ Neuron 1 နဲ့ 2ရှိမယ်နော် အဲ့တော့ အရင်နေ့ကပြောခဲ့တဲ့အတိုင်း Neuron ထဲကို input တစ်ခုဝင်ရင် ဘာ eq နဲ့တွက်ရမလဲ မှတ်မိသေးလား ဇော်ဇော် ပြီးတော့ ဒီneuron နှစ်ခုအတွက်ဆို Weight ဘယ်နခုရှိမလဲ ပြောကြည့်ပါဦး’’

“ဟုတ် summation = WX + b ဟုတ်တယ်မလား။ ပြီးတော့ Weight ကဘယ်နခုရှိမလဲဆိုတော့ နှစ်လုံးလားကိုကျော် အရင်နေ့က ကိုကျော်ပြာခဲ့တာက input အရေအတွက်လိုက်ရ်ှိမယ်ဆိုတော့’’

“အဲ မဟုတ်ဘူး ငါ့ညီ မင်းက eq တော့မှတ်မိတယ်တော်တယ် ဒါပေမယ့် Weight မှာက ညီနဲနဲထပ်မှတ်ရမယ်။ ဟိုနေ့က vector တွေ matrix တွေပါမယ်လို့ပြောတာမှတ်မိသေးလား’’

“ဟုတ်ကိုကျော်’’

“ဒါဆို ဒီမှာပြောမယ် ကိုကျော်တို့က input vector တွေကလေ column vector အနေနဲ့ဝင်လာမှာ ဒီတော့ ပထမ ဝင်လာမယ့် x1 လေးဆိုရင်

x1 = [0
0]

ဒါမျိုးဝင်လာမယ် ပြီးရင် weight ကျတော့ row vector နဲ့ရှိနေမှာ ဒါမျိုး

w1 = [1.5 0.5]

ဆိုပြီးရှိမယ် ဒီ weight တန်ဖိုးတွေက ဘယ်ကရလဲမှတ်မိသေးလား’’

“ဟုတ်ကိုကျော် random ခေါက်ပြီးရတာ’’

“Ok ဟုတ်ပြီ ဒါဆို weight ကိုဆက်မယ် ခုနက ကိုကျော်ပြောခဲ့တယ်လေ နဲနဲထပ်မှတ်ရမယ်ဆိုတာ။ ဒီမှာမှတ်မယ် ဟိုနေ့က သင်ပေးတာက Neuron တစ်လုံးပဲရှိလို့ weight က input အရေအတွကအရ ယူရတာ ဒီမှာဆို neuron နှစ်လုံး ‘’

“အဲ့တော့ weight အရေအတွက်သာမက neuron အရေအတွက် အတွက်ပါစဥ်းစားရတော့မယ် ပုံကိုကြည့် x1 က neuron 1 ကိုလဲဝင်မယ် 2 ကိုလဲ ဝင်မယ် ဒါဆို ကြည့် w နောက်မှာ ဂဏန်းနှစ်လုံးပါလာတော့မယ်

w11 နဲ့ w21 ဆိုပြီး တွေ့လိမ့်မယ် ဒါဆိုရင် ရှေ့ကဂဏန်းတစ်လုံးက neuron ရဲ့ နံပါတ် ဒုတိယတစ်လုံးက input ရဲ့ နံပါတ် ဒီတော့ x1 က neuron နှစ်လုံးကိုဝင်မှာဖြစ်တဲ့အတွက် x1 ရယ် neuron1 ရယ်တဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ w ကလဲနှစ်လုံးရှိမယ် w11 နဲ့ w21 ဒီတော့ဆက်ကြည့်မယ် input နံပါတ် 2, x 2အတွက်လဲတူတူပဲ သူကလဲ neuron 2လုံးစလုံးကိုဝင်မှာဖြစ်တဲ့အတွက် သူ့မှာလဲ w12 နဲ့ w22 ဆိုပြီးရှိလာလိမ့်မယ်။ ဒီတော့ weight တွေကို ကြေငြာလိုက်မယ် w11 = 1.5 w12 = 1 w21 = 0.5 w22 = 0.1 ရတယ် စသည်ဖြင့်ဆိုကြပါတော့’’

“ဒါဆို bias ကရော ကိုကျော်’’

“အဲ bias ကသိပ်စဥ်းစားစရာမလိုဘူး Neuron အရေအတွက်အလိုက် bias ရမယ်’’

“ဒီပုံကိုကြည့် အလွှာလေးတွေတွေ့တယ်မလား ဘယ်နှလွှာ ရှိတယ်ထင်လဲ’’

“သုံးလွှာလား ကိုကျော်’’

"”မဟုတ်ဘူးကွ ဒါကိုဆို နှစ်လွှာလို့ပဲခေါ်တယ် input ကိုအလွှာလို့မသတ်မှတ်ဘူး hidden layer နဲ့ output layer ကိုပဲအလွှာလို့သတ်မှတ်တာ ဒီတော့ hidden အလွှာမှာဆိုရင် neuron နှစ်လုံးရှိတဲ့အတွက် bias ကလဲ နှစ်လုံးပဲရှိမယ် b1 = 1.2 ဆိုပြီးရတယ်လို့ မှတ်လိုက််မယ် b2 = 0.2 ဆိုပြီး ရလာတယ်ဆိုပါစို့’’

“ဒီတော့ ကိုကျော်ပြောမယ် အခုစာအုပ်ယူပြီ ကိုကျော်ပြောတဲ့အတိုင်းချတွက်လိုက်။ ကဲစမယ် အခုဆိုကိုကျော်တို့ summation လို့မရေးပဲ zလို့တည်လိုက်မယ် ဒါဆိုပထမ neuron အတွက်ဘယ်လိုတွက်ရမလဲဆိုတော့

z1 = [w11 w12] * [x1 + b1
x2 ]

z1 = [1.5 1 ] * [0 + 1.2
0]

z1 = 1.2

ရမယ် ဟုတ်လား။ ဒါဆို summation ရပြီရင် ဘာဆက်တွက်ရမလဲ’’

“Activation function ထဲသွားရမယ် ဟုတ်လား ကိုကျော်’’

“အံမယ် ဘယ်ဆိုးလို့တုန်းဟ မှတ်မိသားပဲ။ ကဲ ဒါဆို ဒီမှာ sigmoid function လေးကိုသုံးပြီတွက်ပြမယ် အဲ့တာဆို sigmoid function လေးကဘယ်လိုလုပ်သလဲဆို သူ့ထဲဝင်ဝင်လာတဲ့နံပါတ်က 0 ဆို 0.5, 0 ထက်ကြီးရင်ကြီးသလောက် 1 ဘက်ခြမ်းကိုကပ်မယ် , 0 ထက်ငယ်ရင် ငယ်သလောက် 0 ဘက်ခြမ်းကပ်မယ် ဆိုပြီးထုတ်ပေးမယ်အဲ့တော့ အောက်က ပုံအတိုင်းပေါ့ကွာ

ဒီတော့

a1 = f(z1)
a1 = f(1.2)
a1 ≈ 1 ( 1 ပဲဆိုကြပါစို့ကွာ)

ရမယ် ပေါ့ ဒီတော့ ဒီ a1 ဆိုတာက neuron1 ထဲမှာ တွက်ချက်မှုတွေလုပ်ပြီးတော့ရလာတဲ့ တန်ဖိုးလေးဖြစ်သွားပြီ။ ကဲဒါဆို ခန ထားထားလိုက်သူ့ကို။ နဲနဲရှုပ်နေလား ဒါဆို ခနနားပြီး နောက်တစ်ခါသေသေချာချာလေးပြန်ဖတ်ကြည့် လက်ကပါချရေး’’

“ဟုတ်ကိုကျော် နားတော့နားလည်ပါသေးတယ် ဟိုနေ့ကနဲ့ သိပ်မှမကွာသေးတာ’’

“ဟုတ်ပြီ ဒါဆို neuron 2 ကနေ activation တန်ဖိုးလေးတွက်တာကို ကြည့်ကြမယ်

z2 = [w21 w22] * [x1 + b2
x2 ]
z2 = [0.5 0.1 ] * [0 + 0.2
0]
z2 = 0.2

ပြီးတော့ activation function

a2 = f(z2)
a2 = f(0.2)
a2 ≈ 1

အဲ့တော့ ခု a1 နဲ့ a2 ရလာပြီဆိုတော့ အကိုတို့ ပုံထဲမှာပါသလို နောက် တစ်လွှာဖြစ်တဲ့ output layer ကိုသွားဖို့အဆင်သင့်ဖြစ်ပြီပုံကိုကြည့်’’

“ဒီမှာ output အလွှာမှာ neuron တစ်လုံးပဲရှိတော့တဲ့အတွက် Single layer preceptron နဲ့ ပြန်တူသွားပြီ အဲ့ တော့ weight ဘယ်နခု bias ဘယ်နခုရှိမယ်ထင်လဲ ညီ’’

“Weight နှစ်ခုနဲ့ bias တစ်ခုပေါ့ ဟုတ်လား’’

“ဟုတ်ပကွာ ဒီတော့ကြည့်ရအောင် w31 w32 နဲ့ b3ပေ့ါ ဒါဆို ကြေငြာလိုက်မယ် w31 = 1.0 w32 = 0.1 b3 = 0.5’’

“ဟုတ်ကိုကျော် ဒါဆို input ကဘယ်ကရမလဲ’’

“လွယ်ပါတယ်ကွာ ခုနက ရှေ့ အလွှာကရလာတဲ့ a1 နဲ့ a2 က input ပေါ့ကွ ဒါဆိုဘယ်လိုဖြစ်မလဲကြည့်လိုက်

z3 = [w31 w32] * [a1 + b2
a2 ]
z3 = [1.0 0.1 ] * [1 + 0.5
1]
z3 = 1.6

ဒီတော့ activation Function သွားမယ်

a3 = f(z3)
a3 = f(1.6)
a3 = 1

လို့ပဲယူလိုက်မယ်ဒီတော့ ကိုကျော်တို့လိုချင်တဲ့အဖြေက 0 ဒါပမယ့် ရလာတာက 1 ဒီတော့ မတူတေ့ာဘူး မတူရင် ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ’’

“Error တွက်ရမယ် equation က

Error = target output - prediction output’’

“ဟာဟုတ်လချည်လား ဒီတော့တွက်ကြည့်ရအောင်

Error = 0 - 1
Error = -1

ရတယ်ပေါ့ ဒါပေါမယ် Multi layer မှာကျ weight update လုပ်တဲ့ခါ error ကို ဒီလိုမတွက်ဘူး ဘယ်လို့လဲဆိုတော့ a3 ထဲမှာ w12 တို့ w21 တို့စတဲ့ weight တွေက တိုက်ရိုက်မရှိဘူး အဲ့တော့ဒီလိုတွက်ရမယ် ပထမဆုံး eq တွေအရင်ပြောသွားလိုက်မယ် ဒါနဲ့ weight update လုပ်ရင် ဘာလိုဦးမလဲ’’

“Learning rate လားကိုကျော်’’

“အင်း ဟုတ်တယ် ဒါဆို learning rate ကို 0.1လို့ပေးလိုက်မယ်

b1(new) = b1(old) + learning rate * (target output - z1)
b2(new) = b2(old) + learning rate * (target output - z2)
b3(new) = b2(old) + learning rate * (target output - z3)
w11(new) = w11(old) + learning rate * (target output - z1)
w12(new) = w12(old) + learning rate * (target output - z1)
w21(new) = w21(old) + learning rate * (target output - z2)
w22(new) = w22(old) + learning rate * (target output - z2)
w31(new) = w31(old) + learning rate * (target output - z3)
w32(new) = w32(old) + learning rate * (target output - z3)
“ “ကိုကျော် ဘာလို့အရင်လို error ကိုမတွက်တော့တာလဲ’’

“အဲ အခုဒါကို ဒီလိုပဲခန မှတ်ထား အခု w11 ကို update လုပ်မယ်ဆိုရင် z1 နဲ့ဘာလို့ယူသလဲ z3နဲ့ ဘာလို့မယူလဲဆိုတော့ w11 က z3ထဲမှာတိုက်ရိုက်မရှိပဲ တိုက်ရိုက်ရှိတဲ့ z1 နဲ့တွက်ရတာဖြစ်တယ် ဒီလောက်ပဲမှတ်ထား နောက်Back Propagation ကိုသေချာလေးရှင်းပြတဲ့ခါကျမှ နားလည်သွားလိမ့်မယ် ‘’

ဇော်ဇော့်မှာ ကြောင်တောင်တောင် မျက်လုံးကလေးပေကလပ် ပေကလပ်ဖြင့်

“ဟုတ် နဲနဲတော့ရှုပ်နေသေးတယ် ဒါပေမယ့်ရေးမှတ်ထားလိုက်မယ် ခုနက ကိုကျော်ပြောတာဘာ back ဘာဆိုလား အဲ့တာနဲ့မှတွဲပြီးစဥ်းစားယူမယ်ရတယ်မလား’’

“Back Propagation ပါကွ ရတယ် ညီ အဆင်ပြေသွားလိမ့်မယ်မပူနဲ့ ဒီတော့ချတွက်ကြမယ်

b1(new) = 1.2 + 0.1 (0 - 1.2) =1.08
b2(new) = 0.2 + 0.1 (0 - 0.2) = 0.18
b3(new) = 0.5 + 0.1 (0 - 1.6) = 0.34
w11(new) = 1.5 + 0.1 * (0 - 1.2) = 1.38
w12(new) = 1 + 0.1 * (0 - 1.2) = 0.88
w21(new) = 0.5 + 0.1 (0 - 0.2) = 0.48
w22(new) = 0.1 + 0.1 (0 - 0.2) = 0.08
w31(new) = 1 + 0.1 (0 - 1.6) = 0.84
w32(new) = 0.1 + 0.1 (0 - 1.6) = -0.06

စသည်ဖြင့် အသစ်တွေရလာမယ် ဒါဆို ဒီ weight အသစ်တွေနဲ့ အစကနေပြန်ပြီး တစ်ဖန်ပြန်တွက်ရမယ် Weight တွေ Bias တွေကိုတန်ဖိုး အမှန်ရတဲ့ထိ တစ်နည်းအားဖြင့် Error = 0 မရောက်မချင်းပေါ့ နားလည်လားဇော်ဇော်

နားမလည်သေးရင်ဖြည်းဖြည်းချင်းစဥ်းစား အများကြီးမစဥ်းစားနဲ့ဟုတ်ပြီလား’’

“ဟုတ်ကိုကျော်ရေ သေချာလေးစဥ်းစားပြီး တစ်ဆင့်ချင်းပြန်လုပ်ကြည့်ဦးမယ် ‘’

“အေးကွာ… ဟုတ်ပြီ ဒါဆိုလဲ ဒီလောက်ပဲ နောက်နေ့ကျမှ Forward Propagation Backward Propagation ဒါတွေလာမယ် ခုတော့ နားတော့ ပြီးမှစဥ်းစား’’ “ဟုတ်… ကိုကျော်’’

References:

Neural networks and Deep learning - Andrew Ng
Artificial Neural Network အခြေခံသီအိုရီနှင့်အသုံးပြုမှု နည်းလမ်းများ - ဆရာဇော်မင်းခိုင်
Photo source: Internet

Neural Networks မိတ်ဆက် - Htun Khaing Lynn မှ ရေးသားသည်။

2020-07-10T00:00:00+00:00

ကိုကျော်သည် AI ပိုင်းဖြင့် Company ကြီးတစ်ခုတွင် အလုပ်လုပ်နေသောသူဖြစ်သည်။ သူ့မှာ သူနှင့်အတူလာနေပြီး သင်တန်းတက်နေသော ဇော်ဇော်ဆိုသည့်ညီတစ်ယောက်ရှိသည်။ တစ်နေ့ကိုကျော် အလုပ်ကအိမ်ပြန်ရောက်ချိန်

“ကိုကျော် နေ့လည်က ကျတော်ကြည့်တဲ့ video ထဲမှာ မိုက်ဗျာ အိမ်တွေမှာ တံခါးတွေကိုရုပ်ပြပြီးဖွင့်လို့ရတယ်ဗျာ အသံနဲ့လဲ လုပ်လို့ရတယ်ဗျာ မိုက်ချက်ပဲဗျိို့ အဲ့တာကို AI လို့ခေါ်တာမလား”

“သြော်…အေးဟုတ်တယ်လေ ဘာဖြစ်လို့တုန်း”

“ကိုကျော်က အဲ့တာနဲ့အလုပ်လုပ်နေတော့ ကျတော့ကို အားတဲ့ချိန်သင်ပေးလို့ရမလားကျတော်လဲအဲ့တာမျိုးထွင်ချင်တယ်ဗျာ”

“ဟာ…ရတာပေါ့ငါ့ညီရ မင်းပြောတဲ့ ကောင်တွေက AI ထဲမှာမှ Deep Learning ဆိုတဲ့ဟာနဲ့ အလုပ်လုပ်တာကွ”

“ဟင် Deep learning ဆိုတာဘာလဲကိုကျော်”

“Deep learning ဆိုတာ AI ကို တည်ဆောက်ဖို့အတွက်အသုံးပြုတဲ့ နည်းပညာတစ်ခုပေါ့ကွာ ။အရင်က Neural Network လို့ခေါ်တယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ Neuron တွေ တစ်ခုနဲ့တစ်ခုချိတ်ဆက်ထားတဲ့ ကွန်ယက်ကြီးတစ်ခုနဲ့တူလို့ပေါ့”

“ကိုကျော်ရေ ဘာတွေလဲဗျာရှုပ်လာပြီ”

“ဒါအစမလို့ပါကွာ ကိုကျော်ရှင်းပြမယ် သေချာနားထောင်”

ဇော်ဇော်မှ ရီဝေသောမျက်လုံးများဖြင့် -

“ဟုတ်ကိုကျော်ရေ”

“ဒါနဲ့မင်းဟိုနေ့က သင်တန်းတက်နေတယ်ဆို ဘာသင်တန်းတက်နေတာတုန်း”

“Python Programming လေကိုကျော်”

“ဟာ…ဒါဆိုကွက်တိပဲဇော်ဇော်ရေ မင်းသင်ချင်တဲ့ ဟာတွေကလဲ Python ကိုပဲအများဆုံးအသုံးပြုကြတာ”

“ဒါဆိုရင်တော့ဂွင်ပဲကိုကျော်ရေ ဟားဟား” “ကဲ ပြန်ဆက်ရအောင် ဇော်ဇော် မင်းက အခု Neural Network ကိုရှုပ်နေတာမလား ရတယ် နားမလည်လဲ ကိစ္စမရှိဘူး ကိုကျော်ရှင်းပြမယ်။ အဲ့တာတွေကို မရှင်းခင် ကိုကျော်တို့ လူ့ဦးနှောက်ကိုဘယ်လိုအလုပ်လုပ်လဲ အကြမ်းဖျင်းလေ့လာရအောင်”

“ကိုကျော် ဒါနဲ့ လူ့ဦးနှောက်နဲ့ကဘယ်လိုသက်ဆိုင်လို့လဲ”

“ဆိုင်တာပေါ့ကွ… သတ္တဝါတွေထဲမှာ အသိဥာဏ်အမြင့်ဆုံးက မင်းတို့ ငါတို့ လူတွေပဲလေ..ပြီးတော့ AI ဆိုတဲ့ Artificial Intelligence ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကိုက လူလုပ်အသိဥာဏ်ဆိုတော့ ဘယ်သူ့အသိဥာဏ်ကို တုပ မလဲဆိုတော့ လူကိုပဲ စံထားရတာဆိုတော့ ငါတို့ လူတွေ ဘယ်လိုစဥ်းစားသလဲ အလုပ်လုပ်သလဲဆိုတာ သိရင်အကောင်းဆုံးပဲကွ…neuron ဆိုတာလူ့ဦးနှောက်အတွင်းမှာရှိတဲ့ biological neuron လေးတွေကိုတုပြီးလုပ်ထားတာကိုးကွ။ လူ့ဦးနှာက်ထဲက neuron ကိုခွဲခြားကြည့်လိုက်တဲ့အခါ dendrites, cell body(soma), axon ဆိုပြီး သုံးပိုင်းပါတယ်။ သေချာသဘောပေါက်အောင်ကြည့်နော်ဇော်ဇော်။

ဥပမာ အကိုတို့ ခွေးတစ်ကောင်ကိုမြင်တဲ့အခါခွေးမှန်းဘယ်လိုသိလဲ။ မျက်စိကနေခွေးကိုမြင်လိုက်တဲ့အခါ အဲ့ဒီမျက်စိကနေတစ်ဆင့် neuron ထဲမှာရှိတဲ့ cell body လေးဆီကို data တွေရောက်သွားတယ် ဘယ်ကနေရောက်သွားလဲဆို dendrites ဆိုတဲ့ ကောင်လေးကနေတစ်ဆင့် synapses ဆိုတဲ့လမ်းကြောင်းလေးကနေတစ်ဆင့် ရောက်သွားတယ် ပြီးရင်အဲ့ cell body (soma)လေးထဲမှာ ခွေးဟုတ်မဟုတ်တွက်ချက်တယ်ပြီးရင် axon ဆီပို့ပြီး axon ကနေမှတစ်ဆင့်ခွေးဟူတ်မဟုတ် ဆုံးဖြတ်ပြီး output ထုတ်ပေးတယ်။

အဲ့တော့အလွယ်မှတ်ရရင် neuron ဆိုတာ input လက်ခံမယ် ပြီးရင်သူ့ထဲကနေတွက်ပြီးရင် output ထုတ်ပေးမယ် ဒါမျိုးပဲ။ အဲ…လက်တွေ့မှာတော့ လူတွေက အဲဒီ လူ့ဦးနှောက်ထဲက Neuron တွေ ဘယ်လိုတွက်ချက်သလဲဆိုတာတော့ မသိသေးဘူး….လောလောဆယ်သုံးနေတဲ့ Neural Network တွေမှာသုံးတဲ့ Activation Function ဆိုတာတွေက သင်္ချာ Equation တစ်ချို့ကို အသုံးချထားတာပဲ ရှိသေးတယ်..ဒါတောင် တော်တော်အလုပ်ဖြစ်နေတာသာ ကြည့်တော့..

နားလည်လားဇော်ဇော် နားမလည်လဲ ကိစ္စသိပ်မရှိဘူး ပုံလေးနဲ့ neuron အလုပ်လုပ်ပုံလေးကိုကြည့်ပြီးရင်သဘောပေါက်သွားလိမ့်မယ်”

“ဟုတ်…ကိုကျော်နားတော့နားလည်သယောင်ပဲ”

“ဒါနဲ့ Supervised learning ဆိုတာကိုကြားဖူးလား ဇော်ဇော်”

“မကြားဖူးဘူး ဘယ်လိုမျိုးလဲ ကိုကျော်”

“ဒါကိုမလေ့လာခင် Supervised learning, Unsupervised learning, Reinforcement learning စတာတွေကိုသိထားရမယ် အခု ကိုကျော် Supervised Learning ကိုအရင်အကြမ်းလေးပြောပြမယ် Supervised learning ဆိုတာ Machine Learning မှာ သုံးတဲ့ Learning type သုံးမျိုးထဲက တစ်ခုပေါ့

ဥပမာ ကိုကျော်တို့က ကိုကျော်တို့ ကွန်ပျူတာ Program တစ်ခုကို ပုံတစ်ပုံ input ထည့်လိုက်တယ် အဲ့အခါ ကွန်ပျူတာက ကြောင်ပုံထည့်ရင် Cat ကြောင်ပုံမဟုတ်ပဲတစ်ခြားဟာတည့်မိရင် Not cat စသည်ဖြင့် output ထုတ်ပေးမယ်ပေါ့ အဲ့အခါ Boolean အရ ကြည့်ရင် True / False (1 / 0) ပေါ့

အဲ့လိုပဲ Supervised learning ဆိုရင် ကိုယ်လိုချင်တဲ့ Output ကို စက်ကိုပေးသိထားရမယ် ဥပမါ cat ဆိုတဲ့output ကိုလိုချင်ရင် စက်ကိုပြောပြထားရမယ်ငါမင်းကိုကြောင်ပုံလေးInput ပေးရင် cat လို့ output ထုတ်ပေး မဟုတ်ရင် Not cat ဆိုပြီးထုတ်ပေး စက်ကိုအဲ့လို သင်ထားတာပေါ့ အဲ့တာကို supervised learning လို့ခေါ်တယ် နားလည်လား နားမလည်ရင် Google မှာသေချာလေးရှာပြီးဖတ်ကြည့် တစ်ခြားlearning တွေပါ”

“ဟုတ်ကိုကျော် သဘောတော့ပေါက်ပါတယ်”

“ကဲဒါဆို Neuron network ကိုမပြောခင် Neuron တစ်လုံးဘယ်လိုအလုပ်လုပ်လဲအရင်ရှင်းပြမယ် ဘာဖြစ်လို့ neuron တစ်လုံးစာကိုရှင်းပြရလဲဆိုတော့ English စကားလိုပဲ Alphabet တွေမသိပဲ vocabulary တစ်ခုတည်ဆောက်လို့မရဘူးလေဟုတ်တယ်မလား အဲ့တော့ neuron တစ်လုံးအလုပ်လုပ်ပုံကိုနားလည်အောင်ကြည့်ရအောင်-

ဒီပုံမှာဆို X တွေတွေ့လား အဲ့တာကို input လို့ ခေါ်တယ် Input data တွေပေါ့ကွာ’’ “ဒါနဲ့ input data ဆိုတာဘယ်လိုမျိုးလဲကိုကျော်”

“ဥပမာ ဆိုရင် မင်း computer မှာ သီချင်းတွေ ရုပ်ရှင်တွေ စာတွေရှိတယ်မလား အဲ့တာတွေအကုန်လုံးကို data လို့ခေါ်တယ် သဘောပေါက်လား ဒါပေမယ့် ဒီမှာတစ်ခုရှိတယ် input data type က numerical data ပဲဖြစ်ရမယ် ပြောရမယ်ဆို နံပါတ်တွေပေါ့ကွာ”

“ဟုတ်ကိုကျော် ဒါဆို ဓာတ်ပုံတွေ အသံတွေကျတော့ဘယ်လိုလုပ်တာလဲ”

” သြော်… ok သူ့မှာလဲ ဓာတ်ပုံတွေကိုနံပါတ်ပြောင်းတာတွေ အသံတွေကိုနံပါတ်ပြောင်းတဲ့နည်းလမ်းတွေရှိတယ်။ ဒါပေမယ့်အခုတော့ numerical data type ပဲ input ဝင်ရမယ်ဆိုပြီး အကြမ်းဖျင်းမှတ်ထားလိုက် ကျန်တာကအဆင့်မြင့်ပိုင်းရောက်မှ ဖြည်းဖြည်းစီလေ့လာကြတာပေါ့…နော့် ‘ “ဟုတ်ကဲ့ ကိုကျော်”

“ဟုတ်ပြီအဲ့တာဆိုပုံကိုပြန်ကြည့်ဒီမှာInput တွေက သူ့သက်ဆိုင်ရာလမ်းကြောင်းကနေတစ်ဆင်း neuron ထဲကိုဝင်လာတယ်တွေ့လား input တွေက neuron ထဲကိုဝင်တဲ့အခါ အဲ့အထဲမှာ input တွေကို process/training ပြုလုပ်တယ် training ပြုလုပ်တာကဘာလဲဆိုတော့ ဥပမာ ကိုကျော်တို့ လူတစ်ယောက်ကိုတွေ့တယ် သူ့နာမည်က ဦးဘ ပေါ့ အဲ့တာဆို ဒီလူ့နာမည်က ဦးဘပါဆို ပြီးမှတ်မိအောင် ဦးနှောက်ကို Train ပေးရတယ် ဒါပေမယ့် မင်းက အဲ့လူကို ဒုတိယအကြိမ်မြောက်တွေ့တဲ့အခါမှာ မမှတ်မိဘူးဆိုပါစို့ အဲ့အခါသူကဦးဘပါဆိုပြီး ဦးနှောက်ကိုမှတ်မိအောင်ထပ် Train ပေးရတယ် အဲ့တာကိုပြောတာ သဘောပေါက်လားဇော်ဇော် ဖြည်းဖြည်းချင်းစဥ်းစားယူ မလောနဲ့ အေးဆေး”

“ဟုတ်ကိုကျော်”

“အဲ့လိုပဲ ကိုကျော်တို့ ဦးနှောက်ကို train သလိုပဲ ကိုကျော်တို့က Neuron တွေကိုလဲ data တွေကိုမှတ်မိအောင် Train ပေးရမယ် ဒီမှာကြည့် မင်းတို့ကျောင်းမှာသင်တဲ့ Binary operation ကိုသိတယ်မလား OR Gate ကိုဥပမာယူပြီးလေ့လာရအောင် OR Gate မှာ (0,0)ဆို 0 ကျန်တာ 1ပဲဟုတ်တယ်မလား အဲ့တော့ ကြည့်ရအောင် အခု Technical terms တွေပါမှာဖြစ်တဲ့အတွက် စာအုပ်သွားယူဇော်ဇော်”

“ဟုတ် ကိုကျော်..ဒါနဲ့ မှတ်မိအောင်ဆိုတာ့ ကွန်ပျုတာ ram ကြီးကြီးလိုမှာလား”

“မေးခွန်းကောင်းပဲ ညီလေး..တကယ်တော့ train တယ်ဆိုတာ မှတ်မိအောင်ဆိုတာထက် တိတိပပပြောရရင် Input – Output ဆက်သွယ်ချက်ကို ကွန်ပျုတာ…အဲ… CPU ကို ရှာခိုင်းနေတာ .. သင်္ချာ Equation တွေသုံးပြီးတော့ပေါ့..အခုလောလောဆယ် ဒီလောက်ပဲ မှတ်ထားဦး”

“ဒီတော့ ကိုကျော်တို့က Input data လို့ပြောတဲ့နေရာမှာ input data တွေက ဗျောက်သောက်မဝင်လာဘူး Vector နဲ့ ဝင်လာမှာ အဲ့တော့ input vector ကို X လို့သတ်မှတ်လိုက် ကိုကျော်တို့ကသူ့ကိုအပေါ်မှာပြောခဲ့တဲ့ Supervised learning နဲ့ လုပ်ကြမယ် အဲ့တော့ Supervised learning ဆိုဘာလိုမလဲ ဇော်ဇော်”

“အမ်…input နဲ့ output လိုမယ်ဟုတ်လား ကိုကျော်..ဒါနဲ့ Vector တွေလည်း ပါလာပြန်ပြီလား 😔😔”

“ဟုတ်ပ ကွာ …ဒါပေမယ့် Vector အကျိုးကျေးဇူး တော်တော် ရှိတယ်ကွ..ညီတို့ ပုံမှန် ထပ်တလဲလဲ လုပ်ရတဲ့ တွက်ချက်မှုတွေဆို ဘယ်လိုလုပ်သလဲ။”

“Looping ပတ်တယ်လေ..For loop , While Loop တွေလေ”

“အေး..တကယ်တော့ Vector တွေ Matrix တွေက အဲဒီ Looping ပတ်တဲ့အချိန်တွေထက် မြန်တယ်ကွ..နောက်မှ ရှင်းပြမယ်”

“ဟုတ်”

“ကဲ ဆက်ကြည့်ရအောင် အဲ့တော့

Input		Output
x1	x2	y
0	0	0
0	1	1
1	0	1
1	1	1

ဆိုပြီးရှိမယ်ပေါ့ ဟုတ်တယ်မလား input က နှစ်ခုရှိမယ် x1 နဲ့ x2 ပေ့ါ။ ပြီးရင်Neuron ကိုဝင်မယ့်အခါ အဲ့လမ်းကြောင်းလေးမှာ Weight ဆိုတဲ့ ဟာလေးရှိမယ် စသည်ဖြင့်ပဲရှိမယ် Neuron ထဲဝင်ရင် weight လေးတွေနဲ့ သက်ဆိုင်ရာ input တွေကိုမြှောက်ပေးရတယ်။ input တစ်ခုဆို weight တစ်ခုရှိမယ် နှစ်ခုဆို weight နှစ်ခု အခုဟာက input နှစ်ခုဆိုတော့ weight ကလဲနှစ်ခုပေါ့ ပြီးရင် bias ဆိုတဲ့ ကောင်လေးရှိမယ် bias ကတော့ input ဘယ်နှစ်ခုရှိရှိ bias တန်ဖိုးကတစ်ခုတည်း အဲ့တော့ Neuron ထဲမှာ ဘယ် equation နဲ့ လုပ်ဆောင်လဲဆိုတေ့ာ summation = WX + b ဘာနဲ့သွားတူလဲဆိုတော့Line equation နဲ့တူတယ် y = mx + c ဟုတ်တယ်မလား”

“ဟုတ်ကိုကျော် ဒါနဲ့ W တို့ b တို့တန်ဖိုးကဘယ်ကရမှာလဲ “

“ဟုတ်ပြီ ဒါကို အကိုတို့က random number ထုတ်ပြီး ကြေငြာရတာ ဒါဖြင့် ဆက်ကြည့်အောင် weight နဲ့ bias နှစ်ခုကို random ကြေငြာလိုက်ပြီဆိုပါစို့ အဲ့ခါ w1 = 1.5 နဲ့ w2 = 1, b = 0.5 ဆိုပြီးရလာတယ်ပေါ့ အဲ့အခါ ပထမ data 0,0 ကိုကြည့်ရအောင် x1 = 0 နဲ့ x2 = 0ပေါ့ အိုခေ

summation တွက်မယ်

summation = x1 * w1 + x2 * w2 + b

summation = 0 * 1.5 + 0 * 1 + 0.5 = 0.5 ရလာပြီနော်

အဲ့အခါ ခုနကဦးနှောက်အလုပ်လုပ်ပုံအတိုင်း သူ့ အဖြေက 1 လား 0လားဆုံးဖြတ်ရမယ် ဘယ်လိုဆုံးဖြတ်လဲဆိုရင် အခုရလာတဲ့ summation အဖြေကို activation function ထဲပို့တယ်။ activation function ဆိုပြီး google မှာရှာကြည့်လိုက် အဲ့မှာ hard limit, sigmoid, relu, hyperbolic tangent အစရှိသည်ဖြင့် တွေ့ရမယ် အခု hard limit ကိုသုံးပြီး 1 ဟုတ်မဟုတ်စစ်မယ် hard limit function က f(x)က 0 ဒါမှ မဟုတ် 0 ထက်ငယ်ရင် 0, 0 ထက်ကြီးရင် 1 အဲ့တော့ ခု ရလာတဲ့ အဖြေက 0.5 ဆိုတော့ activation က ဘာထုတ်ပေးမလဲဆိုတော့ 1 ထုတ်ပေးမယ် အဲ့တော့ လိုချင်တာနဲ့ ထွက်လာတာက လွဲနေပြီ အဲ့အခါမှာ အကိုတို့က Weight နဲ့ bias တွေကိုပြင်ရတော့မယ် အဲ့တော့ Weight ကိုမပြင်ခင် အကိုတို့လိုချင်တဲ့ output နဲ့ ထွက်လာတဲ့ output ကဘယ်လောက် ကွာခြားလဲဆိုတဲ့ error ကိုတွက်ရမယ် error ကိုဘယ်လိုတွက်မလဲဆို လိုချင်တဲ့ output ကနေ ထွက်လာတဲ့ output ကိုနှုတ်လိုက် အဲ့တော့

Error = Actual output - output

Error = 0 - 0.5 = -0.5

အခု error ရပြီဆိုရင် Weight နဲ့ bias တွေကို upgrade ပြန်လုပ်ရမယ် ဒီနေရာမှာ learning rate ဆိုတာလေးတိုးလာတယ် ဒါကဘာလဲဆိုတော့ upgrade ပြန်လုပ်တဲ့ အခုမှာ ဘယ်နှုန်းနဲ့ လုပ်မှာလဲပေါ့ ဒါလေးရှိတယ် အဲ့တော့ equation ကိုကြည့်ရအောင်

weight(new) = weight(old) + learning rate * error

bias(new) = bias(old) + learning rate * error

weight(new) နဲ့ bias(new)ရလာမယ် အဲ့အခါ ဒီနှစ်ကောင်က input နဲ့ summation ပြန်လုပ်မယ် ပြီးရင် activationထဲပြန်ဝင်မယ် အခုကိုကျော်ပြောတဲ့အဆင့်အတိုင်းပြန်ချတွက်ကွာ။ error 0 ဖြစ်သွားပြီဆိုရင် ငါတို့ လိုချင်တဲ့ output ကိုစက်ကထုတ်ပေးနိုင်ပြီပေါ့ကွ။ ခုနက slope ရှာတဲ့ equation နဲ့တူတယ်လို့ပြောတာမှတ်မိသေးလား”

“Summation equation summation = wx + b ကိုလာကိုကျော်”

“အေး ဟုတ်တယ် ဘာလို့ slope equationနဲ့တူတာလဲဆို ဒီပုံလေးကိုကြည့်လိုက် x1 = 0 နဲ့ x2 = 0 ဖြစ်တဲ့နေရာမှာပဲ 0 ကျန်တဲ့ နေရာက 1 တွေ့လား အဲ့ တာပဲ အဲ့မျဥ်းလေးရဲ့ slope ကိုမှန်ကန်အောင်ရှာနိုင်ရင် ငါတို့က 0 နဲ့ 1 ကို ခွဲလို့ရပြီလေ ဟုတ်တယ်မလား”

“Slope မှန်အောင်ရှာတာဘယ်လိုမျိုးလဲကိုကျော်”

“အဲ ငါတို့ code ရေးရင် အဲ့လိုပုံလေးထုတ်ကြည့်လို့ရတယ် အဲ့မှာ အဲ့မျဥ်းလေးက 1 သက်သက်တစ်ခြမ်း 0 သက်သက်တစ်ခြမ်း ထက်ပိုင်းခွဲနိုင်ရင်ရပြီကွ”

“Wow သဘောတော့ပေါက်ပြီကိုကျော်ရေ internetမှာတစ်ခါလောက်ရှာပြီး ပြန်နွေးဦးမယ်”

“ကဲ ဒါဆို ဒီနေ့တော့ဒီလောက်ပဲ နောက်အားမှ Neural network ကြီးဘယ်လိုအလုပ်လုပ်လဲပြောပြမယ်ကွာ ကြိုပြီးရှာဖတ်ထားချင်လဲဖတ်ထားပေါ့ကွာ”

“ဟုတ် ကိုကျော်”

Sample code for more understanding

References:

Neural networks and Deep learning - Andrew Ng
Artificial Neural Network အခြေခံသီအိုရီနှင့်အသုံးပြုမှု နည်းလမ်းများ - ဆရာဇော်မင်းခိုင်
Introduction to neural network, single layer preceptron - ဆရာသက်ခိုင်
Photo source: Internet

COVID-19 စီးပွားရေး ကုစားမှု အစီအစဥ် မှာပါတဲ့ ငွေကြေးဆိုင်ရာ နဲ့ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ လှုံ့ဆော်မှု အစီအစဥ်များ - Monetary and Fiscal Stimulus Package in Covid-19 Economics Relief Plans

2020-05-04T00:00:00+00:00

၁။ Monetary နဲ့ Fiscal Stimulus ဆိုတာ ဘာကို ပြောတာဖြစ်ပါသလဲ။

ခုလောလောဆယ်ဆယ် နာမည်ကြီးနေတဲ့ ကိုမြင့်နိုင် (Covid-19) နဲ့ပတ်သက်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ရဲ့ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများနဲ့ ပြည်သူများ အကျိုးအလိုငှာ လက်ရှိ လုပ်ဆောင်သွားဆဲ နှင့် နောက်ထပ် လုပ်ဆောင်သွားမဲ့ Action Plans များကို COVID-19 Economic Relief Plan (CERP) ဆိုပြီး ပြည်သူ့ အစိုးရက ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

အဲ့အထဲမှာဆိုရင် မိမိတို့ လူငယ်တွေ လေ့လာစရာ သင်ယူစရာတွေ အများအပြားကို ပါရှိနေတာကို တွေ့မိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အဓိကတွေ့ရတဲ့ အထဲမှာ Monetary Policy ( ငွေကြေးဆိုင်ရာ မူဝါဒ) များကို သုံးထားတဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့်တကွ Fiscal Policy (ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒ) ကိုပါ အသုံးပြုထားတဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေတော်တော်များများ ပါနေတာ ကို သတိထားမိပါတယ်။

ဒီတော့ Monetary Policy ( ငွေကြေးဆိုင်ရာ မူဝါဒ) နဲ့ Fiscal Policy (ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒ) ဆိုတာ ဘာတွေကို ပြောတာလဲ ဆိုတာ အရင်ဆုံး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

Monetary Policy ( ငွေကြေးဆိုင်ရာ မူဝါဒ) ဆိုတာက သူရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို အဓိက ချုပ်ကိုင်ထားတဲ့ Central Bank (ဗဟိုဘဏ်) ကနေပြီးတော့ ချမှတ်လုပ်ဆောင်ပေးတဲ့ မူဝါဒတွေကို ပြောတာဖြစ်ပါတယ်။

Fiscal Policy (ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒ)ဆိုတာ ကတော့ ပြည်သူ့အစိုးရ ကိုယ်တိုင် ပါဝင် ဦးဆောင်ပြီး သူတို့ရဲ့ ဘဏ္ဍာရေး ဘတ်ဂျက်များကို အသုံးချပြီးတော့ ချမှတ်ပေးထားတဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်များ ဖြစ်တယ်လို့ ပြောလို့ရပါတယ်။

၂။ COVID-19 စီးပွားရေး ကုစားမှု အစီအစဥ် မှာပါတဲ့ Monetary Stimulus Package (ငွေကြေးဆိုင်ရာလှုံ့ဆော်မှု အစီအစဥ်) တွေက ဘာတွေလဲ။

ငွေကြေးဆိုင်ရာ လှုံ့ဆော်မှု အစီအစဥ် နဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင် အောက်ပါအစီအစဥ်များကို တွေ့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

Lower Interest Rates ( လုပ်ငန်းများတွင် ငွေကြေးမှုတွေ လုပ်ဆောင်တဲ့ နေရာများ အတိုးနှုန်း သက်သက်သာသာ ရစေရန်)
Allow the band around the reference rate to align more with market conditions (Bank တွေ Central bank နဲ့ settlement clearing လုပ်တဲ့ နေရာမှာ အသုံးပြုတဲ့ reference rate ကို အခြေအနေနဲ့အချိန်အခါအလျှောက် ပိုမို ကိုက်ညီမှု ရှိလာစေရေး)
Lower Minimum Reserve Requirement on Banks (Bank တွေ central bank မှာ ထားဖို့လိုအပ်တဲ့ ကနဦး မ, တည်ငွေ နှုန်း ကို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများထံ ချေးငွေ များ ပိုမိုရောက်ရှိစေအလိုငှာ အရင်ကနှုန်း ထက် လျှော့ချပေးလိုက်ခြင်း ) စတဲ့ လုပ်ဆောင်တွေက ပြောရမယ်ဆိုရင် Monetary Stimulus Package များ အနေနဲ့ လုပ်ဆောင်ပေးနေခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

၃။ COVID-19 စီးပွားရေး ကုစားမှု အစီအစဥ် မှာပါတဲ့ Fiscal Stimulus Package တွေကရော ဘာတွေလဲ။

ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ လှုံ့ဆော်မှု အစီအစဥ် နဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင် အောက်ပါအစီအစဥ်များကို တွေ့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

Tax/Fees Deferral or Waiver (Fiscal Stimulus) (လုပ်ငန်းရှင်များ နှစ်စဥ် ပေးဆောင်ရမဲ့ အခွန်အခ ကောက်ခံမှုကို ဆိုင်ငံ့ထားပေးခြင်း)
Tax Credits (Fiscal Stimulus) (အခွန်အခနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအတွက် အောက်က လုပ်ဆောင်ချက် ၄ ရပ်ကို လုပ်ဆောင်ပေးခြင်း)
- Provide 10% non-refundable tax credits on the incremental wage bill (လစာပေါ်တွင် ဝင်ငွေခွန် 10 % သက်သာခွင့် ပေးခြင်း)
- Allow for a deduction equal to 125% of wages paid (ပေးချေရသည့် လုပ်အားခ၏ 125 % နှင့် ညီမျှသော အခွန်လျှော့ချမှု ခွင့်ပြုခြင်း)
- Provide 10% non-refundable tax credits for incremental investments on capital equipment (ထပ်တိုးရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အတွက် ဝင်ငွေခွန် သက်သာခွင့် 10 % ပေးခြင်း)
- Allow for a one-time increase in depreciation equal to 125% of the depreciation for the current year (လက်ရှိနှစ်အတွက် တန်ဖိုးလျော့မှု၏ 125 % နှင့်ညီမျှသော တန်ဖိုးလျှော့ချမှုကို တစ်ကြိမ်ခွင့်ပြုခြင်း)

စတဲ့ လုပ်ဆောင်တွေက ပြောရမယ်ဆိုရင် Fiscal Stimulus Package များ အနေနဲ့ လုပ်ဆောင်ပေးနေခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်ပါပြီး။ အခုဆို သူတို့ နှစ်ခုရဲ့ ကွဲပြာခြားနားမှုကို နည်းနည်းပိုမြင်လာ ကြမယ် ထင်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

If something needs to be done, it will be done,
But first one must have the desire to do it.
Otherwise, there will only be excuses.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

လုပ်စရာရှိရင်၊ လုပ်လိုက်ပါ။
ပထမဆုံး လုပ်ချင်တဲ့ ဆန္ဒရှိဖို့တော့ လိုလိမ့်မယ်။
မဟုတ်ရင် ဆင်ခြေတွ များနေမှာ။
Celtic စီးပွားရေး အဆို

References -

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

ကပ်ဘေးကြောင့် ပြောင်းလဲလာမည့် လူတွေရဲ့ အပြုအမူများ - Consumers behavior in pandemics

2020-04-13T00:00:00+00:00

၁။ ဒီကပ်ဆိုး ဖြစ်နေတဲ့ကာလအတွင်းမှာ လူတွေရဲ့ အပြုအမူတွေ ဘယ်လို ပြောင်းလဲလာနိုင်သလဲ။

အားလုံးလဲ သိတဲ့အတိုင်း ခုအချိန်ဟာဆိုရင် မိမိတို့အားလုံး ဒီကပ်ဆိုးကြီးထဲမှာနေ နေရတဲ့ အချိန်ကာလတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတော့ လူတွေရဲ့ အပြုအမူများကလဲ အခြေအနေ အချိန်အခါအရ ပြောင်းလဲလာမှုတွေ ကမ္ဘာတဝှမ်းမှာ ဖြစ်ပေါ်လျှက် ရှိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အသက်ရှင်နေထိုင်ဖို့အတွက် အဓိက လိုအပ်တဲ့ စားသောက်ကုန်ပစ္စည်းများ ပတ်သက်ပြီးတော့ပေါ့။ ကမ္ဘာတဝှမ်းမှာ လူတွေ စားသောက်ကုန် ပစ္စည်း အလုအယက် ဝယ်နေကြတဲ့ အပြုအမူတွေဟာဆိုရင် အသစ်အဆန်းလို ဖြစ်နေပါတယ်။

အဲဒါတင်မက တစ်ခြား ပြောင်းလဲလာတဲ့ လူတွေရဲ့ အပြုအမူတွေ အမြောက်အများကိုလဲ တွေ့ရပါသေးတယ်။ ထူးခြားတာလေး တစ်ခုအနေနဲ့ ဒီကပ်ဆိုး စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသော နေရာဒေသ ဖြစ်တဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ က တရုတ်နိုင်ငံသားများကို ကမ္ဘာတဝှမ်းမှာရှိတဲ့ လူအများစုက ခွဲခြား ဆက်ဆံနေမှုတွေကိုလဲ တွေ့မြင်ရပါတယ်။ ဒါတင်မက နိုင်ငံခြားကနေ မိမိနိုင်ငံကို ပြန်လာတဲ့ ပြည်တော်ပြန်များနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့လဲ အရင်တုန်းကရှိခဲ့ဖူးတဲ့အမြင်နဲ့ ယှဥ်ရင် အခုအချိန်မှာ ရှိတဲ့ အမြင် က အရမ်းကို ကွာခြားလာတာကို သတိထားမိနိုင်ပါတယ်။

၂။ စီးပွားရေး အရရော လူတွေရဲ့ အပြုအမူတွေ ဘယ်လို ပြောင်းလဲလာမှုတွေ ရှိလာသလဲ။

စီးပွားရေးအရ ကြည့်မယ်ဆိုရင် လူတွေက ကျန်းမာရေးနဲ့ ပတ်သက်နေတဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေ ဝန်ဆောင်မှုတွေ ဝယ်ယူသုံးဆောင်ရာမှာ အရင်တုန်းက စျေးထက် စျေးပိုမိုပြီး ပေးဆောင်ဖို့ ဝန်မလေးတော့တာကိုလဲ တွေ့ရှိလာရပါတယ်။ ဒါအပြင် ကုန်ထုတ်မှုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ နေရာမှာဆိုရင် မိမိတို့ ပြည်တွင်းမှာ ထုတ်လုပ်တဲ့ ကုန်ပစ္စည်းများကို နိုင်ငံခြားက တင်သွင်းလာတဲ့ ပစ္စည်းများထက် ပိုမို အလေးပေးလာမှုတွေလဲ တွေ့ရပါတယ်။ ဒါတင်မက လူတွေက အရင်တုန်းကလို စားသောက်ဆိုင်များမှာ သွားရောက် စားသုံးမှုတွေထက် အိမ်အရောက်ပို့ပေးတဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေကို ပိုမို ဦးစားပေး အသုံးပြုလာမှုတွေပါ မြင်နေရပါတယ်။

၃။ ဒီကပ်ဆိုးထဲမှ အဆိုးကနေ အကောင်းဆိုသလိုမျိုး ပြောင်းလဲလာတဲ့ အပြုအမူကောင်းတွေကရော ဘာတွေဖြစ်ပါသလဲ။

အဆိုးထဲက အကောင်းအနေနဲ့ ပြောရမယ်ဆိုရင် ပညာရေးနဲ့ဆိုင်တဲ့အပိုင်းမှာ လူအများစုက ပိုပြီး အချိန်ပေး သင်ယူဖြန့်ဝေမှုတွေ များပြားလာတာကိုလဲတွေ့ရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် လူမှုကွန်ယက်တွေမှာ ပညာရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ လေ့လာလိုက်စားလာမှုတွေဟာဆိုရင် လူငယ်များအကြားမှာ ခေတ်စားလာတာကို တွေ့မြင်ရပါတယ်။ ဒါအပြင် ကုမ္ပဏီ အများစုကလဲ အရင်လုပ်ငန်း လည်ပတ်ပုံများနဲ့ မတူတဲ့ နည်းလမ်းသစ်များဖြင့်လဲ လုပ်ငန်းများ စဥ်ဆက်မပြတ် လည်ပတ်မှုရှိနေအောင် လုပ်ဆောင်နေမှုများကိုလဲ တွေ့ရှိရပါတယ်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

Better to know than to be told.
Better to learn than to acquire.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

ပြောလို့သိတာထက်၊ အလိုလိုသိတာက ပိုကောင်းတယ်။
အလိုလိုရတာထက်၊ လေ့လာယူတာက ပိုကောင်းတယ်။
Celtic စီးပွားရေး အဆို

References -

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

Covid-19 နဲ့ ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံတကာ Central Banks တွေက ဘာတွေလုပ်နေကြလဲ - The Covid-19 vs Central Banks around the World

2020-03-08T00:00:00+00:00

ခုတစ်လော အားလုံး သိတဲ့အတိုင်း Covid-19 နဲ့ ပတ်သက်ပြီး နေရာတိုင်းမှာ မကြားချင်းမှအဆုံး သတင်းအစုံးပါပဲ။ အထူးသဖြင့် စျေးဝယ်စင်တာတွေမှာ ပစ္စည်း လက်ကျန်းတွေ မရှိတော့တာတဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပုံတွေ လိုင်းပေါ်မှာ တက်လာပြီးကြောင့် လူတော်တော်များများကို အလန်းတကြာ ဖြစ်စေပါတယ်။

Covid-19 နဲ့ ပတ်သက်ပြီး မြန်မာ နိုင်ငံမှာတော့ တရုတ်ကနေ ပစ္စည်းယူပြီး အလုပ်နေရတဲ့ လုပ်ငန်းတွေ အလုပ်ပျက်နေတာကလွဲပြီး တစ်ခြား ဘာမှ ထွေးထွေးထူးထူး သိပ်မရှိပါဘူး။ ဒါပေးမဲ့ တစ်ခြားနိုင်ငံတွေမှာတော့ ပိုင်းရစ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆိုးရိမ်းမှုတွေများတာကြောင့် လုပ်ငန်းအများစု လည်းပတ်ဖို့ အခက်အခဲ့ ကြုံ့နေရပါတယ်။

အဲဒါတွေက Supply Shock လို့ ခေါ်တဲ့ ကုန်းပစ္စည်းလက်ကျန်းက နည်းနေပြီးတဲ့အပြင် ကုန်းထုတ်လုပ်မှုတွေကလဲ ရပ်ဆိုင်ထားခံရတာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ပိုင်းရစ်ကြောင့် တရုတ်ကနေပစ္စည်း ယူပြီး အလုပ်လုပ်နေရတဲ့ စက်ရုံးအများစုက ပိတ်ထားရတာကြောင့် global supply chain တစ်ခုလုံး အခုလို ခယက်ရိုက်ထပ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

နိုင်ငံအများစုက သူတို့နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေး ပုံမှန် ပြန်လည် လှည်ပတ်စေဖို့ အတွက် သူတို့ ဗဟိုဘဏ်တွေမှာ ငွေချေးရင် ပေးရတဲ့ အတိုးနှုန်း များကို လျှော့ကျမှုတွေ လုပ်လာကြပါတယ်။ US, Australia နဲ့ India နိုင်ငံတွေ က policy rate (သို့) interest rate လို့ ခေါ်တဲ့ ဗဟိုဘဏ်ကနေ့ ပုဂ္ဂလိက ဘဏ်နဲ့ အစိုးရ ဘဏ်တွေ ငွေချေးရင် မယ်ဆိုရင် ပေးရတဲ့ အတိုးနှုန်း ကို အခုလို လျှော့ချနေကျတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါရဲ့ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်က ကုန်ထုတ်လုပ်မှုတွေ ပိုမို မြန်မြန် ဆန်ဆန်း ပြန်လည် နလှံ ထူးလာစေဖိုအတွက် ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေးမဲ့ စီးပွားရေး ပညာရှင်း အများစုက အဲဒီလို့ လုပ်ဆောင်ချက်က စီးပွားရေး ပြန်လည်း လည်းပတ်လာဖို့ အထောက်အကူ ပေးချင်းမှ ပေးမှာ ဖြစ်မယ်လို့လဲ ပြောနေကြပါတယ်။ ဘာလိုလဲ ဆိုတော့ အဓိက ပြဿနာက လုပ်ငန်းလည်ပတ်ဖို့ ငွေ မရှိတာထက် virus ကြောင့် အလုပ်သမားတွေ အလုပ်ဆင်းဖို့က အဆင်မပြေ ဖြစ်နေတာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

How many know the price of a thing,
But not its value!
And there are some things which have no price and
Are beyond value.

Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

စျေးနှုန်းကို သိတဲ့လူ များပေးမဲ့၊
တန်ဖိုးကို သိတဲ့လူ ရှားလိမ့်မယ်။
တချို့အရာတွေဟာ စျေးနှုန်းအရ ဘာမှမရှိပေးမဲ့
တန်ဖိုး မဖြတ်နိုင်ဘူး။

Celtic စီးပွားရေး အဆို

အကိုးအကား -

The economic effects of a pandemic

မြန်မာ စီးပွားရေး အထူးဇုန်များ နဲ့ လူငယ်များအတွက် အခွင့်အလမ်း - Special Economic Zones Vs Youth Employment

2020-02-29T00:00:00+00:00

အာလုံးပဲ မင်္ဂလာပါ။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ စီးပွားရေး အထူးဇုန် (Special Economic Zones) ဆိုပြီးတော့ သီလဝါ၊ ထားဝယ်နဲ့ ကျောက်ဖြူ မြို့များကို ၂၀၁၅ ခုနစ်ကနေ စတင်ဖွင့်လှစ်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။

အရင်ဆုံး ဘာလို့ အခုလိုမျိုး Special Economic Zone တွေ လုပ်ရတာလဲဆိုတာ ဆွေးနွေးရအောင်။

အဓိက ဦးတည်းချက်တွေကတော့ -

(က) မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အတွက် အထူးအကူးတစ်ခု အဖြစ်။

(ခ) မြန်မာ့ ပြည်သူများ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများ တိုးပွားလာစေရေး၊ ပြည်သူ့တိုင်း လူနေမှု အဆင့်အတန်း မြှင့်မြှင့် နေထိုင်မှု ရရှိရေး၊ ပြီးတော့ တိုင်ပြည် အတွက် နိုင်ငံခြား ရင်နှီးမြှပ်နှံ့မှုများ တိုးပွားလာရေး။

(ဂ) မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ နိုင်ငံတစ်ကာ စီးပွားရေး ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ပိုမို ကောင်းမွန်လာပြီး၊ ပြည်သူများ အတွက် စီးပွားရေး လမ်းစထွန်ပေါက်လာစေရန်၊ ပြီးတော့ လိုအပ်လာမဲ့ အသိနည်းပညား အတတ်ပညာများကို တိုးတက်ပြီးနေပြီးဖြစ်တဲ့နိုင်ငံတွေကနေ တဆင့် လေ့လာနိုင်မဲ့ အခွင့်အရးများ တိုးပွားလာရေး စတာတွေကို အဓိကထားတာဖြစ်ပါတယ်။

အဲဇုန်တွေမှာ စီးပွားရေး လုပ်ငန်တွေ စတင်လုပ်ဆောင်တဲ့အခါမှာ အခွန်အခ ကင်းလွတ်ခွင့်များ ကို အထူး အကျိုးခံစားခွင့် ပေးထားတာဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ အဲဇုန်တွေမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ့မဲ့ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများကို အားပေးထားတဲ့ သဘောပါ။

လူငယ်များ အတွက် အဓိက ဦးစားပေး သင့်တာကတော့ ဘယ်နိုင်ငံက အများဆုံး လာရောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နေတာလဲဆို သိဖို ရယ်၊ ပြီးတော့ လိုအပ်လာမဲ့ အသိပညာ၊ အတက်ပညာများ မိမိတို့ရှိမှာရှိနေအောင် ပြင်ဆင်ထားဖိုရယ်ပါ။

ခုလောလောဆယ် စီးပွားရေးအထူးဇုန်တွေမှာ အဓိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ့နေတဲ့ နိုင်ငံတွေက Japan (သီလဝါ), Thailand(ထားဝယ်), China(ကျောက်ဖြူ) စတာ နိုင်ငံတွေက အများစုံး ဖြစ်ပါတယ်။

လာရောက်ရင်နှီးထားတဲ့ နိုင်ငံတွေနဲ့ မိမိတို့ တန်းတူ ဆက်ဆံနိုင်ရန်လူငယ်တွေ ဂျပန်၊ တရုတ်၊ အင်္ဂလိပ် စကားတွေ စတင်လေ့တာမျိုး ဖြစ်ဖြစ် မိမိတို့ အလုပ်အကိုင်း အခွင့်အလမ်းလာစေဖို့ စတင်လုပ်ဆောင်သင့်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

Every person of business should defend their staff,
for it is the staff who bring the profits.
Honor them, and they, in turn, will honor you.

Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

ဘိဇနက်သမားတိုင်း ကိုယ့်ဝန်ထမ်းကို ကာကွယ်သင့်တယ်။
အမြတ်ကို ဆောင်ကြဥ်းပေးတာ ဒီဝန်းထမ်းတွေ့မို့ပါ။
သူတို့ကို ဂုဏ်ပြုလိုက်၊ သူတို့က ခင်ဗျားကို ပြန်ဂုဏ်ပြုပြလိမ့်မယ်။

Celtic စီးပွားရေး အဆို

အကိုးအကား -

တို့မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

လူငယ်တွေ ဘယ်လို အသေးစား စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေ လုပ်သင့်သလဲ - Entrepreneurship in Developing Country

2020-01-30T00:00:00+00:00

အားလုံး မင်္ဂလာပါ။

ဒီနေ့ အသေးစား၊ အလတ်စား လုပ်ငန်းတွေကို မိမိတို့ လူငယ်တွေ ဘယ်လို့ စတင် လုပ်ဆောင်နိုင်သလဲ ဆိုတာ ဆွေးနွေးကြရအောင်။

ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဆဲ နိုင်ငံ များဟာ ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများနဲ့ ယှဥ်ရင် လူငယ်များအတွက် အသေးစား၊ အလတ်စား စီးပွားရေး အခွင့်အလမ်း က ပိုမို များပါတယ်။ ဘာလို့လဲ ဆိုတော့ လူငယ်တွေ အဖြေရှား ဖြေရှင်နိုင်လောက်မဲ့ ပြဿများတွေ အခွင့်အလမ်းတွေ အများအပြာ ရှိနေလိုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဓိက အရေးကြီးဆုံးက မိမိတို့ အနီးဝန်ကျင်းမှာ ရှိတဲ့ လူတွေ ဘယ်လို့ ဝန်ဆောင်မှု (services) တွေ၊ ကုန်ပစ္စည်း (products) တွေ လိုအပ်နေလဲ ဆိုတာကို သိအောင် လုပ်ဆောင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ပြီးသွားလို့ ရှိရင်တော့ မိမိတို့ အဲဒီ စီးပွားရေး အခွင့်အလမ်းတွေကို ဘယ်လို့ ရှားဖွေး လုပ်ကိုင်နိုင်သလဲ ဆိုတာကို လေ့လာ ဖို့ လိုပါတယ်။ လိုအပ်တဲ့ အသိပညာတွေ (skills and knowledge) တွေကို ရှားဖွေး လေ့လာဖို့ အချိန်ပေး နိုင်ရပါမယ်။

အခု အချိန်က ဆိုရင် mobile ဖုန်းနဲ့ မိမိတို့ သိချင့် တက်ချင်တာ အရာရာကို လေ့လာသင်ယူနိုင်တဲ့ အနေအထားမှာ ရှိနေပါပြီး။ မိမိတို့ လူငယ်တွေဘက်ကနေ ကိုယ်ရဲ့ စိတ်ဝင်စားမှု (interests) များနဲ့ ဆိုင်တဲ့ လူမှု ပတ်ဝန်ကျင့်က ကြုံတွေ့ ရင်ဆိုင်နေရတာကို ပြဿနာများကို ရှားဖွေးပြီး ပိုမို ကောင်းမွန်းတဲ့ လူ့အသိုင်အဝိုင် ဖန်းတီးနိုင်ကြပါတယ်။

ဒါကတော့ လူငယ်တွေ ဘက်ကပေါ့။ အသေးစား အလတ်စား လုပ်ငန်းတွေက လုပ်ချင်တဲ့ သူများနဲတင့် မပြီးသေးပါဘူး။ ပတ်ဝန်ကျင့် လူမှုအဖွဲ့အစည်း တွေရဲ့ အကူအညီ အထောက်အပံ့ (supportive ecosystem)တွေလဲ အများအပြာ လိုအပ်ပါသေးတယ်။ တစ်ချို့တွေက မိမိ လုပ်ချင် ကိုင်ချင်တာတွေ ရှိတယ်။ ဒါပေးမဲ့ စတည်မဲ့ အရင်းအနှီးက လက်ထဲမှာ ခိုင်ခိုင်လုံးမရှိဘူး ဆိုတာမျိုး ကအများအပြာ ပါ။ အဲဒီတော့ ဝန်ကြီး ဌာနတွေ ဘက်လဲ အသေးစား အလတ်စား လုပ်ငန်းများကို ပန့်ပို့ပေးတဲ့ မူဝါဒတွေ၊ လူငယ်တွေ အတိုးနှုန်းတဲ့ နည်းနည်းတဲ့ အသေးစား ချေးဌားခွင့် (microloans) တွေ ဖန်းတီးပေးဖို့လဲ လိုအပ်ပါတယ်။

စာဖတ်သူအားလုံးကိုကျးဇူးတင်ပါတယ်။

English Version

Time passes, death strikes.
And sometimes one is slow and the other swift,
But no one knows which.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

အချိန်သာ ကုန်သွားတယ်။
သေးခြင်းတရားက ရောက်လာတယ်။
တစ်ခါတလေမှာ တစ်ခုက နှေးပြီး၊ ကျန်တစ်ခုက ရောက်လာတယ်။
ဘယ်ဟာက နှေးလို့ ဘယ်ဟာက မြန်တယ်ဆိုတာ
ဘယ်သူမှ မသိ။

Celtic စီးပွားရေး အဆို

ဗိုင်းရပ်စ် ရဲ့ စီးပွားရေး ဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်များ - Virus outbreak Vs Economic Impact

2020-01-27T00:00:00+00:00

၁။ ဗိုင်းရပ်စ် က ဘယ်လုပ်ငန်းများကို အရင်ဆုံး ရှုံးဆုံးမှုတွေ ဖြစ်စေပါသလဲ။

ဗိုင်းရပ်စ် တစ်ခု ဖြစ်လာပြီးဆိုရင် လူတွေက အရင်ဆုံး မိမိတို့စီ ရောဂါပိုး ကူးဆက်လာမှု မရှိအောင် စလုပ်ဆောင်လာကြပါတော့မယ်။ အထူးသဖြင့် အိမ်းအတွင်းမှာ ပဲ နေပြီး အပြင်ကို တက်နိုင်သလောက် မသွားဖြစ်မဖြစ် လောက်သာ သွားလာကြပါတော့မယ်။ လူတွေက အပြင်မထွက်၊ ဒီကနေ့လုပ်စရာ ရှိတာကို နောက်တစ်ရက် ရွှေ့လာနေပြီးဆိုရင် အရင်ဆုံး အဲဒါတွေကို မှီးခိုးနေတဲ့ ခရီးသွားလားရေး လုပ်ငန်းများက အဓိက အထိနားမှုတွေ ရှိလာတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါအပြင့် လူအများ ပုံမှန် စုကားမဲ့နေရာတွေ ဖြစ်တဲ့ ဖျော်ဖြေရေးနဲ့ဆိုင်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေ၊ ပြီးတော့ စားသောက်ဝန်းဆောင်မှု ပေးတဲ့ လုပ်ငန်းတွေ ဖြစ်တဲ့ စားသောက်ဆိုင်တွေ အတွက်လဲ ဆုံးရှုံးမှုတွေ၊ အရောင်းကျဆင်မှု တွေ ဖြစ်တာပါမယ်။

အားလုံး သိတဲ့အတိုင်း အရေးအခဲ တစ်ခုခု ဖြစ်လာပြီး ဆိုပါက လူတွေက အဓိက လိုအပ်တဲ့ စာသောက်ကုန်များ ကိုသာ ဦးစားပေးလာတော့မှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဇိမ်ခံပစ္စည်းများ အတွက်လဲ ရောင်းအား ကျဆင်မှုများ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

၂။ ဗိုင်းရပ်စ် က ဘယ်လုပ်ငန်းများအတွက် အခွင့်အလမ်း တွေ ဖန်တီးပေးနိုင်ပါသလဲ။

စီးပွားရေးအရ ကြည့်မယ် အရင်ဦးဆုံး အကျိုးအမြတ်ပေးတာကတော့ ကားကွယ်ရေးအတွက် အရေးပါတဲ့ မျက်နှာဖုံး လို့ ပစ္စည်းများရောင်းတဲ့ ဆေးဆိုင်တွေပါပဲ။ အကျိုးအမြတ် အဖြစ်ဆုံးကတော့ ဆေးလုပ်ငန်းတဲ့ ဆိုင်တဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ ဆေးခန်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ် ကို တိုက်ဖြတ်နိုင်လောက်မဲ့ ဆေးဝါးမျိုး ပထမဆုံး ထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ လုပ်ငန်းရှင်းက အကျိုးအမြတ် အများဆုံး ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ပြီးတော့ စားသောက်ကုန်းခြမ်း များ ရောင်းချတဲ့ ဆိုင်တွေ အတွက်လဲ ရောင်းအား တိုးလာမှာဖြစ်ပါတယ်။

၃။ မိမိတို့ကရော ဘယ်လို့တိုက်ရိုက် အကျိုးဆက်တွေ ကြုံလာနိုင်ပါလဲ။

ဗိုင်းရပ်စ် က အရမ်းအခြေးအနေဆိုးလာပြီး global food supply chain တွေကို ပါ ထိလာပြီးဆိုရင် မိမိတို့ စားသုံးသူတွေက အရာရာကို စျေးနှုန်းပုံမှန်း ပိုပေးပြီး ဝယ်ရတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါအပြင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ က ပုံမှန်ထက် အချိန် ပိုမို ကျန်ကြားနှောင့်နေ မှုတွ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

အားလုံးပဲ မိမိကိုယ်မိမိ ဂရုစိုက်ပြီး ဗိုင်းရပ်စ်ကနေ ကားကွယ်နိုင်ကြပါစေ။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

He who seeks for a friend without a fault will never find him.
But friends are blind to the faults of their companions.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

စင်းလုံးချော မိတ်ဆွေကိုမှ ရှာမယ်ဆိုရင် ဘယ်တော့မှ တွေ့မှာမဟုတ်။
ဒါပေမဲ့ မိတ်ဆွေဆိုတာ သူ့အပေါင်းအသင်းရဲ့ အားနည်းချက်ကို
မျက်ကွယ်ပြု ပေးတတ်ပါတယ်။

Celtic စီးပွားရေး အဆို

References -

တို့မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

တရားဝင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုစတင်ဖို့ ကြာချိန် - How long it takes to start a business legally

2019-10-30T00:00:00+00:00

အာလုံးပဲ မင်္ဂလာပါ။

မကြာသေးခင်က World Bank သည် ကမ္ဘာတဝှမ်းမှာ ဘယ်နိုင်ငံတွေက တရားဝင် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတစ်ခု စတင်ဖို့ ပုံမှန်ကြာချိန် ဘယ်လောက်ကြာသလဲ ဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အဆင့်သတ်မှတ်မှု (rankings) တစ်ခု ထုတ်ပြန်လိုက်ပါတယ်။ အဲထုတ်ပြန်ချက်အရ ထိပ်ဆုံးမှာ ရှိနေတာကတော့ China, India နဲ့ Saudi Arabia တို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲ ထုတ်ပြန်ချက်ရဲ့ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်တွေကတော့ ကမ္ဘာတဝှမ်းမှာ စီးပွားရေးလုပ်ရတာ ဘယ်လောက် လွယ်ကူလဲ ဆိုတာ သိဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာတွေနဲ့ တိုင်းတာလဲဆိုတော့ -

၁။ လုပ်ငန်းအတွက် လိုအပ်တဲ့ လျှပ်စစ်မီး ရဖို့က ပုံမှန် ဘယ်လောက်ကြာတာလဲ ဆိုတာ၊ (How easy it would be for a company to obtain an electricity connection.)

၂။ စီးပွားရေး အရ အသုံးပြုဖို့ ဂိုဒေါင်တို့ ဘာတို့ ဝယ်ယူတဲ့အခါ က ပိုင်ဆိုင်မှုဆိုင်ရာ လွှဲပြောင်းမှု တွေ လုပ်တာက ဘယ်လောက်ကြာတယ် ဆိုတာရယ်၊ (Transfer the title of a warehouse.)

၃။ တရား၀င် လုပ်ငန်း စတင်လည်ပတ်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ ငွေချေးငှားရန် အကြွေးစာချုပ်ပြဌာန်ခြင်း၊ (Enforce a debt contract.)

၄။ ပြီးတော့ လုပ်ငန်းက ရတဲ့ အမြတ်အစွန်း အတွက် ပေးဖို့ လိုအပ်တဲ့ အခွန်တွေ ပေးဆောင်ဖို့ လုပ်ဆောင်ရာမှာ ဘယ်လောက်မြန်လဲဆိုတာ၊ (Pay its taxes)

စတာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီအထဲမှာဆိုရင် အရင်နှစ်နဲ့ အခု မှာ Saudi Araba က တိုးမြင့်လာမှု အမြင့်ဆုံးပဲဖြစ်ပါတယ်။

ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူ့နိုင်ငံမှာ လုပ်ငန်းအတွက် လိုအပ်တဲ့ လျှပ်စစ်မီးရဖို့ ဆို ၃၅ ရက်ပဲ စောင့်ရပါတယ်။ ပြီးတော့ သူ့အစိုးရက စီးပွားရေးသမား စွန်ဦးသူတွေအတွက် online one-stop-shop center တစ်ခုကို တည်ထောင်ထားလိုက်လို့လဲ ပါပါတယ်။ အဲလို လုပ်လိုက်တာက စီးပွားရေး လုပ်ငန်း တစ်ခု စတင်ရန် လိုအပ်တာတွေ လုပ်ဖို့ကို ဝန်ကြီးရုံး တွေ တစ်ခုပြီး တစ်ခု လိုက်သွားစရာ မလိုတော့အောင် ဖြစ်ပါတယ်။

ဟုတ်ပါပြီး။

မြန်မာ နိုင်ငံက ရော၊ အဲဒီ ranking ထဲမှာ ဘယ်နေရာမှာ ရှိနေတာလဲဆိုတာ ကြည့်ရအောင်။

အခုနှစ်မှာ တော့ World Bank ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ မြန်မာက အရင်နှစ် ၂၀၁၈က အတိုင်း နံပါတ် ၁၇၁ နေရာမှာပဲ ရှိနေပြီး ခုနှစ် မှာ ၁၆၅ နေရာ ရောက်ရှိတာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ယခင်နှစ်ထက် အဆင့်ခြောက်ဆင့်တိုလာပါတယ်။ ဒါအပြင် နောက်ထပ် သတင်းကောင်းအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဟာ ဆိုရင် တိုးတက်လာနေတဲ့ ပထမဆုံး နိုင်ငံ ၂၀ (top-20 improvers) ထဲမှာ ပါနေပါတယ်။

မြန်မာ နိုင်ငံ က အဓိက အားဖြင့် အောက်ဖော်ပြပါ အစပျိုးမှု လုပ်ဆောင်မှုတွေကြောင့် အခုလို့ top-20 improvers နိုင်ငံတွေမှာ ပါနေတာကြောင်း ပြောထားပါတယ်။

၁။ ရန်ကုန်မြို့တွင်း ဆောက်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ စည်မျဥ်းချက်များကို အဆောက်အဦးတွေ အရည်းအသွေး ပိုမို တိုးလာစေရန် မြင့်တင်လာမှု၊ (The city of Yangon strengthened construction quality control by imposing stricter qualification requirements for architects and engineers.)

၂။ ရေနဲ့ တစ်ခြား အခြေခံကြတဲ့ အဆောက်အအုံတွေမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့မှု၊ (Myanmar invested in its water and sanitation infrastructure.)

၃။ ကုမ္ပဏီတွေ အလွယ်တကူမှတ်ပုံတင်နိုင်ဖို့ အွန်လိုင်းကုမ္ပဏီမှတ်ပုံတင်ပလက်ဖောင်းစတင်ခဲ့မှု၊ (Nationally, Myanmar launched an online company registry platform, thereby merging several procedures and reducing the need for in-person interaction - DICA )

၄။ လုပ်ရပ်မှတ်ပုံတင်ခြင်းနှင့် အကဲဖြတ်ခြင်းများ ဖြင့် အိမ်ခြံမြေမှတ်ပုံတင်မှု လွယ်ကူချောမွေ့လာစေခြင်း။ (Myanmar also made property registration faster by streamlining deed registration and appraisal.)

၅။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနဲ့ ကုမ္ပဏီများအကျိုးအလိုငှာ ကုမ္ပဏီအက်ဥပဒေသစ် ကို ထုတ်ပြန်လိုက်ခြင်း စတာတွေ ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ (Myanmar courts started publishing performance measurement reports, and a new company law strengthened minority investor protections by mandating greater disclosure of transactions with interested parties, increasing director liability and requiring greater corporate transparency.)

အားလုံး ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

You cannot do good to other people without doing good to yourself.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

ကိုယ့်ကိုယ်ကိုမှ ကောင်းအောင်မလုပ်နိုင်ရင်၊
သူများ အတွက်လည်း ကောင်းအောင်လုပ်နိုင်မှာ မဟုတ်။

Celtic စီးပွားရေး အဆို

References -

တို့မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

ပြည်သူတွေ ဘဏ်ကို ယုံကြည်မှု မရှိတဲအခါဝယ် - When A Country Doesn't Trust Its Banks

2019-10-28T00:00:00+00:00

အာလုံးပဲ မင်္ဂလာပါ။

ကျွန်တော်တို့ နေထိုင်တဲ့ ကမ္ဘာကြီးမှာဆိုရင် တစ်ရက်ပြီး တစ်ရက်၊ တစ်နေပြီး တစ်နေ အသစ် အသစ် တွေ နဲ့ အမြဲမပျက် ပြောင်းလဲမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ လူငယ်တွေ အတွက်တော့ တစ်နေတာ ဘဝ ကို ရုန်ကန်း ဖြတ်သန်နေတာနဲ့တင် မိမိတို့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို စူးစမ်းလေ့လာဖို့ အချိန်၊ စိတ်စွမ်းအားများ လည်း အထူးတလည် ရှိမနေတတ်ပါဘူး။

တစ်နေတစ်နေ့ များပြားလွန်းကဲတဲ့ သတင်းအချက်လတ်တွေနဲ့ ဘယ်အရာကို မိမိတို့ လူငယ် တွေ အချိန်ပေးသင့်သလဲ ဆိုတာကိုတောင် ဝေခွဲရခက်နေတဲ့ အခြေအနေးမျိုး ရောက်နေတဲ့ ခေတ်ကြီးဖြစ်တဲ့အတွက် မိမိတို့ လူငယ်တွေ အချိန်မပေးချင်းတာလဲ အပြစ်တော့မဟုတ်ပြန်ပါဘူး။

ဒါပေမဲ့ မိမိတို့ လူငယ်တွေမှာ တစ်ရက်ကို နည်းနည်းစီး မိမိ တို့ သိချင် တက်ချင်တာလေများကို ရှားဖွေး ဖတ်တတ်တဲ့ အကျင့်ကောင်းလေးများလဲ ရှိနေတာလေကိုလဲ သတိပြုမိပါတယ်။

အဲဒါကြောင့်မို့လို့ စီးပွားရေး၊ ငွေရေးကြေးရေးနဲ့ ဆိုင်တဲ့ ပြီးတော့ လူငယ်တွေ အတွက် အကျိုးရှိလောက်မဲ့လို့ ထင်ရတဲ့ အခုလောလောဆယ် ကျွန်တော်တို့ နေတဲ့ ကမ္ဘာကြီးမှာ ဖြစ်ပြတ်နေတဲ့ အကြောင်းအရာများကို ‘The world we live in: ကျွန်ုပ်တို့နေထိုင်သောကမ္ဘာကြီး’ ဆိုတဲ့ စာစဥ်နဲ့ တက်ဆက်သွားဖို့ ရည်းရွယ်ထားပါတယ်။

ပထမ ဦးဆုံး ခေါင်စဥ် အနေနဲ့ ဟိုတစ်လောလေက ဖြစ်သွားတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ်ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ရဲ့ ပြောဆိုချက်ကြောင့် လူတွေ အလန်တကြား ဘဏ်မှာ မိမိတို့ စုဆောင်ငွေတွေကို အပြေးအလွှာ သွားထုတ်ကြတာလေကို သတိရလာပါတယ်။ အဲဒါလေးနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး ဘာလို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဆဲ နိုင်ငံက လူတွေ အထူသဖြင့် မြန်မာ ပြည်သူပြည်သားတွေ အခုလို လုပ်ဆောင်ကြတာလဲဆိုတာ နဲ့ ဆိုင်တာကို ရေးဖို စဥ်စားမိပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံဟာဆိုရင် အရင်စနစ်ဟောင်းတွေရဲ့ ဆိုးကျိုးများကြောင့် ပြည်သူအများစုက အခုအချိန်အထိ မိမိ တို့ ချွေးနည်းစားများကို ဘဏ်မှာ သွားသိမ်းတာထက် မိမိတို့ နေထိုင်ရာအိမ်းမှာ စုဆောင်နေကြတုန်ပါပဲ။ အဲလို သိမ်းထားတာက အမှန်မှန်ဆို မိမိတို့ရဲ့ ရေရှည်အတွက် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းမဟုတ်မှန် သိလျှက်နဲ့ကို မလွှဲသာလို့သားလို့သာ အဲနည်းလမ်းကို အခုအချိန်အထိ အသုံးပြုနေတုန်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ပြည်သူတွေ ဘဏ်တွေ အပေါ်ယုံကြည်မှု မရှိတာက တိုင်ပြည်စီးပွားရေး တိုးတက်မှု အတွက် အတားအဆီး တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ သာ အဲစုဆောင်ငွေတွေက ဘဏ်စုငွေမှာဆိုပါစို့။ ဘဏ်တွေ အဲစုငွေတွေကို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေ ချေးငှားမှုတွေ လုပ်ဆောင်နိုင်ကြမှာဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ စုဆောင်းထားသူတွေ အနေဖြင့်လဲ ဒီအတိုင် အိမ်းမှာ အိပ်နေ့မဲ့ ငွေအစား သင်လျှော်တဲ့ အတိုးနှုန်းများကိုလဲ အကျိုးခံစားခွင့် ရှိလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ ချဲ့ထွင့်မှု ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းမှာလည် ပိုမိုများပြာလာကြမှာနိုင်ပါတယ်။

အဲဒါတွေကြောင့် နိုင်ငံစီးပွားရေး တိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ရာမှာ ဘဏ် (banks)တွေကို လူတွေ စိတ်ချယုံကြည်မှု ရှိဖို့က အရမ်းကို အရေးပါးပါတယ်။အခုလို့ ပြည်သူတွေစီက တုန့်ပြန့်မှုတွေဟာ အမှန်မှန်တော့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဘဏ္ဍာရေး စနစ် (Financial System) ကို ပိုမို ပြည်သူတွေ ယုံကြည်မှု ရှိလာအောင် လုပ်ဆောင်ဖို့ လိုအပ်နေသေးကြောင်းကို ပြနေတာပါ။

အားလုံး ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

The beggar will lay not be troubled by a thief.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

သူတောင်းစားမှာ သူခိုးရန်မကြောက်ပါ။
Celtic စီးပွားရေး အဆို

References -

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု ပပျောက်ရေး ရဲ့ အရေးပါမှု - No Poverty: Why it matters

2019-10-05T00:00:00+00:00

၁။ ဘာလို ကမ္ဘာ့နေရာတော်တော်များများမှာ ဆင်ရဲနွမ်းပါးမှု က အခုအချိန် အထိ ရှိနေတာလဲ။
Why is there so much poverty in the world?

ဆင်ရဲနွမ်းပါးမှု ရဲ့ အကြောင်းအရင်ခံတွေက ပုံစံ အမျိုးမျိုး ရှိပါတယ်။ အဓိက အကြောင်းခံတွေက တော့

အလုပ်အကိုင်မရှိတာ
လူမှုအဖွဲအစည်မှာ နေရာဖယ်ထားခံရတာ
သဘာဝ ဘေးဒုက္ခတွေ ဖြစ်မှုများတာ
ရောဂါဘေးဆိုးစိုက်ရောက်တာ
စိတ်အေးလက်အေး အလုပ် လုပ်ကိုင်ခွင့် နည်းတာ စတာ တွေက လူအများစု ကို ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု ကနေ ရုန်ထွက်ဖို့ အခက်အခဲ ဖြစ်စေပါတယ်။

Poverty has many dimensions, but its causes include unemployment, social exclusion, and high vulnerability of certain populations to disasters, diseases and other phenomena that prevent them from being productive.

၂။ ငါမှ ဆင်းရဲတာ မဟုတ်တာ ဘာလို့ ငါက သူများဆင်းရဲနေတာကို ကရုစိုက်ရမှာလဲ။
I’m not poor. Why should I care about other people’s economic situation?

အမှန်မှန်တော့ အကြောင်းအရင် အများကြီး ရှိပါတယ်။ အတိုးချုပ် ပြောရရင် လူတိုင်းလူတိုင်းက တစ်ယောက်ကို တစ်ယောက် ထင်ထားတာ ထက် ပိုပြီး ဆက်နွယ် ပတ်သက်နေတာပါ။ ကိုယ်ရဲ့ အိမ်းနီးချင် ရဲ့ လူမှုစီးပွား ပြဿနာတွေက ကိုယ့်ကို တစ်နည်းမဟုတ် တစ်နည်း ပြန်လည် အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အကယ်၍ အလွန်တရာ ဆင်းရဲမှု လွန်းကဲ လာပြီး စားဖို့နေရေး အတွက် မဖြစ်ဖြစ်တဲ့ နည်းနဲ့ ရင်ဆိုင်တော့မယ့် အခါမျိုးတွေမှာ အဓိက ဒုက္ခကြုံရမှာ က သူဘေးမှာ ရှိတဲ့ အိမ်းနီးနားချင်တွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

There are many reasons, but in short, because as human beings, our well-being is linked to each other. Growing inequality is detrimental to economic growth and undermines social cohesion, increasing political and social tensions and, in some circumstances, driving instability and conflicts.

၃။ အဲဒီတော့ မိမိတို့ ဘာတွေ လုပ်ပေးနိုင်မလဲ။
So what can I do about it?

မိမိတို့ တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်း အနေနဲ့ အရင်ဆုံး ဆင်းရဲနွဲးပါမှု ကို တိုက်ဖျက်မယ့် မူဝါဒ တွေမှာ ပါဝင် ပက်သက် လုပ်ဆောင်မှု တွေနဲ့ စတင်နိုင်ပါတယ်။ မိမိတို့ လူမှု အသိုင်အဝိုင်မှာ ဆင်းရဲနွဲးမှု ကို တိုက်ဖျက်မှု လုပ်ဆောင်နိုင်မယ့် ပြည်သူ ခေါင်ဆောင်များကို ဦစားပေး ရွေးချယ်မှုတွေ၊ ပြီးတော့ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု ပပျောက်ရေး အလိုငှာ ဘဝကို တိုးတက် ပြောင်လဲစေနိုင်မဲ့ အသိပညာ အတတ်ပညာ တွေ ဖလှယ်ဝေမျှမှု စတာတွေ ကို ကူညီ လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။

Your active engagement in policymaking can make a difference in addressing poverty. It ensures that your rights are promoted and that your voice is heard, that inter-generational knowledge is shared, and that innovation and critical thinking are encouraged at all ages to support transformational change in people’s lives and communities.

ပြည်သူ့ အစိုရ ဘက်လဲ ဆင်းရဲ တဲ့ လူမှု အဖွဲ့အစည်း အတွက် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုများပြာလာအောင် ကူညီ လုပ်ဆောင်ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆင်းရဲတဲ့ လူမှု အဖွဲ့ အစည်းများကို ဗဟိုပြုထားတဲ့ စီးပွားရေး မူဝါဒတွေ ပြီးတော့ ဆင်းရဲမွဲးတေးမှုကို တိုက်ဖျက်မဲ့ မူဝါဒ နဲ့ ချမှတ်ပြီး ကူညီလုပ်ဆောင်ပေးရပါမယ်။

Governments can help create an enabling environment to generate productive employment and job opportunities for the poor and the marginalized. They can formulate strategies and fiscal policies that stimulate pro-poor growth, and reduce poverty.

စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များလဲ နိုင်ငံစီးပွားရေး တိုးတက်ဖို့ လုပ်ဆောင်ရမှာ ဆင်းရဲသား လူနည်းစု များ အတွက် ကိုပါ ထည့်သွင်း ပြီးတော့ လုပ်ဆောင်ပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အထူသဖြင့် ဆင်းရဲသား လူနည်းစု တို့ရဲ့ ဘဝ ပိုမို တိုးတက်လာအောင် လုပ်ဆောင်ဖို့ ဦးတည်းထားတဲ့ အသေးစား၊ အလတ်စား အရွယ် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်မယ့် အခွင့်အလမ်းများ ထွက်ပေါ်လာအောင် လုပ်ဆောင် ပေးရမှာပါ။ ပြီးတော့ ရင်နှီးမြှပ်နှံ့ ချင်းသူတွေ အဲဒီ စီးပွားရေး လုပ်ငန်း တွေ စီကို အလွယ်တကူ ရင်နှီးမြှပ်မှုတွေ လုပ်ဆောင်နိုင်အောင် ကူညီပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

The private sector, as an engine of economic growth, has a major role to play in determining whether the growth it creates is inclusive and hence contributes to poverty reduction. It can promote economic opportunities for the poor, focusing on segments of the economy where most of the poor are active, namely on micro and small enterprises and those operating in the informal sector.

အသိပညာ အတတ် ပညာရှင်များ အနေဖြင့်လဲ မိမိတို့ လူမှု အဖွဲ့အစည်းကို ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု ရဲ့ ဆိုးကျိုး ရလဒ် များကို ပိုမို သိမြင်လာအောင် လုပ်ဆောင်ပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ခေတ်ကာလ ပေါ် နည်းပညာ များဖြင့် လဲ ဆင်းရဲနွမ်းပါမှုကို တိုက်ဖျက်နိုင်မဲ့ နည်းစဥ် နည်းလမ်းများ ကို တိုးပွားလာအောင် ကူညီဝိုင်ပြီး ရှားကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

The academic and education community have a major role in increasing the awareness about the impact of poverty. Science provides the foundation for new and sustainable approaches, solutions and technologies to tackle the challenges of reducing poverty and achieving sustainable development.

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

Many a defect is seen in the poor man when,
in reality, the only defect is the poverty.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

ဆင်းရဲသားတစ်ယောက်မှာ အပြစ်အနာအဆာ တွေ အများကြီးရှိတာပေါ့။
တကယ်တော့ တစ်ခုတည်းသော အပြစ်အနာအဆာသာ ‘ဆင်းရဲမွဲတေမှု’ ပါ။
Celtic စီးပွားရေး အဆို

References -

Sustainable Development Goals Goal

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

ဘဝ သန္ဓိဋ္ဌာန်

2019-09-16T00:00:00+00:00

ဘဝ သန္ဓိဋ္ဌာန်

၁။ ငါ့ဘဝအတွက် ငါမဖြစ်ဖြစ်အောင် လုပ်မည်။ ငါ့ဘဝအတွက် ငါ မရောက်ရောက်အောင် လှမ်းတက်ရမည်။ ငါ့အရည်အချင်းတွေကို တိုးဖြည့်မည်။ သဘောထားမှန်ကန်အောင် ကြိုးစားမည်။

၂။ ငါ့ရည်ရွယ်ချက် ခရီးဘယ်လောက် အောင်မြင်ပေါက်ရောက်ခဲ့ပြီးလဲ၊ ငါ နောက်ထပ် ဘယ်လောက် လှမ်းတက်ရန် လိုသေးသလဲ၊ ငါ့လက်ရှိ ဘဝ အခြေအနေ ဘယ်လိုရှိသလဲ။

၃။ ငါ့ဘဝ တည်တံ့ရမည်။ ငါ့ဘဝ သာယာရမည်။ ငါ့ဘဝ တိုးတက်ရမည်။ ထို့သိုဆောက်ရွက်ဖြည့်စွမ်းရန် အတွက် ငါ့မှာ အစွမ်းအစ ရှိသည်။ ကိုယ်လက် အင်္ဂါ အကြံအဉာဏ် ရှိသည်။ ငါ ပိုင်ဆိုင်သော အ ခြေအ နေ များနှင့် လုပ်ကိုင်လိုက်ရလျှင် ဘာ ကြောင့် သူတကာ တွေလို မတိုးတက်ဘဲ ရှိရမည်နည်း၊ ဘဝတွင် ရင်ဆိုင်ရ သော အခက်အခဲများကို ငါ ကျော်လွှားမည်။ ဘဝအခက်အခဲများသည် ငါ့ကို အားစမ်းခြင်း၊ လူ့ဘဝနှင့် အဘယ်မျှ ထိုက်တန်သည်ကို လက်တွေ့ စစ်ဆေးနေခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ငါ အောင်နိုင်ရမည်။ ငါ့ဘဝနှင့် ထိုက်တန်သူ၊ ဘဝကို အောင်နိုင်သူအဖြစ် အစွမ်းပြလိုက်မည်။

၂၀၀၀ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ဖတ်ခဲ့သော ဝတ္တု များမှ စကားပြောများ - နိဂုံ

2019-09-08T00:00:00+00:00

၂၀၀၀ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ဖတ်ခဲ့သော ဝတ္တု များမှ စကားပြောများ - နိဂုံ

၁၉။ မင်းအောင်မြင်ဖို့ ကိုယ်မင်းကို စကား နှစ်ခွန်းမှာလိုက်မယ်။ (၁) လောကမှာ ဘယ်အလုပ်ဘဲ လုပ်လုပ် အကောင်းမြင်စိတ်မွေးပါ။ (၂) ဘယ်တော့မှ စိတ်မလျှော့နဲ့၊ မအောင်မြင်ရင် တစ်ကြိမ်ပြီး တစ်ကြိမ် ဆက်လုပ်၊ နှစ်ကြိမ် မအောင်မြင်ရင် သုံးကြိမ်လုပ်၊ စိတ်နဲ့ ဇွဲကို ဘယ်တော့မှ မလျှော့လိုက်လေနဲ့၊ နောက်ဆုံးမှာတော့ အောင်မြင်မှု ကိုရမှာ မလွှဲပါဘူး။

၂၀။ လူမှာဇွဲ၊ လုံ့လ၊ ဝီရိယရှိတဲ့ အထဲမှာ ဇွဲဟာ အရေးကြီးဆုံးပါ။ ဘယ်လို အခက်အခဲမျိုးနဲ့ ကြုံကြုံ ဇွဲရှိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဝီရိယ လွန်ရင် ကျွန်ဖြစ်ဆိုတဲ့ စကားရှိပါတယ်။ လုံ့လ အားစိုက်ထုတ်မှု လွန်ရင်လည်း တင်မာမူ တွေဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဇွဲလွန်ရင်တော့ အကျိုးခံစားမှု ရမှာပါ။

၂၁။ လောကမှာ လက်သီးဆုပ်ထားတဲ့ သူတွအားလုံး ကြောက်ရွံ့သူတွေပဲ၊ လက်ဝါးဖြန့်ထားတဲ့ သူတွေဟာ ရဲ့ဝံ့တဲ့ သူတွေဖြစ်ပါတယ်။ ကြောက်ရွံ့သူတွေဟာ မာန်တွေ တင်းထားတယ်၊ ထိုးနှက် တိုက်ခိုက်တယ်။ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်တယ်။ ယုတ်မာရိုင်းစိုင်းတယ်။ ရဲ့ဝံ့ တဲ့သူတွေဟာ သည်းခံနိုင်စွမ်းရှိတယ်။ မေတ္တာထားနိုင်တယ်။ ခွင့်လွှတ်နိုင်စွမ်း ရှိတယ်။ စွန့်လွှတ် အနစ်နာခံရဲတယ်။ ဒါကြောင့် ရဲ့ဝံ့သူဖြစ်အောင် ကြိုးစားပါ။

၂၂။ အောင်မြင်သူအတွက် ဘယ်လောက်စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာသူဖြစ်ပါစေ။ အခက်အခဲ တွေ့ပါများရင် စိတ်ဓာတ်ကျတတ်ပါတယ်။ အဲဒါ အရမ်းအရေးကြီးပါတယ်။ သိပ့် ဂရုစိုက် သင့်ပါတယ်။ ဒီအချိန်မှာ အကောင်းဆုံး လုပ်သင့်တာ က သင့်အလုပ်ကို သင်ဆင်ခြင်နေလိုက်ပါ။ စေ့စေ့စပ်စပ် တွေးကြည့်ရင် မကြာမှီ အကောင်းဆုံး အဖြေကိုတွေ့မှာပါ။

၂၀၀၀ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ဖတ်ခဲ့သော ဝတ္တု များမှ စကားပြောများ - အပိုင်း ၃

2019-09-05T00:00:00+00:00

၁၃။ အောင်မြင်တဲ့ စိတ်ဓာတ်ဖြစ်နေပြီးဆိုရင် မဖြစ်နိုင်ဘူးဆိုတာ မရှိဘူး။ လောကမှာ အောင်မြင်ဖို့ အတွက် မဖြစ်မနေလုပ်ဆောင်မယ်ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်မျိုး ရှိဖို့ လိုတယ်။

၁၄။ လောကမှာ ခိုင်မာတဲ့ စိတ်ဓာတ်လောက် လေးစားဖို့ ကောင်းတာ မရှိပါဘူး။ ဒီလို စိတ်ဓာတ် မျိုးကို သာမာန် လူတွေ မထားနိုင်ဘူး။ ခိုင်မာတဲ့ စိတ်ဓာတ် ရှိသူတွဟာ ကိုယ်ဖြစ်ချင်တာကို နှစ်ရှည်လများစောင့်ပြီး ဇွဲ့လုံံ့လ ဝီရိယ အပြည့်နှင့် တည်ဆောက်နိုင်တယ်။ ဘယ်လို့ အခက်အခဲမျိုးပဲ ကြုံကြုံ စိတ်ဓာတ်မကျတဲ့ ကိုယ့်လျှောက်တဲ့လမ်းကို အဆုံးထိ ရောက်အောင် လျှောက်နိုင်တယ်။

၁၅။ နာကြည်းမှုတွ၊ စိတ်ဒဏ်ရာတွေနဲ့ ကြုံလာရတိုင်း အားအဖြစ် ယူဖို့ မမေ့ပါနဲ့။ အခက်အခဲများများ တွေ့လေ၊ အရည်အချင်းများများရလေပါပဲ။

၁၆။ အောင်မြင်မှုအတွက် စွန့်လွှတ်စွန့်စားဖို့ ဆုံးဖြတ်ပြီး သူတိုင်း အဆိုးမြင် သမားတွေ က ဖျက်လိုဖျက်ဆီးလုပ်ကြမှာပါ။ ဒီလူတွေဟာ ဘဝကို လွယ်လွယ်နဲ့ အရှုံးပေးတတ်ပြီး ဇွဲလုံ့လ ဝီရိယ မရှိတဲ့သူတွေပါ။ အကောင်းမြင် သမားကတော့ ဘဝမှာ ကြုံတွေ့လာမဲ့ အခက်အခဲတွေကို အကောင်းမြင်စိတ်နဲ့ ရင် ဆိုင်ဖြေရှင်းတတ်ပါတယ်။ အဖျက်ကို ဂရုမစိုက်ဘဲ အကောင်းမြင်စိတ်နဲ့ စွမ်းစွမ်းတမံ လုပ်ကြည့်စမ်းပါ။

၁၇။ လောကမှာ လိုချင်သူနဲ့ ပေးကမ်းသူဟာ ဘယ်တော့မှ တပြေညီ မဖြစ်နိုင်ဘူး။ ပေးကမ်းသူက အထက်၊ လိုချင်သူက အောက်မှာ ရှိတယ်။ လိုချင်သူ တစ်ဆင့်နိမ့်နေတယ်။ လောကမှာ နေရင် ဒီသဘောကို နားလည်ထားရမယ်။ ဒါကြောင့် သည်းခံစိတ်ကို မွေးရမယ်။ တစ်ခုခုလိုချင်ရင် တစ်ခုခုပေးဆပ်ရမယ်။ ပေးဆပ်ဖို့ အတွက် သတ္တိနည်းနေပြီး ဆိုရင် လိုချင်တာ ရမှာ မဟုတ်ဘူး။

၁၈။ လောကမှာ ဘာလုပ်လုပ် အကောင်းမြင်စိတ် နှင့် စတင်ဖို့ လိုတယ်။ အဆိုးမြင်စိတ်ရှိသူဟာ ဘယ်တော့မှ မကြီးဘွားနိုင်ဘူး။ အရာရာကို အဆိုးမြင်တဲ့သူဟာ ဘေးထိုင်ဘိုင်ကျပြီး ဘုပြောနေတဲ့ လူမျိုးပဲ။ အကောင်းမြင်စိတ်ရှိသူဟာ ဘယ်အလုပ်ပဲလုပ်လုပ် အကောင်းဘက်ကစတွေပြီး စတင်လုပ်ကိုင်ဖြစ်သွားတယ်။ ကြုံတွေ့ ရတဲ့ အခက်အခဲ့တွေကို စိတ်ဓာတ်မကျဘဲ အကောင်းမြင်စိတ်နဲ့ ဖြေရှင်းလေ့ရှိတယ်။ နောက်ဆုံးမှာ ဒီလို လူမျိုးတွေပဲ အောင်မြင်မှုကို ရရှိတတ်ကြတယ်။ ဒါကြောင့် အကောင်းမြင်စိတ်ကို မွေးဖို့ ကြိုးစားပါ။

၂၀၀၀ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ဖတ်ခဲ့သော ဝတ္တု များမှ စကားပြောများ - အပိုင်း ၂

2019-09-03T00:00:00+00:00

၇။ လူတွေဟာ အလုပ်ထဲမှာ မအောင်မြင်တာ သေသေချာချာ စိတ်ပါလက်ပါ မလုပ်လို့ကွ၊ အလုပ်ထဲမှာ မြှုပ်နှံမထားလိုပေါ့ကွာ။ ကျောင်းသားတွေ စာညံ့တာဟာ ကျောင်းစာထဲမှာ သေသေချာချာ မြှုပ်နှံမထားကြလို့။

၈။ လူဟာ ကိုယ့်ဘဝရဲ့ အောင်မြင်မှုတွေ ဆုံးရှုံးမှုတွေကို မှန်မှန်ကန်ကန် သုံးသပ်နိုင်ရတယ်။ ရှုံးနိမ့်ရင်လည်း ရှုံးနိမ့်တဲ့ အကြောင်းကို သေသေချာချာ သုံးသပ်ဝံ့ရဲရတယ်။ လူဟာ ကိုယ့်ရဲ့ အားနည်းချက်ကို ညှာတာပြီး သုံးသပ်လေ့ရှိတယ်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် လိမ်ညာမှုဟာ ကြောက်စရာ အကောင်းဆုံးပဲ။

၉။ လူငယ်ဘဝမှာ သက်သက်သာသာ နေဖို့ မကြိုးစားပါနဲ့။ အရည်အချင်းတွေ အများကြီး ရအောင် ကြိုးစားပါ။ အရည်အချင်းများများရှိလေ သင်တို့ ဘဝကို ကျေနပ်မှုရှိလေပါပဲ။ အလုပ်လုပ်နိုင်တဲ့ စွမ်းရည်တွေ များများထုတ်သုံးမှ ဘဝမှာ ကျေနပ်မှုရမှာပါ။

၁၀။ ကိုယ့်အရည်အချင်းဆိုတာ မိမိစွမ်းရည်ကို မိမိ လေးလေးနက်နက် ယုံကြည်တဲ့ စိတ်ကို ပြောတာ။

၁၁။ လူဟာ ပင်ပင်ပန်းပန်း ကြိုးစားပြီး ကိုယ်ပိုင် အရည်အချင်းနဲ့ ဘဝအောင်မှုရမှ ဘဝကို ကျေနပ်ကြမှာပါ။ သက်သက်သာသာ နေပါများရင် အရည်အချင်းမဲ့ပြီး ယုံကြည်မှုနည်းလာနိုင်တယ်။

၁၂။ လူဟာ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ အသက်ရှင်နေတာပါ။ မျှော်လင့်ချက် ကုန်ဆုံးတာနဲ့ ဘဝဟာ ဗလာ သက်သက် ဖြစ်သွားတာပဲ။ မျှော်လင့်ချက် ဆိုတာ စိတ်ချမ်းသာမှု တစ်မျိုးပါပဲ။

ဗဟိုဘဏ် ပေါ်လစီအတိုးနှုန်းရဲ့ အရေးပါမှု - The Economic Importance of Policy Interest Rates

2019-09-01T00:00:00+00:00

အားလုံး မင်္ဂလာပါ။

ဒီအပတ်မှာတော့ မြန်မာနိုင်ငံတော့်ဗဟိုဘဏ် (Central Bank of Myanmar - CBM) ရဲ့ policy interest rate လို့ခေါ်တဲ့ ဘဏ်တွေ CBM ကနေ ငွေချေးရင်ပေးရတဲ့ အတိုးနှုန်း အကြောင်း ဆွေးနွေးကြတာပေါ့။

အခု လက်ရှိ မြန်မာ နိုင်ငံ ရဲ့ policy interest rate ( ဘဏ်အချင်းချင်း ချေးတဲ့ အတိုးနှုန်း) က တနှစ်လျှင် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးတော့ ဘဏ်မှာ ပိုက်ဆံ သွားစုရင် အနည်းဆုံး တစ်နှစ်ကို ၈ ရာခိုင်နှုန်း ပေးရမယ် ဆိုပြီး ပြောထားပါတယ်။

ဥပမာ ဆိုပါစို့..။

ဘဏ် တစ်ခု က ဗဟိုဘဏ် စီကနေ တစ်နှစ်ကို အတိုးနှုန်း ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ချေးယူပြီး စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်တွေကို တစ်နှစ်ကို အတိုးနှုန်း ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ပြန်ချေးပါတယ်။ အဲ့လိုဆိုတော့ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်တွေကလဲ သူတို့ ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းတွေ၊ ဝန်ဆောင်မှု စတာ တွေ စားသုံးသူများထံ ဖြန့်တဲ့ နေရာမှာ အဲ့ဒီ ပေးရမဲ့ အတိုးအပေါ် မူတည်ပြီးတော့ ဈေးနှုန်း သတ်မှတ်ကြပါတယ်။

အဲတော့ ဗဟိုဘဏ်က အတိုးနှုန်းကို တိုး လိုက်ရင်ရော ဘာတွေဖြစ်လာနိုင်မလဲ။ လျှော့လိုက်မယ် ဆိုရင်ရော ဘာတွေ တွေ့ကြုံလာနိုင်မလဲ ဆိုတာ စဉ်းစားကြည့်ရ အောင်။

ပထမဦးဆုံး ဗဟိုဘဏ်က အတိုးနှုန်းကို တင် လိုက်တယ်ဆိုပါစို့။ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းက နေ ၁၂ ရာခိုင်နှုန်း ပဲထား။ အဲ့လိုဆို လုပ်ငန်းရှင်တွေကလဲ သူတို့ ကုန်ကျ မှုက များလာ ပြီး မိမိတို့ လို စားသုံးသူတွေစီကို ရောင်းချရာတွင် ဈေးနှုန်းမြင့်တင့်လာကြပါတော့မယ်။ တစ်ဖက်က ကြည့်မယ်ဆိုရင်လဲ အတိုးနှုန်းမြင့်လာတဲ့အတွက် လူအများစု က ဘဏ်တွေမှာ ငွေတွေ သွားစုကြပါတော့မယ်။

အဲ့လိုမှ မဟုတ်ပဲ ဗဟိုဘဏ်က အတိုးနှုန်းကို လျှော့ချလိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း ကနေ ၈ ရာခိုင်နှုန်းပေါ့။ အဲ့လိုဆိုရင် ငွေချးရတာ အတိုးနှုန်း သက်သာ လာတဲ့ အတွက် ပေးရတဲ့ ကုန်ဈေးနှုန်းလဲ သက်သာလာပါလိမ့်မယ်။ တစ်ဖက်ကလဲ လူတွေက ဘဏ်မှာ သွားစုဆောင်ထားမဲ့ အစား တစ်ခြား စီးပွားရေးတွေ မှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ့ မှု တွေ ပိုမို လုပ်လာ ကြပါတော့မယ်။

ဟုတ်ကဲ့။ အခုဆို ဘဏ်အတိုးနှုန်း ရဲ့ အရေးပါမှုကို လူငယ် တို့ နည်းနည်း နားလည်လာပြီး လို့ ထင်ပါတယ်။ နောက်အပတ် တစ်ခြား ခေါင်းစဉ်တွေ ဆက်လေ့လာကြတာပေါ့။

အားလုံး ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

English:

Please read in-depth in the following reference articles.

Reference:

၂၀၀၀ နောက်ပိုင်း ဖတ်ခဲ့သော ဝတ္တု များမှ စကာပြောများ - အပိုင်း ၁

2019-08-31T00:00:00+00:00

၁။ လွတ်လပ်ခြင်းနဲ့ စည်းကမ်းမဲ့ခြင်းဟာ မဆိုင်ဘူကွ။ လူဟာ အသိဉာဏ်ရှိတဲ့ သတ္တဝါဖြစ်တဲ့ အတွက် စည်းကမ်းရှိဖို့ လိုတယ်၊ စည်းကမ်းဆိုတာ လူ့တန်းဖိုးပဲ။

၂။ လူဘဝမှာ အရေးကြီးဆုံးက သတိဆိုတဲ့ အရာပဲကွ၊ တရားဓမ္မကျင့်ကြံတဲ့ အခါ အရေးအကြီးဆုံးက သတိရှိ့ဖိုလိုတာပါပဲ၊ လူဟာ သေခြင်းတရားနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ သတိရှိဖို့ လိုတယ်။ သတိရှိတဲ့ အတွက် လူဘဝမှာ တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုကြီး တွေ ဖြစ်နေတတ်တယ်။

၃။ လောကမှာ လူသုံးမျိုးရှိတယ်၊ အဲဒါကတော့ လူညံ့ရယ်၊ လူတော်ရယ်၊ လူသာမာန်ရယ်ပဲ။ လူသုံးမျိုးရှိတဲ့ မနက် လူညံ့က အများဆုံးပဲ၊ အနည်းဆုံးကတော့ လူတော်ပဲကွ၊ လူသာမန်တွေကတော့ အလယ်အလတ်လောက်ရှိတယ်။ လူညံ့ကတော့ အမြဲတမ်း သူများနောက်လိုက်ပဲ လုပ်တတ်တယ်။ သူတို့မှာ ဦးစီးခေါင်းဆောင်ချင်တဲ့ စိတ်ဓာတ်မရှိဘဲ အလုပ်ကို စူးစူးစိုက်စိုက်လည်း မလုပ်တတ်ဘူး။ ကြိုးစားမှုလည်း အင်မတန်နည်းတယ်။တီထွင် ဖန်တီးခင်စိတ်လည်း အတော်နည်းတယ်။ ဒါကြောင့် လောကမှာ ဒီလိုလူမျိုးဟာ အမြဲတမ်း သူများနောက်လိုက် ဖြစ်ပြီး ဆင်းရဲနွမ်းပါးနေတတ်တယ်။ ဘဝမှာ အလိုမပြည့်မှုတွေ၊ စိတ်အားငယ်မှု၊ နိမ့်ကျမှုတွေ အများဆုံးကြုံ့တွေ့ရတယ်။

၄။ လူညံ့တွေဟာ လူတော်တွေလောက် မပင်ပန်းဘူး။ ဘဝမှာ သက်သာသလိုနေသွားကြတာများတယ်။ လူတော်တွေ့ကတော့ လူညံ့တွေထက်စာရင် အများကြီး ပိုပြီး ပင်ပန်းကြတယ်။ အားကြိုးမာန်တက် အလုပ်လုပ်ရတယ်။ တီထွင်ဖန်တီးရတယ်။ ယှဉ်ပြိုင်မူတွေ လုပ်ရတယ်။ တော်သထက် တော်အောင် အမြဲတမ်းကြိုးပမ်းနေရတယ်။

၅။ လူသာမာန်တွေဟာ လူညံ့နဲ့ လူတော်ရဲ့ ခြားမှာရှိတယ်။ လူသာမာန် တွေဟာ ဘဝမှာ အလယ်အလတ်တန်း အခြေအနေမှာ နေထိုင်ရတယ်။ လူတော်တွေ့ လောက် ဘဝ အခြေအနေ မတင့်တယ်သလို့ လူညံ့တွေလောက်လည်း ဘဝ အခြေအနေမနိမ့်ပါဘူး။”

၆။ အချို့သော လူတွေဟာ ဘဝကို လွယ်လွယ်နဲ့ ငြီးငွေ့ပြီး မကျေနပ်နိုင်တော့ဘူး။ ဒါဟာ အလုပ်ကို အကောင်းဆုံး မလုပ်တတ်လိုပဲ။ လူတော်လုပ်မယ်လို့ ရွေးချယ်လိုက်ပြီးဆိုရင်တော့ အလုပ်ကို အကောင်းဆုံးလုပ်ပြီး၊ လူသားတွေကို ပေးဆပ်တဲ့ အနေနဲ့ အလုပ်လုပ်ဖို့ လိုတယ်ကွ။

လူမွဲမှာ ငိုနေရမဲ့ အချိန်မရှိ - Myth: Depression doesn't affect poor people

2019-08-28T00:00:00+00:00

၁။ Depression ဆိုတာ ဘာတွေဖြစ်နေခြင်းကို ပြောပါသလဲ။

Depression လို ခေါ်တဲ့ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း ရောဂါကို လူအများစုက လူချမ်းသားတွေ နဲ့ လူလတ်တန်းစား တွေမှာ ရှိကြတယ် လို့ အများက ထင်ကြပါတယ်။

For most of the 20th century, the view that “mental health” or “depression” was exclusively a problem of the wealthier west was widely held.

ဆင်းရဲသားတွေမှာက မိသားစု အချင်းချင်း ရင်းနှီးနွေးထွေးမှုရှိတာကြောင့် လူချမ်းသားတွေ မှာသာ တွေ့ရတတ်တဲ့ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းကို ဆင်းရဲသားတွေမှာ တွေ့ရတာ နည်းတယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။ လူချမ်းသားတစ်ယောက်စီမှတော့ တစ်ယောက်တည်း အထီးကျန်းခြင်း၊ အလုပ် က ပေးတဲ့ စိတ်ဖိစီးမှု တွေများခြင်း၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင် ကြွယ်ဝနေခြင်း စတာတွေကြောင့် ဆင်းရဲသားများထက် ပိုပြီး depression ဖြစ်ကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

Others believed that the more communal nature of society and the stronger family ties in poor countries inoculated people against depression, which was linked to the loneliness, stress and materialistic culture of western life.

၂။ ဆင်းရဲသားတွေ ဖြစ်လေ့ ရှိတဲ့ သူရဲ့ causes ဖြစ်ရပ်ခံ အကြောင်းအရင်းများက ဘာတွေလဲ။

ဆင်းရဲသားများမှာ ဖြစ် လေ့ ဖြစ်တတ်တဲ့ depression က တော့ မိသားစု တစ်ခုမှာ ကလေးငယ်များ ကျန်းမားရေး ချို့တဲ့မူ ဖြစ်ပြီး အသက်ရှုံးရခြင်း၊ ဝမ်းစား ဖူးလုံး ရေး အတွက် ပင်ပန်းစွာ ရှာဖွေးရခြင်း၊ အိမ်ထောင်ဦးစီးဖြစ်တဲ့သူက မိသားစုကို ညင်းပန်းနှိပ်စက်နေခြင်း - ယောက်ျားက မိန်းမကို ရိုက်နှက်မှု နဲ့ အရက်သေစာ သောက်စားမှု၊ နေစရာအတည်တကျ အိမ်တစ်လုံး မရှိခြင်း နှင့် အလုပ်အကိုင် အလွယ်တကူ ရှာမရနိုင်ခြင်း စတာ တွေက အဓိက အခြေခံ အကြောင်းခံတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

She found that severe events, such as the death of a child, were as likely to cause depression in a poor woman. Depression was simply an appropriate response to adversity. Your husband drinks and beats you. Your crop failed. Your family is homeless. Your children are hungry. Of course, you are sad. You and your family need treatment for alcoholism, fertilizer subsidies, stable employment.

၃။ ဘယ်လို့ ဖြေရှင်းမှု တွေများ ရှိနိုင်မလဲ။

ဆင်ရဲသား တွေက စိတ်ဓာတ်ကျနေခြင်းကို ဖြေရှင်းဖို့ နေနေသာသာ သူတို့အတွက် စိတ်ဓာတ်ကျနေခြင်းထက် အဆပေါင်းများစွားအရေးပါတဲ့ စားဝတ်နေရေး က ပိုအရေးကြီးတယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။ Depression ကို ဖြစ်စေတဲ့ ပြဿနာပေါင်း များစွာကို ပို အရေးပေးနေရင် depression ကို ကုသဖို့ ဆိုတာကလဲ သူတို့စီမှာ ငွေ အင်းအားလဲ မရှိပါဘူး။

Still others acknowledged the existence of depression, but argued that treating it was a luxury: surely people with no food or shelter have more important things to worry about.

အမှန် တကယ်တော့ ဆင်းရဲသားတွေ အတွက် လဲ depression ကို ကုဖို့ က အရမ်း လိုအပ်ပါတယ်။

We now know that they need it desperately.

သူတို့ကို ကူညီဖို့ဆို ပထမဆုံးအနေနဲ့ အရင်ဆုံး depression ကုသခြင်းရဲ့ အရေးပါးပုံ နဲ့ တစ်ခြား ပြဿနားများကို ဖြေရှင်းဖို့ အတွက် ဆို depression ကို အရင် တိုက်ဖျက်ဖို့ လိုအပ် ကြောင်း ကို နားလည်းအောင် လုပ်ရပါမယ်။

Far from a luxury, treating depression is often a necessary first step towards solving other problems.

နောက်တစ်ခုက သူတို့ကို depression ဖြစ်နေပါက ပိုမို စိတ်ဓာတ် ကျ ခြင်းကိုခံစားရစေမဲ့ အိပ်နေတာမျိုး၊ မိမိရဲ့ တစ်ကိုယ်ရေး သန့်ရှင်ရေးကို အလေမထားမှု စတာတွေကို ရှောင်ရှားဖို့၊နောက် ပြီးတော့ ကျန်းမားရေး ကောင်းမွန်းမှု ကို ဖြစ်လာစေမဲ့ မိသားစု၊ သူငယ်ချင်းများ နဲ့ စကားပြောခြင်း၊ ကိုယ့်စိတ်ဝင်စားမှု ရှိတဲ့ hobbies တစ်ခုခု ဖြစ်ဖြစ် လုပ်ဖို့ လိုအပ်ကြောင်းစတဲ့ အသိပညာများ ပြန်လည် မျှဝေပေးမှု တွေ လုပ်ဆောင်သင့်ပါတယ်။

The focus is helping them stop doing things that make them feel bad – staying in bed, neglecting personal hygiene – and start doing healthy activities, such as talking to friends, engaging in hobbies or taking a walk.

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

It is better to be remembered in the prayers of a good man than
in the will of a rich man.
For one will surely bring its eventual reward,
while the other might bring only tears.

မြန်မာ ဘာသာပြန်

လူချမ်းသာရဲ့ သေတမ်းစာထဲမှာထက်၊
လူ ကောင်းရဲ့ ဆုတောင်းစာထဲမှာ
ကိုယ့်ကို သတိရနေတာက ပိုကောင်းပါတယ်။
ဆုတောင်းစာက သေချာတဲ့ ဆုလာဘ်ကို ရနိုင်တယ်။
သေတမ်းစာကတော့ မျက်ရည်တွေလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။

Celtic စီးပွားရေး အဆို

#3minutesthought_alexsnow

Reference -

Busting the myth that depression doesn’t affect people in poor countries တို့မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ္ဍာရေးစနစ် - Financial System in Myanmar

2019-08-25T00:00:00+00:00

အားလုံး မင်္ဂလာပါ။

အခုဆိုရင် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် (Central Bank of Myanmar - CBM)ရဲ့ အရေးပါမှု ကို သိရှိကြမယ်လို့ ထင်ပါတယ်။

မိမိ တို့ လူငယ်တွေ ပိုက်ဆံကို ဘဏ်မှာ စုဆောင်းရင် ရရှိမဲ့ အတိုးနှုန်းက CBM သတ်မှတ်ထားတဲ့ နှုန်း ဖြစ်တဲ့ ၈ ရာခိုင်နှုန်း ကနေ ၁၀ ရာခိုင်းနှုန်းအထိ ပဲဖြစ်ပါတယ်။

အခု အသေးစိတ် မြန်မာနိုင်ငံ ရဲ့ Financial system ကို လေ့လာကြရအောင်။

မြန်မာ နိုင်ငံရဲ့ Financial System က Central Bank of Myanmar နှင့် Commercial banks တွေဖြင့် အဓိက တည်ဆောက် ထားတာပါ။ အဲဒါအပြင် တခြား အသေးစား ငွေချေး ပေးတဲ့ other financial institutions တွေလဲ ပါသေးပါတယ်။

Commercial banks ကတော့ KBZ တို့ AYA တို့လို့ ဘဏ်တွေ အပြင် State-owned (နိုင်ငံပိုင်း) ဘဏ် တွေဖြစ်တဲ့ မြန်မာ့စီးပွားရေး ဘဏ်လိုမျိုး ဘဏ်တွေလဲ ပါပါတယ်။

စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင် အများစု က သူတို့ ရဲ့ လုပ်ငန်များကို ဘဏ်ချေးငွေဖြစ်တဲ့ (loans) များနဲ့ အခြေခံထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲလို့ loans တွေရဲ့ အတိုးနှုန်းကလဲ အဲဘဏ်တွေက CBM ကနေ သတ်မှတ်ပေးထားတဲ့ နှုန်း အတိုင်း ကောက်ခံကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

တကယ်လို့ CBM က စီးပွားရေး မူဝါဒ ပြောင်းမယ်ဆိုပြီ သူတို့ ရဲ့ policy rate လို့ ခေါ် တဲ့ banks တွေကို ပြန်လည် ချေးနှုန်းတဲ့ အတိုးနှုန်းကို မြင့်တင်လိုက်ပါက စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်းများကလဲ ဘဏ်တွေမှာ သူတို့ ငွေ ချေးရင် ပေးရမယ့် အတိုးနှုန်း ကို ပြောင်းလဲမှု အလျှောက် ပေးဆောင်းရမှာဖြစ်ပါတယ်။

နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ရဲ့ Central Bank က သူနိုင်ငံ ရဲ့ စီးပွားရေး ကို ချယ်လှယ် ရာမှာ policy rate ကို အတိုး၊ အလျှော့ လုပ်ခြင်းဖြင့် ချယ်လှယ် ကြုးိကိုင်မှု ပြုလုပ်ကြပါတယ်။

ဟုတ်ပါပြီ။

အဲလို CBM ရဲ့ ချယ်လှယ်မှု က မိမိတို့လို့ လူငယ်တွေကရော ဘယ်လို့ effect ကို ခံစားရနိုင်လဲ ဆိုတာ နောက်အပတ်မှာဆက် လေ့လာကြတာပေါ့။

အားလုံး ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

English:

Please read in-depth in the following reference articles.

Reference:

စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းကို ဖြေရှင်းနည်း

2019-08-25T00:00:00+00:00

၁။ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းသည် ဘာမှ လုပ်စရာ မရှိတော့သည့် အခြေအနေမျိူးဖြစ်ပေရာ သင်စိတ်ဓာတ်ကျနေပါက အလုပ် လုပ်စရာ စာရင်း တစ်ခုကို ချရေးလိုက်ပါ။ ထို့ကဲ့သို့ အလုပ်များကို ရေးချပြီး ထို့အထဲမှ ဘယ်အလုပ်ကို စတင်လုပ်ဆောင်မလဲလို့ ရွေးချယ်လိုက်ပါ။ ထို့နောက် အလုပ်တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဆက်လုပ်ပါ။ သင်အလုပ်တစ်ခုပြီးတိုင်း သင်၏စိတ်သည် တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် မြင်တက်လာပါသည်။

၂။ သင်စိတ်ဓာတ်ကျနေပါက တစ်စုံတစ်ယောက်ကို ကူညီလိုက်ပါ။ အကူအညီ လိုနေသော သူတစ်ဦးအား ကူညီလိုက်ပါ။ သူများ ကိစ္စများကို ကူညီခြင်းဖြင့် “အော် သူများ ကိစ္စတွေတောင် ငါကူညီနိုင်တာပဲ” ဟုဆိုသည့် အတွေးရရှိကာ ထို့အတွေးက သင့်အား စိတ်ဓာတ်ကျရေး မဖြစ်စေရန် မြှင့်တင်ပေးပြီး ဖြစ်နေတတ်ပါသည်။

၃။ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း၏ အကြောင်းအရင်းခံ သည် တစ်ခါတစ်ရံ ဒေါသဖြစ်တတ်သည်။ ဒေါသသည် ဦးတည်ချက် မရှိဘဲ ထွက်လေ့ မရှိ။ ဒေါသသည် တစ်စုံတစ်ယောက်သော သူကို ဦးတည်နေတတ်ပါသည်။ သင် ဘယ်သူကို ဒေါသထွက်နေသလဲ။ တစ်ဦးတစ်ယောက်ကို ဒေါသ ထွက်နေရာမှ စိတ်ဓာတ်ကျနေတာလား၊ ဘာကြောင့် ဒေါသထွက်ရသည်ကို သင်ရှာပါ။ သင့် စိတ်ဓတ်ကျနေမူသည် ဒေါသထွက်နေမှုနှင့် ဆက်စပ်နေပါက သင် ဒေါသထွက်နေသော သူထံသွားလိုက်ပါ။ သင်က သူတို့ကို ခွင့်လွှတ်ကြောင်းပြောလိုက်ပါ။ ထိုနောက် အပြန်ခရီးတွင် သင့်ကိုယ်သင့်လည် ခွင့်လွှတ်လိုက်ပါ။

၂၀၀၀ နောက် ပိုင်း reading notes များမှ

စီးပွားရေး ကျဆင်းမှု အခြေခံ - How recessions start

2019-08-21T00:00:00+00:00

၁။ ဘာတွေဖြစ်နေတာလဲ။

အခု ဆိုရင် လူတော်တော်များများက recession ကို ကြုံတွေ့ နိုင်သည် ဟု တွေးကာ google တွင် recession search term က အရမ်း popular ဖြစ်နေပါတယ်။

၂။ ဘာကို ဆိုလိုချင်တာလဲ။

Recession ဆိုတာ စီးပွားရေး အရ တိုးတက်မှု ရှိလာရမည့် နေရာမှာ အဲလိုမဟုတ်ပဲ 2 consecutive quarters တိုင်းတိုင်း ကျဆင်းမြဲ ကျဆင်းလာခြင်းကို ပြောတာပါ။

၂၀၁၉ နှစ် first quarter မှာ နိုင်ငံတော်တော်များများမှာ စီးပွားရေး ကျဆင်းလာမှု ကို ကြုံတွေ့ ခဲ့ပြီး second quarter မှာလဲ ကျဆင်မှု ထပ်မှန် ကြုံ့တွေပါက recession ဆီကို ဦတည်းနေပါတယ်။

အခုဆိုရင် US-China trade နဲ့ Brexit တို့ရဲ့ မသေးချာ မရေးရာမူများကြောင့် စီးပွားရေး ပညာရှင်းများက recession ဖြစ်လာချေ အလာအလာ အရမ်းများနေလို့ ထင်းမြင်နေကြပါတယ်။

၃။ ဘာလို့ စိတ်ဝင်စားမှု ပေးရမှာလဲ။

Recession ဖြစ်ပြီးဆိုပါက လူတော်တော်များက gold တို့လို နောက်ပိုင် စီးပွားရေး ပြန်လည်တိုးတက်လာချိန်မှာ အလွယ်တကူ ပြန်လည် ရောင်းချလွယ်ထားမိုကို ဦးစားပေး စုဆောင်လာကြပါတော့တယ်။

လုပ်ငန်းတော်တော်များများက သူတို့ လုပ်ငန်း activities က နည်းပါတာတော့မယ် ဖြစ်တဲ့ အတွက် ဝန်းထမ်း လျှော့ချမှု များ (lay off )ကို လုပ်ဆောင်လာကြပါလိမ့်မယ်။ 2008 တုန်းလိုမျိုး အလုပ် ရှားဖွေးမှု ပိုမိုပြီး ခက်ခဲလာပါလိမ့်မယ်။

အဲဒါကြောင့် မိုလို့ မိမိ လူငယ်များ အမြဲတမ်း industry-relevant ဖြစ်နေအောင် အမြဲတမ်း upskilling လုပ်ကြပါမယ် ဆိုပါက မိမိ တို့ရဲ့ lay off chance က နည်းသွားနိုင်ပါလိမ့်မယ်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

Falling is easier than rising.
But having fallen many times, it is easier to rise.

Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

အကျဟာ အတက်ထက် ပိုလွယ်တယ်။
ခဏခဏ ကျပြီးရင်တော့ တက်ဖို့ လွယ်လာတတ်ပါတယ်။

Celtic စီးပွားရေး အဆို

Reference -

The onset of a downturn is as much a matter of mood as of money

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

ငွေ သံဿရာ - Money in Circulation

2019-08-18T00:00:00+00:00

အားလုံး မင်္ဂလာပါ။

ပိုက်ဆံရဲ့ အခြေခံ လက္ခဏာများကို သိထားကြပြီး အရင်ကပိုစ်ကနေတဆင့် သိကြပြီးလို ထင်ပါတယ်။ ဒီအပတ်မှာတော့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အခုလက်ရှိ တစ်ဦးကနေတစ်ဦး လည်ပတ်နေတဲ့ ပိုက်ဆံ ပမာဏ ဘယ်လောက်ရှိသလဲ ဆိုတာကို လေ့လာကြရအောင်။

မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် (Central Bank of Myanmar - CBM) မှာ December 2018 တွင် စာရင်း တင်ထားတဲ့ မှတ်တမ်းများအရ money in circulation (စုစုပေါင်း လည်ပတ်နေတဲ့) ငွေ amount- 50,892,783 million kyats ( သန်းပေါင်း 50,892,783) ရှိနေပါတယ်။ ဒီပိုက်ဆံတွေက အခုလောလောဆယ် banks တွေမှာ စုထားတာတွေပါသလို စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေမှာလဲ လည်ပတ်နေပါတယ်။

ဟုတ်ပါပြီ။ အဲ့လောက် အများကြီး ပိုက်ဆံတွေကို မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဗဟိုဘဏ် - CBM က ဒီအတိုင်းလေ လေထဲက နေ ထုတ်လုပ်လိုက်တာလား (Does it come from thin air? )။ အဲ့လိုသာ ထုတ်လိုက်လ့ိုရမယ် ဆိုပါက ပိုက်ဆံချည်းဘဲ ထိုင်ထုတ်နေပြီး နိုင်ငံသားတိုင်းကို ချမ်းသာအောင် လုပ်ပေးနိုင်တာပေါ့ ( တကယ်လို့ နိုင်ငံတော်က လုပ်ချင်စိတ် ရှိရင်ပေါ့)။

အမှန်တော့ အဲလောက် ပမာဏရှိတဲ့ ငွေကို ထုတ်လုပ် (issued ) နိုင်ဖို့ ဆိုရင် assets လို့ခေါ်တဲ့ အာမခံ ပစ္စည်းတွေရှိနေရပါမယ်။ အဲ့လိုမှသာလျှင် တိုင်းတစ်ပါး နိုင်ငံခြားများက မိမိတို့ မြန်မာ ငွေကို appreciated ဖြစ်ပြီး လိုချင်မှာဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာ နိုင်ငံက ဆိုရင် သူ့ရဲ့ money supply (liability) ကို assets များဖြစ်တဲ့ IMF ကနေ ချေးငွေများ ၊ ပြီးတော့ gold reserves များ စသော အာမခံ တွေနဲ့ မြန်မာ နိုင်ငံမှ ပိုက်ဆံ က အခြေခံထားပါတယ်။

နောက်အပတ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ financial (ငွေကြေးဆိုင်ရာ) နဲ့ ဆိုင်တာတွေကို ပိုမို အသေးစိတ် လေ့လာကြတာပေါ့။

အားလုံး ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

English:

Please read in-depth in the following reference articles.

Reference:

It's too much to hope for....

2019-08-07T00:00:00+00:00

It is too much to hope for a life without pain,
It is wrong to expect a life without pain,
for pain is our body’s defense.

No matter how much we dislike it,
And nobody likes pain,
Pain is important,
And,
for pain, we should be grateful!

How else would we know,
To move our hand from the fire?
Our finger from the blade?
Our foot from the thorn?
So pain is important,
And for pain, we should be grateful!

Yet,
There is a type of pain that serves
no purpose,
That’s chronic pain,
It’s that elite band of pain
that’s not for defense.
It is an attacking force.
A destroyer of personal happiness
An aggressive assailant on personal ability,
A ceaseless invader of personal peace
And,
A continuous harassment to life!

Chronic pain is the hardest hurdle
for the mind to jump.
Sometimes it is almost impossible to jump,
Yet, we must keep trying,
And trying,
And trying,
Because if we don’t, it will destroy.

And,
from this battle will come some good,
The satisfaction of overcoming pain,
The achievement of happiness and
peace of life in spite of it.
This is quite an achievement,
An achievement very special,
very personal,
A feeling of strength of inner strength
Which has to be experienced to be understood.

So, we all have to accept pain,
Even sometimes destructive pain.
For it is part of the scheme of things,
And the mind can manage it,
And the mind will become stronger for the practice.

Jonathan Wilson-Fuller

သူ့မှာတမ်း

2019-08-05T00:00:00+00:00

သူတို့အဆုတ်၊ထားခဲ့မြု ပ်သည့်
ဗုံးငုတ်တိုက်မှား၊မောင်ပြောက်ကျားကို
ရွာသားရွာသူ၊မေးကြမြူ သည်
အူအူယမ်းငွေ့ ထတုန်းတည်း။

အမောင်ပြောက်ကျား၊ချစ်သူအားကို
ဘာများမှာခဲ့လိုသနည်း”။
“ငယ်ကကြင်မြတ်၊မိသက်မှတ်ကို
ခွင့်လွှတ်ခဲ့ကြောင်း ပြောပါလေ”။

“အမောင်ပြောက်ကျား၊မိဘအားကို
ဘာများမှာခဲ့လိုသနည်း”။
“မွေးသည့်မိခင်၊မွေးဖခင်ကို
ဦးတင်ခဲ့ကြောင်း ပြောပါလေ”။

“အမောင်ပြောက်ကျား၊တိုင်းပြည်အားကို
ဘာများမှာခဲ့လိုသနည်း”။
“ခရီးမတ်တပ်၊လမ်းခုလတ်တွင်
ကိုယ်လွတ်ရှောင်ခွာ၊ခွဲရပါ၍
အားနာခဲ့ကြောင်း ပြောပါလေ”။

ယမ်းငွေ့အူအူ၊တလူလူနှင့်
မေးမြူ ကြတုန်း၊အနောက်ကုန်းတွင်
နေလုံးကွယ်လေပြီတကား။

မင်းသုဝဏ် ရေးစပ်သည်။
တော်လှန်ရေးကဗျာတစ်ပုဒ်
၁၉၈၆ ခုနှစ် မြစ်မခစာပေ၏ ပထမအကြိမ်ထုတ် “ မောင်ခွေးဖို့ကဗျာများ “ စာအုပ်မှ

ငွေ ဝင်္ကပါ (အပိုင်း ၃) - The mystery of money (3)

2019-08-04T00:00:00+00:00

အားလုံး မင်္ဂလာပါ။

ဒီအပတ် မှာ money ကို ဘယ်အရာက တန်ဖိုးသတ်မှတ် ပေးသလဲဆိုတာ လေ့လာကြည့်ကြရ အောင်။

What gives different kinds of money its value ?

လူတော်တော်များများက ပိုက်ဆံရဲ့ တန်ဖိုးကို သတ်မှတ်ပေးတာက ပြည်သူ့ အစိုးရကလို့ ထင်ကြပါတယ်။ ဘာလို့လဲ ဆိုတော့ အစိုးရကပဲ ပိုက်ဆံထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိမှုတွေ လုပ်ဆောင်နေတာကို မြင်ရသိရပြီး ဒီထက်ပိုပြီး မတွေးကြတော့တာပါ။

There is a widespread illusion that the essential characteristic of a coin is the government stamp, that it is the power and authority of the government which give the coin its value.

ပိုက်ဆံရဲ့ တန်ဖိုးက အဓိက လူတွေ ဘယ်လောက် လိုချင်မှု ရှိတာလဲ ၊ ပြီးတော့ လူတွေ သူတို့လိုချင်တာတွေကို money တစ်ခုအနေနဲ့ နောက်တစ်ယောက်က လိုလိုလားလားနဲ့ လက်ခံပေးနိုင်တယ်လို့ လက်ခံထားခြင်းတွေကြောင့် မို့လ့ိုသာ တန်းဖိုးရှိတာပါ။

တကယ်လို့သာ အစိုးရက ထုတ်ပေးတိုင်သာ money ဆိုပြီး တန်းဖိုးထားမှုခံရမယ်ဆိုရင် inflation တွေလို ငွေကြေးဖောင်းပွလာမှု ပြသနာတွေ ရင်ဆိုင်လာရဖို့ အကြောင်းလုံးဝမရှိပါဘူး။

The value of money is its purchasing power. Just so far as any commodity serves as money, it is because it is wanted, not for personal or permanent use, but for passing on.

This merely makes it all the more certain that money itself may be passed on, that someone may always be found who is willing to take it in exchange for goods or services.

အခုဆိုရင် reader တွေလဲ ပိုက်ဆံရဲ့ တန်ဖိုးအကြောင်းပိုမို နားလည်လာမယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ နောက်အပတ်မှာ ဆက်လက် ဆွေးနွေးကြတာပေါ့၊

စာဖတ်သူအားလုံးကိုကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

English

Please read the reference article. Thank you.

Reference -

The mystery of money

ငွေ ဝင်္ကပါ (အပိုင်း ၂) - The mystery of money (2)

2019-07-28T00:00:00+00:00

အားလုံး မင်္ဂလာပါ။

အရင် အပတ်က လူတွေက ဘာလို့ gold နဲ့ silver တို့ လိုဟာမျိုးကို median (ခြားခံ) များအနေနဲ့ သုံးကြတာလဲ ဆိုတာ စဉ်းစားခဲ့ကြပါတယ်။

ဘာဖြစ်လိုလဲ ဆိုတော့ အဲ့ပစ္စည်းတွေက money လို့ define (သတ်မှတ်ဖွင့်ဆို) ရတဲ့ သူ့မှာ ရှိသင့်တဲ့ အရေးအသွေး(characteristic ) တွေနဲ့ ပြည့်စုံနေလို့ ဖြစ်ပါတယ်။

money လို့ပြောဖို့ ဆိုရင် ပထမဦးဆုံး လူတိုင်းကလိုချင်တဲ့ ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်ဖို့၊ ပြီးတော့ နောက်လူတစ်ယောက်စီကို အလွယ်တကူ လဲလှယ်ပေးလို့ ရမဲ့ အရာမျိုး ဖြစ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

သူမှာ မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ characteristics တွေ ကတော့

၁။ တစ်ယောက်ကနေ နောက်တစ်ယောက် လက်ထဲကို ရောက်သွားလို့ရှိရင် တန်ဖိုးမလျှော့ မသွားခြင်း

1. The holder should be able to get rid of it without undue loss

၂။ ပစ္စည်းတစ်ခုကနေ နောက်တစ်ခုကို အလဲအလှယ်လုပ်ဖို့ ခြားခံတစ်ခု အနေဖြင့် သုံးနိုင်ခြင်း

2. Medium of exchange

၃။ တန်ဖိုးဘယ်လောက် ဆိုတာကို အလွယ်တကူ measure လုပ်ပေးလို့ရမဲ့ အရာတစ်ခု

3. A measure of value.

၄။ ပြီးတော့ ရွေ့ဆိုင်း ပေးချေမှုအတွက် လူတိုင်းကလက်ခံမဲ့ အရာတစ်ခု

4. Standard or mean of deferred payments

စသော ဂုဏ်အင်္ဂါရပ်တွေနဲ့ ညီရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ခုဆိုရင်တော့ စာဖတ်သူများ money ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကို နည်းနည်း ပိုပြီး နားလည်လာမယ် လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ နောက်အပတ်မှာ ဆက်လက်ပြီးလေ့လာကြပါစ့ို။

စာဖတ်သူအားလုံးကိုကျးဇူးတင်ပါတယ်။

English

Please read the reference article. Thank you.

Reference -

The mystery of money

ဗြိတိန်ရဲ့ဝန်ကြီးချုပ်အသစ် Boris Johnson

2019-07-26T00:00:00+00:00

၁။ ဘာတွေဖြစ်နေတာလဲ။

Britain သည် သူရဲ့ လက်ရှိ European Union (EU) ကနေ အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်( October 31st) တွင် အပြီး ထွက်နိုင်ဖို့ လုပ်ဆောင်နိုင်မယ်လို့ ယူဆတဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်အသစ် ကို တင်လိုက်ပါတယ်။

၂။ ဘာကို ဆိုလိုချင်တာလဲ။

အခုဆိုရင် EU ရဲ့ membership(အသင်းဝင်) က နေ ထွက်ဖို့ ကို လုပ်ဆောင်နေသည်မှာ ၃ နှစ် ခန့် ရှိတော့မယ် ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အခုချိန်အထိ အရင် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်တဲ့ Theresa May က စေ့စပ်ဆွေးနွေးထားတဲ့ deal (စီးပွားရေး ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်) ကို သဘော မကျ သည့် အခြေအနေမှာ ရှိနေပါတယ်။ အဲဒါကြောင့်မို့လို အခုလို့ new deal ကို ဆက်လက်စေ့စပ်ဆွေးနွေးနိုင်ဖို့ ဝန်ကြီးချုပ် အသစ်ကို သူ့တို့ရဲ့ parliament (ပါလီမန်လွှတ်တော်) က တင်မြှောက်လိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

၃။ ဘာလို့ စိတ်ဝင်စားမှု ပေးရမှာလဲ။

အပြင်ပန်းကနေ ကြည့်မယ် ဆိုရင် Britain က ဝန်ကြီးချုပ် ကိစ္စက မြန်မာ ပြည်သူတွေ ဖြစ်တဲ့ မိမိ တို့ လူငယ်တွေ နဲ့ ဘာမှ မဆိုင်ဘူးလို ထင်ကောင်းထင်မိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ politics(နိုင်ငံရေး) နေရာကနေ မကြည့်ပဲ leadership နေရာကနေ ကြည့်မယ်ဆိုရင် မိမိတို့ လို အထက်ကို အမြဲတမ်း report တင်နေရတဲ့ လခစား လူငယ်တွေ အတွက် leader တစ်ယောက် ပြောင်းတာနဲ့ မိမိတို့ ဘက်နေက အခြေအနေ ကြည့် ပြီး ပြင်ဆင် သင့်တာ ပြင်ဆင်နိုင်ဖို့ အရမ်း အရေးကြီးပါတယ်။

ဘာလို့လဲ ဆိုတော့ leader တစ်ယောက်ချင်းစီမှာ သူတို့ ကိုယ်ပိုင် သူတို့ strategy တွေရှိကြပါတယ်။ မိမိ တို့ဘက် က အတက်နိုင်ဆုံး သူတို့ strategy နဲ့ align လုပ်နိုင်ဖို့လိုပါတယ်။

နောက်ဆုံး မိမိ တို့ ရဲ့ survival က မိမိတို့ ပေးထားတဲ့ commitment တွေ ရဲ့ အရေးကြီးဆုံး နေရာမှာ ရှိနေလို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

Give freely without the expectation of a return,
Then you will never be disappointed,
But you will often be surprised.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

တုံ့ပြန်မှု ကို မမျှာ်လင့်ဘဲ စိတ်ရှင်းရှင်း နဲ့ ပေးလိုက်ပါ။
ဘယ်တော့မှ စိတ်မပျက်စေရဘူး။
အံ့ဩစရာတောင် ကြုံရလိမ်ဦးမယ်။
Celtic စီးပွားရေး အဆို

Reference -

ditching-the-gags-and-his-enemies-boris-johnson-claims-his-prize

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

ငွေဝင်္ကပါ (အပိုင်း ၁) - The mystery of money (1)

2019-07-21T00:00:00+00:00

အားလုံး မင်္ဂလာပါ။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ အလုပ်လုပ်နေကြတဲ့ လူငယ်များရဲ့ အလုပ်စစ ဝင်ခြင်း လစာ (fresh graduate ) က ၁ သိန်းက နေ ၃ သိန်း လောက် ရပါတယ်။

ဥပမာ ဆိုပါစို့

မိမိ တစ်လ ကို ၃ သိန်း ဝင်ငွေ ရှိတယ်။ အသုံးစရိတ် တွေ တစ်ခြားလိုအပ်တဲ့ စရိတ် တွေကို နှုတ်ပြီး တစ်လကို မိမိ တို့ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း စုနိုင်တယ် ဆိုပါစ့ို။ ၃၀၀၀၀၀ x ၂၀ % = ၆၀၀၀၀ ပျမ်းမျှ အားဖြင့် တစ်လကို စုနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့လို ၁ လ ၆ သောင်းနှုန်းဆို တစ်နှစ်ကို မိမိတို့ ဆီမှာ အနည်းဆုံး ၇ သိန်း ၂ သောင်း စုမိနိုင်ပါတယ်။

ဟုတ်ပါပြီ။ အဲ့လို စုဆောင်းထားတဲ့ ငွေ တွေကို မိမိ တို့ ဘာဆက်လုပ်သင့်လဲ။

ဘဏ်မှာထားပြီး တစ်လကို အခု မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အတိုးနှုန်းဖြစ်တဲ့ ၈ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ဒီအတိုင်းထည့်ထားမှာလား?

ပြီးတော့ အဲ့လို ထည့်ထားလိုက်တယ်ပဲထား… ကုန်ဈေးနှုန်း မြင့်တက်လာမှုက မိမိရမဲ့ အတိုးနုန်း အတိုင်းဆိုရင်တောင် မိမိတို့အတွက် ဘာမှ ကောင်းကျိုးကို မသယ်လာပေးနိုင်ပါတယ်။

အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ကုန်ဈေးနှုန်းဟာ အားလုံးသိတဲ့ အတိုင်း အနည်းဆုံး ၈ ရာခိုင်နှုန်းထက် မနည်းပါဘူး။

အဲ့ဒီတော့ မိမိတို့ လူငယ်တွေ ဘာတွေ လုပ်သင့်လဲ။ ဒီထက်ကောင်းတဲ့ နည်းလမ်းတွေများ ရှိနိုင်မလား ဆိုတာကို အားလုံး တူတူ လေ့လာ ကြပါစို့။

ပထမဆုံးအနေနဲ့ ဘာလို့ ဟိုးအရင် တုန်းကလူတွေက ငွေ ကို တီထွင်ခဲ့သလဲဆိုတာ ကြည့်ရအောင်။

ဘာလို့လဲဆိုတော့ money ဆိုတာလဲ human invention တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ မိမိတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝ ဖြတ်သန်းဖို့ လွယ်ကူအောင်လို့သာ လူတွေက ဖန်တီးတီထွင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ရှေးရှေးတုန်းကဆို လူတွေက သူတို့ ပစ္စည်းတစ်ခုနဲ့ တစ်ခု အလဲအလည် လုပ်တဲ့အခါမှာ ကြားခံပစ္စည်း တစ်ခုမဟုတ် တစ်ခုကို အသုံးပြု ကြပါတယ်။ နေရာပေါ် မူတည်ပြီး ဘယ် material ကို သုံးလဲ ဆိုတာတော့ မတူကြပါဘူး။ တစ်ချို့ နေရာတွေမှာ gold metal ကို သုံးသလို အချို့နေရာတွေမှာတော့ silver metal၊ ပြီးတော့ ဆေးရွက်ကြီးကိုတောင် တစ်ချို့နေရာမှာ ငွေအဖြစ် အသုံးပြုကြပါတယ်။

အဲ့ဒီလို ပစ္စည်း အလဲအလည် လုပ်တဲ့နေရာ (trading) မှာ လွယ် ကူစေဖို့ တစ်ယောက်ကနေ နောက်တစ်ယောက်စီ ရောက်သွားတဲ့ အခါမှာ တန်းဖိုးပြောင်းလဲ မသွားတဲ့ ကြားခံ (media) တစ်ခု အနေနဲ့ money က လုပ်ဆောင်ပေးပါတယ်။

ဟုတ်ပြီ။ အဲ့လို ကြားခံ (median) ကောင်းကောင်း တစ်ခုဖြစ်ဖို့ သူရဲ့ လိုအပ်ချက်တွေကရော ဘာတွေလဲ။ ဘာလို့ Tobacco ကို ပိုက်ဆံအဖြစ် အခုခေတ်မှာ အသုံးမပြုကြ တော့တာလဲ။ ပြီးတော့ ဘာလို့ gold တို့ silver လိုမျိုး မိမိတို့ စားသုံးလို့ မရတဲ့ အရာတွေကိုရော ငွေ နည်းနည်းများများ ရှိတာနဲ့ လူတွေ ဝယ်စုနေကြတာလဲ။

အဲ့လို့ မေးခွန်းတွေ အများကြီးကို လူတော်တော်များများ က ခေါင်းစားခံပြီး စဉ်းစားကြမှာ မဟုတ်ပါဘူး။

နောက်အပတ်မှာ အဲ့ဒီ questions ကို အဖြေထုတ် ပေးမှာပါ။ လူတွေဘာလို့ အဓိက လိုအပ်တဲ့ (necessary) ကို ပိုမဝယ်ကြပဲ ornament metal တွေ ဖြစ်တဲ့ gold တို့ silver တို့ ကို ဝယ်စုကြပါလဲဆိုတာ အခု စာဖတ်နေသူများကိုလည်း စဉ်းစားကြည့်စေချင်ပါတယ်……။

စာဖတ်သူအားလုံးကိုကျးဇူးတင်ပါတယ်။

English

Please read the reference article. Thank you.

Reference -

The mystery of money

လစဉ် ဝင်ငွေ ထွက်ငွေ စာရင်း - Monthly Budgeting

2019-07-14T00:00:00+00:00

အားလုံး မင်္ဂလာပါ။

အခုဆိုရင် လူငယ်တို့ မိမိတို့တွေ Financial Freedom ကိုရအောင် နည်းလမ်းရှာ လုပ်ဆောင်ကြတော့မယ် ဖြစ်ပါတယ်။

အရင်ဆုံး အနေရဲ့ ပထမဆုံး ခြေလှမ်းကတော့ မိမိတို့ အနေနဲ့ မိမိတို့ ရဲ့ Financial Situation ကို သုံးသပ်ကြည့်ရှု (Analyse) ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ဥပမာ ဆိုပါစို..။ လကုန် သွားပါက မိမိတို့ ပိုက်ဆံ စုဖြစ်ရဲ့လာ ..? ဒါမှမဟုတ် သူများစီက နေ ချေးဌား ယူသုံး နေရတုန်းလာ..? မိမိ တို့ ဘယ်နေရာတွေမှာ မလိုအပ်တာတွေ သုံးနေတာလဲ ..?

တစ်ချို့ သော expense တွေက မိမိတို့ လူငယ်တွေ မလိုအပ်မှန်း သိသိကြီးနဲ့ ကို ရေရှည်ကို မတွေးမိလိုက်ပဲ သုံးလိုက်တာတွေ ရှိတတ်ပါတယ်။ အဲလိုတွေ သုံးဖြစ်သွားပါကလဲ နောက် ပြန်လည် တွေးတဲ့အခါ ဘာကြောင့် ဘာလို့ သုံးလိုက်မှန်း ဆိုတာတွေ ကို မမှတ်မိတော့တာ တွေများပါတယ်။

အဲလိုအခြေအနေမျိုး ကိုယ်တိုင်လဲ ကြုံခဲ့ ဖူးပါတယ်။

အဲဒါ ကြောင့်မိုလို မိမိ တို့ expense တွေ income တွေကို track စာရင်းလုပ်ဖို့ အရမ်း အရေးကြီးပါတယ်။

ဒီကနေ Monthly Budgeting (တစ်လ တာ ဝင်ငွေ ထွက်ငွေ) အကြောင်းရယ်၊ ဖုန်းကနေ ဘယ်လို့ လုပ်လို့ ရနိုင်မယ် ဆိုတာကိုပါ ဆွေးနွေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၁။ Monthly Budgeting ဆိုတာ ဘာကို ပြောတာပါသလဲ။

ပထမဆုံး expenses (အသုံးငွေ) တွေဖြစ်တဲ့ monthly Transportation expenses ( အလုပ်အသွားအပြန် ကားခ) နဲ့ food expenses (အစားအသောက်အတွက် ကုန်ကျစရိတ်) တွေ နဲ့ တစ်ခြား အသုံးစရိတ် တွေ ဘယ်လောက် ဆိုတာကို အရင်းဆုံး သိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ဒုတိယ က မိမိ တို့ လစဉ်း ဝင်ငွေး (income) ဘယ်လောက် ဝင်လဲ ဆိုတာကိုပါ သိဖို့လိုအပ်ပါတယ်။

အဲ နှစ်ခုကို သိပါက လတစ်လ ရဲ့ အစကနေ budgeting လုပ်ထားလိုရမယ် ဖြစ်ပါတယ်။

မိမိတို့ Transportation Expenses က တစ်ရက်ကို 400 MMK x 30 days = 12000 ကျပ်

မိမိတို့ Food expenses( အိမ်းက ဈေးဖိုး) က ဘယ်လောက် ဆိုတာရယ် ထည့်တွက် ပြီး ရမယ်ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါအပြင် Mobile bills (ဖုန်းဘေး ) ထည့်တာတေ ွ ဘာတွေ အားလုံး တစ်လ စာ ထည့် တွက် သင့်ပါတယ်။ အဲဒါ တွေ အပြင် မိမိ တို့ လစဉ် shopping (အဝတ်အစာဝယ်) အတွက် ဘယ်လောက် သုံးတယ်ဆိုတာကိုပါ တွေးပြီး ထည့်တွက်သင့်ပါတယ်။

မိမိတို့ Income - Expenses = Saving လုပ်လိုက်မယ်ဆိုရင် အဲဒါ ထွက်လာမယ် ဖြစ်ပါတယ်။

အနည်းဆုံး လတစ်လ ရဲ့ အစမှာ ထည့် တွက်လိုက်တာ ဖြစ်တဲ့ အတွက် အကြမ်း ဖျင်း မိမိ တို့ ဘယ်လောက်သုံးနေတယ် ဆိုတဲ့ ငွေ amount (ပမာဏ) ပေါလာမှာဖြစ်ပါတယ်။

အဲကနေ ပြီးတော့ တစ်လ ကို မိမိတို့ ဘယ်လောက် စု နိုင်လိမ့် မလဲ ဆိုတာကိုပါ မြင်လာပါလိမ့်မယ်။

၂။ နည်းလမ်း သိတာ တော့ ဟုတ်ပါပြီး။ တကယ့် apply လုပ်ဖို့ ဆိုတာကရော တကယ်လွယ်ပါသလား။

အဲလိုမျိုး လစဉ် လုပ်ဖို့ ဆိုတာကလဲ မိမိတို့လို လူငယ် တွေ က အပန်ကြီးတယ်လို့ မြင်ကြမှာ အသေးအချာပါပဲ။ စာရင်း လုပ်ရတယ် ဆိုတာ ကတော့ အပြော ကတာ လွယ်တာပါ။ တကယ် လက်တွေ့ ပုံမှန် လုပ်ဖို့ ဆိုပါက မိမိ တို့ ကိုယ် မိမိတို့ force (အား တစ်ခု) ထည့်ပြီးတော့မှ ရတာပါ။

နည်းသိပါသော်လည်း တစ်ကယ် apply မလုပ်ပါက မသိသေးတာနဲ့ ဘာမှ မခြားပါဘူး။

အဲဒီတော့ မိမိတို့ လူငယ်တွေ မိမိ ဘဝ တိုးတက်ရေး လို့ စိတ် ဆုံးဖြတ် ပြီး လုပ်ဖို့ တိုက်တွန် လိုက်ပါတယ်။

၃။ ဖုန်းက နေ ဘယ်လို့ အလွယ် monthly budgeting လုပ်လို့ ရမလဲ။

မိမိဖုန်းက နေပြီး Google Excel ဖြင့် template ကိုရွေး ပြီး လစဉ်း လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။

အောက်က ပုံတွေမှာ အသေစိတ် ပုံဖြင့် ပြထားပါတယ်။

အားလုံး ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

မိတ်ဆက် - Intro

2019-07-07T00:00:00+00:00

အားလုံး မဂ်လာပါ။

ဒီက နေ့ ဆွေးနွေးပြောဆိုမဲ့ အကြောင်းလေ ကတော့ မိမိတို့ လူငယ်တွေ Financial Freedom ရ အောင်း ဘယ်လို့ကနေ စတင် လုပ်ဆောင် ရမလဲ ဆိုတာဖြစ်ပါတယ်။

ပထဆုံး ပြောချင်တာ က မိမိ တို့ Financial Freedom ရ အောင်း လုပ်ဆောင်တော့မယ် လို့ ဆုံးဖြတ်ချက် ချလိုက်ပြီး အရင်ဦးဆုံး အောက် ပါ မေးခွန်း သုံးခု ကို မိမိ ကိုယ် ကို မိမိ အရင် မေးကြည့်စေချင်ပါတယ်။

၁။ ပထမဆုံး အနေ နဲ့ မိမိ တို့ Financial Freedom ရ အောင်းလုပ်ချင်စိတ် ရှိပါသလာ?

ဘာဖြစ်လိုလဲ ဆိုတော့ လူအများစု က ပါးစပ် အပြောသာ ပြောကျတာပါ တကယ်တမ်း လုပ်ဖို့ နည်းလမ်းရှား ရ အောင် ဆိုပါက အားလုံး ပျောက်ကုန်ကျပါတော့တယ် :) ။

၂။ ဒုတိယ အနေနဲ့ မိမိတို့ Financial Freedom ရ အောင် လုပ်ဆောင် ဖို့ လိုအပ်တဲ့ နည်းလမ်းတွေ ကို လေ့လာဖို့ learning လုပ်ရမယ့် process ကိုရော မိမိတို့ လုပ်ဆောင်ချင်စိတ် ရှိပါသလာ။

Financial Freedom ရဖို့ ဆိုရင် အပြော နဲ့ ငါလုပ်ချင်တယ် ငါဖြစ်ချင်တယ် လုပ်လို့ မရပါဘူး။ မိမိ တို့ မသိသေးတာ ကို သိအောင် လေ့လာဖို့၊ နားမလည်းသေးတာကို နားလည်းလာအောင် လုပ်ဖို့ မိမိ တို့ အလေးထားပြီး အချိန် ပေး လေ့လာနိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

၃။ နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ကတော့ မိမိ တို့ Financial Freedom ရအောင်လုပ်ဆောင်နေရင် ရင်ဆိုင်ရမဲ့ ပြဿနာတွေကို လွယ်လွယ်နဲံ့ အရှုံ ပေးလိုတဲ့ စိတ် မိမိ စီမှာ ရှိသလာ ဆိုတာကို မိမိ တို့ ကိုယ်ကို မိမိ တို့ မေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဦးတည်ချက် တစ်ခုကို လုပ်မယ်လို့ ဆုံဖြတ်ချက် ချလိုက်ပါက မိမိ တို့ အနေနဲ့ မိမိ တို့ ရည်မှန် ချက်တွေစီကနေ မိမိတို့ တားဆီးမယ့် ပြဿနာ တွေ ပေါင်းစုံ ကို တွေ့ ကြုံလာရမှာပါ။

မိမိ တို့ အအေနဲ့ လွယ်လွယ်နဲ့ အရှုံး မပေးတတ်တဲ့ စိတ်ဓတ် ရှိဖို့က အရေး ကြီး ဆုံးဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒါကြောင့်မိုလို့ မိမိ ကိုယ့် မိမိ အရေင် ခုနက ပြောတဲ့ questions ၃ ခု ကို မေးကြည့်ပါ။

တကယ်လို့ မိမိကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်ချ ပြီး မဖြစ်ဖြစ်အောင်လုပ်မယ်ဆိုပါ က နောက်အပတ် ကနေစပြီး Financial Freedom ရအောင် ဘယ်လို့ လုပ်ရမယ် ဆိုတာကို အပတ်စဉ် Sunday တိုင် အခြေခံကနေ စတင်ပြီး သင်ကြားပိုချပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။

A Rich Man's World (လူချမ်းသာတို့ စုဝေးရာ)

2019-06-30T00:00:00+00:00

၁။ Why rich become richer?

လူတွေတော်တော်များများက မိမိတို့ကတော့ ဆင်းရဲမြဲ ဆင်းရဲနေပြီးတော့ လူချမ်းသာတွေက ဘာလို့ ကျိကျိတက် ချမ်းသာသထက် ချမ်းသာလာနေကြပါသလဲ လို့ တွေးမိကောင်းတွေးမိ ကြမှာပါ။

သူတို့ ချမ်းသာမူကို အသာထား ၊ တကယ်မေးသင့်တဲ့ ဘာလို့ ပိုပို ချမ်းသာလာနေကြပါသလဲ လို့ တွေးမိတဲ့ သူတွေ အလွန်ကို နည်းပါးလိမ့်မယ်လို့ ထင်ပါတယ်။

သေချာ တွေးကြည့်မယ်ဆိုရင် အဓိက အကြောင်းအရင်းခံဖြစ်တဲ့ သူတို့ ရဲ့ ဝင်ငွေ (income)ကို သူတို့ ဘယ်လို ပြန်လည် အသုံးချ နေလဲ ဆိုတဲ့ နေရာမှာ ဆင်းရဲသူများနဲ့ မတူညီကြောင်းကို တွေ့ရှိရမှာပါ။

၂။ Shortcut vs Rich-Dream?

ဒါအပြင် လူတော်တော်များများက အလွယ်နည်းလမ်းများဖြစ်တဲ့ quick rich နည်းလမ်းများနဲ့ ချမ်းသာနိုင်တယ်လို့ တွေးနေကြပါသေးတယ်။

ထီတစ်ခါ ပေါက်ဖူးသူက နောက်တစ်ခါ ထီထပ်ပေါက်ပြီး ချမ်းသာလာနိုးနိုး၊ လောင်းကစား တစ်ခါနိုင်ပြီး အလွယ်ပိုက်ဆံ ဝင်လာမှု ကို သဘောကျသူက လောင်းကစားဖြင့် မိမိတို့ ချမ်းသာတော့မယ် လို့ တွေးနေကြပါသေးတယ်။

၃။ How about ‘Us’ - Youth?

မိမိတို့ လူငယ်တွေကျ တော့ရော? ချမ်းသာမှု ဆိုတာကြီးက သူဋ္ဌေးသားသမီးတွေ အတွက်သာ ဖြစ်တယ်လို့ တွေးမိကောင်း တွေးမိမယ်ထင်ပါတယ်။

မိမိတို့လို အရာရာကို ယှဉ်ပြိုင်ယူနေရတဲ့ ခေတ်မှာ ချမ်းသာဖို့ဆိုတာကြီးကို ဘယ်လို စပြီး နည်းလမ်းရှာရမယ် ဆိုတာကို စဉ်းစားဖို့ အချိန်တောင် ရှိချင်မှ ရှိပါလိမ့်မယ်။

ဘယ်အရာကမှ လွယ်လွယ်နဲ့ ရမယ် မဟုတ်ဘူး ဆိုတာကိုတော့ မိမိ တို့ လူငယ်တွေ ကောင်းကောင်း နားလည်ကြပါတယ်။

အကောင်းဆုံးက မိမိတို့ လိုချင်တာ တစ်ခုခု ရှိပါက အမြဲတမ်း နည်းလမ်း တစ်ခုမဟုတ် တစ်ခု ရှိမှာပဲ ဆိုတဲ့ အတွေး လူငယ်တွေမှာ ရှိနေဖို့သာ အရေးအကြီးဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

There are only three habits that lead to success:
Patience,
Application, and
Vision.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

အောင်မြင်မှုကို ဦးတည်နိုင်တဲ့ အကျင့်သုံးခု ရှိပါတယ်။

စိတ်ရှည်မှု
ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုနဲ့
လားရာအမြင်။
Celtic စီးပွားရေး အဆို

Reference -

a-rare-peep-at-the-finances-of-britains-001

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

ကုန်ဈေးနှုန်း မြင့်တက်မှု နှင့် လုပ်အားခ တိုးမြင့်မှု (Price Inflation Vs Wage Growth)

2019-06-09T00:00:00+00:00

၁။ ကုန်ဈေးနှုန်း မြင့်တက်လာတာ နဲ့ လစာ တိုးလာတာက ဘယ်လိုစပ်ဆပ်မှု ရှိတာလဲ။

အခု အချိန်မှာ ဆိုရင် တစ်နှစ်ပြီး တစ်နှစ် လစား နည်းနည်းစီ တိုးလာနေသလို့ ဈေးနှုန်းတွေ ကလဲ တစ်ဖြည့်ဖြည့် ပိုပိုပြီး မြင့် တက်လာနေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာ နိုင်ငံမှာဆိုရင် ကုန်ဈေးနှုန်း မြင့်တက်လာမှု က လစားတိုး လာထက် အဆ ပိုမို မြင့်မာ နေပါတယ်။ ကုန်ဈေးနှုန်း မြင့်တက်လာလိုက် လစားလေ နည်းနည်းတိုးလာလိုက်နဲ့ အဲ့ နှစ်ခု ဟာ ဆိုရင်ဖြင့် တစ်လှည့်စီ တစ်ခုက တစ်ခု ကို ပိုမို မြင့်တက်လာအောင် (positive correlation ) လုပ်ဆောင်နေ ပါတယ်။

၂။ ကုန်ဈေးနှုန်း မြင့်တက်လာတာ က ကောင်းတဲ့ လက္ခဏာ ဖြစ်ပါသလာ။

ကုန်ဈေးနှုန်း မြင့်တက်လာတာ က ပုံမှန် သာမာန် လူတော်တော် များများက မကောင်းတဲ့ အရာ တစ်ခု လို့ တွေးမြင် ထားကြပါတယ်။ အမှန်တကယ်တော့ အဲလို မဟုတ်ပါဘူး။ ဈေးကျတိုင်လဲ မကောင်းသလို ဈေး အရမ်းကြီး တက်နေရင်လဲ မကောင်းပါဘူး။ အရမ်းကြီး ဈေးနှုန်းကျသွားပါက ဈေးကွက် ပျက်တာ (Price destruction) ဖြစ်ပြီး စီးပွားရေး လုပ်ငန်း တော်တော်များများ ရပ်ဆိုင်သွား (ဒေဝါလီခံ) နိုင်ကျပါတယ်။

၃။ မိမိတို့ လူငယ်တွေ အတွက်က ရော ဘယ်လိုသက်ရောက်မှု ရှိတာလဲ။

အဲလို အဖြစ်မျိုး ကြုံလာခဲ့ပါက နောက်ဆုံး အကျိုး သက်ရောက်မှု (effect) ကို ခံရမည့် လခစား သည့် မိမိတို့လို လူငယ်များသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လိုလဲ ဆိုတော့ competition လို့ ခေါ်တဲ့ စီးပွားရေး အရ ပြိုင်ဆိုင်မှုတွေ လျှော့ကျ သွားပါက hyperinflation လို ခေါ် တဲ့ ဈေးနှုန်း အသကုန် မြင့်တက်လာမှု ကို ခံစားလာရနိုင်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် မို့လို စီးပွားရေး ကောင်းမွန် မှု ရှိတဲ့ နိုင်ငံတိုင်းသည် price inflation နှင့် wage growth မျှတမှု ရှိအောင် (Inflation targeting) ကို လုပ်ဆောင် ကြပါတယ်။ ပုံမှန် စီးပွားရေး ကောင်းမွန်တဲ့ နိုင်ငံ တစ်ခုမှာ ဆိုရင် ကုန်ဈေးနှုန်း နဲ့ လစား တိုမြင့်မှု ကို အသင့်အသင့် သဟစာတ ဖြစ်နေ အောင် နိုင်ငံရဲ့ ဗဟိုဘ် ဘဏ် က အဓိက ထားပြီး ညှိစပ်ပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

Beware the man who offers you his ideas without charge,
for they are worth as much.
Beware the man who will charge you for developing your ideas,
for he has none of his own.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

အခကြေးငွေ မယူဘဲ အိုင်ဒီယာ ပေးသူကို သတိထား။
သိပ်တန်လို့။
သင့်အိုင်ဒီယာကို ဖွံ့ဖြိုး စေဖို့
သင့်ဆီမှာ အခကြေးငွေ တောင်သူကိုလည်း သတိထား။
သူ့ကိုယ်ပိုင် ဘာမှ မရှိလို့။
Celtic စီးပွားရေး အဆို

Reference -

the-rich-world-needs-higher-real-wage-growth
Price Inflation Vs Wage Growth
ကုန်ဈေးနှှုန်း တက်ခြင်း၊ ကျခြင်း နှင့် တန့်ခြင်း (ဒေါက်တာ ခင်မောင်ညို အ တွေးအမြင် စာစဉ် ၁၇၈ )

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

လျှပ်စစ်ဓါတ်အား vs မြန်မာပြည်သူ့ ဝင်ငွေ (Electricity vs Myanmar's GDP per head )

2019-05-27T00:00:00+00:00

၁။ မြန်မာနိုင်ငံ ရဲ့ မီးလာမှု အခြေအနေ ဘယ်လိုရှိသလဲ။

၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ကောက်ခံထားသည့် အချက်အလက်များအရ မြန်မာ နိုင်ငံရဲ့ လူဦးရေး ၇၅ % ခန့် အခုအချိန်ထိ အမှောင်ထုထဲတွင် နေနေရတုန်း ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ လျှပ်စစ်ဓါတ်အား နှင့် မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ တစ်နေ့တာ ဝင်ငွေ ဘယ်လိုဆက်ဆပ်မှု ရှိပါသလဲ။

မြန်မာ နိုင်ငံသည် အဓိက အခြေကျ တဲ့ မြို့များ ဖြစ်တဲ့ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ နှင့် နေပြည်တော် တို့ မှာ မီးလာမှု အများစုံဖြစ်ပါတယ်။ မီးလာမှု များတဲ့ မြို့များမှာ ပြည်သူတစ်ဦးရဲ့ တစ်နေတာ ဝင်ငွေသည် ပုံမှန် နိုင်ငံသားတစ်ယောက် ပျမ်းမျှ ဝင်ငွေထက် ပိုများနေပါတယ်။ ပြီတော့ တရုတ် နှင့် ထိုင်း နိုင်ငံများနဲ့ နီးစပ်မှုရှိတဲ့ ပြည်နယ်တွေမှာ နေထိုင်သော ပြည်သူများ၏ တစ်နေ့တာ ဝင်ငွေသည် ပုံမှန် ပျမ်းမျှ ထက်ပိုနေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နယ်စပ် မြို့ မှာ တစ်နေ့တာ ဝင်ငွေ ပုံမှန် ပျမ်းမျှ ထက် နည်းနေပါတယ်။

၃။ မီးလာမှု ပုံမှန် ဖြစ်လာစေရန် ဘာတွေ လုပ်ဆောင့်သင့်ပါသလဲ။

စပထမ ဦးဆုံး မြန်မာနိုင်ငံမှာ လျှပ်စီ နည်းပညာ နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်ကျင်း တဲ့ ပညာရှင် များပြား လာဖို့ လိုပါတယ်။ ပြီးတော့ အစိုးရကလဲ ပြည်သူရဲ့ အကျိုးကို ဦးတည်ထားတဲ့ ( စီးပွားရး လုပ်ငန်း လက်တစ်တစု အတွက် သာ မဟုတ်ပဲနဲ့) လျှပ်စီနဲ့ဆိုင်တဲ့ စီမံကိန်းတွေ ကို အကောင်အထည် ဖော်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

Take care to look after your own business,
let’s someone else do it for you.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

ကိုယ့်အလုပ် ကို ဂရုစိုက်။
မဟုတ်ရင် သူများက ဝင်ဂရုစိုက်သွားလိမ့်မယ်။
Celtic စီးပွားရေး အဆို

Reference -

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ် Vs ဗြိတိသျှပါလီမန် (Theresa May Vs British Parliament)

2019-05-25T00:00:00+00:00

၁။ ဘာတွေဖြစ်နေတာလဲ။

Theresa May (ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ်) က သူမသည် ဗြိတိန်ရဲ့ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ်မှ ဆင်တော့ မယ် ဖြစ်ကြောင်းပြော။

၂။ ဘာကို ဆိုလိုချင်တာလဲ။

Theresa May သည် June 7th ( ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့) တွင် ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ်မှ နှုတ်ထွက် မယ်လို မနေ့က ပြောလိုက်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ဗြိတိန် က သူတို့ ရဲ့ နောက်တက်လာမယ့် ခေါင်းဆောင် အသစ်ကို ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့ မတိုင်ခင် ရွေးကောက်ရမယ် ဖြစ်ပါတယ်။ အခုအချိန် သည် ဗြိတိန် က ဥရောပသမဂ္ဂ (European Union)မှ နှုတ်ထွက်ဖို့ ကြိုးစားနေတာ ၃ နှစ်တိတိ ပြည့်နေပြီး ဖြစ်တဲ့ အချိန် ဖြစ်ပါတယ်။ အခု အချိန် အထိ နှစ်ဖက် စလုံးက သဘောကျတဲ့ သဘောတူညီချက်တစ်ခု (win-win deal) ကို မရသေးပါဘူ။

၃။ ဘာလို့ စိတ်ဝင်စားမှု ပေးရမှာလဲ။

နိုင်ငံတစ်ခု၌ ခေါင်းဆောင် အသစ်ပြောင်းလဲသွားပါက နိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးတည်ချက် မူဝါတွေပါ ပြောင်းလဲဖို့ အလာအလာ အရန် များပါတယ်။ စီးပွားရေး ဦးတည်ချက်တွေ ပြောင်လဲ သွားလို့ ရှိခဲ့လျှင် မိမိ တို့ စီးပွားရေး အတွက် ပြောင်လဲ ပြင်ဆင်မူ တွေ လုပ်သင့် ပါက လုပ်ဆောင်ရန် အထူး လိုအပ်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

A little dog can startle a hare,
but it takes a big one to catch it.
Make sure that you are that big dog.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

ခွေးပေါက်စလေးကလည်း
ယုန်ကို ခြောက်လှန့်နိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အမိဖမ်းဖို့ဆိုရင်တော့
ခွေးကြီးတစ်ယောက်လို့ လုပ်မှ ရမယ်။
ကိုယ့်ကိုယ် ကို ခွေးကြီးတစ်ကောင်
ဖြစ်ပါစေ။
Celtic စီးပွားရေး အဆို

Reference -

british-politics-after-theresa-may

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

ဂျပန်ရဲ့လာမယ့်ဝန်ကြီးချုပ် နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံရေး (Japan's next Prime minister Vs Japanese politics)

2019-05-24T00:00:00+00:00

၁။ ဘာတွေဖြစ်နေတာလဲ။

ဂျပန်နိုင်ငံတွင် Shinjiro Koizumi (ဂျပန်လူငယ် တစ်ယောက် နာမည်)သည် ၂၀၂၁ နှစ် ရွေးကောက် ပွဲ၌ အသစ် တက်လာမယ့် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိပါတယ်။

၂။ ဘာကို ဆိုလိုချင်တာလဲ။

Shinjiro Koizumi သည် စကားပြောကောင်းသူ တစ်ယောက် ဖြစ်ပါတယ်။ သူရဲ့ရည်မှန်းချက်ကြီးမှာမူသည် ဂျပန်ပြည်တွေက သဘောကျနေကြပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံ သည် လူကြီး များသာ ချယ်လည်နေတဲ့ နေရာတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် အသက် ၅၅ အရွယ် သာ လူကြီးများက ဦးဆောင်းနေကြပါတယ်။ အဲလို နေရာမှာ ၃၈ နှစ် အရွယ် လူငယ် တစ်ယောက်ကို သူနိုင်ငံကို ဦးဆောင်ဖို့ ပြည်သူတွေ က လိုလာနေခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

၃။ ဘာလို့ စိတ်ဝင်စားမှု ပေးရမှာလဲ။

မြန်မာတွင် လူငယ်များသည် နိုင်ငံရေး စိတ်ဝင်စားမှု အလွန်း နည်းပါနေပါသေးတယ်။ မိမိ တို့ စီးပွားရေး လုပ်ပါက နိုင်ငံ အတွင်း ဖြစ်ပျက်နေသော နိုင်ငံရေး ပေါ်လစီ မူဝါများကိုလဲ အထူး အလေးစိုက်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ မိမိ စီးပွားရေး အတွက် ပေးရမယ့် အခွန်များ၊ မိမိတို့ ရောင်းချတဲ့ ပစ္စည်းတွေ အတွက် ပေးရမဲ့ အခွန်းများ အားလုံးသည် နိုင်ငံတော်ရဲ့ စီးပွားရေး ပေါ်လစီမှာ မူတည်နေပါသော ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

How many know the price of a thing,
but not its value!
And there are some things which have no price
and are beyond value.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

ဈေးနှုန်းကို သိတဲ့လူ များပေမဲ့၊
တန်ဖိုးကို သိတဲ့ လူရှားလိမ့်မယ်။
တချို့အရာတွေဟာ ဈေးနှုန်း အရ
ဘာမှ မရှိပေမဲ့ တန်ဖိုး မဖြတ်နိုင်ဘူး။
Celtic စီးပွားရေး အဆို

Reference -

a-political-dynast-is-favoured-to-be-japans-next-prime-minister

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

တရုတ်, ဂျပန်, အမေရိကား နှင့် ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲသမိုင်း (China, Japan, America Vs Trade War History)

2019-05-23T00:00:00+00:00

၁။ ယခု လိုမျိုး ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲ ဂျပန် နှင့် အမေရိက အရင်တုန်းက ဘာတွေ ဖြစ်ခဲ့ပြီးတော့ ဂျပန် က ဘယ်လို တုန်ပြန်ခဲ့တာလဲ။

အမေရိက သည် သူရဲ့ ဉာဏ်ပစ္စည်းဥစ္စာ ဆိုင်ရာ ပိုင်ဆိုင်မှု (Intellectual Property) များကို ဂျပန် က ခိုးယူ နေတယ် လို့ ၁၉၈၅ တွင် စွပ်စွဲခဲ့ပါတယ်။ ပြီးတော့ နောက်ပိုင်းကျရင် စက်မှုလုပ်ငန်းများ ကို ပိုမိုထိန်းချုပ်နိုင်ရန်ကြံစည် နေတယ် လို့ ထပ် ပြီး စွပ်စွဲထားပါလိုက်သေးပါတယ်။ ထိုစွပ်စွဲချက်များကြောင့် အမေရိက သည် အခုလက်ရှိ တရုတ်နဲ့ တင်းမာမှု ဖြစ်နေသလို ဂျပန်နဲ့ ဖြစ်နေခဲ့ပါတော့တယ်။ အဲဒါကို ဂျပန်က ဘယ်လို ဖြေရှင်းဖို့ ကြိုးစားခဲ့လဲဆိုရင် ပထမဦးဆုံး သူ၏နိုင်ငံရဲ့ ပြည်တွင်းစီးပွားရေး ပိုမို ကောင်းမွန်လာအောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။

ဂျပန်အစိုးရက သူ့ပြည်သူတွေ စီးပွားရေး အခွင့်အရေး ပိုမို ကောင်းမွန်လာစေရန် ငွေကြေး ချေးပါက ပေးရမဲ့ အတိုးနှုန်းကို ၅% ကနေ ၂.၅ % ထိ မေလ ၁၉၈၇ မှာ လျှော့ချလိုက်ခဲ့ပါတယ်။ အဲလို လုပ်လိုက်တာက ယာယီ ပြဿနာ ကို ဖြေရှင်းလိုက်နိုင်ပေးမဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှု ဆိုင်ရာ ဖောင်းပွမှု(asset bubbles) ဖြစ်ပြီး စတော့ရှယ်ယာနှင့်မြေယာဈေးနှုန်းများငါးနှစ်အတွင်းသုံးဆ တိုးသွားခြင်းကို ခံလိုက်ရပါတယ်။

၂။ တရုတ်ကရော ဂျပန်စီကနေ ဘယ်လို့ သင်ခန်းစာတွေ ယူနိင်ပါသလဲ။

အခု တရုတ်နဲ့ အမေရိက ဖြစ်နေတဲ့ စီးပွားရေး စစ်ပွဲ ဆိုရင် ၁၉၈၅ က ဂျပန်နဲ့ နှိုင်ယှဉ်ပါက ပိုပြီး ပြင်းထန်နေပါတယ်။ တရုတ်အနေနဲ့ ဂျပန်လို့မျိုး အလျှင်လို ဖြေရှင်းချက် (quick fix) မှ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော ဆိုးကျိုးတွေကိုလဲ တွေးထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ပထမဆုံး တရုတ်ဘက်မှ မိမိတို့တုန့်ပြန်မဲ့ အစိုးရရဲ့မူဝါဒက မိမိတို့နိုင်ငံအတွက် အကောင်းဆုံးဖြစ်နေအောင် ပြင်ဆင်ထားရပါမယ်။ ပြီးတော့ အမေရိကရဲ့ တောင်းဆိုမှုတွေကိုလဲ တရုတ်အနေနဲ့ ထည့်သွင်း စဉ်စားဖို့လဲ လိုပါလိမ့်မယ်။

၃။ အခုလို ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲတွေ ဖြစ်နေတာတွေက မြန်မာနိုင်ငံအတွက်ရော ဘယ်လိုအကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိနိုင်ပါသလဲ။

စာဖတ်သူများလဲ သိတဲ့အတိုင်းပင် အခုအချိန်မှာ စီးပွားရေး လုပ်တော့မယ် ဆိုရင် ကိုယ့်နိုင်ငံမှာ ဖြစ်ပျက်နေတာလေး ကိုပဲ အလေးပေးထားရတော့မယ် အချိန်အခါမျိုး မဟုတ်တော့ပါဘူး။ မိမိတို့ မြန်မာနိုင်ငံဟာ ဆိုရင်ဖြင့် စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်ရာမှာ တရုတ်နိုင်ငံ နဲ့ အများဆုံး အဆက်အဆံ လုပ်နေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်ဘက်မှ အမေရိက ကို တစ်ခုခု တုန့်ပြန်တာပဲဖြစ်ဖြစ် လုပ်မယ်ဆိုရင် မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့လဲ အနည်းအများမဆို ဂယက် (riddle effects) ကို ခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

A promise is a debt
Honour your promises and
your debts.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

ကတိဆိုတာ အကြွေးပဲ။
ကိုယ့်ကတိနဲ့ ကိုယ့်အ ကြွေးကို
လေးစားပါ။
Celtic စီးပွားရေး အဆို

Reference -

as-the-trade-war-heats-up-china-looks-to-japans-past-for-lessons

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

လူငယ် နှင့် ငွေကြေး စီမံခန့်ခွဲမှု ဆိုင်ရာ အကြံအဉာဏ် (Young adults - Millennials Vs Financial Advice)

2019-05-22T00:00:00+00:00

၁။ ဘာတွေဖြစ်နေတာလဲ။

OpenMoney (ငွေကြေး စီမံခန့်ခွဲမှု ဆိုင်ရာ အကြံအဉာဏ် ပေး ကုမ္ပဏီ) မှ ကောက်ခံ ထားတဲ့ စစ်တမ်း အရ ငွေရေးကြေးရေးဆိုင်ရာ အကြံအဉာဏ် ပေးတဲ့ ပညာရှင်များသည် လူငယ်များ၏ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းများအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှု နည်းပါကြောင်း တွေ့ရှိ။

၂။ ဘာကို ဆိုလိုချင်တာလဲ။

ငွေရေးကြေးရေးဆိုင်ရာ အကြံအဉာဏ် ပေးတဲ့ ပညာရှင်များက လူငယ်များသည် သူတို့ရဲ့ ဝန်ဆောင်ခ (Service fees) ကို ပေးဆောင်ရန် မတတ်နိုင်ကြောင်း ပြောပါတယ်။ ဒါအပြင် လူငယ်များ၏ လစဉ် ဝင်ငွေအဆင့်(Income Level) သည် မိမိတို့ ပေးဆောင်နေသော ဝန်ဆောင်မှု (Service)များ နှင့် ကိုက်ညီမှု မရှိဘူး လို့ ပြောထားကြောင်း OpenMoney Survey က ထုတ်ပြထားပါတယ်။

၃။ ဘာလို့ စိတ်ဝင်စားမှု ပေးရမှာလဲ။

လူငယ်တော်တော်များများ သည် လမကုန်ခင် အရင်လမှ ရတဲ့ လစား ကုန်သွားသည်မှာ အမြဲ ဖြစ်နေကျပါ။ အမြဲတမ်းလိုလို မိမိတို့ မိသားစု နဲ့ သူငယ်ချင်းတွေ စီကနေ ပိုက်ဆံ ချေးယူ သုံးစွဲ ကြသူများ ဖြစ်ကြပါတယ်။ စာဖတ်သူများ သည် မိမိ လဲ ထိုအဖြစ်မျိုး ကြုံမိကောင် ကြုံမိနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလိုဖြစ်ခြင်းရဲ့ အဓိက အရင်းခံမှာ မိမိတို့၌ ပိုက်ဆံကို ဘယ်လို ကိုင်တွယ် ထိန်းချုပ်ရမယ်ဆိုသော အသိ သို့မဟုတ် ဗဟုသုတ နည်းပါးသေးလို ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ထို အသိပညာများကို ဖြန့်ဝေးပေးမှု သည်လည်း မြန်မာ နိုင်ငံ၌ ယနေ့ထိတိုင် အရမ်း နည်းပါးနေပါသေးတယ်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

If a child is given everything,
then the child will grow to maturity knowing the value of nothing.
But if the child is given nothing,
then he too will grow to maturity knowing the value of nothing.
So, Give Something!
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

ကလေးတစ်ယောက်ကို အစစပေးလိုက်ရင်
ဘာတန်ဖိုးမှ မသိဘဲ အရွယ်ရောက်လာလိမ့်မယ်။
ဘာတစ်ခုမှ မပေးပြန်ရင်လည်း
ဘာတန်ဖိုးမှ သိမှာ မဟုတ်ပြန်ဘူး။
ဒီတော့ ပေးသင့်သလောက်ပေး။
Celtic စီးပွားရေး အဆို

Reference -

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

Huawei ၏ ကံကြမ္မာ (Fate of Huawei)

2019-05-21T00:00:00+00:00

၁။ ဘာတွေဖြစ်နေတာလဲ။

Huawei (ကုမ္ပဏီအမည်) သည် သူ့အပေါ် ကျရောက်လာတဲ့ US ရဲ့ ကုန်သွယ်မှုပိတ်ပင်မှု (trade ban) အတွက် ကြိုတင် ပြင်ဆင်ထားကြောင်း ပြောကြား။

၂။ ဘာကို ဆိုလိုချင်တာလဲ။

Huawei သည် သူ၏ဖုန်းများအတွက် မိမိ ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်ထားသော HongMeng OS ကို Google ရဲ့ Android OS ဖြင့် အစားထိုး ပြောင်သုံးမည်ဟု ပြောလိုက်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် သူ၏ chip ကိုပေးသွင်း (chip suppliers) နေသော Qualcomm chip အစား Hisilicon ( မိမိပိုင် ကုမ္ပဏီ ) ၏ chip ကို သုံးသွားမည်ဟု လဲ ပြောကြားလိုက်ပါတယ်။

၃။ ဘာလို့ စိတ်ဝင်စားမှု ပေးရမှာလဲ။

စာဖတ်သူများအနေဖြင့် Google နှင့် Huawei တို၏ ယခုလို ဖြစ်နေခြင်းကို ကြည့်ချင်အားဖြင့် မိမိတို့ ကိုယ်ပိုင်စီးပွားရေး လုပ်ပါက မိမိ၏ စီးပွားရေး ပုံမှန် လည်ပတ်နိုင်အောင် ပစ္စည်း ပေးသွင်း (supply) ပေးနေသော သူစီမှ မပေးသွင်းနိုင်တော့မည့် အခြေအနေမျိုးကို ရင်ဆိုင်နိုင်ဖို့ အရေးပေါ်အစီအစဉ် (contingency plans) များကို ကြိုတင် ပြင်ထားဖို့ လိုအပ်ကြောင်း မြင်မိမှာဖြစ်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

TLike a big voice from a big ram,
but with very little wool on it.
Ignore it.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

အကောင်တော့ကြီးပါရဲ့၊
သိုးမှေွှးက တစ်ပင်မှ မရ၊
ဒီလိုသိုးမျိုးရဲ့ အသံကျယ်ကျယ်ကို
ဂရုစိုက်မနေနဲ့။
Celtic စီးပွားရေး အဆို

Reference -

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

IMF (နိုင်ငံတကာငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့) နှင့် Germany (ဂျာမနီ)

2019-05-20T00:00:00+00:00

၁။ ဘာတွေဖြစ်နေတာလဲ။

IMF မှအခွန် လျှော့ပေါ့ကောက်ခံရန်နှင့် အခြေခံအဆောက်အဦးကို ဦးစားပေး အဆင့်မြှင့်တင်ရန် ဂျာမဏီအား တိုက်တွန်း။

၂။ ဘာကို ဆိုလိုချင်တာလဲ။

IMF သည် Germany အား ဆင်းရဲသောအိမ်ထောင်စုများကို အခွန် လျှော့ပေါ့ ကောက်ခံရန် တိုက်တွန်းလိုက်ပါတယ်။ ဒါအပြင့် မိမိနိုင်ငံ၏ အခြေခံအဆောက်အဦးများအား ဦးစားပေး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လုပ်ဖို့ အတွက် တိုက်တွန်းပါတယ်။ ယခုလို့တိုက်တွန်းခြင်းဟာ Germany နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမညီမျှမှုကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်ရန် နှင့် ကမ္ဘာအလည်တွင် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းအား ရေရှည်မှာ တိုးတက်ကောင်းမွန်စေဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

၃။ ဘာလို့ စိတ်ဝင်စားမှု ပေးရမှာလဲ။

IMFသည် မြန်မာနိုင်ငံကို ငွေကြေးအမြောက်အများ ချေးပေးထားသော အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ IMFထံမှ ငွေချေးထားသော နိုင်ငံများသည် သူရဲ့ ထိန်းချုပ်ခြင်းအား အနည်းအများမဆို ခံရမှာပါ။ အခုလို Germanyအား တိုက်တွန်းလိုက်ခြင်းသည် တစ်နည်းအားဖြင့်ပြောရမည်ဆိုပါက Germany နိုင်ငံ၏စီးပွားရေးကို အနည်းအများ ဆိုသလို IMFမှ ထိန်းချုပ်နေခြင်းပင် ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

The rich can afford compassion;
the poor give of it freely.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

လူချမ်းသာဟာ ရိုင်းပင်း ကူညီနိုင်သူပါ။
ရက်ရက်ရောရော ကူညီပေးတာကတော့ ဆင်းရဲသားများသာ။
Celtic စီးပွားရေး အဆို

Reference -

https://www.ft.com/content/e18f8952-7895-11e9-bbad-7c18c0ea0201
https://www.imf.org/en/Countries/DEU တို့မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

Reference -

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံ

2019-05-19T00:00:00+00:00

၁။ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု၏ အဓိက အကြောင်းခံက ဘာတွေပါလဲ။

ခိုင်းမာသော ပညာရေးစနစ် မရှိခြင်း၊
ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့် လက်လှမ်း ဝေးကွာနေခြင်း၊
အခြေခံကျသော အဆောက်အဦးများဖြစ်သော ကျောင်း၊ ဆေရုံး နှင့် ဆေးခန်း များ နည်းပါးခြင်း၊
လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်မူ မရှိခြင်း၊
ငွေရှိသူနှင့်ဆင်းရဲသား တန်းတူညီမျှ ဆက်ဆံခြင်း မခံရမှု၊
ငွေရှိသူများအား ဦးစားပေးထားသော နိုင်ငံ၏စီးပွားရေ မူဝါဒနှင့်
ကျေးလက် - မြို့ပြ နေ လူငယ်များ အလုပ်အကိုင် ရှားပါးမှု တို့က အဓိက အကြောင်းအရင်းများ ဖြစ်ကြပါတယ်။

၂။ ဘာတွေက မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု အကြောင်းခံတွေ ဖြစ်ပါသလဲ။

မြန်မာနိုင်ငံသည် အထက်ပါဖော်ပြခဲ့သော အချက်တော်တော်များများနှင့် ကိုက်ညီနေသော နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်နေသည်။ အထူးသဖြင့် လူငယ်များတွက် အဓိက အရေးပါသည့် အလုပ်အကိုင် ရရှိရေးတွင် အလွန်ပင် ဆိုးဝါးသော အခြေအနမှာ ရှိနေပါသည်။ ထို့အပြင် အခြေခံ လစားနှုန်းနည်းပါးနေမှု ကလဲ အဓိက နေရာတွင် ရှိနေပါတယ်။

၃။ ဘာလုပ်ဆောင်ချက်တွေက ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု ကို အဆုံသတ်နိုင်ပါသလဲ။

မြန်မာ နိုင်ငံအနေဖြင့် အဓိက ပြင်ဆင်လုပ်ဆောင်သင့်သည်မှာ အကျင့်ပျက်စားမှု တိုက်ဖျတ်ရေး နှင့် လူငယ်တွေ အတွက် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုတိုးတက်ရေး တို့ ဖြစ်ပါသည်။ အကျင့် ပျက်စားမူကြောင့် ငွေရှိသူနှင့် ဆင်းရဲသား များခြားတွင် ခွဲခြား ဆက်ဆံမှု တွေ အများစုံတွေ့ရှိနေရပါတယ်။ ဒါအပြင် လူလတ်တန်းစား များ အား စီးပွားအမြင် ဖွံ့ဖြိုးတိုတက်အောင် နိုင်ငံတော်က စီးပွားရေး မူဝါဒဖြင့် ကူညီလုပ်ဆောင်ပေးသင့်ပါသည်။ အဲဆိုရင်ဖြင့် လူငယ်များ အတွက် အလုပ်အကိုင်တွေ ဖန်းတီး ပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

There are three things from which one should never stray:
Belief in oneself,
Belief in a higher self, and
Belief in the truth.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

သွေဖည်မသွားသင့်တဲ့ အရာသုံးခုရှိတယ်။
ကိုယ့်ကိုယ်ကို ယုံကြည်၊
ကိုယ့်ရဲ့ အဆင့်မြင့် အတ္တကို ယုံကြည်၊
ပြီးတော့ အမှန်တရားကို ယုံကြည်။
Celtic စီးပွားရေး အဆို

Reference -

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

အမေရိက နှင့် Huawei အဆက်

2019-05-18T00:00:00+00:00

၁။ ဘာတွေဖြစ်နေတာလဲ။

Huawei သည် အမေရိက၏ သူနိုင်ငံအတွင်း ပစ္စည်းရောင်းချ ခွင့် ပိတ်ပင်မှု အား မိမိ အနေနှင့် Plan B (ကြိုတင် ပြင်ဆင်ထားသော အရန် အစီအမံ) နှင့် တုန်ပြန်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်းပြောကြာ။

၂။ ဘာကို ဆိုလိုချင်တာလဲ။

Huawei သည် သူရဲ့ Plan B အနေဖြင့် Invest (ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ) လုပ်ထားသော သူကိုယ်ပိုင် သူလိုအပ်သည့် ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်သော HiSilicon (ကုမ္ပဏီအမည်) အား အဓိက အသုံးချသွာမည် ဖြစ်သည် အတွက် ကုန်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်နှုန်း လျှော့ချဖို့ အလာအလာ မရှိနိုင်ကြောင်း ပြောကြာလိုက်ပါသည်။

၃။ ဘာလို့ စိတ်ဝင်စားမှု ပေးရမှာလဲ။

စာဖတ်သူများ အနေဖြင့် Plan B ၏ အရေးပါမူကို အခုလို့ မြင်ရမှာဖြစ်ပါသည်။ US-China ရဲ့ စီးပွားရေ စစ်ပွဲကြောင်း အခုလိုမျိုး company(ကုမ္ပဏီ) တော် တော်များများက မိမိတို့၏ suppliers (တင်သွင်းသူများ) နှင့် customers (စားသုံးသူများ) ပတ်သက်၍ အခုလိုမျိုး ပြဿနာများစွာကို ရင်ဆိုင်နေရပါသည်။ အဲဒါကြောင့် စီးပွားရေ လုပ်ငန်ရှင်တိုင်း မိမိ တို့ စီးပွားရေး အတွက် Plan B ကို အမြဲတမ်း ထည့်သွင့် စဉ်းစားထားရမည့် ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

It is better to be content with the small portion that comes with a blessing than the large portion that comes with a curse.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

ကြည်ကြည်ဖြူဖြူပေးလို့ရတဲ့ ‘သေးသေးလေး’ ဟာ၊ ကျိန်စာတိုက်ပြီးပေးတဲ့ ‘အကြီးကြီး’ ထက် ပိုကောင်းတယ်။

Celtic စီးပွားရေး အဆို

Reference -

US vs Huawei continue

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

အမေရိက နှင့် Huawei

2019-05-17T00:00:00+00:00

၁။ ဘာတွေဖြစ်နေတာလဲ။

US သည် တရုတ်နိုင်ငံ ၏ ဖုန်းနှင့် နည်းပညာ ဆိုင်ရာ ပစ္စည်း များကို အဓိက ထုတ်လုပ်နေသော Huawei (ကုမ္ပဏီအမည်) အား သူ နိုင်ငံအတွင်း ပစ္စည်း ရောင်းချခွင့် ပိတ်ပင်း။

၂။ ဘာကို ဆိုလိုချင်တာလဲ။

Huawei သည် US တွင် ပစ္စည်း ရောင်းချခွင့် ပိတ်ပင်ခံရသည့် အပြင် သူရဲ့ လိုအပ်သော ပစ္စည်းများကို ဝယ်ယူနေကြ (supplier)ဖြစ်သည့် US က Qualcomm (ကုမ္ပဏီအမည်) ထံမှ ပစ္စည်းဝယ်ခွင့်ကိုပါ ပိတ်ခြင်းခံလိုက်ရပါသည်။

၃။ ဘာလို့ စိတ်ဝင်စားမှု ပေးရမှာလဲ။

မြန်မာ နိုင်ငံသည် Huawei ထုတ် ဖုန်းများကို ဝယ်ယူသုံးနေသည့် နိုင်ငံဖြစ်ပါသည်။ အကယ်၍ Huawei သည် မိမိ ထုတ်လုပ်ရန် လိုအပ်သည့် ပစ္စည်း များ ရရန် အခက်အခဲ ဖြစ်နေပါက မြန်မာနိုင်ငံသို့ Huawei ဖုန်း တင်သွင်းနှုန်း လျှော့ကျသွားနိုင်ပါသည်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

Waste neither time nor advice on the fool.
They will not listen,
They will not heed,
And they do not care.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

အရူးအတွက် အချိန်မပေးနဲ့၊
အကြံလည်း မပေးပါနဲ့။
အရူးက နားမထောင်၊
သတိမထား၊ ဂရုမစိုက်။
Celtic စီးပွားရေး အဆို

Reference -

US vs Huawei

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

အမေရိက နှင့် European Union (ဥရောပ) ထုတ်ကား

2019-05-16T00:00:00+00:00

၁။ ဘာတွေဖြစ်နေတာလဲ။

အမေရိကန် သမ္မတ Donald Trump သည် European Union (ဥရောပ) မှ ထုတ်လုပ်တင်သွင်း သော Car (ကား)အား အခွန်ကောက်ခံမည် ဆုံးဖြတ်ချက် ကို 6 months (၆ လ) ထိ နှောင့်နှေး။

၂။ ဘာကို ဆိုလိုချင်တာလဲ။

အမေရိကန် သမ္မတ သည် တရုတ်နဲ့ ယခု လက်ရှိ ဖြစ်နေသော စီးပွားရေး ယှဉ်ပြိုင်းမှု အား အာရုံစိုက်နိုင် ရန် ယခုလိုမျိုး ဆုံးဖြတ်ချက် ချ ခြင်း ဖြစ် ကြောင်း Bloomberg News က တင်ပြထားပါသည်။

၃။ ဘာလို့ စိတ်ဝင်စားမှု ပေးရမှာလဲ။

အခုဆိုရင်ဖြစ် စာဖတ်သူများ အနေဖြင့် အခွန်ကောက်ခံခြင်းသည် မိမိတို့ပေးဆောင်းရမည် ကုန်းဈေးနှုန်းအား တို့မြင့်ပေးဆောင်ရမည် ဖြစ်ကြောင်း သိနိုင်ပါသည်။

ထို့အပြင် မြန်မာ နိုင်ငံလို့ car import (နိုင်ငံခြားမှ ကားတင်သွင်း) သည် နိုင်ငံအနေဖြင့် ကုန်ထုတ်လုပ်စရိတ် မြင့်တင်လာပါက အထူး ဈေးပို့မိုပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်၍ ကားဈေးနှုန်း တက်နိုင်ချေပိုမိုများနိုင်ပါသည်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

Loud talk, little ideas.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

လေကျယ်လေ အိုင်ဒီယာသေးလေ။
Celtic စီးပွားရေး အဆို

Reference -

US delays tariff on EU cars

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

Quanta Computer နှင့် US-China (အမေရိကန် - တရုတ် ) စီးပွားရေးစစ်ပွဲ

2019-05-15T00:00:00+00:00

၁။ ဘာတွေဖြစ်နေတာလဲ။

ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး computer notebook ( ကွန်ပျူတာ လက်တော့) များကို တပ်ဆင် (assembly line) သည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်း ကို လုပ်ဆောင်နေသော ထိုင်ဝမ်ရဲ့ Quanta Computer (ကုမ္ပဏီအမည်) သည် US - China (အမေရိကန် - တရုတ် ) ၏ trade-war (ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲ) ကြောင့် ကုန်ကျစရိတ် ပိုမိုကုန်ကြ နိုင်ကြောင်းပြောကြာ။

၂။ ဘာကို ဆိုလိုချင်တာလဲ။

Quanta Computer သည် US - China (အမေရိကန် - တရုတ် ) ၏ trade-war (ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲ) ကြောင့် သူ၏ အနေနဲ့ Outsourcing(နိုင်ငံခြားတွင် ကုန်ထုတ်လုပ်ခြင်း) အခကြေးငွေ များ ပို့မို ကုန်ကြသွား မည့် ဖြစ်သောကြောင့် မိမိ၏ အမြတ်နှုန်း အဆိုးဆုံး ဖြစ်နိုင်ကြောင်းပြောပါလိုက်ပါသည်။

၃။ ဘာလို့ စိတ်ဝင်စားမှု ပေးရမှာလဲ။

ကုန်ထုတ်လုပ်မူ ကုန်စည်ကုန်ကျစရိတ် တိုးမြှင့်လာပါ က ပြည်သူများကဲ့သို့ စားသုံးသူများ သည် ကုန်ဈေးနှုန်း မြင့်တင်၍ ပေးဆောင်ရ မည် ဖြစ်ပါသည်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version Be seen in the company of a known liar and a rogue, and you will be counted as one.

Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန် လူလိမ်နဲ့ လူယုတ်တွေရဲ့ အစုအဝေးမှာ ခင်ဗျား ကို တွေ့နေရရင် ခင်ဗျားကိုလည်း ‘ပုတ်ထဲကပဲ’ လို့ ထင်ကြလိမ့်မယ်။

Celtic စီးပွားရေး အဆို

Reference -

Quanta Computer expect expense rises

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

အမေရိက နှင့် တရုတ် စီးပွားရေးစစ်ပွဲ အဆက်

2019-05-14T00:00:00+00:00

၁။ ဘာတွေဖြစ်နေတာလဲ။

တနင်္လာနေ့ တွင် တရုတ်နိုင်ငံ သည် အမေရိကန် ရဲ့ သူနိုင်ငံ သွင်းကုန် များ အပေါ် တို့မြင့် အခွန်ကောက်ခံမူအား တုန်ပြန်သော အားဖြင့် သူသည်လည်း အမေရိကန် နိုင်ငံ ရဲ့ သွင်းကုန် များအား ပြန်လည် တို့မြင့် အခွန်ကောက်ခံ။

၂။ ဘာကို ဆိုလိုချင်တာလဲ။

တရုတ်နိုင်ငံ သည် အမေရိကန်၏ သွင်းကုန် 5000 products ( ပစ္စည်း အမျိုးအစား ၅၀၀၀ ) အား ပြန်လည် တုန့်ပြန် အခွန် 5 % ( ၅ ရာခိုင်နှုန် ) မှ 25 % သို့ June 1st ( ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့ ) မှစ၍ တို့မြင့် ကောက်ခံသွားမည် ဖြစ်ကြောင်း Monday (တနင်္လာနေ့ ) တွင် ကြေညာလိုက်ပါသည်။

၃။ ဘာလို့ စိတ်ဝင်စားမှု ပေးရမှာလဲ။

အကယ်၍ စီးပွားရေး တောင့်တင်ခိုင်မာသော နိုင်ငံ နှစ်ခု သည် Imports and Exports (သွင်းကုန်၊ ထုတ်ကုန် များ) နှင့် ပတ်သက်၍ ယခု လို့ အပေးအယူ မမျှဖြစ်နေခြင်း သည် ယင်နိုင်ငံများအား မှီခီု ရပ်တည်နေရ သော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဆဲ ဖြစ် သည့် မြန်မာနိုင်ငံ ကဲ့သို့ နိုင်ငံများ သည်လည် ဆိုးရိမ်းဖွယ် အခြေအနေတွင် ရှိနေပါသည်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

Choice is a luxury. But the poor cannot even afford that.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

ရွေးချယ်မှုဟာ စည်းစိမ်ပါ။ ဒါပေမဲ့ ဆင်းရဲသား တွေ တော့ မတတ်နိုင်ပေဘူး။
Celtic စီးပွားရေး အဆို

Reference -

US import back tariff on China

မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

အမေရိက နှင့် တရုတ် စီးပွားရေးစစ်ပွဲ

2019-05-13T00:00:00+00:00

၁။ ဘာတွေဖြစ်နေတာလဲ။

အရင် အပတ် သောကြာနေ့ တွင် US ( အမေရိက ) သည် တရုတ်နိုင်ငံသို့ US Dollar (အ မေရိကန် ဒေါလာ) $ 200 billion ( ကန် ဒေါလာ ၂၀၀ ဘီလီယံအထိ ) ကုန်ကြမူ ရှိနိုင် သော တရုတ် နိုင်ငံ ထုတ်ကုန်းမျာကို အခွန် ရာခိုင်နှုန်း လက်ရှိ 10 % (၁၀ ရာခိုင်နှုန်း) မှ 25 % ( ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း ) သို့ တို့မြင့် ကောက်ခံ။

၂။ ဘာကို ဆိုလိုချင်တာလဲ။

အမေရိက သည် တရုတ် နိုင်ငံ ကို trade deal ( ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်) ရရှိရေ အတွက် အခွန်ကို တိုးခံတောင်ခံခြင်းဖြင့် တွန်းအားပေးနေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ သည် နောက်ထပ် အပို အခွန်ကောက်ခံခြင်းမခံရ စေရန် trade deal ကို အမြန်ဆုံး လက်ခံစေရန် ဖြစ်ပြီး၊ ယခု လက်ရှိ အ မေရိကန် နိုင်ငံ သို့ တရုတ်နိုင်ငံ မှ တင်သွင်းကုန် (imports) များ သည် ယခု တိုးမြင့်ကောက်ခံမည့် အခွန်မှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရမှာ ဖြစ်ပါသည်။ တကယ်၍ အခွန်နှုန်း အသစ်ကို သာ တရုတ်နိုင်ငံက ပေးရမည် ဆိုလျှင် စုစုပေါင်း $ 325 billion အထိ တန်ဖိုးရှိသော imports များသည် အခွန်ဆောင်ခြင်းခံရမည် ဖြစ်ပါသည်။

၃။ ဘာလို့ စိတ်ဝင်စားမှု ပေးရမှာလဲ။

အကယ်၍ အခွန်းကောက်ခံနှုန်း တိုးမြင့်ကောက်ခံပါက ပြည်သူ လူထူ များ သည် ကုန်ဈေးနှုန်း ပိုမို့ မြင့်တင် ပေးဆောင်းရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ဒီကနေ့ မှတ်သားဖွယ် အဆို။

English Version

The weak are vulnerable to the lure of money. And weakness has little to do with wealth.
Celtic Wisdom for Business

မြန်မာ ဘာသာပြန်

ငွေရဲ့ ဖြားယောင်းမှုကို အားနည်းသူက မခံနိုင်။ အားနည်းချက်ကို စည်းစိမ်ဥစ္စာနဲ့ ဘယ်လို့ မှ လုပ်မ မေးနိုင်။
Celtic စီးပွားရေး အဆို

Reference - https://www.finimize.com မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။

သမီး ဖတ်ဖို့ (မောင်သာချို)

2017-09-01T00:00:00+00:00

သမီးရေ…..။

သမီးမေမေနဲ့ ဖေဖေတို လမ်းလျှောက်ထွက်တော့ ဈေးကိုသွားရာ လမ်းတစ်လျှောက်လုံး သမီးမေမေ နှုတ်ဆက်တဲ့ ‘ ဈေးက ပြန်လာပြီးလား ‘ ဆိုတဲ့ မေးခွန်းဟာ သာမန်ကြည့်ရင်တော့လည်း သာမန် နှုတ်ဆက်စကားမျှသာပဲပေါ့။ ‘ ဈေးက ပြန်လာပြီလား’ ဟာ ‘ ဈေးက ပြန်လာပြီးလာ’ ပဲပေါ့။

ဒါပေမဲ့ သမီးမေမေ ဒီစကားကို သတိလက်လွတ် ပြေချခဲ့တာလား ဒါမှ မဟုတ် ဒီမနက်ခင်း ဒီလမ်းပေါ်မှာ ဒီစကားလောက်ပဲ ပြောမယ်လို့ အသေအချာ ဆုံးဖြတ် ပြောခဲ့တာလား ။ ‘ ဈေးက ပြန်လာပြီလား ‘ ကို ‘ဈေးကပြန်လာပြီလား’ မှာ ဘာ့ကြောင့် မေမေ ရပ်နားပစ်ခဲ့သလဲ၊ ဖြတ်တောက်ပစ်ခဲ့သလဲ။ တခြား ဆက်ရန်မေးခွန်းတွေ မရှိတော့ဘူးလား။ ဥပမာ - ‘ဘာတွေဝယ်ခဲ့လဲ’ စတဲ့ မေးခွန်းမျိုး။

ဖေဖေတစ်ခု ယုံကြည်တယ် သမီးရယ်။ သမီး မေမေဟာ ဘယ်သောကာလမှ ‘ ဈေးက ပြန်လာပြီးလား’ နောက်မှ တခြားမေးခွန်းတွေကို ဆက်မေးလိမ့်မယ် မဟုတ်ဘူး။ သူ တွက်ချက်ပြီးသား။ သူ ဆုံးဖြတ်ပြိးသား။ သူ ချိန်ဆပြီးသား ။ သူ့အတွက် ဒီမနက်ခင်းမျိုးမှာ ‘ ဈေးက ပြန်လာပြီလား ‘ နဲ့တင် လုံလောက်တယ်။ ပြည်စုံတယ်။ ‘ ဘာတွေ ဝယ်ခဲ့လဲ ‘ အစချီ မေးခွန်းတွေဟာ ဖေဖေတို့အတွက် မေးစရာလည်း မလို၊ ဖြေစရာလည်း မလိုအပ်လှဘူးလို့ ဖေဖေတော့ ယူဆမိတယ်။

တကယ်တော့ သမီးရယ်၊ ဖေဖေတို့ကမ္ဘာလောက ကြီးဟာ မလိုလားအပ်တဲ့ နှုတ်ခွန်းဆက် အမေးစကားတွေကြားမှာ အသက်ရှူ ခဏခဏ ကျပ်ခဲ့ရတယ်လို့ ဖေဖေတော့ ထင်မိတယ်။ မထင်မှတ်ဘဲနဲ့ပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ တမင်ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ပဲ ဖြစ် ဖြစ် ‘ဘာတွေ ဝယ်ခဲ့လဲ’ကို မေးသူတွေက မေးခဲ့ကြတယ်။ ဖြေသူတွေကလည်း ဖြေခဲ့ရတယ်။

ကြက်သား ဝယ်လာတာကို ကြက်သား ဝယ်လာပါတယ်လို ဖြေဆိုဖို့ တစ်ချို့လူတွေမှာ အသက်ရှူ ကျပ်မသွားနိုင်ဘူးလား။ ငါးပိရည်၊ တို့စရာလေးမျှကို ဝယ်ခဲ့နိုင်သူက ငါးပိရည်၊ တို့စရာပဲ ဝယ်ခဲ့ပါတယ်လို ဖြေဆိုဖို့ တချို့လူတွေမှာ အသက်ရှူ ကျပ်မသွားနိုင်ဘူးလား။

ဒါဆိုရယ် ဖြေမယ့်သူမှာ ဝေဒနာ တစ်စုံတစ်ရာ ဖြစ်သွားစေမယ့် ‘ ဘာတွေ ဝယ်ခဲ့လဲ ‘ လို မေးခွန်းမျိုးကို ဖေဖေတို့ မေးဖို့ရာ လိုအပ်မလိုအပ် ။ သမီးမေမေကတော့ ‘ဈေးကပြန်လာပြီးလာ’ ဆိုတဲ့ သူ့ရဲ့ နှုတ်ဆက်မေးခွန်းကို ရပ်ရမယ့် နေရာမှာ တိတိကျကျရပ်လို့ သူမိတ်ဆွေတွေကို ဖြတ်သန်းသွားခဲ့ပြီ။ သူ့မိတ်ဆွေတွေကလည်း ‘ပြန်လာပြီ ညီမရေ’ စသဖြင့် အော်ဟစ်နှုတ်ဆက်ကာ သူ့ကို ဖြတ်သန်းသွားကြပြီ။ ဘာမှ အသက်ရှူကျပ်စရာ မလိုဘဲ၊ ဘာမှ စိတ်ကို ဒဏ်ရာ အနာတရ မဖြစ်စေဘဲ၊ ဘာမှ ကြွားလုံးထုတ်စရာ မလိုဘဲ၊ ဘာမှ မုသားဆိုစရာ မလိုဘဲ။

တကယ်တော့ သမီးရယ်၊ လောကရဲ့ နေရာတိုင်းမှာ ဖေဖေတို့၊ သမီးတို့တွေ ကိုယ့်မိတ်ဆွေတွေနဲ့ တွေ့ဆုံကြတိုင်း နှုတ်ခွန်းဆက် စကားတွေ ဆိုနေခဲ့ဲကြရတယ်။ ဈေးသွားဈေးပြန် လမ်းမပေါ်မှာ။ အိမ်ခြံစည်းရိုး အစပ်မှာ။ ညနေခင်း အညောင်းအညာပြေ လမ်းပေါ်မှာ။ ဘတ်စ်ကား မှတ်တိုင်မှာ။ ရုံးခန်းစားပွဲမှာ ။ စကြံၤလမ်းအချိုး တစ်နေရာမှာ။ လက်ဖက်ရည်ဆိုင်ထဲမှာ။ ဘုရား ရင်ပြင်တော်ပေါ်မှာ၊

ဖေဖေတို့ဟာ ဖေဖေတို့မိတ်ဆွေတွေကို နှုတ်ခွန်းဆက်စကား ဆိုကြတဲ့အခါ သူတို့တစ်တွေ လွတ်လပ်ပေါ့ပါးလို့ သွားကြပါစ။ အသက်ရှူချောင်လို့ သွားပါစ ။ နှလုံး စိတ်ဝမ်း ညှိုးနွမ်းခြင်းမှ ကင်းပါစ။

ဖေဖေတို့ဟာ “ထမင်း စားပြီးပြီလား” မှာ တင် ရပ်တန့်လိုက်သင့်ပါရဲ့ ဘာဖြစ်လို့ ‘ ဘာဟင်းနဲ့ စားလဲ’ အထိ ဆက်ချင်ကြရပါသလဲ။ ‘ချက်ပြီးကြပြီလား’ မှာတင် တစ်ခန်းရပ်သင့်ပါရဲ့။ ဘာဖြစ်လို့ “ ဘာဟင်းချက်လဲ” အထိ ဇာတ်ရှည်သွားချင်ရပါသလဲ။ သည်လိုပါပဲ ဖေဖေတို့တစ်တွေ နှုတ်ခွန်းဆက် အမေးစကားတွေ ဆိုနေလိုက်ကြတာ။ ‘ညက TV ကြည့်ဖြစ်သေးလား ‘ ။ ‘ဘယ်နှစ်က ကျောင်းပြီးတာလဲ’။ ‘လခဘယ်လောက်ရလဲ’။ မရေမတွက်နိုင်တဲ့ မေးခွန်းများ။

သမီးရယ်၊ တချို့တချို့သော မိတ်ဆွေတွေအတွက် ဒီနှုတ်ဆက်မေးခွန်းတွေဟာ အဖြေရ ကျပ်လှပါတယ်။ ‘အိမ်မျာ TV မရှိပါဘူး’ လို့ ဖြေဖို့ သူတို့ ဘယ်လောက် နာကျင်သွားရမလဲ။ ‘ ကျွန်မ ဘွဲ့မရခဲ့ပါဘူး’ လိုဖြေဖို့ သူတို့ ဘယ်လောက် ထိခိုက်သွားရမလဲ။ ‘လစား မကောင်းလှပါဘူး’ လို့ ဖြေဖို့ သူတို့ ဘယ်လောက် သိမ်ငယ်သွားကြမလဲ။ မေးသူတွေက မေးနေကြလို့ ဖြေသူတွေ့က ဖြေခဲဲကြရရှာပြီ။ ဖေဖေတို့ဟာ ဖေဖေတို့ရဲ စကားတွေနဲ့ အသိမိတ်ဆွေတွေကို မလောင်မြိုက်သွားစေသင့်ဘူးလေ။

အိမ်ပြန်ရောက်ရင်ဖြင့် ဖေဖေ့သမီး နဲ့ စကားပြောဖြစ်တဲ့ အခါ ဈေးက ပြန်လာတဲ့ မိတ်ဆွေတွေကို ‘ ဘာတွေဝယ်ခဲ့လဲ ‘ ဆိုတဲ့ မေးခွန်း မမေးမိဖို့ ဖေဖေ ပြောရဦးမယ်။ ပြီးတော့ ဘာဟင်းချက်လဲ မမေးမိဖို့။ ဘာနဲ့ စားလဲ မမေးမိဖို့။ TV ကြည့်ဖြစ်လား မမေးမိဖို့။ ဘယ်နှစ်က ကျောင်းပြီးတာလဲ မမေးမိဖို့။ လခ ဘယ်လောက်ရလဲ မမေးမိဖို့။

(ချယ်ရီ၊ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၈ ) မှ ကောက်နှုတ်တင်ပြညည်။

✍🏻 ညီမလေးသို့ ပေးစာ

2017-01-09T00:00:00+00:00

ညီမလေးရေ…

မမလေး ကျောင်းတစ်ပတ်ပိတ်တော့ အချိန်ကို အကျိုးရှိအောင် ဆိုပြီးတော့ စာတစ်ပုဒ်လောက်ရေးဦးမယ်လို့ တွေးမိတယ်သိလာ…။ ဒါနဲ့ပဲ ကျောင်းစာကြည့်တိုက်ကိုသွားပြီးတော့ စာတစ်ပုဒ်လောက်ရှာဖတ်မိတယ်။ စာအုပ်ကလေးတစ်အုပ်က အရမ်းစိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတယ် သိလာ ညီမလေးရေ။ မမတို့၊ ညီမလေးတို့ဘဝက မမတို့ မဖြစ်လာခင်ကတည်းက ကြိုးတင်ပြီး ပြင်ဆင်ထားတဲ့ လမ်းကြောင်းဆိုတာ ရှိတယ်တဲ့။ မမလဲ စိတ်ဝင်စားလို့ ဆက်ဖတ်ဖြစ်မိတယ်။

မမတို့လို့ လူတွေတော်တော်များများကတဲ့ အရာခြောက်မျိုးကို လိုချင်းတတ်ကြတယ်တဲ့။ အဲဒါတွေက ဘာတွေလဲ ဆိုတော့ အချိန်အပို၊ ပိုက်ဆံများများ၊ ကျန်မားရေ၊ အချစ်၊ ပျော်ရွှင်မှုနဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်တဲ့…။ ဒါနဲ့ မမလဲ ကိုယ်ကိုကိုယ့် မေးမိတယ်။ မမလဲ အဲဒါတွေကို လိုချင်းလာလို့ပေါ့။

ဟုတ်တာပေါ့… ညီမလေးရေ.. မမလဲ အဲဒါတွေအားလုံးကို လိုချင်းမိတယ်သိလာ..။ သြော် ဒါနဲ့ ညီမလေးရေ… မမတို့က အဲဒါတွေကို ရအောင်ကြိုးစားလိုရတယ်တဲ့ သိလာ…။ အဲဒီမှာ ပဲ အဓိကအကြောင်းအရာဖြစ်တဲ့ ကြိုတင်ပြီး မမတို့၊ ညီမလေးတို့ အတွက် ပြင်ဆင်ထားတဲ့ လမ်းကြောင်း ဆိုတာ ပါလာရော။

မမတို့ ညီမလေးတို့ တစ်ယောက်ချင်းစီ အတွက် ပြင်ဆင်ထားတဲ့ လမ်းကြောင်းကိုယ့်စီ ရှိကြတယ်တဲ့။ ကိုယ့်ရဲ့ပြင်ဆင်ထားတဲ့ လမ်းကြောင်းအတိုင် လျှောက်ဖို့ဆိုရင် တဲ့ မမတို့က ကိုယ့်ရဲ့ နုလုံးသားကို အရင်းဆုံး မေးခွန်းတွေ ပြန်ထုတ်ပြီးတော့ မေးရလိမ့်မယ်တဲ့။

မမတို့ နုလုံးသားက မမတို့ရဲ့ ပြင်ဆင်ထားတဲ့ လမ်းကြောင်းကို သိမ်ထားပေးထားတဲ့။ ညီမလေးလဲ သိချင်းရင် ညီမလေးနှလုံးသားကို မေးလိုက်နော်။ ဥပမာကွာ …စာအုပ်မှာ ပေးထားတာက ညီမလေး ဘာကိုယုံကြည့်တာလဲတဲ့။

ပြီတော့ ညီမလေးဘဝမှာ ညီမလေး ဘာတွေကို အမှတ်တရ အဖြစ် ရှိစေချင်းတာလဲတဲ့.. ၊ ညီမလေး ရဲ့ အိမ်မက်စိတ်ကူးတွေကရော ဘာတွေလဲတဲ့… ။ အဲဒီလို့ မေးခွန်းတွေက ငါ့ညီမလေးရဲ့ ပြင်ဆင်ထားတဲ့ လမ်းကြောင်းဆိုတာကြီးကို တွေ့အောင် လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်တယ်တဲ့။ သြော် ဒါနဲ့ ညီးမလေး ရဲ့ အိမ်မက်တွေက ညီမလေးရဲ့ ကိုယ်ပိုင်းနော်။ လူတစ်ယောက်ချင်းစီ မှာ တဲ့ ဘယ်သူနဲ့ မှ မတူးတဲ့ အိမ်မက်တွေ ရှိကြတယ်တဲ့။ မမတော့ ယုံတယ် သိလာ။

ညီမလေးရဲ့ နှလုံးသားထဲကနေ ထွက်လာတဲ့ အဖြေတွေကိုလဲ ချရေးထားဖို့ မမေ့နဲ့ဦးနော်။ အဲဒါတွေက ညီမလေးရဲ့ ဘဝလမ်းကြောင်းကို လမ်းပြပေးမဲ့ မီးအိမ်လေးတွေလို့ပဲတဲ့။ ဒီနေ့တော့ ဒီလောက်ပဲ ညီမလေးရေ..။ နောက်မှ ဆက်ပြောကြတာပေါ့။

ညီမလေးရဲ့ ချစ်မမ…. ။

ဘဝကိုအဆုံးအဖြတ်ပေးတဲ့ အသက်နှစ်ဆယ်ကျော်အရွယ် စာအုပ်မှ မှတ်စုများ

2016-09-12T00:00:00+00:00

၁။ လူ့ဘဝကို အလှည့်အပြောင်း ဖြစ်စေတာဟာ ရွေးချယ်မှုပါ။ ရွေးချယ်မှုကို အလှည့်အပြောင်ဖြစ်စေတာ ကတော့ စိတ်နှလုံးတိမ်းညွတ်မှုဖြစ်ပါတယ်။

၂။ လူတွေဟာ ကိုယ့်ကိုကိုယ် လူသာမန်ဆိုတာကို ဝန်ခံဖို ဝန်လေးနေတတ်ကျတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ လူတိုင်းဟာကိုယ့်ကို ကိုယ် သာမန်ထက်ဖိုစေချင်နေကြလိုပါပဲ။ သူတို့ကိုယ့် သူတို့ ပါရမီရှင်ထူးချွန်သူ အမျိုးသမီး ဖြစ်စေချင်းနေတတ်ကြတယ်။

၃။ ဒါပေမယ့် ပါရမီရှင်ထူးချွန်သူ အမျိုးသမီးတွေဟာ လက်တွေ့ကျတဲ့ ရွေးချယ်မှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ကြရတဲ့ အခါ မရင့်ကျက်တဲံ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တိမ်းညွတ်မှုတွေရှိနေရင် သူမတို့အပေါ် ကံဆိုးမိုးမှောင် ကျလာမယ့် အခွင့်အလမ်းဟာ သာမန်လူတွေထက် ပိုများပါတယ်။

၄။ အများသူငါလို နေတတ်ပြီဆိုတာဟာ လက်တွေ့ကျတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ထဲမှာ ရိုးရိုးသားသား ရှင်သန်နေခြင်းလို အဓိပ္မါယ်ဆောင်ပါတယ်။ ချမ်းမြေ့ပျော်ရွှင်မှုကို နားလည်တယ် ဆိုတာက မိမိရဲ့ပန်းတိုင်ဆီကို အစီအစဉ်ရှိရှိချီတက်သွားခြင်းလို့ဆိုလိုပါတယ်။ စိတ်ထင်ရင်ထင်သလို အချိန်ဖြုန်းနေတာမျိုးမဟုတ်ပါဘူး။

၅။ “ငါ့ဘာလိုချင်တာလဲ” လို့ ကိုယ့်ကိုကိုယ်မမေးခင် “ဒီရွေးချယ်ပုံဟာ ငါ့ဘဝကို ချမ်းမြေ့ ပျော်ရွှင်စေမှာလား ဆိုတာ” ကို အရင်မေးပါ။အများအာဖြင့်တော့ ဒီမေးခွန်းနှစ်ခု သိပ်မကွာပါဘူးလို့ လူတွေထင်တတ်ကြပါတယ်။ သို့သော် အံ့ဩဖိုကောင်းတာက ကိုယ့်ရဲ့ရွေးချယ်မှုဟာ ဒုက္ခရောက်တော့မှာသိရက်နဲ့ လူတွေတော်တော်များများ ဇွတ်တိုးလုပ်သွားကြတာပါပဲ။

၆။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ သင့်ကို ထာဝရနိုင်ရစေတဲ့ ကစားနည်းဟာ နှစ်ဖက်နိုင်ကစားနည်း တစ်မျိုးတည်းပဲ ရှိပါတယ်။ ကိုယ်ကပဲ နိုင်ချင်းပြီး တခြားသူအတွက် မစဉ်းစားသူဟာ အနှေးနဲ့ အမြန်ကျရူံးမှာပါပဲ။

၇။ လူတွေအပေါ် တခြားသူတွေရဲ့ ပြုမူဆက်ဆံကြပုံက မိမိအပေါ် မိမိဆက်ဆံပုံနဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။ ဒါကြောင့် မိမိကိုယ့်ကို မိမိကောင်းကောင်မွန်မွန်ဆက်ဆံပါ။

၈။ ပစ္စည်းဝယ်မယ်ဆိုရင် ရာနှုန်းပြည့်ကိုယ်ကျေနပ်တဲ့ ပစ္စည်းဖြစ်ရမယ်။

၉။ ဘဝအခြေနေက ရသခံစားပုံကို အဆုံးအဖြတ်ပေးတာမဟုတ်ပါဘူး။ ရသခံစားမူသာ ဘဝအခြေအနေကို ဆုံးအဖြတ်တာပါ။

ကျော်နိုင်လေစွ

2015-10-09T00:00:00+00:00

အဆွေ…..
သောကပူဆွေး
ဒုက္ခတွေဝေနေလားဟင်။
မပူပါနဲ့ ၊ ဒီကမ္ဘာမှာ
သန်းချီလို့လာ ၊ ဝေဒနာခံစား
သင်ထက်မနည်းပါ။

ဘဝဟာ
တစ်ခါတစ်ခါမှာ ပျားသကာလိုချိုမြ
တစ်တစ်တစ်ခါမှာ ခါးတမာလိုမျိုမကျ
သင်သိပါ့ ၊ ကြုံပါ့ ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မ။

အဲ… ဘယ်လောက်ပဲဖိစီး
ဒီခရီးကို ဆက်ပြီးသာနှင်။
သောကမှာမြှပ်ထားရင်
ဒုက္ခတွေ နှစ်ဆပွားဖိုသာပြင်
ကိုင်း… ဘာများအကျိုးရှိပါလိမ့် ။

မြင့်စမ်းပါ့တောင်တွေ
လူ့ခြေအောက်မှာလေ။

မောက်စမ်းပါ့ လှိုင်တွေ
လှေဝမ်းအောက်မှာသာနေ။
အာလုံးကိုကျော်နိုင်ပေစွလို့။ သင်တွေးမိပါသပေါ့။

ဒီတော့
သောကတွေဖယ်ရှာ
သတ္တိတွေမွေးဖွား။
မယိမ်းမယိုင် စိတ်ခိုင်ခိုင်နဲ့
လှမ်းစမ်းပါရှေ့ကို ၊
လှမ်းစမ်ပါရှေ့ကို - ရှေ့ ကို ။

စက္ကန့်တိုင်း
တန်ဖိုးရှိလေစွ
အသုံးချဖိုသာလိုနေ
လျှော့မပေးနဲ့ ကိုယ်လူရေ
သင့်နှလုံးသားက မောင်းနှင်အား
သင့်ဦးနှောက်က လမ်းပြသမား

ရှေ့သာ ဆက်လုပ်
ဖြစ်အောင်လုပ် - ဖြစ်အောင်လုပ်။
အဟုတ်စွမ်းနိုင်ပြီးဆိုရင်
အရင်လူ သင်မဟုတ်တော့။

ပြန်လည်မွေးဖွား
ပြုံးပန်းတွေ တဝေဝေနဲ့
အနာဂါတ်က သင့်ကိုကြိုနေ

အိုလူသား………
သိထားစမ်းပါ၊ သင့်ကံကြမ္မာဟာ
သင့်လက်ထဲမှာနော် ၊
သင့်လက်ထဲမှာသာ ။ ။

If - အကယ်၍

2015-08-30T00:00:00+00:00

If you can keep your head when all about you
are losing theirs and blaming it on you.

အကယ်၍ မင်းအသိုင်းအဝိုင်းက တုန်လှုပ်ခြောက်ခြားပြီး
ဒါတွေဟာ မင်းကြောင့်လို ဝိုင်းဝန်းအပြစ်တင်ကြတဲ့ အခါ
မင်းဟာ ခေါင်းအေးအေးနဲ့ ရင်ဆိုင်နိုင်မယ်ဆိုရင်။

If you can trust yourself when all men doubt you,
But make allowance for their doubting too;

အကယ်၍
အားလုံးက မင်းကိုမယုံးသင်္ကာဖြစ်လာတဲ့အခါ
သူတို့ကို နားလည်စွာ ခွင့်လွှတ်ရင်းနဲ
မင်းကိုမင်း ယုံကြည်မှုအပြည့်ရှိမယ်ဆိုရင်။

If you can wait and not be tired by waiting,

အကယ်၍
စောင့်သင့်တဲ့အချိန်ကို စောင့်နိုင်ပြီး
အဲ့ဒီအတွက်လည်း မမောမပန်းနေနိုင်မယ်ဆိုရင်။

Or being lied about, don’t deal in lies.

ဒါမှမဟုတ်
မင်းရဲ့အကြောင်း မဟုတ်မတရား မုသားစကားကြားရတဲ့အခါ
မင်းကလည်း အလိမ်အညာတွေနဲ့ မတုန်ပြန်ဘူးဆိုရင်။

Or being hated, don’t give way to hating

ဒါမှမဟုတ်
မင်းကိုလူတကာက ဝိုင်းဝန်းမုန်းတီးတဲ့အခါ
မင်းကလည်း အမုန်းတွေ ပြန်မပွားဘူးဆိုရင်။

If you can dream- and make dreams your master;

အကယ်၍
စိတ်ကူးယဉ် အိမ်မက်တွေက
မင်းအပေါ်မှာ မလွှမ်းမိုးစေတဲ့ စိတ်ကူးနိုင်မယ်ဆိုရင်။

If you can think - and not make thoughts your aim;

ပြီးတော့
အတွေးအခေါ် စိတ်ကူးတွေဟာ
မျှော်မှန်းချက်သက်သက်သာ မဖြစ်စေဘဲ တွေးခေါ်နိုင်မယ်ဆိုရင်။

If you can meet with Triumph and Disaster
And treat those two impostors just the same;

အကယ်၍
အောင်မြင်မှုသုခနဲ့ ဆုံးရူံးမှုဒုက္ခတွေကို ကြုံတွေ့ရတဲ့အခါ
တူညီသော လောကဓံတရားတွေပါလားရယ်လို့
ခံယူထားနိုင်မယ်ဆိုရင်။

If you can bear to hear the truth you’ve spoken
Twisted by knaves to make a trap for fools,

အကယ်၍
မင်းရဲ့အမှန်စကားတွေကို
လူလိမ်လူညစ်တွေက လှည့်စားပြောင်းလဲပြီး
မုသားအဖြစ်ထောင်ချောက်ဆင် ညစ်တဲ့အခါ
မင်းဟာ တည်ငြိမ်စွာနဲ့ နာကြားနိုင်မယ်ဆိုရင်။

Or watch the things you gave your life to, broken,
And stoop and build’em up with worn-out tools;

ဒါမှမဟုတ်
မင်းဘဝတခုလုံးပေးပြီး
အရိပ်တကြည့်ကြည့်နဲ့ ဖြည့်ဆည်းခဲ့ရတဲ့ အရာရာကို
ဖျက်ဆီးခံလိုက်ရပြီးတဲ့နောက်မှာ
အင်မတန်မှ သေးငယ်တဲ့ တန်ဆာမလာ အရာရာနဲ့
ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်မယ်ဆိုရင်။

If you can make one heap of all your winnings
And risk it on one turn of pitch-and-toss, And loose,

အကယ်၍
မင်းနိုင်ခဲ့သမျှတွေအားလုံးဟာ
ကြွေတလှည့် ကြက်တခုန်ပမာ
တလှည့်တခါတည်းနဲ့ ဆုံးရူံးသွားခဲ့ရင်။

and start again at your beginnings

ပြီးတော့
အစကနေ ပြန်စနိုင်မယ်ဆိုရင်။

And never breathe a word about your loss;

ပြီးတော့ တခါ
ဆိုးလှတဲ့ကံကြမ္မာရယ်လို့
ဘယ်သောအခါမှ ညီးညူမနေဘူးဆိုရင်။

If you can force your heart and never and sinew
To serve your turn long after they are gone,

အကယ်၍
သူများတကာတွေ လုပ်ပြီးသွားကြလို့
အချိန်အတော်ကြာမှ မင်းအလှည့်ရောက်လာတဲ့အခါ
မင်းတယောက်တည်းနဲ့ပဲ
အားနဲ့မာန်နဲ့ ဇွဲသတ္တိရှိရှိ ဆက်ကြီုးစားနိုင်မယ်ဆိုရင်။

And so hold on when there is nothing in you
Except the Will which says to them: “Hold on !”

အဲ့ဒီလိုပဲ
မင်းမှာ စိတ်အင်အားကလွဲလို့ ဘာဆိုဘာမှမရှိတော့တဲ့အခါ
အဲ့ဒီစိတ်အင်အားကို ခိုင်မာစွာနဲ့ပဲ
လက်ဆုပ်လက်ကိုင်ထားနိုင်မယ်ဆိုရင်။

If you can talk with crowds and keep your virtue,

အကယ်၍
လူတွေနဲ့ထိတွေ့ဆက်ဆံ ပြောဆိုရတဲ့အခါ
ကိုယ်ကျင့်သိက္ခာကို စောင့်ထိန်းနိုင်မယ်ဆိုရင်။

Or walk with Kings - nor lose the common touch,

ဒါမှမဟုတ်
မင်းဧကရာဇ်တွေနဲ့ အတူလမ်းလျှောက်နေရပေမယ့်
မာန်မာန သွေးမကြွဘူးဆိုရင်။

If neither foes nor loving friends can hurt you\

အကယ်၍
ရန်သူကဖြစ်စေ မိတ်ဆွေကဖြစ်စေ
မင်းကိုသိပ်ပြီး နာကြည်းအောင် မလုပ်နိုင်စေရင်။

If all men count with you, but none too much;

အကယ်၍
လူတိုင်းကိုတန်ဖိုးထား လေးစားရပေမယ့်
စွဲလမ်းမှု သံယောဇဉ်တွေ ထားမနေဘူးဆိုရင်။

If you can fill the unforgiving minute
With sixty seconds’ worth of distance run,

အကယ်၍
တိုတောင်းလှတဲ့ မပစ်ပယ်နိုင်တဲ့ တမိနစ်အတွင်းမှာ
အဓိပ္ပါယ်ရှိလှတဲ့ စက္ကန့်ခြောက်ဆယ်အဖြစ်
အသုံးချနိုင်မယ်ဆိုရင်။

Yours is the Earth and everything that’s in it,
And - which is more - you’ll be a Man, my son!

ငါ့သားရေ
မင်းဟာအရာရာရှိတဲ့ အရာရာဖြစ်တဲ့
ကမ္ဘာကြီးကို ဆုပ်ကိုင်လို့
အရာရာ ဘာမဆို မင်းစွမ်းနိုင်ပြီးပေါ့။
အဲဒီတော့ မင်းဟာလည်း
ယောက်ကျားကောင်းတယောက်ပေါ့။

( Rudyard Kipling ၏ If ကဗျာ ကို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည့် ဘာသာပြန်သည်။ )

စမ်းချောင်းကလေး နှင့် ကျွန်တော်

2015-08-20T00:00:00+00:00

ကမ္ဘောဇ……. မော…..
ကုန်းမြင့်ကျော တစ်နေရာဝယ်
တစ်ရသော မပြတ် ၊ တောအထပ်ထပ်
တောင်တွေဖြတ်၍ ၊မရပ်မနား
စီးအားမာန်ပါ ၊ သံသာငြိမ့်ညောင်း
ရူခင်းကောင်းသည် … အို .. စမ်းချောင်းကလေး
ရေဖွေးဖွေးနှင့် သင်ပြေး၍ လာခဲ့သည်။

သင်၏သီတာ ၊ အေးမြစွာကို
ငါသောက်သုံးယင်ဖြင့် မေးပါရစေ
သင်သည်ရွှင်လန်း ၊ ခရီးကြမ်းလည်း
မပန်းမမော ၊ တရဟော နှင့်
သောသောရယ်ကာ ၊ မြူးတူးစွာဖြင့်
ဘယ်က လာလို့ ဘယ်သို့ မြန်းမည်နည်း။

နို့ပြီး ဘယ်တွက် ၊ ဤမြေထက်ဝယ်
ရက်ဆက်ရှည်ကြီး ၊ ခရီးနှင်သနည်း။

ထို့ အခါ ၊ စမ်းသီတာက
ကြည်သာ ရွှင်ချို ၊ စကားဆို၏ ။
အို့ ဘယ်လူသား ၊ ငါ့ပြောကြားမည်
တောင်နားဆင်လော့ ၊ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာ
အဏ္ဏ ဝါသည် ငါ၏ ဇာတိဖြစ်တော့၏ ။

ဇာတိဌာနေ ၊ နေစဉ် အခါဝယ်
ဖန်ဝါနေမင်း ၊ ပူရှိန် ပြင်းသည်
သက်ဆင်းလာ၍ ၊ ငါ့ကိုပွေ့ကာ
ရေငွေ့အဖြစ် ၊ ပြောင်းလဲပစ်၏
ရေငွေ့ ဖြစ်လျှင် ၊ လေအယဉ်သည်
ဝေဟင်ခရီး ၊ သယ်ဆောင်ပြီး
မိုးကြီးသည်းစွာ ရွာစေ၏ ။

မိုးရေ ဖြစ်မြောက် မြေသို့ရောက်သော်
တောက်လျှောက်နိမ့်ရာ စီးခဲ့ပါသည်
ငါဟာ … ယခု စမ်းချောင်းကလေး ။

ဤချောင်းကလေးမှ ၊ မြစ်သို့ခမည်
မြစ်ကတစ်ဖန် ၊ စွမ်းအားသန်နှင့်
အဏ္ဏဝါဗွေသို့ ပြန်လေပြီး ။

ဤသို့ ပြန်ရ ၊ ငါ့ဘဝတွင်
အပင်တွေလည်း ဖြစ်စေ၏ ။
အသီးတွေလည်း သီစေ၏ ။
အပွင့်တွေလည်း ပွင့်စေ၏ ။
များလှသတ္တဝါ ၊ ဝေနေယျာကို
သီတာရေလည်း သုံးစေ၏ ။
ရေသတ္တဝါ ၊ မြောက်များစွာလည်း
ပေါက်ပွားစေ၏ ။

လူတို့အဖို့ တွင် ၊ ခရီးနှင်
ရေယာဉ်တွေလည်း သယ်ဆောင်၏ ။

အို့ ဘယ်လူသား ၊ သင့်စကားကို
ဖြေကြား ငါ့ဝန်ပြီးခဲ့ပြီး၊
တစ်ဖန် သင့်ကို ၊ ငါ့မေးလို၏ ။
သင်ကိုယ်တိုင်ရော ၊ ဤလောကသို့
ဘယ်မှလာလို့ ၊ ဘယ်သို့သွားမည်နည်း။
နို့ပြီး တစ်ဆင့် ၊ အဖြေချင့်လော့ ၊
သင့်ဘဝတွင် ၊ လောကအကျိုး
သယ်ပိုး ရွတ်ဆောင် ၊ ဤကမ္ဘာမြေတွင်
ဘာတွေများ အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနည်း ။

အလိုလေဗျ ၊ သူမေးခွန်းလှကို
ဖြေရမည့်အရေး ၊ ကျွှန်တော်တွေးတော့
ရင်လေးလှချည့် ၊ ဘဝကိုယ်မှာ
ဘယ်ကလာလို့ ၊ ဘယ်ကိုမြန်းမည်
မသိပြီးတည့်။
နို့ပြီး ဘဝ ၊ လောကအကျိုး
အဆိုရိုးနှင့် ၊ ကိုယ်ကျိုးသော်မှ
မပြည့် ဝပါ ။

သီတာသခင် ၊ စမ်းရေယဉ်ငဲ့
သင်နှင့် ငါမှာ မနှိုင်းသာပြီး
ငါသည် အညတရ လူသား တည် ။
( သော်တာဆွေ )

အလှထူးပါဘိ မြဖူးပြာအငုံ

2015-07-09T00:00:00+00:00

အလှထူးပါဘိ
မြဖူးပြာအငုံနှင့်
လွှာရုံမှာ ညှာစုံကျင်းရော့ထင်
ဖြူဝင်း ငွေမှုန်လွှာတို့
လေယူရာ ရနံ့ညင်း
သင်းပျံခဲ့ သူ့ခြံမှာ။

ငါ့ခြံ ကြည့်ပြန်တော့
မချိ ပူပွေဖြာခဲ့
မြေပြာမှာ နေစာမတင့်နိုင်ဘု
ကြည်စရာ နီဝါတွေလည်း မပွင့်လေတော့
စိမ်းရင့်ရောင် နွယ်ချုံပုတ်တွေက
ရှုပ်ထွေးကာ လိမ်ခွေယှက်
အားပျက်စရာ။

သူ့စခန်း
သာဆန်း ရဂုံသွင်မို့
ငါလှမ်းကာ ခိုဝင်လို့
ပြာငွေစင် ကြိုင်ပျံ့ရှားပါတဲ့
ပွင့်ငုံဆင် ပင်တွေကြားမှာလေ
လျှောက်သွားကာ ပျော်လိုလှပါဘိ
မြရောင်စို သည်မြက်ခင်း ရယ်နဲ့
ညင်းလေခို သစ်ညိုရိပ်မှာဖြင့်
လျောင်းအိပ်လို့ တစ်ကိုယ်သာ
ရွှင်ပါချင့်စိတ်ထဲ။

သို့လည်းလေ မသင့်လျော်ပေဘု
ငါ့ခြံမြေ ဥယျာဉ်နန်းဟာလည်း
လှလေသည် သာစခန်းပေပေါ့
စိတ်ပန်းကို သည်လိုဖြေလို့
ကျက်သရေ တက်နေဝင့်အောင်လေ
င့ါခြံမြေ အခြေမြှင့်ချင်ငဲ့
သူ့မြေမှာ ဖြူပြာပွင့်ရင်ဖြင့်
ငါ့မြေမှာ နီဝါတင့်ရမပေါ့
အခွင့်အခါ မျှော်လို့
ဥယျာဉ်တော် သာယာရေးကိုလေ
ရှုမြင်မျှော် ခါခါတွေးပါလို့
မနှေးပင် အားအင်ထုတ်လို့ရယ်
ပေါင်းနုတ်ဖို့ခဲ။
(ငွေတာရီ)

ခွင့်သာခိုက်မှ မလိုက်ချင်းလျှင်

2015-06-18T00:00:00+00:00

ခွင့်သာခိုက်မှ မလိုက်ချင်လျှင်
အမိုက်နင့်ပြင် ရှိသေးလေလိမ့်လား
ခွင့်သာဆဲကမှ မခဲချင်းလျှင်
အလွှဲနင့်ပြင် ရှိသေးလေလိမ့်လား
ခွင့်သာတုန်းမှာ မရုန်းချင်းလျှင်
အရှုံးနင့်ပြင် ရှိသေးလေလိမ့်လား။

တစ်မိုးသောက်တော့ ရောက်လာမှာပါ

2015-02-08T00:00:00+00:00

ဖြတ်ရမည့်လမ်း ခရီးကြမ်းနှင့်
စမ်းတဝါးဝါး လျှိုမြောင်ကြားကို
အားကိုးရာမဲ့ သွားတော့တဲ့လား။

ထားခဲ့ပါကွယ်
ဘယ်ဝယ်တောင်မြောက် လမ်းစ ပျောက်လည်း
တစ်ယောက်တည်းပဲ နေရဲပါ့မယ်။

ညလယ်သန်းခေါင်
ကြယ်ပြောင်အမြီး ကော့ထောင်ပြီးလျှင်
ခရီးတစ်ထောက် ရောက်လဲရောက်ပေါ့။

မရောက်တော့လဲ အံကိုခဲပြီး
ဇွဲကြီးကြီးနဲ့ ဖိစီးသောက
ရင်ဆိုင်ရရုံ ကြေကွဲရုံပေါ့
ဒဏ်ကြုံသမျှ ကံပုံချပြီး
ဒုက္ခများစွား ချိုမြိန်ပါမယ်။

ကြမ္မာဂြိုလ်ဆိုး
ဘဝမျိုးနဲ့
တစ်မိုးချုပ်ကို ကြုံမှတော့။

ညကိုဖြတ်သန်း အမှောင်ကမ်းရဲ့
လမ်းဆုံးအရောက် ခရီးပေါက်ရင်
နောက်တစ်နေ့ဖြစ် အရုဏ်လှစ်မယ်
လမ်းသစ်တွေကိုး ဘဝမျိုးနဲ့

ပန်းသစ်ဝေဖြိုး အလှမျိုးနဲ့
မိုးသောက်များစွာ ရောက်မလာတောင်
ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် တစ်နေ့သစ်မှာ
တစ်ဆစ်တစ်မျိုး တစ်သစ်ပျိုးလို့
တစ်မိုးသောက်တော့ ရောက်လာမှာပါ။

( နွမ်ဂျာသိုင်း)

ရိုးရာ၊ အစဉ်အလာ၊ ဓလေ့၊ ထုံးစံ

2015-01-04T00:00:00+00:00

‘ရိုးရာ၊ အစဉ်အလာ၊ ဓလေ့၊ ထုံးစံ’ ဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေ ဘယ်လိုဖြစ်ပေါ်လာလဲ ဆိုတာ သင်သိပါသလား။

စမ်းသပ်မှုတစ်ခုရှိခဲ့ဖူးတယ်။ မျောက် ၅ ကောင်ကို အခန်းငယ် တစ်ခုထဲ ထည့်ထားတယ်။ အခန်းရဲ့ ဒေါင့်တစ်နေရာမှာ ငှက်ပျောတစ်ခိုင်ကို ချိတ်ဆွဲထားတယ်။ စမ်းသပ်မှု လုပ်တဲ့ သူက ငှက်ပျောခိုင်ထားတဲ့နေရာမှာ ရေထွက်တဲ့ ပိုက်ကြီး တစ်ခု ထားထားတယ်။

အကယ်၍ မျောက်တစ်ကောင်ကောင်က ငှက်ပျောသီးကို ယူဖို့ ကြိုးစားတာနဲ့ အဲ့ဒီ့ ပိုက်ထဲက ရေထွက် လာပြီး အဲ့ဒီ့ မျောက်တွေ အားလုံးကို ရွဲရွဲစိုစေတော့တာပဲ။ ၅ကောင်စလုံးတစ်ကောင်ပြီးတစ်ကောင်ငှက်ပျောသီးသွားယူတိုင်း ရေပိုက်ထဲက ရေတွေပန်းထွက်လာတာပဲ။ နောက်ဆုံးတော့၅ ကောင်စလုံး သဘောတူညီမှု တစ်ခုရသွားတယ်။ ဘယ်ကောင်မှငှက်ပျောသီးသွားယူဖို့မကြိုးစားတော့ဘူး။ဘယ်ကောင်ပဲသွားယူယူ ရေတွေပန်းထွက်လာတယ်ဆိုတာ သူတို့ သိသွားတယ်။

နောက်တော့ စမ်းသပ်မှု လုပ်တဲ့သူက အဲ့ဒီ့ ၅ကောင်ထဲက တစ်ကောင် ကို အပြင်ထုတ်လိုက်ပြီးမျောက်အသစ် တစ်ကောာင် ပြန်ထည့်လိုက်တယ်။ အဲ့ဒီ့ မျောက်အသစ်ကို (A) လို့ သတ်မှတ်လိုက်ပါစို့။

မျောက် (A) က မျောက်ရဲ့ ထုံးစံအတိုင်း ငှက်ပျောသီး မြင်တာနဲ့ ပြေးယူတော့တာပဲ။ ငှက်ပျောခိုင် နားတောင်မရောက်ခင် ကျန်တဲ့ မျောက် ၄ကောင်က ဝိုင်းပြီး ရိုက်နှက်တော့တာပဲ။ အကယ်၍ မျောက် (A) က ငှက်ပျောခိုင် ကိုသွားယူရင် သူတို့တွေ ရေစိုမှာကို သူတို့ သိနေတယ်။ မျောက် (A) အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ကြိုးစားပေမယ့် ဝိုင်းရိုက်ခံ ရတာကလွဲလို့ ငှက်ပျောသီး မရပါဘူး။

နောက်တစ်ခါ စမ်းသပ်မှု လုပ်တဲ့ သူက ရေစိုထားတဲ့ မျောက် (၄) ကောင်ထဲက တစ်ကောင်ကို မျောက်အသစ် တစ်ကောင် နဲ့ လဲလိုက်ပြန်တယ်။ မျောက် (B) လို့သက်မှတ်ကြပါစို့။ အဲ့ဒီ့ မျောက် (B) ကလည်း အခန်းငယ် ထဲရောက်ရောက်ချင်းငှက်ပျောသီးကို ပြေးယူတော့တာပဲ။ သူလည်း မျောက် (A) လို ဝိုင်းရိုက်ခံရတော့တာပဲ။ အထူးခြားဆုံးက မျောက် (A) ရဲ့ ရိုက်ချက်တွေက အပြင်းဆုံး။ (လူသစ် ကို လူဟောင်းကို အနိုင်ကျင့်တဲ့သဘောမျိုး)။နောက်ဆုံး မျောက် (B) လည်း လက်လျော့လိုက်တော့တယ်။

နောက် တဖြည်းဖြည်းနဲ့ စစခြင်းထည့်ထားတဲ့ မျောက် (၅)ကောင် ကို မျောက်အသစ်တွေနဲ့ တစ်ကောင်ပြီး တစ်ကောင် လဲတယ်။ နောက်ဆုံး ရေတခါမှ မစိုဘူးတဲ့ မျောက်တွေပဲ အခန်းငယ် ထဲမှာ ကျန်တော့တယ်။ ဘယ် ကောင်ကမှ ငှက်ပျောခိုင် ကို သွားမယူရဲဘူး။ သူတို့လည်း ဘာကြောင့်လဲ ဆိုတာမသိဘူး။ သူတို့တွေ သိတာက ငှက်ပျောခိုင်ကို သွားယူတဲ့ အကောင် အရိုက်ခံ ရတာကိုပါပဲ။

`ရိုးရာ၊ အစဉ်အလာ၊ ဓလေ့၊ ထုံးစံ´ ဆိုတာ အဲ့ဒီ့က နေဖြစ်ပေါ်လာတယ်လို့ စမ်းသပ်သူက သက်သေပြခဲ့တယ်။ (သိုးငယ်)

ဘဝခရီးလမ်း ၊ ရွှေစည်းကမ်း (Golden Rules for living)

2014-11-09T00:00:00+00:00

သင် (တံခါး ) ဖွင့်ခဲ့တာလား ၊ တံခါး ပြန်ပိတ်သွား။
သင် ခလုတ်ဖွင့်တာလား ၊ ခလုတ်ပြန်ပိတ်သွား။
သင် သော့ဖွင့်ခဲ့တာ လား ၊ သော့ ပြန်ခတ်သွား။
သင် ချိုးဖောက်ခဲ့တာလား ၊ ဝန်ခံသွားပါ။
သင် မပြင်တတ်ဘူးလား ၊ နားလည်သူခေါ်လိုက်ပါ။
သင် ချေးငှားထားတာလား ၊ ပြန်ပေးသွားပါ။
သင် တန်ဖိုးထားတာလား ၊ ဂရုတစိုက်ထိန်းသိမ်းပါ။
သင် ရှုပ်ပွေခဲ့တာလား ၊ ပြန်ရှင်းသွားပါ။
သင် ရွှေ့ ခဲ့တာလာ ၊ နေရာ တကျ ပြန်ထားပါ။
အခြားသူ တစ်ယောက် ပိုင်ဆိုင်တဲ့အရာ သင့်အသုံးပြုလိုသလား ၊ ခွင့်တောင်းပါ။
သင် ဘယ်လိုလုပ်ကိုင်ရမှန်း မသိဘူးလား ၊ သူ့ အတိုင်းထားလိုက်ပါ။
သင်နဲ့ မဆိုင်တဲ့ ကိစ္စတွေလား ၊ မစပ်စုပါနဲ့။
မပျက်စီးသေးဘူးလား ၊ မပြုပြင်ပါ နဲ့။
တစ်ပါးသူရဲ့ နေ့ရက်တွေကို တောက်ပစေမှာလား ၊ ဖွင့်ဟလိုက်ပါ။
တစ်ပါးသူရဲ့ နာမည်ကျော်ကြားမူကို ထိခိုက်စေမှာလား ရင်ထဲမှာ သိမ်းထားလိုက်ပါ။

💪 ပြိုင်ပွဲ စိတ်ထား (Competition Attitude)

2014-09-22T00:00:00+00:00

ဒီနေ့ ကျပန်းစကားပြော ပြိုင်ပွဲ တစ်ခု သွားဖြစ်တယ် ။ ပြောကြတဲ့ သူတွေက တော်တော်ကို ကောင်းပါတယ်။ သူတို့ပြောတာကို နားထောင်နေရင်း အတွေးတွေတစ်ခုပြီး တစ်ခု စိတ်ထဲမှာ ပေါ် လာတယ်။

“အော် ပြိုင်ပွဲ ဆိုတာ ဘာလဲ၊ ပြီးတော့ လူတွေရော သူတို့တွေ ပြိုင်နေကြတာ ပျော်ရဲ့လား၊ ပြိုင်ပွဲ စိတ်ထားဆို တာကရော ဘယ်လိုလဲ” လို့ကိုယ့်ကိုယ်ကိုမေးမိတယ်။

ပြီးတော့ သူတို့ နေရာမှာ ငါသာဆိုရင် ရော ဘယ်လိုစိတ်ထားမျိုုးထားသင့်လဲ ။ မေးရင်း မေးရင်း နဲ့ ပြိုင်ပွဲ စိတ်ထား ဆိုတဲ့ (Competition Attitude) ကိုတွေးမိလာတယ် ။

ဒါနဲ့ပဲ အတွေးတွေနဲ့ ချာချာလည်နေရင်း ပြိုင်ပွဲ ကို ဆက်ကြည့်နေဖြစ်တယ်။ ခဏလေးနေတော့ စိတ်ထဲ မှာ အဖြေ တစ်ခု ပေါ်လာတယ် ။ အော် ငါတို့တွေ ပြိုင်နေကြတာ က ကိုယ့် ကို ကိုယ် လေ့ကျင့်နေတာပါလား။

အောင်မြင်မှု ဆိုတာ လေ့ကျင့်မှုကို အခြေခံထားတာ ပဲလို့ တေးွမိလာတယ်။ အောင်မြင်မှု ရဖို့ အတွက် ငါတို့တွေ ရူံးနိမ့်မူ ကို တကယ် လိုအပ်ပါလား လို့ တွေးမိလာတယ်။

ကျောင်းတုန်း က အမြဲတမ်း ဆိုခဲ့ဖူတဲ့ ဆောင်ပုဒ် တစ်ခုကို ပြန်သတိရမိတယ်။ ရူံးတယ် နိုင်တယ် ဆိုတာ အဓိက မကျပါဘူး ။ ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းသာ အဓိကပါတဲ့။ အဲဒီတုန်းက ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း ဆိုတာ ဘာမှန်းမသိခဲ့ဘူး။

အော် အခုမှ ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း ဆိုတာက ကိုယ့်ဘဝ အတွက် လေ့ကျင့်ခြင်းကို ဆိုလိုတာကိုး ။ ပြိုင်ပွဲ ဆိုတာ လေ့ကျင့်ကွင်း ပါလား လို့ မြင်မိလာတယ်။

ဒါနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုပြန်မေးမိတယ်။

ငါကရော ဘယ် နှစ်ကြိမ်လောက် များ လေ့ကျင့်ခဲ့ဖူးပြီလဲ။ အဖြေကတော့ တော်တော်ကိုဆိုးတယ့် အခြေအနေပါပဲ။

ငါက တာဝန်ဝတ္တရားတွေ ကြောင့်သာ ပြိုင်ပွဲဆိုတာ ကြီးကို ဝင်ခဲ့တာပါလား။

တစ်ခါမှ လေ့ကျင့်ကွင်း တစ်ခု အနေ နဲ့ အသုံးမပြုခဲ့ ပါလားလို့။

လေ့ကျင့်ဖို့ အခွင့်အရေး တွေကို ငါ ဘယ် နှစ်ကြိမ်လောက်ဆုံးရှူံးခဲ့ပြီးပြီလဲ လို့ ပြန်ရေတွက်မိတယ်။

ငါ ပြင်ဖို့ အချိန်တန် ပြီလို့ မြင်လာတယ်။ အခု အချိန်က စပြီး ဘဝအတွက် လေ့ကျင့်ဖို့ အခွင့်အရေး မှန်သမျှ ကို အကျိုးရှိအောင် အသုံးချတော့မယ်လို့။

နိုင်ငံခြားမှာ လုပ်မလား၊ ကိုယ့်နိုင်ငံမှာပဲ လုပ်မလား ?

2014-06-04T00:00:00+00:00

တော်တော်များများ ခေါင်းစားရတဲ့ မေးခွန်းပါ။ စားမယ်လည်း မထင်ပါ ဘူး။ တော်တော်မျာများရဲ့ ဆန္ဒက နိုင်ငံခြားမှာ လုပ်ဖို့ပဲ အားသန်မယ်လို့ ယူဆမိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် လူငယ်တွေပေါ့။ ကဲ..။ စာဖတ်သူတို့ရော ဘယ်လို စဉ်းစားပါသလဲ။ စာရေးသူကတော့ ဒီလိုအကြံပေးချင်ပါတယ်။

စာဖတ်သူက ဘာရည်ရွယ်ချက် ရှိပါသလဲ။ ချမ်းသာချင်တာလား၊ ဂုဏ်လိုချင်တာလား၊ မိသားစု တစ်ခု ရပ်တည်လို့ ရအောင် အရင်းအနှီး လိုချင်တာလား။ ဘာပဲ ဖြစ်ဖြစ် တော်တော်များများမှာ နိုင်ငံခြား သွားလုပ်ချင် တဲ့ အကြောင်းအရင်းက ငွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ချမ်းသာချင် လို့ နိုင်ငံခြားသွား လုပ်တယ်၊ မိသားစု အဆင်ပြေအောင် လို့ နိုင်ငံခြား သွားလုပ်တယ်။

ဒီတော့ ဒီနေရာမှာ ချိန်ဆကြည့်ပါ။ ပြည်တွင်းမှာ လုပ်နေရင် ရေရှည်မှာ တက်လမ်းရှိမယ်၊ မိသားစုကလည်း နိုင်ငံခြားသွားလုပ်ပြီး ငွေပို့မှ စားရမယ့် အခြေအနေမဟုတ်၊ ကိုယ်နိုင်ငံခြားသွားရဖို့အတွက် အိမ်ပေါင်၊ ဂရမ်ပေါင် လုပ်ရမယ်၊ နိုင်ငံခြားသွားလုပ်တာမှန်ပေမယ့် ယင်းအလုပ်ဟာ တက်လမ်းရှိဖို့ မသေချာဘူး။ မိဘက ကျန်းမာရေး အခြေအနေ မကောင်း ဘူး၊ သံယောဇဉ်တွယ်စရာ မိသားစုဝင်ကို ခွဲခွာဖို့ မဖြစ်နိုင်ဘူး၊ အသက်ကလည်း လူငယ်ဘဝကို ကျော်လွန်သွားပြီ … အစရှိတဲ့ အချက်များ ရှိရင်တော့ ပြည်တွင်းမှာပဲ အဆင်ပြေပါတယ်။

ပြည်တွင်းမှာ လုပ်နေလို့ တက်လမ်းမရှိဘူး။ လစာကလည်း မိသားစုအတွက် မလောက်ဘူး။ လောက်လည်း မချမ်းသာနိုင်ဘူး။ ချမ်းသာဖို့ထက် အောင်မြင် တဲ့အခြေအနေတစ်ခု မရနိုင်ဘူး။ ကိုယ့်ဆီမှာ နိုင်ငံခြားသွားဖို့ အရင်းအနှီးရှိမယ်။ ကိုယ်သွားလုပ်မယ့်အလုပ်ကလည်း တက်လမ်းရှိမယ်၊ ပတ်ဝန်းကျင် အဆင်ပြေမယ်လို့ သေချာ သလောက်ရှိမယ်။ မိဘက ကျန်းမာရေးကောင်းတယ်။ သို့တည်းမဟုတ်လည်း မိဘအားကိုး ရမယ့် ဆွေမျိုးမောင်နှမက အိမ်မှာ ရှိနေမယ်။ သံယောဇဉ် တွယ်စရာမရှိဘူး။ အသက်ကလည်း ၃၅ မကျော်သေးဘူး ဒီလိုဆိုရင်တော့ နိုင်ငံခြားသွားဖို့ ဆုံးဖြတ်နိုင်ပါတယ်။

အသက်က ၃၅ ဆိုတာ ပုံသေသတ်မှတ်လိုက်တာ မဟုတ်ရပါ။ ကိုယ်က တစ်ယောက်တည်းသမား၊ တွယ်စရာ မရှိဘူးဆိုရင် ဘယ်အရွယ်ဖြစ်ဖြစ် နိုင်ငံခြားသွားလုပ်ဖို့ အဆင်ပြေပါတယ်။ ဟိုမှာလည်း အဆင်ပြေမယ်လို့ သေချာမယ်ဆိုရင်ပေါ့။ သို့ပေမယ့် အသက်လည်းကြီး အခြားသော အခက်အခဲများရှိနေရင်တော့ နိုင်ငံခြား အလုပ်သွားလုပ်မယ့် စိတ်ကူးကို နည်းနည်းပြန်စဉ်းစားစေချင်ပါတယ်။

ဘဝပန်းတိုင်

အချို့ကျတော့လည်း ရည်ရွယ်ချက်က အရင်းအနှီးရရင် မြန်မာပြည်မှာ အခြားအလုပ်တစ်ခုခု ပြန်လုပ်စားဖို့၊ အချို့ကျတော့လည်း ဟိုမှာ လုပ်လာတဲ့အတွေ့အကြုံနဲ့ မြန်မာပြည်မှာ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် တူတဲ့ အလုပ်တစ်ခု လုပ်မလို့။ အချို့ကျတော့လည်း မြန်မာပြည် ပြန် ကိုမလာတော့ပဲ ဟိုမှာပဲ အပြီးနေသွားပါတယ်။ ဒီတော့ နိုင်ငံခြားမှာ အလုပ်လုပ်ရင်း နိုင်ငံခြားမှာပဲ ဘဝရပ်တည်သွားတာကလည်း ဇာတ်လမ်းတစ်မျိုး ရှိနေပါသေး တယ်။ ဒီတော့ ဘာတွေရည်ရွယ်ထားကြပါ သလဲ။ ဘဝပန်းတိုင် ဆိုတာလည်း ရှိဖို့လိုနေပါသေးတယ်။

“ငါကတော့ အေးအေးချမ်းချမ်းနေရမယ့် ဘဝလေးလိုချင်တယ်”

ဒီလို ဆိုရင် အကောင်းဆုံးက တရားအားထုတ်ပြီး လောကီဘောင်ကို စွန့်ခွာတာအကောင်းဆုံးပါပဲ။

“ငါကတော့ ချမ်းသာချင်တယ်၊ ကားကောင်းဝယ်စီးမယ်၊ တိုက်ကြီးကြီးနေမယ်”

ကြိုးစားပါ။ ရနိုင်ပါတယ်။ သို့ပေမယ့် သူ့ရဲ့ လိုအင်ဆန္ဒ (လေဘ) က အသက်တွေ ကြီးလာလည်း ပြည့်သွားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ တစ်ဘဝလုံး စိတ်ဆင်းရဲရဖို့ များပါတယ်။

ဒီတော့ ဘာလုပ်ကြမလဲ။ ဘဝရည်မှန်းချက်ဆိုတာဘာလဲ။ ငွေကတော့ ချမ်းသာပါတယ်။ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ အများလေးစားကြည်ညိုရတဲ့ လူတစ်ယောက် ဖြစ်မလာဘူးဆိုရင် အလကားပါပဲ။ အများတော့ လေး စားပါတယ်။ ကိုယ့်မှာက ဘဝရပ်တည်ဖို့ အတော်လေးရုန်းနေ ရတယ်ဆို လည်း မဟုတ်သေးပြန်ပါဘူး။

ဒီမှာ တရားသဘောနည်းနည်းဝင်ပါတယ်။ လူတွေမှာ ဖြစ်တတ်တာက အတ္တစိတ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ငါဖြစ်ချင်တယ်။ ငါရချင်တယ်။ ငါချမ်းသာချင်တယ်။ ငါသွားမယ် ဖြစ်ဖြစ်နေတော့ ငါဆိုတဲ့အရာက ပြီးပြည့်စုံဖို့ ဘယ်တော့မှ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ ဒါကို ရင့်ကျက်သူတိုင်း၊ ကြုံဖူးသူတိုင်း ခံစားမိပါလိမ့်မယ်။ ဒီတော့ လောဘကင်းသော ကြိုးစားမှု၊ ရိုးသားမှု နဲ့ ကိုယ့်ဆိုင်ရာ အားလုံးကို ပြန်ပြီး ကျေးဇူးဆပ်နိုင်တာဟာ အကောင်းအခြေအနေ တစ်ခုပါပဲ။ ရိုးသားမှုက လုပ်ယူလို့ရပါတယ်။ ကြိုးစားမှုကလည်း အချိန်နဲ့အလျောက် ကိုယ်တိုင်လုပ်ယူသွားလို့ရပါတယ်။ ကိုယ့်ဆိုင်ရာများဖြစ်တဲ့ မိဘ၊ ဆွေမျိုး၊ ကျေးဇူးရှိသူများနဲ့ နောက်ထပ် ရှေ့ဆက်ကာလနဲ့ လက်ရှိကာလမှာ အတူ နေထိုင်သွားရမယ့် မိသားစု၊ ပတ်ဝန်းကျင် အရာအားလုံးကို ကျေးဇူးပြုနိုင်မှု၊ ကောင်းကျိုးပေးနိုင်မှုက အကောင်းဆုံး အခြေအနေတစ်ခုပါပဲ။

ဒီလိုအထက်ပါ လုပ်ဆောင်ချက်များကို လုပ်ဆောင်နိုင်ဖို့ အတွက် နိုင်ငံခြား သွားလုပ်ရမှ အဆင်ပြေနိုင်မယ်လို့ သေချာ တွက်ချက်မိထားတယ် ဆိုရင် သွားနိုင်ပါတယ်။ သို့ပေမယ့် ဒါတွေကို လုပ်ဖို့အတွက် ပြည်တွင်းမှာပဲ ကြိုးစားလို့ ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုရင် ကြိုးစားလုပ်ရုံပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ငွေရဖို့တစ်ခု၊ ဂုဏ်ရဖို့ တစ်ခုအတွက်နဲ့ နိုင်ငံခြားမှာ အလုပ်သွားလုပ်မယ်ဆိုရင်တော့ ယင်းအတွေးကို ရပ်တန်းက ရပ်စေချင်ပါတယ်။ လောကမှာ ငွေထက် တန်ဖိုးရှိတဲ့ အရာများကို ပိုင်ဆိုင်ဖို့ဆိုတာ အခြားသော အခြေအနေများကို ထည့်စဉ်းစားရန် လိုအပ်နေပါသေး တယ်။

ဒီမှာ ရောင့်ရဲပါလို့ စာရေးသူ မတိုက်တွန်းထားပါ။ “ငါကတော့ ဒီလောက်၊ဒီအခြေအနေရရင် ကျေနပ်ပါ တယ်လေ” လို့ ဆုံးဖြတ်ချက် ချထားသူဟာ အတ္တသမားလည်း ဖြစ်သလို၊ ဘဝကို အရှုံးပေးတတ်သူ လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဘဝဆိုတာ တိုတာမှန်ပေမယ့် လုပ်ရမယ့် အလုပ်နဲ့ တွက်ကြည့်တဲ့အခါ ရှည်လျားပါတယ်။ ဒီတော့ ဒီလောက်နဲ့ရပါတယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ရင် သူဟာ အရှုံးသမား၊ အညံသမား ဖြစ်ပါတယ်။ ဘဝမှာ ကိုယ်ကလွဲလို့ အခြားသူ၊ပတ်ဝန်းကျင်တို့ကို ဘယ်လောက်ထိ အကျိုးပြုနိုင်မယ်ဆိုတာက အကောင်းဆုံး ပန်းတိုင်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတော့ ဘယ်လိုပန်းတိုင်ထားပြီး ဆုံးဖြတ်ရမယ်လို့လည်း သိရှိလာမယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။

နိဂုံးချုပ်

အမှန်တော့ ဆောင်းပါးက နိုင်ငံခြား သွားမသွားဖြစ်ပေ မယ့် နိုင်ငံခြားရောက်ပြီးသူ၊ ပြည်တွင်းမှာပဲ လုပ်ကိုင်နေသူများအတွက် လည်း တိုက်တွန်းချက်များ ပါနေပါတယ်။ အထက်ပါ ရေးသားခဲ့သလိုပဲ ဆုံးဖြတ်ချက် တစ်ခုကို အကောင်းဆုံးချနိုင်လို့ ဘဝပန်းတိုင်ရောက်အောင် အကောင်းဆုံး ဖန်တီး တည်ဆောက်သွားနိုင်ကြပါစေလို့ စာရေးသူမှ တိုက်တွန်းလိုက်ရပါတယ်။

အောင်ခမ်း

8 Ways To Be Slow Down

2014-03-06T00:00:00+00:00

Every moment is a door way to meaning, purpose, and joy. The key is an unhurried mind. An unhurried mind is clam, alert, and ready for anything.

Our whole is full of things that we want to do, but one sure sign is that no one has enough time. Another is how many of us are always hurrying to be late. Everyone seems to be trying to fit more and more into the same fixed twenty-four hours. That is the paradox: we hurry faster and faster only to find we have less and less time.

Have you noticed that when you try to fit more into a day, you are likely to go through the whole day late? Trying to squeeze more in, we only squeeze time out. The first thing we do each day morning is check the clock; the rest of the day we are running to catch up.

We don’t have to live like this. People who are in control of their lives somehow manage to be on time without arriving hurried. Living without hurry is a skill that everyone can learn. So let’s start with slowing down!

1. Get yourself more time

The easiest way to find more time is so simple that we often overlook it: Get up earlier .This does much more than simply gain another hour or so of clock time. The pace you set first thing in the morning is likely to stay with you through the day . If you get up early and set a calm, unhurried pace, it is much easier to resist getting speed-ed up later on as the pressure of the day in on you.

2. Don’t crowd your day

The desire to fit too much into a fixed span of time is pervasive, and technology merely adds to the pressure .We are expected to keep up with more and more information at work and home. We are feeling duty-bound to read it. So, just make it simple.Make wise choices about what you read. Read only what is necessary or worthwhile. And then take the time to do carefully.

3. Ask what’s important

We can not do all the thing we want.Surely, we have to make priorities .Once we realized that, we can begin to ask “What do I want to do ? What is important ?”. When all is said and done, we will find to the surprise.

“Take time for social relationships” may sound like odd advice. I am just saying to give more time to others. And it’s true that relationships require time – sometimes a good deal of meals. But it is time well spent.

5. Take time for Reflections

Taking time to pause and reflect and then is not only part of slowing down ; it is one of the rewards ,too.And because it adds to efficiency and effectiveness in any walk of life, it is a very good use of time.

6. Don’t let yourself get hurried

Hurry is built into our culture; the more you look , the more instances you will see. Look at the amount to time we are granted by traffic lights to cross a busy street.People hurry to cross the street now before the light changes, dragging little children behind them. I can imagine when the signal will say “Wait” and then , more honestly, “Run!” And we will obey.

7. Cultivate Patience

Patience is one of life ‘s unsung virtues. Very few people are born with patience, but everyone can learn to develop it. As with slowing down, all we have to do is try to be patient every time life challenges us. And there are many, many opportunities to practice every day .

8. Slow down your mind

This is the real crux slowing down: developing an unhurried mind.The more we slow down the thinking process , the more control we have our lives. During a crisis from a minor emergency at the office to a major earthquake – such people help everyone else to stay clearheaded.They are protecting not only themselves from danger, but those around them too.

Therefore, an unhurried mind brings the capacity to make wise choices everyday – choices of how we use our time, of where we place our resources and our love .This is what we were all born for and what we have been looking for all of our lives , whatever else we have been seeking.

ဘဝအတွက်အတွေးဆယ်ချက်

2014-01-23T00:00:00+00:00

၁။ လူတွေကို သူတို့မျှော်လင့်ထားတာထက် ပိုပေးလိုက်ပါ။ ကိုယ်လုပ်ဆောင်ပေးရမယ့်အတူတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာပဲ လုပ်ဆောင်ပေးလိုက်ပါ။

၂။ သင်ချစ်တယ်လို့ပြောတဲ့ ယောင်္ကျား သို့မဟုတ် မိန်းမ ကိုလက်ထပ်လိုက်ပါ။ အသက်ကြီးလာတာနဲ့အမျှ တခြားအရာတွေထက်စာရင် နှစ်ယောက်သားဆက်ဆံရေးက ပိုအရေးကြီးလာတယ်ဆိုတာ တွေ့လာပါလိမ့်မယ်။

၃။ သင်ကြားသမျှကို မယုံပါနဲ့ သင့်လိုအပ်ချက်မှန်သမျှကိုတောင့်တပြီး စိတ်ဆင်းရဲမခံပါနဲ့ မျက်စိမှိတ်ပြီးအိပ်ချပစ်လိုက်ပါ။ သင့်မှာ ရှိသမျှကို အကျိုးရှိရှိသုံးစွဲလိုက်ပါ။ ဘဝဆိုတာ တကယ်တော့ ကိုယ်နဲ့ဘာမှ ပါလာတာမဟုတ်ပါဘူး။

၄။ “ချစ်တယ်” လို့သင်ပြောနေတဲ့အခါ အဲဒီအဓိပ္ပါယ်ကို နားလည်နိုင်ပါစေ။

၅။ “တောင်းပန်ပါတယ်” ဆိုတဲ့စကားပြောတဲ့အခါ အဲဒီလူမျက်လုံးကို တည့်တည့်ကြည့်ပြီး ပြောနိုင်အောင်ကြိုးစားပါ။

၆။ သင်လက်မထပ်ခင် ၆ လခန့်ကြိုပြီးစေ့စပ်ထားပါ။ ၆ လအတွင်းမှာ ဘာမဆိုဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။ လူတစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက်အကြောင်းကို အသေးစိတ်သိဖို့ဆိုတာ သေဆုံးသွားတဲ့အချိန်အထိမဖြစ်နိုင်ပါဘူး။

၇။ ပထမဆုံးအကြည့်တစ်ချက်မှာတင် အချစ်ဆိုတာကိုယုံကြည်လိုက်ပါ။

၈။ သူတပါးရဲ့အိပ်မက်ကိုဘယ်တော့မှ ပျက်ရယ်မပြုနဲ့မလှောင်မိစေနဲ့။ အိပ်မက်မရှိတဲ့ လူတွေဟာ တကယ်တော့ဘဝမှာ ပိုင်ဆိုင်မှုအနည်းဆုံးလူတွေပါပဲ။

၉။ ရိုးရှင်းနက်ရှိုင်းစွာ ချစ်ပါ။ ဒါဏ်ရာတွေနဲ့ နာကျင်ကောင်းနာကျင်ပါလိမ့်မယ် ဒါပေမယ့်အဲဒါဟာ ဘဝကို အပြီးပြည့်စုံဆုံးဖြတ်သန်းခြင်းနည်းလမ်းပါပဲ။

၁၀။ သဘောမတူဘူးဆိုရင် ညီမျှစွာ တိုက်ခိုက်ပါ။ မယုတ်မာစေနဲ့။

သက်တန့်ချို Life lesson ထဲကနေ ကောင်းနိုးရာရာလေးတွေ တင်ပေးလိုက်ပါတယ်။

ကျောင်းသားလက်စွဲ - သင်ခန်းစာများအား ပြန်လှန်ကျက်မှတ်ခြင်

2013-08-08T00:00:00+00:00

စာမေးပွဲများ နီးလာတဲ့အခါ ကျောင်းသားတွေအနေနဲ့ လေ့လာသင်ယူထားတဲ့ သင်ခန်းစာတွေကို ပြန်လှန်ကျက်မှတ်ကြရပါတယ်။ ကျောင်းသားတယောက်အတွက် ဒီအချိန်ဟာ အရေးကြီးတဲ့ အချိန်ပါ။ တနှစ်ပတ်လုံး ကျောင်းအတူတက်၊ စာအတူကျက်ခဲ့ကြပြီး ဒီအချိန်ရောက်မှ အချိန်ကို အကျိုးရှိရှိ အသုံးမချတတ်မှု၊ လွန်မင်းစွာ အသုံးချမှုတွေနဲ့ အခြားသော အလေ့အထမှား တချို့ဟာ ကျောင်းသားတွေရဲ့ စာမေးပွဲရမှတ်တွေအပေါ်မှာ သက်ရောက်မှုရှိပါတယ်။

ပညာရေးနဲ့ သင်ယူမှုပိုင်းဆိုင်ရာ လေ့လာသူတွေက ဒီလိုအလေ့အထမှားတွေကို သုံးသပ်ပြီး၊ ဒါတွေကို ဘယ်လိုကျော်လွှားမလဲ ဆိုတဲ့ အချက်အလက်တွေကို တွေးတောအကြံပေးခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီလိုအကြံပြုချက်လေးတွေထဲက တချို့အချက်လေးကို စာရေးသူရဲ့ အတွေ့အကြုံတချို့နဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး ရေးသားတင်ပြပါမယ်။

(၁) စာတွေကို ထပ်ခါထပ်ခါဖတ်ပြီး၊ မှတ်စုတွေ ထပ်တလဲလဲ ထုတ်နေခြင်း

တချို့သော ကျောင်းသားတွေက စာမေးပွဲနီးလာတဲ့အခါမှာ သင်ရိုးစာအုပ်တွေကို ထပ်ခါတလဲလဲ ဖတ်နေတတ်ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ သင်ရိုးစာအုပ်တွေကို လေ့လာသင်ယူနေတဲ့ အချိန်မှာကတည်းက နားလည်အောင် ကြိုတင်ဖတ်ထားသင့်ပါတယ်။ ပြန်လှန်ကျက်မှတ်တဲ့အချိန်ကျမှ နားလည်အောင် လိုက်လုပ်နေရတယ်ဆိုတာ သင်ခန်းစာတွေကို ကျေညက်အောင် မလေ့လာထားလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

တချို့ကျတော့လဲ ပြန်လှန်ကျက်မှတ်တဲ့အချိန်ရောက်မှ မှတ်စုတွေ ထပ်တလဲလဲ ထုတ်နေခြင်းပါ။ စာရေးသူလဲ ဖြစ်ဖူးပါတယ်။ စစ်မဟာဗျူဟာနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ စာမေးပွဲတခု ဖြေစဉ်တုန်းကပါ။ တကယ်တော့ စစ်ဗျူပညာရှင်ကလော့ဝစ်ရဲ့ အဆိုအမိန့်၊ အတွေးအမြင်တွေကို စာမေးပွဲမတိုင်မီ သုံးလလောက်ကတည်းက မှတ်စုထုတ်ပြီးသား ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ရဲ့သဘောသဘာဝတွေ၊ သီအိုရီတွေ၊ ဗျူဟာတွေကို ကဏ္ဍအလိုက်ခွဲပြီး လေ့လာပြီးသားပါ။ ဘာကြောင့်များ စာမေးပွဲဖြေခါနီး နှစ်ရက်အလိုကျမှ အဲဒီစစ်ကျမ်းကြီးကို ပြန်ကောက်ကိုင်မိတယ်မသိဘူး။ ရလာဒ်ကတော့ စာအုပ်ကို ကောက်ကိုင်လိုက်၊ မှတ်စုတွေ ပြန်လှန်လိုက်၊ ဟိုဟာလေးထပ်ဖြည့်ရင်ကောင်းမလား၊ ဒီဟာလေးများ လိုနေမလားနဲ့ တော်တော်ဗျာများခဲ့ဖူးပါတယ်။ အချိန်ကုန်၊ လူပင်ပန်းနဲ့ စာမေးပွဲခန်းရောက်မှ တချို့ quotation တွေကို မနည်းပြန်စဉ်းစားယူရပြီး နောင်တရခဲ့ဖူးပါတယ်။

ကောင်းတာကတော့ စာမေးပွဲနည်းလာပြီဆိုတာနဲ့ အဓိက အချက်အလက်တွေပါတဲ့ ကတ်ပြားတွေ (ဒါမှမဟုတ်) မှတ်စုစာအုပ်တွေကိုပဲ ပြန်ဖတ်သင့်ပါတယ်။ mindmaps တွေ၊ ရုပ်ပုံတွေနဲ့ အကြောင်းအရာများကို မှတ်သားသင့်ပါတယ်။ အတိုကောက်စာလုံးလေးတွေနဲ့ မှတ်သားထားရင် စာမေးပွဲခန်းထဲမှာ ပြန်မှတ်မိနိုင်တာမို့ အကျိုးရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အားလုံးကိုချည်းပဲ အတိုကောက်တော့ မမှတ်ပါနဲ့ရှင်။ အစပြန်ဖော်လို့ မရတော့တာတွေလဲ ကြုံဖူးလို့ပါ။

(၂) အက်ဆေးများကို အလွတ်ကျက်မှတ်ခြင်း

ကျွန်မတို့ မြန်မာကျောင်းသူ၊ ကျောင်းသားတွေ လုပ်တတ်ကြပါတယ်။ မေးခွန်းတွေကို စပေါ့ရိုက်ပြီး၊ အလွတ်ကျက်ကြတာပါ။ တချို့သော အာရှတိုက်ကလာတဲ့ ကျောင်းသားများလဲ အလွတ်ကျက်ကြတာ တွေ့ဖူးပါတယ်။ အချိန်ကုန်၊ လူပင်ပန်းလွန်းလှပါတယ်။ မေးခွန်းက ကိုယ်ကျက်ထားတဲ့ ပုံစံမျိုး လာချင်မှ လာမှာပါ။ မေးခွန်းပုံစံများကို လေ့လာပြီး၊ ဘယ်လိုမေးခွန်းလာရင်၊ ဘယ်လိုဖြေမယ်ဆိုတာမျိုးကိုပဲ ပြင်ဆင်ထားပြီး၊ အချက်အလက်တွေ မှတ်သားထားသင့်ပါတယ်။ စာမေးပွဲခန်းရောက်မှ မေ့သွားတာမျိုးလဲ ရှိတတ်တာမို့ ဒီလိုအလေ့အထမျိုးကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါတယ်။

(၃) ပြန်လှန်လေ့လာမှုကို အာရုံစိုက်လွန်းခြင်း

တချို့ကျောင်းသားတွေကျတော့ အလွန်အကျွံကို လုပ်တတ်ကြပြန်ပါတယ်။ စာမေးပွဲနီးရင် စာကို အလွန်အကျွံလုပ်တတ်တဲ့ ကျောင်းသားနှစ်မျိုး ရှိပါတယ်။ ပထမတမျိုးကတော့ စာရရဲ့သားနဲ့ စာမေးပွဲကို ကြောက်စိတ်ဝင်ပြီး၊ မအိပ်နိုင်၊ မစားနိုင်၊ စာအုပ်နဲ့ မျက်နှာနဲ့ မပြတ်ဖြစ်တတ်သူတွေပါ။ ဒုတိယတမျိုးကတော့ တနှစ်ပတ်လုံး လုပ်ချင်ရာလုပ်၊ ဖြစ်ချင်ရာဖြစ်နေပြီး၊ စာမေးပွဲနီးမှ အလွန်အကျွံ စာကျက်တတ်သူတွေပါ။ ကျန်းမာရေးထိခိုက်နိုင်တာကြောင့် ကောင်းမွန်တဲ့ အလေ့အထတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ မြန်မာပြည်မှာတုန်းက ဆယ်တန်းမို့လို့ တနှစ်လုံး တီဗွီမကြည့်ရ၊ ကက်ဆက်နားမထောင်ရလို့ အတင်းအကြပ်ပိတ်ပင်တဲ့ မိဘမျိုးတွေလဲ တွေ့ခဲ့ဖူးပါတယ်။ လူဆိုတာ စက်ရုပ်မဟုတ်ပါဘူး။

တစုံတခုထဲမှာပဲ တချိန်လုံးအာရုံနှစ်ထားတာဟာ စိတ်ကျန်းမာရေးအတွက် မကောင်းပါဘူး။ စာမေးပွဲနီးလို့ စိတ်အနားယူအပန်းဖြေရေးနဲ့ ပတ်သက်တာတွေ လုံးဝမလုပ်ဘူး ဆိုတာဟာလဲ မကောင်းပါဘူး။ ဒါတွေကို ကောင်းကောင်းမွန်မွန် အသုံးချတတ်ရင် ဆေးတောင် ဖြစ်ပါသေးတယ်။ သီချင်းကြိုက်သူတယောက်အတွက် တဘာသာဖတ်ပြီး၊ နောက်တဘာသာ စမဖတ်ခင် အချိန်လေးအတွင်းမှာ နာရီဝက်လောက် သီချင်းနားထောင်လိုက်တာဟာ စိတ်လန်းဆန်းမှု အတွက်ကိုတောင် အထောက်အကူ ဖြစ်စေပါသေးတယ်။ တခါတလေလဲ စာတွေ ဖတ်မှတ်ရင်း ငြီးငွေ့လာတဲ့ အချိန်တွေ ရှိတတ်ပါတယ်။ သူငယ်ချင်းတချို့နဲ့အတူ စာတူတူ ဖတ်မှတ်ဆွေးနွေးတဲ့ အချိန်လေးတွေရှိရင် ပိုကောင်းပါတယ်။

(၄) မိမိကိုယ်ကို အတင်းကာရော စာထဲ အာရုံစိုက်ခိုင်းပြီး၊ ငြီးငွေ့စေခြင်း

လူတယောက်နဲ့ တယောက်မှာ စိတ်ပါဝင်စားတာ၊ အာရုံစိုက်နိုင်တာတွေ မတူပါဘူး။ စာရေးသူဆိုရင် တခုတည်းကို အာရုံစိုက်လုပ်ရတာကို လုံးဝနှစ်မြို့သူ မဟုတ်ပါဘူး။ စာတအုပ်ထဲကို ဖတ်ဖို့လာပေးထားရင် ဘယ်တော့မှ ပြီးအောင် မဖတ်နိုင်တော့ပါဘူး။ စာအုပ်နှစ်အုပ်လာပေးရင်တော့ တအုပ်ကိုဖတ်လို့ ငြီးငွေ့လာရင်၊ နောက်တအုပ်ကို ကောက်ဖတ်လို့ရတဲ့ အသိနဲ့ အလုပ်ခွဲဝေလိုက်တာကြောင့် ဖတ်လို့ပြီးသွားပါတယ်။ ကိုယ့်အကြောင်းကိုယ်သိဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ တချို့က တခုတည်းမှာ နာရီများစွာ နှစ်ပြီး အလုပ်လုပ်နိုင်ပါတယ်။ တချို့က မလုပ်နိုင်ပါဘူး။

ဒါကြောင့်စိတ်ကမပါပဲ ကိုယ့်ကိုကိုယ် အတင်းအကြပ်အမိန့်ပေးပြီး မခိုင်းပါနဲ့။ နောက်နေ့မှာ စာမေးပွဲဖြေရမှာ မဟုတ်ဘူးဆိုရင်တော့ တဘာသာတည်းကို နာရီပေါင်းများစွာ ဖတ်နေတာထက်စာရင် ဒီတဘာသာကို ခေါင်းစဉ်တခုဖတ်၊ နောက်တဘာသာကို ခေါင်းစဉ်တခုဖတ်နဲ့ အာရုံပြောင်းပေးပြီး၊ ပြန်လှန်ကျက်မှတ်တာက ပိုအကျိုးရှိမယ်ထင်ပါတယ်။ ရေတိုရည်မှန်းချက်လေးတွေ ချသင့်ပါတယ်။ သိပ်ပြီး ငြီးငွေ့လာရင် အာရုံပြောင်းလိုက်ပါ။ လမ်းထွက်လျှောက်တာ၊ အစားတခုခုစားတာ၊ သီချင်းနားထောင်တာတွေ လုပ်သင့်ပါတယ်။ နေ့လည်နေ့ခင်း နာရီဝက်လောက် အိပ်စက်အနားယူလိုက်တာကလဲ အင်အားဖြစ်စေပါတယ်။

(၅) စာမေးပွဲကြောက်စိတ်ဝင်လာခြင်း

တချို့ကျောင်းသားတွေက တနှစ်လုံးပေါ့ပေါ့လျော့လျော့နေလာပြီး စာမေးပွဲနီးမှ ကြောက်လန့်တကြား၊ စိုးရိမ်တကြီးနဲ့ ပျာယာခတ်နေတတ်ကြပါတယ်။ တချို့ကျတော့လဲ စာရရဲ့သားနဲ့ ပျာယာပျာယာ ဖြစ်နေကြတာပါ။ စာမေးပွဲဆိုတဲ့ အရှိန်က အတော်ကို ကြီးပါတယ်။ ဘယ်သူမဆို အနည်းနဲ့ အများတော့ ကြောက်ကြတာပါပဲ။ ဒါပေမယ့် အလွန်အမင်း ကြောက်စိတ်ဝင်ပြီး ပျာယာခတ်လာပြီဆိုရင် စာဖတ်နေတာကို ရပ်ပြီး၊ မိသားစုဝင်တွေ၊ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ စကားစပြောသင့်ပါတယ်။ စာမေးပွဲနဲ့ မဆိုင်တဲ့ အကြောင်းတွေပြောရင် ပိုကောင်းပါလိမ့်မယ်။

မှတ်စုစာအုပ်တွေကို ကြည့်ပြီး ငါဒါတွေအားလုံး မှတ်မိပါ့မလား၊ ငါလေ့ကျင့်ထားတဲ့ မေးခွန်းတွေကော လာပါ့မလား စတဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်စိတ်တွေလဲ ဝင်လာတတ်ပါတယ်။ အဲဒီအခါကျရင် ကျန်တာတွေ မမှတ်မိတာအသာထား၊ အခုဖတ်နေတဲ့ စာကို မှတ်မိရင်ပြီးရော ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်ကို ပြန်သွင်းရပါမယ်။ စီမံခန့်ခွဲရေးဘာသာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး၊ ဂိုက်လုပ်စဉ်တုန်းက ဆယ့်ငါးမိနစ်အတွင်းမှာတင် ဖြေရမယ့် လေးဘာသာရဲ့ စာအုပ်တွေကို ဟိုဟာကောက်ကိုင်လိုက်၊ ဒီဟာကောက်ကိုင်လိုက်နဲ့ လူကိုပြူးတူးပြဲတဲ ကြည့်တတ်တဲ့ ကလေးတယောက်ကို တွေ့ဖူးပါတယ်။ နောက်ဆုံးတော့ စာအုပ်တအုပ်ထဲကို ပေးပြီး၊ ကျန်တဲ့သုံးအုပ်ကို အံဆွဲထဲ ထည့်သိမ်းထားလိုက်ရပါတော့တယ်။ တနာရီခွဲလောက်ကြာမှ နောက်တအုပ်ကို ထုတ်ပေးပြီး၊ အရင်ဖတ်နေတဲ့ တအုပ်ကို ပြန်သိမ်းရပါတယ်။

စိတ်သက်သာရာရစေမယ့် နည်းလမ်းတွေကိုလည်း ရှာကြံတွေးတောသင့်ပါတယ်။ စာရေးသူလဲ ဆယ်တန်းလောက်အထိ စာမေးပွဲဆို ပူပန်ကြောင့်ကြတတ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီတုန်းကတော့ စာမေးပွဲမှာ ရမှတ်များဖို့၊ အဆင့်ကောင်းဖို့တွေပဲ သိနားလည်ခဲ့တာကြောင့်ပါ။ ဆယ်တန်းအောင်ပြီး၊ လူ့လောကထဲ လက်တွေ့ရောက်လာတော့မှ စာမေးပွဲအောက်လက်မှတ်တွေဆိုတာ အရေးကြီးတာ မှန်ပေမယ့် ဘဝရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတခုပဲဆိုတာ နားလည်လာခဲ့ရပါတယ်။ ဒီတော့ သိပ်ပူပန်စိတ်များလာရင် ကိုယ့်ဘက်က အတတ်နိုင်ဆုံးကြိုးစားခဲ့သလားဆိုတာ ကိုယ့်ဟာကို ပြန်မေးလိုက်ပါ။

အချိန်တွေကို အလဟဿ မဖြုန်းခဲ့ပဲ လုပ်သင့်တာတွေ လုပ်ခဲ့ပြီးပြီဆိုမှတော့ ရှုံးမှာကို ကြောက်စရာမလိုတော့ပါဘူး။ အမှတ်နည်းမှာ၊ များမှာကိုလဲ စိုးရိမ်စရာမလိုပါဘူး။ ကိုယ့်ဘက်က တာဝန်ကျေတယ်ဆိုရင် သူတပါးဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် ပေါ်ထွက်လာမယ့် ရလာဒ်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာ မလိုအပ်ပါဘူး။ ကျသွားရင်လဲ အောင်အောင် ထပ်ကြိုးစားလို့ရပါတယ်။ ကိုယ်ကဖြစ်ချင်စိတ်ရှိတယ်ဆိုရင် စိတ်မလျှော့သေးသရွေ့ မရှုံးသေးပါဘူး။ ဒါကြောင့် စာမေးပွဲနီးရင် ရလာဒ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ပူပန်ကြောင့်ကြစိတ်တွေကို ဖျောက်ဖျက်ပြီး၊ သွေးအေးအေးနဲ့ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုတွေ လုပ်သင့်ပါတယ်။

(၆) အချိန်မလုံလောက်သလို ခံစားရပြီး၊ လုပ်ချင်တာများနေခြင်း၊ ကုန်သွားသောအချိန်များအား ပြန်လည်တမ်းတနေခြင်း

စာမေးပွဲနီးလာတာနဲ့အမျှ ကျောင်းသားတွေဆီမှာ နောင်တ တစွန်းတစလေးတွေ ပေါ်လာတတ်ပါတယ်။ ဒီစာတွေကို စောစောများကျက်ခဲ့မိရင်၊ အဲဒီတုန်းကသာ အတန်းမလစ်ခဲ့မိရင် စတဲ့စတဲ့ စိတ်လေးတွေပါ။ ဒါပေမယ့် “ကုန်ဆုံးသွားတဲ့ အချိန်တမိနစ်ကို မကုန်ဆုံးနိုင်တဲ့ အချိန်သမုဒ္ဒရာကြီးက ပြန်လည်ဖြည့်ဆည်း မပေးနိုင်ပါဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုအမိန့်လိုပဲ အတိတ်က ကုန်ဆုံးသွားတဲ့ အချိန်တွေအတွက် နောင်တရပြီး၊ လက်ရှိတန်ဖိုးရှိနေတဲ့ အချိန်တွေကို ထပ်မံ မဖြုန်းတီးမိကြဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အတိတ်ကို ပြန်တွေးပြီး သင်ခန်းစာယူတာနဲ့၊ နောင်တရတမ်းတဆွေးမြေ့နေတာနဲ့ တခြားစီပါ။ လောကမှာ လူတိုင်းမှားဖူးပါတယ်။ လူတိုင်း အချိန်ဖြုန်းတီးဖူးပါတယ်။ ဒါကို တမြည့်မြည့်နဲ့ တမ်းတပူဆွေးနေစရာ မလိုအပ်ပါဘူး။ အရေးကြီးတာက အခုလက်ရှိအချိန်ကို ဘယ်လိုအကျိုးရှိအောင် အသုံးပြုမလဲ ဆိုတာပါပဲ။ ပြန်လှန်လေ့လာရမယ့် စာတွေကို အပိုင်းပိုင်းခွဲလိုက်ပါ။ လိုအပ်မယ့် အချိန်ကို တွက်ချက်ပါ။

ဘယ်လိုမှ အချိန်မရှိတော့ရင် အရေးကြီးဆုံးတွေကိုပဲ စိစစ်ထုတ်လိုက်ပါ။ ဖယ်ရှားထားပစ်ခဲ့ရတဲ့ အရာတွေအတွက် နောက်ဆံမတင်းပါနဲ့။ ဖယ်ထားဖို့ ဆုံးဖြတ်ပြီးမှ ထားခဲ့ပြီးသားမို့၊ မတော်တဆများ စာမေးပွဲမှာ ဒီအပုဒ်တွေလာခဲ့ရင်လဲ မဖြေရုံပဲရှိတယ် လို့သာ စိတ်ပိုင်းဖြတ်လိုက်ပါ။ ကိုယ်စကာတင် ရွေးထားတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကိုသာ အာရုံစိုက်မှတ်သားပါ။ တခါတရံ ဘဝမှာ စကာတင်ရွေးချယ် ဆုံးဖြတ်လိုက်ရတာတွေ ရှိနေတတ်စမြဲပါ။ မိမိရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြတ်သားပါ။ ကောင်းလာခဲ့ရင် စံမယ်၊ ဆိုးလာခဲ့ရင် ရင်ဆိုင်မယ် စိတ်ကို မွေးလိုက်ပါ။ ဆန့်ငင်ဆန့်ငင် စိတ်လေးတွေဟာ ကောင်းကျိုးထက် ဆိုးကျိုးကိုသာ ပိုဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။

အခုဆက်လက်ပြီး၊ ပြန်လှန်လေ့ကျက်ရာမှာ အကျိုးရှိစေမယ့် နည်းလမ်းလေးတွေကို တင်ပြပေးပါမယ်။

(၁) အပြုသဘောစိတ်နှင့် တက်တက်ကြွကြွရှိနေပါ။

အခက်အခဲတွေကို စိန်ခေါ်မှုတွေအနေနဲ့ မှတ်ယူလိုက်ပါ။ အခက်အခဲများကြောင့် စိတ်ဓာတ်ကျမည့်အစား၊ ဘယ်လို ကျော်လွှားဖောက်ထွက်မလဲ၊ ဘယ်လိုအကူအညီတွေ ရယူသင့်သလဲ ဆိုတာကိုသာ တွေးပါ။

(၂) အချိန်ကို အကျိုးရှိစွာ အသုံးပြုပါ။

အချိန်ဇယားဆွဲပါ။ အရေးကြီးသည်အလိုက် အမှတ်စဉ်တပ်ပြီး ဦးစားပေးရမည်များကို ဦးစားပေးလုပ်ပါ။ တနေ့တာကို ဘယ်လို အချိန်ကုန်ဆုံးစေမလဲ ဆိုတာ စာနဲ့ ရေးချပါ။ အနားယူအပန်းဖြေရမယ့် အချိန်များ ထည့်သွင်းထားပါ။

(၃) သူများနဲ့ တွဲလုပ်ပါ။

ဒီအချက်ကတော့ မိမိအပေါ်မှာသာ မူတည်ပါတယ်။ သူများနဲ့ တွဲလုပ်ရမှာကို အကျိုးရှိတယ်ထင်ရင် တွဲလုပ်ပါ။ သီးသန့်လုပ်ရတာမှာ အားသာရင်လဲ မိမိဘာသာပဲ လုပ်ပါ။

(၄) အကူအညီတောင်းပါ။

တချို့စာတွေက ဖတ်ပြီး၊ မှတ်စုထုတ်တုန်းက နားလည်ပေမယ့်၊ ပြန်လှန်ကျက်မှတ်ချိန်ရောက်မှ နားမလည်တော့တာမျိုးတွေ ဖြစ်စေတတ်တာလဲ ရှိပါတယ်။ အဲဒီလို ဖြစ်လာတဲ့အခါ သူငယ်ချင်းတွေ၊ ဆရာတွေဆီကို အကူအညီတောင်းပါ။

(၅) Active learning techniques များကို အသုံးပြုပါ။

ရုပ်ပုံကားချပ်တွေ၊ ဇယားတွေဆွဲပြီး မှတ်သားပါ။ အရေးကြီးတဲ့ အချက်အလက်တွေကို တခုနဲ့တခု ခွဲခြားမှတ်သားပါ။ အတိုကောက်စာလုံးတွေ၊ မှတ်မိစေနိုင်တဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေနဲ့ တွဲစပ်မှတ်သားပါ။

(၆) နားနဲ့ ပြန်လှန်ကျက်မှတ်မှုလုပ်ပါ။

ဒီနည်းလမ်းဟာ တော်တော်ထိရောက်လာပါတယ်။ စာရေးသူ ဒီနည်းလမ်းကို အသုံးချတာမှာ အောင်မြင်တာတွေ့ရပါတယ်။ တချို့စာတွေကို စကားပြောသလို ထိုင်ပြောပြီး ဖတ်မှတ်တာပါ။ ကိုယ့်အသံကို ကိုယ်ပြန်နားထောင်တာဟာ မှတ်ဉာဏ်ကို တိုးတက်စေတယ်လို့ အချို့ပညာရှင်များက ဆိုထားကြပါတယ်။

(၇) မေးခွန်းဟောင်းများကို လေ့လာပါ။

မေးခွန်းဟောင်းတွေကို ပြန်ကြည့်ပြီး ဘယ်လိုမေးခွန်းတွေကို ဘယ်လိုဖြေမလဲဆိုတာ စဉ်းစားအဖြေရှာပါ။ အက်ဆေးမေးခွန်းတွေဆိုရင် မေးခွန်းရှုထောင့်မျိုးစုံအတွက် ပြင်ဆင်ပြီး plan ချကြည့်ပါ။ အချိန်သတ်မှတ်ပြီး စာမေးပွဲဖြေကြည့်ပါ။ ကိုယ့်လက်ရေးရဲ့ အမြန်နှုန်း၊ ကိုယ့်ဦးနှောက်ရဲ့ မှတ်မိနိုင်စွမ်းတွေကို စမ်းသပ်ကြည့်လို့ရပါတယ်။ လိုအပ်တာတွေကို ထပ်ဖြည့်ဆည်း ပြင်ဆင်မှုတွေ လုပ်ဖို့အတွက် ဒီနည်းက ထိရောက်လှပါတယ်။

(၈) မိမိကိုယ်ကို ဂရုစိုက်ပါ။

ဒီအချက်ကတော့ အရေးကြီးဆုံး အချက်ပါပဲ။ ဘဝဆိုတဲ့ ခရီးရှည်ကြီးမှာ ကျောင်းစာမေးပွဲတွေ တင်မဟုတ်ပဲ စာမေးပွဲတွေ အမြောက်အမြား ဖြေဆိုကြရဦးမှာပါ။ ကိုယ်ကျန်းမာရေး၊ စိတ်ချမ်းသာရေးကလဲ အရေးကြီးပါတယ်။ ပညာတွေတတ်၊ စာမေးပွဲတွေအများကြီးအောင်ပြီးမှ လူ့လောကအတွက် ဘာအကျိုးမှ မပြုနိုင်ရင် အလကားပါပဲ။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဂရုစိုက်ဖို့က အလွန်ပဲ အရေးကြီးပါတယ်။ ကိုယ်တွေ့ပြောရမယ်ဆိုရင် တခါတလေမှာ ဒီအချက်ကို လုပ်ဖို့က အတော်ပဲ ခဲယဉ်းနေတတ်ပါတယ်။ ဇောတခုခု ကပ်နေချိန်ဆိုရင် ဒီအချက်ကို လူတွေက မေ့နေတတ်ကြပါတယ်။

စာရေးသူလဲ အပါအဝင်ပါ။ ဒါပေမယ့် ကြာကြာဝါးမယ့်သွား၊ အရိုးကြည့်ရှောင်ဆိုသလိုပဲ အိပ်ရေး၀၀အိပ်ဖို့၊ အစားအစာအာဟာရပြည့်မှီအောင်စားဖို့၊ အပန်းဖြေအနားယူဖို့၊ အချိန်အားလေးတွေ ထားဖို့ကိုလဲ ဂရုစိုက်သင့်ပါတယ်။ စာမေးပွဲခန်းတွေမှာ မူးလဲလို့၊ မူးမော်ခေါင်းကိုက်နေလို့ “မြင်းကောင်းခွာလိပ်” ဖြစ်ခဲ့ရသူတွေ အများကြီးပဲဆိုတာ သတိပြုကြပါ လို့ ရေးသားတိုက်တွန်းလိုက်ရပါတယ်။

ခင်မမမျိုး (၄၊ ၄၊ ၂၀၀၉)

အောင်နိုင်သူ နှင့် ရှုံးနိမ့်သူ အပိုင်း (၂)

2013-06-21T00:00:00+00:00

၁၆။ အောင်နိုင်သူဟာ နှင်းခဲတွေပေါ်မှာ လမ်းလျှောက်တယ်။ ရူံးနိမ့်သူက ပရိသတ်ထဲမှာ ထိုင်စရာ နေရာ ရှာနေဆဲဖြစ်တယ်။

၁၇။ အောင်နိုင်သူဟာ မိမိအမှားကို ပြင်ဆင်ဖို့ သိမ်းထားတယ်။ ရူံးနိမ့်သူဟာ အောင်မြင်မူကို အမှိုက်ပုံးထဲ လွှင့်ပစ်တတ်တယ်။

၁၈။ အောင်နိုင်သူက လေ့လာတဲ့ အချိန်မှာ ရွက်တင်တယ်။ ရူံးနိမ့်သူဟာ လေ့လာမှ ရွက်ချတတ်တယ်။

၁၉။ အောင်နိုင်သူဟာ ငွေကြေးရဲ့ အရှင်သခင်ဖြစ်ပြီး ရူံးနိမ့်သူက ပိုက်ဆံရဲ့ ကြေးကျွန် ဖြစ်တယ်။

၂၀။ အောင်နိုင်သူ က စိတ်ကူးတွေကို အကောင်းအထည်ဖော်ဖို့ သိမ်းထားတယ်။ ရူံးနိမ့်သူ ဟာ စိတ်ကူးယဉ်ပြီး လောဘ တက်နေတတ်တယ်။

၂၁။ အောင်နိုင်သူက နောက်တစ်ကြိမ် ကြိုးစားကြစို့လို့ ဆိုတယ်။ ရူံးနိမ့်သူက ထူးတော့မှာ မဟုတ်ပါဘူးလို့ ဆိုတယ်။

၂၂။ အောင်နိုင်သူဟာ အပြစ်ရှိပေမယ့် အပြစ်ကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရင်ဆိုင်တယ်။ ရူံးနိမ့်သူဟာ အပြစ်မရှိသည့်တိုင် သူရဲဘောကြောင်နေတယ်။

၂၃။ အောင်နိုင်သူဟာ ချွေးသံထွက်ခြင်းမှာ ယုံကြည်မူ ရှိသလောက် ရူံးနိမ့်သူဟာ ကံကောင်းမယ့် အချိန်ကို စောင့်နေတယ်။

၂၄။ အောင်နိုင်သူက အာရုံကို နိုးထစေပြီး ရူံးနိမ့်သူကတော့ အာရုံလာပြီး နိုးထရတယ်။

၂၅။ အောင်နိုင်သူဟာ ရှေ့သို့သွားရင်း တွက်ချက်တယ်။ ရူံးနိမ့်သူက ဘာမှမလုပ်ခင် တွက်ချက်နေတယ်။

၂၆။ အောင်နိုင်သူဟာ သူများ ပြောစကားကို နားထောင်တယ်။ ရူံးနိမ့်သူက ပြောရမည့်အလှည့်ကို စောင့်နေတယ်။

၂၇။ အောင်နိုင်သူဟာ သိမ်မွေ့ရိုးသားတယ်။ ရူံးနိမ့်သူဟာ တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်ပြီး လှည့်စားတတ်တယ်။

၂၈။ အောင်နိုင်သူဟာ လမ်းများစွာကို ထွင်ပြီးစဉ်းစားတယ်။ ရူံးနိမ့်သူဟာ တစ်လမ်းတည်းသွားတယ်။

၂၉။ အောင်နိုင်သူဟာ မိမိထက်သာသူထံမှ သင်ယူဖို့ စဉ်းစားတယ်။ ရူံးနိမ့်သူက တော့ ဝန်တိုမှုတွေနဲ့ ပြည့်ကျပ်နေတယ်။ သူ့ထက်သာ သူရဲ့ ကိုယ်ကျပ် အကျီ ထဲ လစ်ဟာမယ့် အပေါက်ကနေဓားနဲထိုးဖို့ ချောင်းနေတယ်။

၃ဝ။ အောင်နိုင်သူဟာ ကိုယ့်ထက် နိမ့်ကျသူနဲ့ တွေ့တဲ့ အခါမှာ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာ နဲ့ ပေါင်းသင်းတယ်။ ရူံးနိမ့်သူက မိမိထက် နိမ့်ကျသူကို အနိုင်ကျင့်စေခိုင်းတတ်တယ်။

အောင်နိုင်သူ နှင့် ရှုံးနိမ့်သူ အပိုင်း (၁)

2013-06-01T00:00:00+00:00

၁။ အောင်နိုင်သူဟာ စကားကို အလုပ်နဲ့ သက်သေပြတက်တယ်။ ရှုံးနိမ့်သူက ဆင်ခြေဆင်လက်နဲ့ ကာကွယ်တယ်။

၂။ အောင်နိုင်သူဟာ ဘဝကို တာဝန်ယူပြီး တည်ဆောက်တယ်။ ရှုံးနိမ့်သူ က မတည်နိုင်တဲ့ ကတိတွေကိုပဲ ပေးနေတတ်တယ်။

၃။ အောင်နိုင််သူက အပြစ်ပေးခံရမှာ မကြောက်ဘဲ စွန့်စားပြီး ဆုကိုရအောင် ယူတယ်။ ရူံးနိမ့်သူက မတရားနည်းလမ်းတွေနဲ့ ပရိယာယ်တွေသုံးပြီး ဆုနောက်ကို အရှက်နည်းစွာ နဲ့ လိုက်တယ်။

၄။ အောင်နိုင်သူဟာ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေအတွက် ကူညီဆောင်ရွက်ပြီး မြင့်မားတဲ့ အဆင်းအတန်းကိုရယူတယ်။ ရူံးနိမ့်သူက အဆင့်အတန်းကို ကိုးကွယ်ပြီး နောက်ဆုံး အရှက်တကွဲ အကျိုးနည်းဖြစ်ရတယ်။

၅။ အောင်နိုင်သူက အမှားတစ်စုံတစ်ရာ လုပ်မိရင် အမှား ဝန်ခံတယ်။ ရူံးနိမ့်သူဟာ ညည်းတွားရင်း သူများကို အပြစ်လိုက်တင်တယ်။

၆။ အောင်နိုင်သူရဲ့နှုတ်မှာ အမှန်တရားတွေ ပြည့်နေပေမယ့်။ ရူံးနိမ့်သူရဲ့ နှုတ်ဖျား မှာတော့ ဆင်ခြေဆင်လက်တွေ ပြည့်နေတယ်။

၇။ အောင်နိုင်သူက ဟုတ်တယ် ၊ မဟုတ်ဘူးလို့ဘဲ ပြောတယ်။ ရူံးနိမ့်သူက ဖြစ်ချင်း ဖြစ်မယ်လို့ပြောတယ်။

၈။ အောင်နိုင်သူက ကလေးငယ်တစ်ဦးကို တောင်းပန်ဖို့ ဝန်မလေးဘူး။ ရူံးနိမ့်သူက လူကြီးသူမကို အရိုအသေ ပေးဖို့ ခက်နေတယ်။

၉။ အောင်နိုင်သူက ကျတယ်။ ပြန်ထတယ် ။ ရှေ့ကို မျက်နှာမူတယ်။ ရူံးနိမ့်သူက နောက်ပြန်လည့်တော့တာပဲ။

၁၀။ အောင်နိုင်သူအတွက် တစ်နေ့ မှာ (၂၅) နာရီ ရှိတယ် ။ ရူံးနိမ့်သူ အတွက် (၂၃) နာရီပဲ ရှိတယ်။

၁၁။ အောင်နိုင်သူက အလုပ်ကိုကြိုးစားလုပ်တယ်။ပြီးတော့မှ အနားယူတယ်။ ရူံးနိမ့်သူဟာ အလုပ်ကိုအရင်စလုပ်တယ်။ပြီးတော့ အချိန်ကို ဖြုန်းပစ်တယ်။

၁၂။ အောင်နိုင်သူဟာ အချိန်ကို စီးနင်းမောင်းနှင်သူ ဖြစ်တယ်။ ရူံးနိမ့်သူက အောင်ပွဲကို မယုံရဲသူ ဖြစ်တယ်။

၁၃။ အောင်နိုင်သူဟာ အောင်ပွဲကိုရဖို့ အတွက် အလုပ်လုပ်တယ်။ ရူံးနိမ့်သူက အလုပ်မလုပ်ဘဲ အောင်ပွဲ ကို ရချင်းတယ်။

၁၄။ အောင်နိုင်သူဟာ တိမ်တွေကို ကျော်ပြီး နေကိုပဲ မြင်တယ်။ ရူံးနိမ့်သူက တိမ်တွေထဲက မိုးသားတွေကိုပဲ မြင်တယ်။

၁၅။ အောင်မြင်သူက လဲကျပြီး ပြန်ထရတဲ့အရသာ ကို နှစ်ခြိုက်တယ်။ ရူံးနိမ့်သူဟာ လဲကျရခြင်းအတွက် ကံဆိုးလေစွလို့ ညည်းညူ တတ်တယ်။

ပညာသင်ယူခြင်း နည်းလမ်းနှစ်သွယ်

2013-04-01T00:00:00+00:00

လူတဦးတယောက်ရဲ့ အတွေးအခေါ်နဲ့ ပညာသင်ယူနိုင်မှု အရည်အချင်းတွေကို လေ့လာဆန်းစစ်တဲ့ အခါမှာ သက်ဆိုင်သူ အသုံးပြုတဲ့ ပညာသင်ယူခြင်း နည်းလမ်းကို ကြည့်ရှုအကဲဖြတ်နိုင်တယ်လို့ ပညာသင်ကြားရေးနဲ့သင်ယူရေး သုတေသန နယ်ပယ်က ပညာရှင်တွေက အဆိုပြုထားခဲ့ကြပါတယ်။ ပညာရပ်တခုကို လေ့လာသင်ယူတဲ့အခါမှာ လူတယောက်ဟာ ဒီပညာရပ်ကို အပေါ်ယံ လေ့လာသင်ယူခြင်း နည်းလမ်း (Surface approach to learning) ကို အသုံးပြုသလား၊ နက်ရှိုင်းစွာ လေ့လာသင်ယူခြင်း နည်းလမ်း (Deep approach to learning) ကို အသုံးပြုသလားဆိုတာကို သိရင် ဒီလူရဲ့ အတွေးအခေါ်နဲ့ အရည်အချင်းကို လေ့လာအကဲဖြတ်လို့ ရနိုင်ပါတယ်။

အပေါ်ယံလေ့လာသင်ယူခြင်း (Surface approach to learning)

ပညာရပ်တခုကို လေ့လာတဲ့အခါ အပေါ်ယံလေ့လာသင်ယူခြင်း နည်းလမ်းကို အသုံးပြုတတ်သူများဟာ အဓိကအားဖြင့် စာမေးပွဲအောင်ရေး၊ ဘွဲ့လက်မှတ်ရရှိရေး၊ ပညာရပ်တပိုင်းတစကို ရေတိုမှာ လိုသလို ဆွဲသုံးနိုင်ရေး စတဲ့ ရည်ရွယ်ချက် ရှိသူများ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ဟာ အလုပ်တခုကို ရေဆုံးရေဖျား ထိထိရောက်ရောက်ဖြစ်အောင် လုပ်နိုင်သူများ မဟုတ်ပဲ၊ ရေသာခို လှေကြုံစီးတတ်သူများ ဖြစ်လာလေ့ရှိပါတယ်။ သူတို့အတွက် လေ့လာသင်ယူခြင်းဆိုတာ အလွတ်မှတ်မိခြင်းနဲ့ မှတ်ထားတာတွေကို မှတ်ထားတဲ့ အတိုင်း ပြန်ပြောနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

အပေါ်ယံလေ့လာသင်ယူတတ်သူများရဲ့ လေ့လာသင်ယူခြင်းဆိုင်ရာ ဗျူဟာတွေကတော့ လေ့လာရမယ့် စာအုပ်စာပေထဲက ကောင်းနိုးရာရာ အချက်အလက်တွေကို စွဲထုတ်ပြီး၊ အလွတ်မှတ်မိနေအောင် ကျက်မှတ်ထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ လေ့လာနေတဲ့ ပညာရပ်ကို ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင် နားလည်အောင် ပြုလုပ်လေ့မရှိပါဘူး။ အလွတ်ကျက်မှတ်ခြင်းကိုပဲ ပြုလုပ်တတ်ကြပါတယ်။ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ သဘောတရားတွေကို ဆက်စပ်တွေးခေါ်ခြင်း မရှိပဲ၊ ဦးနှောက်ထဲမှာ ပညာတွေ ကျန်ဖို့ထက် စာမေးပွဲအဖြေလွှာပေါ်မှာ ရေးချလိုက်နိုင်ဖို့ကိုသာ အာရုံစိုက်လေ့ ရှိကြပါတယ်။

ပညာရေးဆိုင်ရာ လေ့လာသူ Entwistle နဲ့ Marton တို့ကတော့ ပညာလေ့လာသင်ယူခြင်းဆိုတာ အလွတ်မှတ်မိခြင်းလို့ ရှုမြင်တတ်တဲ့ ကျောင်းသားတွေဟာ ပညာရပ်တွေကို အပေါ်ယံပဲ လေ့လာတတ်လေ့ရှိတာကြောင့် သက်ဆိုင်ရာပညာရပ်ကို နက်နက်နဲနဲ သိနားလည်ခြင်း မရှိကြဘူးလို့ ဆိုထားခဲ့ပါတယ်။

အပေါ်ယံလေ့လာသင်ယူတတ်သူများဟာ ပညာရပ်ရဲ့ အခြေခံသဘောတရားတွေကို လေ့လာတာထက် စာမေးပွဲမှာ ပါနိုင်မယ့် မေးခွန်းတွေမှာ အဖြေဘယ်လိုပေးရမလဲဆိုတာကိုပဲ ကြိုပြီး တွေးလေ့ရှိကြပါတယ်။ စာမေးပွဲနဲ့ အခြား စစ်ဆေးချက်တွေမှာ ကျရှုံးမှာကို အလွန်ပဲ စိုးရိမ်ပူပန်တတ်ကြပါတယ်။ ပညာလေ့လာသင်ယူနေချိန်တွေမှာလဲ ပျင်းရိခြင်းတွေ၊ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းတွေ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။

နက်ရှိုင်းစွာလေ့လာသင်ယူခြင်း (Deep approach to learning)

နက်ရှိုင်းစွာ လေ့လာသင်ယူခြင်းနည်းလမ်းကို အသုံးပြုတဲ့ ပညာလေ့လာသင်ယူသူများကတော့ ပညာရပ်တခုကို လေ့လာတဲ့အခါမှာ ဒီပညာရပ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ စာမေးပွဲတွေ အောင်ဖို့နဲ့ ရေတိုအသုံးချနိုင်ရေးကိုပဲ အာရုံထားလေ့ မရှိကြပါဘူး။ ဒီပညာရပ်ကို အသေးစိတ်၊ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း နားလည်အောင် ကြိုးပမ်းလေ့လာကြပါတယ်။ ဒီပညာကို အသုံးပြုပြီး လက်တွေ့မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေ၊ ပြဿနာတွေကို အဖြေရှာနိုင်ဖို့ ဆက်စပ်တွေးတောလေ့ရှိကြပါတယ်။ ပညာသင်ယူခြင်းအပေါ်မှာ ပျင်းရိငြီးငွေ့ခြင်း မရှိပဲ ပညာရပ်တွေကို တဆင့်ချင်း စနစ်တကျ လေ့လာသင်ယူကြပါတယ်။ ဖြတ်လမ်းလိုက်လေ့ မရှိကြပါဘူး။

ပညာလေ့လာသင်ယူခြင်းမှာ ဖြတ်လမ်းလိုက်တတ်တဲ့ အကျင့်ဆိုးဟာ မိမိကိုယ်တိုင်ကိုသာမက အများကိုပါ ဒုက္ခရောက်စေတတ်ပါတယ်။ ဥပမာ- နိုင်ငံတွေရဲ့ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု indicators တွေပေါ်မှာ အခြေခံပြီး Multivariate analysis လုပ်တယ် ဆိုပါစို့။ ပညာလေ့လာသင်ယူမှုမှာ ဖြတ်လမ်းလိုက်တတ်သူဟာ ဒီလိုဆန်းစစ်ချက်စာတမ်း တချို့ကို ဖတ်မှတ်၊ အရေးပါတဲ့ အချက်တွေကို ဆွဲနှုတ်ပြီး၊ ဒီအကြောင်းကို သိသယောင်ယောင်နဲ့ တတ်ယောင်ကား လုပ်လေ့ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီလိုလေ့လာဆန်းစစ်ချက်လုပ်နိုင်မယ့် အခြေခံသဘောတရားတွေဖြစ်တဲ့ variable approximations, dimension reductions, linear combinations for separation, Higher-dimensional approximations, allocation rules, misclassification စတာတွေကို သဘောမပေါက်တဲ့ အခါကျတော့ လက်တွေ့ပြုလုပ်ရတဲ့ အခါမှာ ကိုးရို့ကိုးယားတွေ ထွက်လာတတ်ပါတယ်။ သိပ္ပံပညာရပ်မှာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဝိဇ္ဇာ ပညာရပ်မှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် အခြေခံသဘောတရားတွေကို ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်မှုမရှိပဲ ဖြတ်လမ်းလိုက် ဆရာလုပ်လိုသူတွေ များလာတဲ့အခါ သက်ဆိုင်ရာ ပညာရပ်နယ်ပယ်မှာသာမက၊ ပညာရပ်နဲ့ လက်တွေ့ဆက်စပ်နေတဲ့ အသုံးချမှု နယ်ပယ်တွေမှာပါ ကသောင်းကနင်း ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ ဖြတ်လမ်းလိုက်ခြင်းဟာ လူတဦးတည်းအတွက်သာမက အများပြည်သူကိုပါ ဒုက္ခရောက်စေတတ် ပါတယ်။ ဒါကြောင့် နက်ရှိုင်းစွာ လေ့လာသင်ယူခြင်း နည်းလမ်းကို ပညာလေ့လာသူအများက အသုံးပြုကြဖို့ အလွန်ပဲ အရေးကြီးလှပါတယ်။

နက်ရှိုင်းစွာ လေ့လာသင်ယူခြင်းဟာ လူ့အဖွဲ့အစည်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် လိုအပ်ချက်တရပ်ဖြစ်တဲ့ higher-order thinking (အတွေးအခေါ် အဆင့်အတန်း မြင့်မားမှု) ကိုလဲ ထောက်ကူပေးနိုင်ပါတယ်။ အတွေးအခေါ် အဆင့်အတန်း မြင့်မားသူတွေဟာ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းမှာ ရှိနေတဲ့ အိုင်ဒီယာတွေကို အစဉ်အလာ ဓလေ့ထုံးစံကြောင့် ဆိုပြီးတော့လဲ လက်ခံလေ့မရှိပါဘူး။ ဘယ်သူပြောတဲ့ အဆိုအမိန့်စကား ဆိုပြီးတော့လဲ မျက်စိမှိတ်ယုံကြည်လေ့ မရှိပါဘူး။ အိုင်ဒီယာသဘောတရားတွေကို စနစ်တကျလေ့လာပြီးမှ လက်ခံကျင့်သုံးလေ့ရှိကြပါတယ်။ လက်တွေ့နယ်ပယ်နဲ့ ကိုက်ညီမှုရှိမရှိ ပြန်လှန်သုံးသပ်လေ့ရှိကြပါတယ်။ ပြဿနာတွေရဲ့ အရင်းအမြစ်တွေကို ရှာဖွေပြီး ဖြေရှင်းနိုင်ဖို့ ကြိုးစားလေ့ရှိကြပါတယ်။ အတွေးအခေါ်သစ်တွေကို ကြံဆရှာဖွေလေ့ရှိကြပါတယ်။ ဝေဖန်ဆန်းစစ်ခြင်း (Critical thinking) ကို ကျင့်သုံးလေ့ရှိကြပါတယ်။

နိဂုံး

နိဂုံးချုပ်ဆိုရရင် နက်ရှိုင်းစွာ သင်ယူလေ့လာခြင်းကို အသုံးပြုသူတွေရဲ့ အရည်အချင်းဟာ အပေါ်ယံသင်ယူလေ့လာခြင်းကို အသုံးပြုသူတွေရဲ့ အရည်အချင်းတွေထက် ရေရှည်မှာ ပိုမို တိုးတက်ကောင်းမွန်တတ်တာကြောင့် နက်ရှိုင်းစွာ သင်ယူလေ့လာသူတွေ များပြားတဲ့ လူအဖွဲ့ အစည်းဟာ အာဂုံဆောင် အလွတ်ကျက်ပြီး အပေါ်ယံသင်ယူလေ့လာသူတွေ များပြားတဲ့ လူ့အဖွဲ့ အစည်းထက် ပိုပြီး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လေ့ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပညာသင်ယူခြင်း နည်းလမ်းနှစ်သွယ် ခွဲခြားမှု ကို အသုံးပြုပြီး လူတဦးချင်းစီရဲ့ အရည်အချင်းတွေကို လေ့လာသုံးသပ်နိုင်ရုံမက၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ အနာဂတ်ကိုပါ ခန့်မှန်းတွက်ချက်လို့ ရနိုင်ပါကြောင်း ရေးသားတင်ပြအပ်ပါတယ်။

ပညာရပ်များကို နက်ရှိုင်းစွာ လေ့လာသင်ယူခြင်းမှသည် တိုးတက်သော လူ့ဘောင်ဆီသို့..။

ခင်မမမျိုး (၁၅၊ ၉၊ ၂၀၁၀)

ရည်ညွှန်းကိုးကား။

Entwistle, N. J. and Maton, F. (1984) ‘Changing Concepts of Learning’, in Marton, F., Hounsell, D. and Entwistle, N. J. (eds) The Experience of Learning, Edinburgh, Scottish Academic Press

Marton, Saljo (1976) ‘On Qualitative Differences in Learning I: Outcomes and Processes’, British Journal of Educational Psychology, 45, 4-11.

Marton, Saljo (1976) ‘On Qualitative Differences in Learning II: Outcome as a function of the learner’s conception of the risk’, British Journal of Educational Psychology, 46, 115-117.

ပြတင်းပေါက်

2013-03-05T00:00:00+00:00

တစ်ခါက ဆေးရုံကြီးတစ်ရုံရှိ လူနာခန်းကျဉ်းလေး တစ်ခုထဲမှာ လူနှစ်ယောက်ရှိကြသည်။ နှစ်ယောက်လုံးပင် ရောဂါသည်းသောလူနာများဖြစ်သည်။ အခန်းလေးက ကျဉ်းပြီး အပြင်လောကကို ကြည့်စရာ ပြတင်းပေါက်တစ်ခုသာပါသည်။

လူနာနှစ်ယောက်အနက် တစ်ယောက်က နေ့လည်ပိုင်းတွင် သူ့အဆုတ်ထဲကအရည်တွေ ပိုက်နှင့်စုပ်ထုတ်ရတာကို အကြောင်းပြု၍ တစ်နာရီခန့် ထိုင်ခွင့်ရသည်။

သူ့ခုတင်က ပြတင်းပေါက်အနီးမှာ ရှိနေသည်။ တစ်ဖက်ကုတင်ရှိလူနာကတော့ တစ်ချိန်လုံးပက်လက်လှန်ကာ စန့်စန့်ကြီးလှဲနေရသည်။

နေ့လည်ခင်းတိုင်း ပြတင်းပေါက်အနီးရှိလူနာက ခုတင်မှာ ခေါင်းအုံးတွေ ဘာတွေ ဆင့်ကာ ကျောမှီ၍ ထိုင်ခွင့်ရသည့်အချိန် အပြင်ဘက်ဆီ၌ သူလှမ်းမြင်ရသည့်အရာတွေကို အနီးရှိလူအား ပြောပြလေ့ရှိသည်။ ပြတင်းပေါက်ကလှမ်းကြည့်လျှင် အပြင်မှာ ပန်းခြံကြီးတစ်ခု မြင်ရသည်ဟုဆိုသည်။

အဲသည်အထဲမှာ ကန်ကြီးတစ်ကန်ရှိသည်။ ရေကန်မှာ ဘဲတွေ ငန်းတွေ ရေကူးနေသည်။ ကလေးများက သူတို့ကို ပေါင်မုန့် တွ ပစ်ကျွေးကြသည်။ ကလေးအချို့က လှေကလေးတွေ မျှောနေသည်။ ချစ်သူစုံတွဲတွေ သစ်ပင်ကြီးအောက် လက်ချင်းတွဲပြီး လမ်းလျှောက်နေကြသည်။ ပန်းတွေက ဝေဝေဆာဆာ ပွင့်နေသည်။

မြက်ခင်းစိမ်းစိမ်းက အပြန့်ကျယ်လှသည်။ အဲသည်မှာ ဘောလုံးပျော့ (ဆော့ဖ်ဘော) ကစားနေကြသူတွေလည်း မြင်ရသည်။ ဟိုအဝေးဆီ၌မူ သစ်ပင်တွေ ထိပ်ဖျားမှ ထိုးထွက်နေသည့်တိုက်တာအိမ်ယာများ၊ ထို့နောက် ပြာလဲ့သောမိုးကောင်းကင်၊ ပက်လက်လှန်နေရသောသူသည် ခရေစေ့တွင်းကျ ပြောပြသမျှကို နားစွင့်ကာ ကိုယ်တိုင်ကြည့်ရသလောက် အရသာတွေလျက်ရှိသည်။

ကလေးတစ်ယောက် ရေထဲလိမ့်ကျတော့မလို့ဖြစ်သွားတာ၊ နွေရာသီဝတ်စုံသစ်တွေနှင့် မိန်းကလေးတွေ အရမ်းလှပနေကြတာ စသဖြင့် အပြင်လောကမှာ ဖြစ်ပျက်နေပုံအလုံးစုံကို သူ့အာရုံထဲ အသေးစိတ် မြင်ခွင့်ရနေသည်။

ဒီလိုနေရင်း သာယာသောနေ့လယ်ခင်းတစ်ခုမှာ သူ့ခေါင်းထဲ အတွေးတစ်ခု ဝင်လာသည်။ တစ်ဖက်လူကတော့ ပြတင်းပေါက်နားမှာနေပြီး အပြင်လောက ရှုခင်းအစုံကို စိတ်တိုင်းကျ ကြည့်ခွင့်ရနေသည်။ မိမိကိုတော့ ဘာ့ကြောင့် အဲ့သည်နား ထားမပေးသလဲ ဟူသောအတွေးဖြစ်သည်။ သည်လိုသေးသေးသိမ်သိမ်တွေးမိခြင်းအတွက်လည်း သူရှက်တော့ ရှက်မိသည်။

သို့သော် သည်အတွေးကို ဖျောက်နေသည့်ကြားကပင် နေရာချင်း လဲချင်စိတ်က ပြင်းပြသထက် ပြင်းပြလာသည်။ ဘယ်နည်းနဲ့ဖြစ်ဖြစ် လဲရမှဖြစ်မယ်ဆိုတာမျိုးအထိ သူတွေးမိလာသည်။ တစ်ညမှာတော့ သူမျက်နှာကျက်ကို ငေးကြည့်နေစဉ် တစ်ဖက်လူရုတ်တရက်နိုးလာကာ ချောင်းဆိုးသည်။ ချောင်းဆိုးရင်း သီးလာသည်။ သူနာပြုဆရာမကို အရေးပေါ်ခေါ်သည့်အချက်ပေးခလုတ်ကို နှိပ်ရန် လက်က စမ်းတဝါးဝါး လိုက်ရှာသည်။ သို့သော် သူမလှုပ်ရှား၊ တစ်ဖက်လူအသက်ရှူသံရပ်သွားသည်အထိ ငြိမ်၍ပင် စောင့်ကြည့်နေသည်။ နောက်နေ့မနက်မှာ သူနာပြုဆရာမက တစ်ဖက်လူသေဆုံးကြောင်းတွေ့ရှိကာ အလောင်းကို တိတ်ဆိတ်စွာပင် သယ်ယူသွားသည်။

ဣန္ဒြေမပျက်လောက်ဘူးဟု ထင်ရသောအချိန်လောက်တွင် ကျန်ရစ်သူက သူ့အား ပြတင်းပေါက်အနီးရှိ ခုတင်သို့ ပြောင်းပေးနိုင်မလား မေးသည်။ သို့နှင့် ပြောင်းပေးကြသည်။ သက်သောင့်သက်သာအရှိဆုံးဖြစ်အောင် နေရာချပေးသည်။ သပ်သပ်ရပ်ရပ် ပြင်ဆင်ထားသိုပေးသည်။

သူနာပြုတွေ ထွက်သွားသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် တံတောင်တစ်ဖက်ပေါ်တွင် အားပြုကာ သူကြိုးစား၍ ထသည်။ နာကျင်မှုဝေဒနာကို ကျိတ်မှိတ်ခံကာ သူ့ကိုယ်သူ ခဲယဉ်းပင်ပန်းစွာ ထူမပြီး ပြတင်းပေါက်မှ အပြင်သို့ လှမ်းကြည့်သည်။

အပြင်၌ နံရံတံတိုင်းတစ်ခုသာ သူ မြင်ရလေသည်။

ဖေမြင့်၊ နှလုံးသားအာဟာရရသစာများမှ..။

မိတ်ဆွေစစ်

2013-03-01T00:00:00+00:00

သင့်ကိုအရှိအတိုင်း လက်ခံသူ။
သင့်ကို ယုံကြည်သူ။
နေကောင်းရဲ့လား ဟု နှုတ်ခွန်းဆက်တတ်သူ။

သုံးမရ ပါဘူး ဟု စွန့်မပစ်တက်သူ။
သင့်လုပ်ဆောင်ချက်အားလုံး ( မပြီးသေးသော အစိတ်အပိုင်း အပါအဝင် ) ကို မှန်းမျှော်ပီတိဖြစ်နေသူ။
သင့်အမှား ကို ခွင့်လွတ်တတ်သူ။
ခြွင်းချက်မရှိသော စေတနာ ကို ပေးတက်သူ။
ကူညီဖေးမသူ။
နွေးထွေစွာ ကြိုဆိုဖိတ်ခေါ်တတ်သူ။
သင့် နှင့် အတူ ရှိနေသူ ။
ရင်နှင့်အမျှ ရင်းနှီး သူ။
ဆင်းရဲ ချမ်းသား မပါသော ချစ်ခြင်းဖြင့် ချစ်ခင်သူ။
သင့်ဘ၀ မှာ သူရှိနေသည့် အတွက် ထူးထူး ခြားခြား ဖြစ်စေသူ။
ဘယ်တော့ မှ အပြစ်ရှာ ဝေဖန်ခြင်း မပြုတတ်သူ။
သင့်ဘက် မှ ရပ်တည်ထောက်ခံပေးသူ။
ဝမ်းနည်းအားငယ် ခြင်းကို ဖြေသိပ့် ပေးသူ။
ကြောက်ရွံ့ စိတ်ကို ပြေပျောက်စေ သူ။
စိတ်ဓာတ်ကို မြှင့်တင်ပေး သူ။
သင့် ကောင်းကွက်လေးများ ကို ရွေးချယ်ပြောတတ်သူ။
သင့်က နားထောင်ဖို့ လိုအပ် တဲ့ အခါ အမှန်ကို ပြောတတ်သူ။
သင့်ကို နားလည်သူ။
သင့်ကို တန်းဖို့ထား သူ။
သင့်နံဘေး မှာ အတူ လျှောက်လှမ်းပေးသူ။
သင့်နားမလည်သည့် အရာများကို ရှင်းပြပေးသူ။
သူစကားကို နားမထောင်ပါက ကရုဏာဒေါသဖြင့် အော်တတ်သူ။
သင့်အား အမှန်တရား ဘက်သို့ ပိုဆောင်းသူ။